Đ bài: Gi i thích bình lu n câu nói c a Nam Cao trong Đi th a “Văn ch ngề ả ậ ủ ờ ừ ươ
không c n đn nh ng ng i th khéo tay…”ầ ế ữ ườ ợ
Bài làm
S nghi p sáng tác c a Nam Cao tuy ch trên d i m i năm nh ng nhà văn đã đ l i choự ệ ủ ỉ ướ ườ ư ể ạ
đi nh ng tác ph m văn ch ng có giá tr lâu dài. Su t th i gian c m bút, Nam Cao luônờ ữ ẩ ươ ị ố ờ ầ
suy t , trăn tr đ tìm cho mình m t h ng đi đúng đn, nh m đt đc nh ng sáng t oư ở ể ộ ướ ắ ằ ạ ượ ữ ạ
ngh thu t đích th c.ệ ậ ự
Gi a lúc trên văn đàn n y sinh nhi u khuynh h ng ngh thu t khác nhau, th m chí điữ ả ề ướ ệ ậ ậ ố
l p nhau, Nam Cao đã bày t quan đi m m t cách l ng l nh ng quy t li t trong m t sậ ỏ ể ộ ặ ẽ ư ế ệ ộ ố
truy n ng n c a mình.ệ ắ ủ
Theo ông, ngh thu t ph i nói lên s th c, không đc thi v hóa cu c s ng, đng làmệ ậ ả ự ự ượ ị ộ ố ừ
ánh trăng l a d i trên n i kh đau c a con ng i (Trăng sáng) và kh ng đnh: Văn ch ngừ ố ỗ ổ ủ ườ ẳ ị ươ
không c n đn nh ng ng i th khéo tay, làm theo m t vài ki u m u đa cho. Vănầ ế ữ ườ ợ ộ ể ẫ ư
ch ng ch dung n p nh ng ng i bi t đào sâu, bi t tìm tòi, kh i nh ng ngu n ch a aiươ ỉ ạ ữ ườ ế ế ơ ữ ồ ư
kh i và sáng t o nh ng cái gì ch a có (Đi th a).ơ ạ ữ ư ờ ừ
Nam Cao cũng đã t ng th tài trong nhi u th lo i và phong cách khác nhau. Th i gianừ ử ề ể ạ ờ
đu, ông có ch u nh h ng c a th văn lãng m n, lo i d dãi, th i th ng không m yầ ị ả ưở ủ ơ ạ ạ ễ ờ ượ ấ
giá tr . Sau đó, ông nhanh chóng hi u ra r ng th văn ch ng y ch là phù phi m, khôngị ể ằ ứ ươ ấ ỉ ế
dính dáng gì t i đi s ng c a muôn ki p ng i đang rên xi t, kh đau vì đói rét và nô l .ớ ờ ố ủ ế ườ ế ổ ệ
Nó gi ng nh ánh trăng xanh huy n o đang t a m ng xu ng tr n gian, vô cùng quy n rũố ư ề ả ỏ ộ ố ầ ế
nh ng chính cái v đp th m ng y l i ch a đng s l a d i b i nó làm đp đn cư ẻ ẹ ơ ộ ấ ạ ứ ự ự ừ ố ở ẹ ế ả
nh ng c nh th t ra ch t m th ng, x u xa.ữ ả ậ ỉ ầ ườ ấ
Nhà văn cho r ng ngh thu t chân chính ph i ch a đng s th c, vì v y, nó có th ch làằ ệ ậ ả ứ ự ự ự ậ ể ỉ
nh ng ti ng đau kh kia thoát ra t nh ng ki p l m than. Quan đi m này có tính hi nữ ế ổ ừ ữ ế ầ ể ệ
th c và nhân đo sâu s c. Nam Cao t b khuynh h ng văn ch ng lãng m n th m ngự ạ ắ ừ ỏ ướ ươ ạ ơ ộ
chính là t b con đng thoát li ích k . L a ch n con đng ngh thu t hi n th c là tìmừ ỏ ườ ỉ ự ọ ườ ệ ậ ệ ự
v ch đng c a mình phía qu n chúng lao kh , là t v t lên mình đ v n t i m tề ỗ ứ ủ ở ầ ổ ự ượ ể ươ ớ ộ
ngh thu t chân chính.ệ ậ
Mu n tr thành nhà văn c n ph i có hai y u t : cái tâm và cái tài. Cái Tâm là c i ngu nố ở ầ ả ế ố ộ ồ
c a m i giá tr trên đi. Nói nh đi thi hào Nguy n Du: Ch tâm kia m i b ng ba chủ ọ ị ờ ư ạ ễ ữ ớ ằ ữ
tài. Tác ph m văn ch ng là đa con tinh th n, là tâm huy t nhà văn nên nhà văn ph i h tẩ ươ ứ ầ ế ả ế
s c, h t lòng v i nó. Văn ch ng không ch p nh n nh ng nhà văn có trái tim l nh lùng,ứ ế ớ ươ ấ ậ ữ ạ
vô c m tr c đi s ng, không bi t rung đng tr c ni m vui, n i đau c a con ng i, dùả ướ ờ ố ế ộ ướ ề ỗ ủ ườ
anh ta có khéo tay đn m c nào. B i l văn ch ng không đn thu n là trò ch i chế ứ ở ẽ ươ ơ ầ ơ ữ
nghĩa. Cao h n th , tác ph m là n i nhà văn g i g m t t ng, tình c m c a mình điơ ế ẩ ơ ử ắ ư ưở ả ủ ố
v i con ng i và cu c s ng. Vì v y, văn ch ng ch dung n p nh ng ai bi t đào sâu, bi tớ ườ ộ ố ậ ươ ỉ ạ ữ ế ế
tìm tòi, kh i nh ng ngu n ch a ai kh i và sáng t o nh ng cái gì ch a có. Nam Cao kh ngơ ữ ồ ư ơ ạ ữ ư ẳ
đnh ngh thu t là s sáng t o đích th c. M t tác ph m ph i mang s c thái, phong cáchị ệ ậ ự ạ ự ộ ẩ ả ắ
c a riêng nhà văn sinh ra nó ch không ph i c a m t ai khác. Văn ch ng t i k s đnủ ứ ả ủ ộ ươ ố ị ự ơ
đi u, công th c và sáo mòn b i nh ng đi u đó s gây ra cho ng i đc c m giác t nh t,ệ ứ ở ữ ề ẽ ườ ọ ả ẻ ạ
nhàm chán. Nhà văn là ng i sáng t o ra cái đp nên ph i luôn luôn đào sâu suy nghĩườ ạ ẹ ả
tr c cu c s ng muôn màu muôn v đ phát hi n ra s phong phú, đa d ng c a nó, l yướ ộ ố ẻ ể ệ ự ạ ủ ấ
nó làm c s cho nh ng sáng tác c a mình. T đó t o cho mình m t b n s c riêng, ti ngơ ở ữ ủ ừ ạ ộ ả ắ ế
nói riêng trên văn đàn.
Mu n v y, nhà văn ph i bám sát hi n th c, bi t m lòng ra đón l y t t c nh ng vangố ậ ả ệ ự ế ở ấ ấ ả ữ
đng c a đi. Đ dày v n s ng cùng v i tài năng là ti n đ v ng ch c cho m i ho tộ ủ ờ ộ ố ố ớ ề ề ữ ắ ọ ạ
đng sáng t o c a nhà văn. Nh ng v n đ m i m , đc đáo c v n i dung l n nghộ ạ ủ ữ ấ ề ớ ẻ ộ ả ề ộ ẫ ệ
thu t th hi n s là nh ng c ng hi n th c s có giá tr c a nhà văn cho ngh thu t vàậ ể ệ ẽ ữ ố ế ự ự ị ủ ệ ậ
cu c s ng.ộ ố
Nam Cao có s th ng nh t tri t đ gi a quan đi m và th c ti n sáng tác. Ông là m tỞ ự ố ấ ệ ể ữ ể ự ễ ộ
trong nh ng nhà văn đc đánh giá là có l ng tâm ngh nghi p và tinh th n trách nhi mữ ượ ươ ề ệ ầ ệ
cao.
Có th coi Đi n trong Trăng sáng và H trong Đi th a chính là nhân v t – t t ng c aể ề ộ ờ ừ ậ ư ưở ủ
nhà văn và hai truy n ng n này là tuyên ngôn ngh thu t c a ông.ệ ắ ệ ậ ủ
H là m t văn sĩ nghèo, có tài năng, mu n s ng m t cu c s ng t t đp, mu n tr thànhộ ộ ố ố ộ ộ ố ố ẹ ố ở
nhà văn có tâm huy t nh ng anh b cu c đi nghi t ngã níu kéo và vùi d p.ế ư ị ộ ờ ệ ậ
Khát v ng v n t i nh ng đi u cao đp mâu thu n v i th c t đen t i phũ phàng đã đaọ ươ ớ ữ ề ẹ ẫ ớ ự ế ố ư
t i s gi ng xé tri n miên trong n i tâm anh. V i t cách m t nhà văn, H h ng mongớ ự ằ ề ộ ớ ư ộ ộ ằ
c t o ra nh ng tác ph m th t có giá tr v t lên t t c các b cõi và gi i h n, b ngướ ạ ữ ẩ ậ ị ượ ấ ả ờ ớ ạ ằ
cách kh i nh ng ngu n ch a ai kh i và sáng t o nh ng cái gì ch a có. Nh ng vì mi ngơ ữ ồ ư ơ ạ ữ ư ư ế
c m manh áo h ng ngày, anh đành ph i vi t v i vàng, c u th , ph i cho in th vănơ ằ ả ế ộ ẩ ả ả ứ
ch ng qu y loãng đ ki m chút ti n ít i nuôi v nuôi con. Là ng i có liêm s , nhi uươ ấ ể ế ề ỏ ợ ườ ỉ ề
khi H đ m t, t m ng mình là m t th ng kh n n n, m t k b t l ng, không đem đnộ ỏ ặ ự ắ ộ ằ ố ạ ộ ẻ ấ ươ ế
cho văn ch ng m t cái gì m i m và h u ích. N i đau này không ng t giày vò l ng tâmươ ộ ớ ẻ ữ ỗ ớ ươ
H , m t nhà văn có tâm, có tài mà ph i s ng gi a cu c đi đen b c.ộ ộ ả ố ữ ộ ờ ạ
Truy n ng n Đi th a th hi n quan ni m v ngh văn và trách nhi m xã h i c a nhàệ ắ ờ ừ ể ệ ệ ề ề ệ ộ ủ
văn. Nam Cao cho r ng ngh văn là m t hình thái lao đng xã h i nghiêm túc và sáng t o,ằ ề ộ ộ ộ ạ
m c đích ngh văn nh m t i là nhân đo. Nó có tác d ng giáo d c, c m hóa r t l n điụ ề ằ ớ ạ ụ ụ ả ấ ớ ố
v i con ng i. M t tác ph m có giá tr ph i : ch a đng đc m t cái gì đó l n lao m nhớ ườ ộ ẩ ị ả ứ ự ượ ộ ớ ạ
m , v a đau đn l i v a ph n kh i. Nó ca t ng lòng th ng, tình bác ái, s công bình…ẽ ừ ớ ạ ừ ấ ở ụ ươ ự
Nó làm cho ng i gán ng i h n.ườ ườ ơ
Bên c nh đó, Nam Cao cũng nêu lên quan đi m v m i quan h g n bó gi a ngh thu tạ ể ề ố ệ ắ ữ ệ ậ
và đi s ng. Ông mu n đt cu c s ng lên trên văn ch ng. Nhà văn mu n vi t cho t tờ ố ố ặ ộ ố ươ ố ế ố
tr c h t ph i s ng cho t t, cho nhân đo.ướ ế ả ố ố ạ
Nhân v t Đi n trong truy n ng n Trăng sáng cũng chính là bóng dáng c a Nam Cao.ậ ề ệ ắ ủ
Gi ng nh H , Đi n r i vào bi k ch c a mâu thu n gay g t gi a khát v ng cao đp vàố ư ộ ề ơ ị ủ ẫ ắ ữ ọ ẹ
hi n th c t m th ng. M ng văn ch ng c a Đi n th t l n nh ng nó b giam c m, bóệ ự ầ ườ ộ ươ ủ ề ậ ớ ư ị ầ
bu c trong cái khung ch t h p c a cu c s ng kh n kh , c c c hàng ngày. B áo c m ghìộ ậ ẹ ủ ộ ố ố ổ ơ ự ị ơ
sát đt, Đi n tr nên t m th ng nh bao k khác. Anh ch có m t con đng duy nh tấ ề ở ầ ườ ư ẻ ỉ ộ ườ ấ
đ đn v i văn ch ng là ph i ch p nh n hi n th c, ph i m lòng ra đón l y t t cể ế ớ ươ ả ấ ậ ệ ự ả ở ấ ấ ả
nh ng vang đng c a đi và ngòi bút c a anh ph i nói lên n i kh đau đang đè n ng lênữ ộ ủ ờ ủ ả ỗ ổ ặ
m i ki p ng i.ỗ ế ườ
Nam Cao vi t v ng i nông dân r t sâu s c và c m đng. Nhà văn phát hi n đng sauế ề ườ ấ ắ ả ộ ệ ằ
cái v lam lũ, thô k ch c a h là nh ng đc tính VÔ cùng đáng quý: lòng v tha, đc hiẻ ệ ủ ọ ữ ứ ị ứ
sinh (Lão H c, Dì H o), khát v ng đc s ng, đc yêu th ng (Lang R n, Chí Phèo…).ạ ả ọ ượ ố ượ ươ ậ
Nhà văn đi sâu phân tích đi s ng tâm linh c a m i s ph n trong t ng c nh hu ng khácờ ố ủ ỗ ố ậ ừ ả ố
nhau đ c m thông, chia s n i đau th ng, b t h nh bao ph lên m i cu c đi nghèoể ả ẻ ỗ ươ ấ ạ ủ ọ ộ ờ
kh (M t b a no, Nghèo, N a đêm…).ổ ộ ữ ử
Đi u l n lao mà Nam Cao phát hi n ra chính là cái c t lõi b n ch t c a con ng i. Cho dùề ớ ệ ố ả ấ ủ ườ
hi n th c xã h i có đen t i, phũ phàng đn đâu cũng không d p t t n i ti ng nói c aệ ự ộ ố ế ậ ắ ổ ế ủ
l ng tri, không th h y di t hoàn toàn nhân cách. Nhà văn yêu th ng con ng i nênươ ể ủ ệ ươ ườ
căm ph n t t c nh ng xâm h i đn quy n s ng, quy n làm ng i. Nh ng tác ph m c aẫ ấ ả ữ ạ ế ề ố ề ườ ữ ẩ ủ
ông đu ch a đng nh ng bài h c nhân sinh sâu s c đng th i là ti ng chuông c nh t nhề ứ ự ữ ọ ắ ồ ờ ế ả ỉ
xã h i: Hãy c u l y con ng i! N i dung t t ng ti n b y có giá tr lâu dài.ộ ứ ấ ườ ộ ư ưở ế ộ ấ ị
Bên c nh nh ng tìm tòi, phát hi n m i m v n i dung, Nam Cao còn có nh ng đóng gópạ ữ ệ ớ ẻ ề ộ ữ
to l n trong lĩnh v c ngh thu t, ông đã đem l i m t s đi m i r t m nh b o cho vănớ ự ệ ậ ạ ộ ự ổ ớ ấ ạ ạ
xuôi Vi t Nam th i y. Văn phong Nam Cao g n gàng, trong sáng và hi n đi. Đc bi t,ệ ờ ấ ọ ệ ạ ặ ệ
ông đã c ng hi n cho văn ch ng và cu c đi nh ng hình t ng nhân v t b t h nh Chíố ế ươ ộ ờ ữ ượ ậ ấ ủ ư
Phèo, bá Ki n, lão H c,… cùng v i nh ng Th , H , Đi n,… mà n t ng c a nh ngế ạ ớ ữ ứ ộ ề ấ ượ ủ ữ
nhân v t này đi v i ng i đc th t là sâu s c.ậ ố ớ ườ ọ ậ ắ
Tóm l i, v n đ l n lao nh t, ph bi n nh t mà Nam Cao đ c p đn trong các tác ph mạ ấ ề ớ ấ ổ ế ấ ề ậ ế ẩ
c a ông chính là nh ng bi k ch tinh th n c a con ng i trong th i đi y. H luôn khátủ ữ ị ầ ủ ườ ờ ạ ấ ọ
khao v n t i cái l ng thi n, cái t t đp nh ng c b trói bu c vào cu c s ng v t ch tươ ớ ươ ệ ố ẹ ư ứ ị ộ ộ ố ậ ấ
đói kh , t m th ng, th m chí b xã h i b t công, th i nát c p đo t c quy n làm ng iổ ầ ườ ậ ị ộ ấ ố ướ ạ ả ề ườ
chân chính.
Ngh thu t vi t truy n c a Nam Cao r t đc s c. Ông có bi t tài trong vi c phân tích vàệ ậ ế ệ ủ ấ ặ ắ ệ ệ
di n t tâm lí nhân v t (Chí Phèo, Th , H , Đi n, lão H c…). Ngòi bút s c s o c a ôngễ ả ậ ứ ộ ề ạ ắ ả ủ
l t t đc chân dung tinh th n c a t ng nhân v t, đi sâu khám phá quá trình di n bi nộ ả ượ ầ ủ ừ ậ ễ ế
tâm lí c a h . Gi ng văn Nam Cao linh ho t, bi n hóa, m i truy n m t gi ng đi u, có khiủ ọ ọ ạ ế ỗ ệ ộ ọ ệ
m t truy n đc k và t b ng nhi u gi ng đi u khác nhau, do đó tác ph m c a ông cóộ ệ ượ ể ả ằ ề ọ ệ ẩ ủ
s c h p d n đc bi t.ứ ấ ẫ ặ ệ
C n ph i nói đn tính tri t lí trong văn Nam Cao. M i truy n, dù ng n hay dài, nhà vănầ ả ế ế ỗ ệ ắ
đu g i g m nh ng suy nghĩ, quan đi m nhân sinh c a mình vào đó (Đi th a, Trăngề ử ắ ữ ể ủ ờ ừ
sáng, Lão H c, S ng mòn, Chí Phèo…), ông không tri t lý suông nh nhi u nhà văn khácạ ố ế ư ề
mà tri t lý b ng hình t ng ngh thu t, do v y mà có s c thuy t ph c l n. Nh ng tìm tòi,ế ằ ượ ệ ậ ậ ứ ế ụ ớ ữ
phát hi n và sáng t o c a Nam Cao đã đa ông lên v trí hàng đu trong các cây bút vănệ ạ ủ ư ị ầ
xuôi Vi t Nam n a đu th k XX. S nghi p sáng tác c a ông là m t ch ng minh hùngệ ử ầ ế ỉ ự ệ ủ ộ ứ
h n cho quan đi m ngh thu t đúng đn và ti n b mà ông đã nêu ra.ồ ể ệ ậ ắ ế ộ