Đ bài: Gi i thích c nh k t thúc kì l trong ch ng i t tù c a Nguy n Tuânề ả ả ế ạ ữ ườ ử ủ ễ
Bài làm
Trong giai đo n suy tàn c a ch đ phong ki n Vi t Nam đu th k XX, xã h i lâm vàoạ ủ ế ộ ế ệ ầ ế ỉ ộ
c nh r i ren ch a t ng th y. Nhi u giá tr tinh th n b đo l n, thay th vào đó là nh ngả ố ư ừ ấ ề ị ầ ị ả ộ ế ữ
cái nh nhăng c a bu i giao th i d Tây d ta. C nh n c m t nhà tan, xã h i nhi uố ủ ổ ờ ở ở ả ướ ấ ộ ễ
nh ng ngang trái đã làm cho nhi u cây bút tr c Cách m ng tháng Tám năm 1945 ph iươ ề ướ ạ ả
suy nghĩ, trăn tr . B t mãn tr c th c tr ng y, nhà văn Nguy n Tuân đã đi tìm ngu n anở ấ ướ ự ạ ấ ễ ồ
i trong v đp truy n th ng c a văn hóa dân t c.ủ ẻ ẹ ề ố ủ ộ
Ph n l n truy n ng n in trong t p Vang bóng m t th i đu ch u s chi ph i c a c mầ ớ ệ ắ ậ ộ ờ ề ị ự ố ủ ả
h ng ca ng i Cái Đp đa d ng n i đi s ng tinh th n và v t ch t c a gi i trí th c bìnhứ ợ ẹ ạ ơ ờ ố ầ ậ ấ ủ ớ ứ
dân Nho h c. Nhân v t trong truy n là nh ng trang tài t , b c hào ki t, nghĩa sĩ hay nhàọ ậ ệ ữ ử ậ ệ
Nho th t th . M i truy n là m t hoài ni m v nhân cách văn hóa cao th ng, trong s ch,ấ ế ỗ ệ ộ ệ ề ượ ạ
c ng c i, say mê Cái Đp, t ng ph n v i xã h i th c dân phong ki n hi n t i đy r yứ ỏ ẹ ươ ả ớ ộ ự ế ệ ạ ầ ẫ
s suy đi, th p kém và b i. Truy n Ch ng i t tù ca ng i v đp cao quý c a Cáiự ồ ấ ỉ ổ ệ ữ ườ ử ợ ẻ ẹ ủ
Đp nhân cách k t h p v i v đp tài hoa tài t c a nhân v t Hu n Cao – m t con ng iẹ ế ợ ớ ẻ ẹ ử ủ ậ ấ ộ ườ
có khí phách hiên ngang b t khu t và thiên l ng trong sáng.ấ ấ ươ
Truy n k v m t viên qu n ng c m n m tài đc, nh t là tài vi t ch đp c a m t t tùệ ể ề ộ ả ụ ế ộ ứ ấ ế ữ ẹ ủ ộ ử
nên đã tìm m i cách đ xin ch quý, nh m tho c nguy n bình sinh là có đc ch ôngọ ể ữ ằ ả ướ ệ ượ ữ
Hu n mà treo là có m t báu v t trên đi. Thông qua câu chuy n, nhà văn Nguy n Tuânấ ộ ậ ờ ệ ễ
kh ng đnh giá tr cao quý c a Cái Đp, đng th i ca ng i ng i bi t th ng th c, b oẳ ị ị ủ ẹ ồ ờ ợ ườ ế ưở ứ ả
v và gi gìn Cái Đp cho h u th .ệ ữ ẹ ậ ế
K t thúc truy n là m t c nh t ng x a nay ch a t ng có. Nó g n ch t v i t t ng chế ệ ộ ả ượ ư ư ừ ắ ặ ớ ư ưở ủ
đ c a tác ph m và b c l tr c ti p thái đ c a nhà văn tr c con ng i và cu c s ng.ề ủ ẩ ộ ộ ự ế ộ ủ ướ ườ ộ ố
Có th nói, t x a t i nay, trong văn ch ng ch a có trang vi t nào đ c p t i m t c nhể ừ ư ớ ươ ư ế ề ậ ớ ộ ả
t ng l th ng và đy ý nghĩa nh v y.ượ ạ ườ ầ ư ậ
C t truy n là m t xâu chu i tình ti t k t h p v i nhau theo m t trình t logic r t t nhiênố ệ ộ ỗ ế ế ợ ớ ộ ự ấ ự
và h p lý đ d n t i c nh cu i đm ch t tr tình, lãng m n, đt t i t m cao t t ngợ ể ẫ ớ ả ố ậ ấ ữ ạ ạ ớ ầ ư ưở
nhân văn trong ngòi bút Nguy n Tuân. Truy n m đu b ng khung c nh trong phòng làmễ ệ ở ầ ằ ả
vi c c a viên qu n ng c nhà lao t nh S n. Nh ng l i trao đi gi a viên qu n ng c vàệ ủ ả ụ ở ỉ ơ ữ ờ ổ ữ ả ụ
th y th l i đã phác h a vài nét v chân dung Hu n Cao – ng i đng đu b n ph nầ ơ ạ ọ ề ấ ườ ứ ầ ọ ả
ngh ch b tri u đình khép vào án chém. Trong câu nói c a viên qu n ng c đã ch a đngị ị ề ủ ả ụ ứ ự
thái đ khâm ph c, kính n Hu n Cao, dù m i ch qua l i đn: … Tôi nghe ng ng .ộ ụ ể ấ ớ ỉ ờ ồ ờ ợ
Hu n Cao? Hay là cái ng i mà vùng t nh S n ta v n khen cái tài vi t ch r t nhanh vàấ ườ ỉ ơ ẫ ế ữ ấ
r t đp đó không? Thì ra, đi u đu tiên khi n viên qu n ng c quan tâm đn chính là cáiấ ẹ ề ầ ế ả ụ ế
tài vi t ch n i ti ng c a ng i t tù n i ti ng là Hu n Cao. Đi u quan tâm y liên quanế ữ ổ ế ủ ườ ử ổ ế ấ ề ấ
ch t ch t i cái thú ch i ch đp – m t thú ch i thanh cao c a l p ng i có h c. Chínhặ ẽ ớ ơ ữ ẹ ộ ơ ủ ớ ườ ọ
s đam mê ch i ch và khát v ng có đc trong tay nh ng nét ch quý c a Hu n Cao đãự ơ ữ ọ ượ ữ ữ ủ ấ
chi ph i m i suy nghĩ, hành đng và l i nói c a viên qu n ng c tr c k t tù, đng th iố ọ ộ ờ ủ ả ụ ướ ẻ ử ồ ờ
cũng là th n t ng c a mình. Nay có Hu n Cao trong tay, qu là d p may có m t khôngầ ượ ủ ấ ả ị ộ
hai đ viên qu n ng c kia có th bi n s nguy n c a mình thành hi n th c.ể ả ụ ể ế ở ệ ủ ệ ự
Chi ti t l tr c h t là l i sai b o c a viên qu n ng c v i th y th l i:… Th y b o ng cế ạ ướ ế ờ ả ủ ả ụ ớ ầ ơ ạ ầ ả ụ
t t nó quét d n l i cái bu ng trong cùng. Có vi c dùng đn. Th y li u cái bu ng giam đóố ọ ạ ồ ệ ế ầ ệ ồ
có c m gi n i m t tên tù có ti ng là nguy hi m không? Th y có nghe th y ng i ta đnầ ữ ổ ộ ế ể ầ ấ ườ ồ
Hu n Cao, ngoài cái tài vi t ch t t, l i còn có tài b khoá và v t ng c n a không?ấ ế ữ ố ạ ẻ ượ ụ ữ
Trong l i sai b o y đã ng m b c l thái đ kính tr ng và kiêng n đi v i Hu n Cao.ờ ả ấ ầ ộ ộ ộ ọ ể ố ớ ấ
Ng c quan m t mình trong đêm, băn khoăn ng i bóp thái d ng, suy t , nghĩ ng i. Có lụ ộ ồ ươ ư ợ ẽ
đã tìm ra ph ng cách đi x mà ông ta cho là t t nh t nên v m t ông gi ch còn là m tươ ố ử ố ấ ẻ ặ ờ ỉ ặ
n c ao xuân, b ng l ng, kín đáo và êm nh . Đáng quý thay là suy nghĩ c a viên qu nướ ằ ặ ẹ ủ ả
ng c: Ta mu n bi t đãi ông Hu n Cao, ta mu n cho ông ta đ c c trong nh ng ngày cu iụ ố ệ ấ ố ỡ ự ữ ố
cùng còn l i…ạ
Sáng hôm sau, lúc sáu t tù b áp gi i t i nhà ng c, tr c thái đ ng o ngh c a Hu nử ị ả ớ ụ ướ ộ ạ ễ ủ ấ
Cao, viên qu n ng c trong lòng th y kiêng n , tuy c gi kín đáo mà cũng đã rõ quá r i vàả ụ ấ ể ố ữ ồ
lúc ki m đi m ph m nhân, ng c quan l i càng có bi t nh n riêng đi v i Hu n Cao. Tháiể ể ạ ụ ạ ệ ỡ ố ớ ấ
đ hi n lành khác h n m i ngày c a viên qu n ng c khi n cho b n lính l y làm l , ph iộ ề ẳ ọ ủ ả ụ ế ọ ấ ạ ả
lên ti ng nh c nh .ế ắ ở
Su t n a tháng b bi t giam, ông Hu n Cao luôn đc chu c p r u th t đy đ. Hu nố ử ị ệ ấ ượ ấ ượ ị ầ ủ ấ
Cao v n th n nhiên nh n… coi nh đó là m t vi c v n làm trong cái h ng sinh bình lúcẫ ả ậ ư ộ ệ ẫ ứ
ch a b giam c m. Đn đo mãi, qu n ng c m i dám m khóa c a bu ng kín, khép nép h iư ị ầ ắ ả ụ ớ ở ử ồ ỏ
ông Hu n có c n thêm gì n a xin cho bi t. Tôi s c g ng chu t t. H i k t tù m t câuấ ầ ữ ế ẽ ố ắ ấ ỏ ẻ ử ộ
đy hàm ý kính tr ng, đ r i ph i nh n, câu tr l i ng o m n và khinh b c: Ng i h i taầ ọ ể ồ ả ậ ả ờ ạ ạ ạ ươ ỏ
mu n gì? Ta ch mu n có m t đi u. Là nhà ng i đng đt chân vào đây. Chính thái đố ỉ ố ộ ề ươ ừ ặ ộ
đy thách th c c a Hu n Cao đã làm cho viên qu n ng c v n th m m n ph c ông nay l iầ ứ ủ ấ ả ụ ố ầ ế ụ ạ
càng thêm kính n . Là ng i có h c, dù chút ít, viên qu n ng c kia cũng bi t đc v tríể ườ ọ ả ụ ế ượ ị
c a mình trong b c thang giá tr con ng i. Ng i tài s đc th p ph i n tr ng ng i tàiủ ậ ị ườ ườ ơ ứ ấ ả ể ọ ườ
cao đc l n. Nh th m i đúng đo lý đi. Cho nên viên qu n ng c không tr thù theoứ ớ ư ế ớ ạ ở ờ ả ụ ả
ki u ti u nhân th oai, trái l i v n ti p t c dâng c m r u cho Hu n Cao đy đ.ể ể ị ạ ẫ ế ụ ơ ượ ấ ầ ủ
Tr c thái đ khác th ng c a viên qu n ng c, lúc đu Hu n Cao có ý nghi ng và khóướ ộ ườ ủ ả ụ ầ ấ ờ
ch u. Sau v l ra, ông nh n th y viên qu n ng c này chính là ng i bi t th ng th c Cáiị ỡ ẽ ậ ấ ả ụ ườ ế ưở ứ
Đp và trân tr ng ng i làm ra Cái Đp. L i trình bày tha thi t, chân tình c a th y th l iẹ ọ ườ ẹ ờ ế ủ ầ ơ ạ
khi n Hu n Cao c m đng, cho nên ông đã b ng lòng cho ch .ế ấ ả ộ ằ ữ
Đo n văn miêu t c nh cho ch là m t đo n văn đc s c đy ch t t o hình. Nó v a lạ ả ả ữ ộ ạ ặ ắ ầ ấ ạ ừ ạ
lùng, v a đp, v a m đm, v a hào hùng, có v nh m t o nh c a cõi nào trong th nừ ẹ ừ ả ạ ừ ẻ ư ộ ả ả ủ ầ
tho i: m t c nh t ng x a nay ch a t ng có. Gi a đêm khuya, trong căn bu ng giam ch tạ ộ ả ượ ư ư ừ ữ ồ ậ
h p, t i tăm, b n th u,, m t bó đu c t m d u cháy ngùn ng t, ánh sáng đ r c soi t baẹ ố ẩ ỉ ộ ố ẩ ầ ụ ỏ ự ỏ
bóng ng i đang ho t đng. M t ng i ng i ch m h m d i đt, hai tay căng t m l aườ ạ ộ ộ ườ ồ ồ ổ ướ ấ ấ ụ
tr ng tinh trên m nh ván. M t ng i khác tay run run b ng ch u m c. Ng i th ba cắ ả ộ ườ ư ậ ự ườ ứ ổ
đeo gông, chân v ng xi ng, đang c m bút thoăn tho t vi t trên m t l a. Ba ng i đó làướ ề ầ ắ ế ặ ụ ườ
viên qu n ng c, th y th l i và ông Hu n Cao.ả ụ ầ ư ạ ấ
Không ph i bóng t i và s b o tàn ch n ng c tù có th khu t ph c đc con ng i, màả ố ự ạ ố ụ ể ấ ụ ượ ườ
chính con ng i có s c c m hoá kì di u. B ng s c m nh c a m t nhân cách cao c và tàiườ ứ ả ệ ằ ứ ạ ủ ộ ả
năng tuy t v i, ng i t tù đã làm ch nhà ng c, còn viên qu n ng c thì l i khúm númệ ờ ườ ử ủ ụ ả ụ ạ
ch p tay vái ng i t tù nh vái m t th n t ng thiêng liêng.ắ ườ ử ư ộ ầ ượ
Vi t xong, ông Hu n Cao đ viên qu n ng c đng d y, r i nhìn l i ch mình m i vi tế ấ ỡ ả ụ ứ ậ ồ ạ ữ ớ ế
đp t i, nó nói lên nh ng cái hoài bão tung hoành c a m t đi con ng i. Sau đó, ôngẹ ươ ữ ủ ộ ờ ườ
đĩnh đc có l i khuyên cu i cùng cho viên qu n ng c: Tôi b o th c đy, th y Qu n nênạ ờ ố ả ụ ả ự ấ ầ ả
tìm v nhà quê mà , th y hãy thoát kh i cái ngh này đi đã, r i hãy nghĩ đn chuy n ch iề ở ầ ỏ ề ồ ế ệ ơ
ch . đây, khó gi thiên l ng cho lành v ng và r i cũng đn nhem nhu c m t cái điữ Ở ữ ươ ữ ồ ế ố ấ ờ
l ng thi n đi. Nghe l i khuyên chí tình, chí lý, viên qu n ng c lùi ra và nói g n nhươ ệ ờ ả ụ ầ ư
mu n khóc: K mê mu i này xin bái lĩnh! Câu nói c a ông p úng trong ngh n ngào, c mố ẻ ộ ủ ấ ẹ ả
đng. Có đc ch quý c a Hu n Cao trong tay, c mu n bao năm gi đã thành s th tộ ượ ữ ủ ấ ướ ố ờ ự ậ
mà viên qu n ng c v n ng là m .ả ụ ẫ ỡ ơ
Hành đng cho ch c a Hu n Cao – nh ng dòng ch cu i cùng c a cu c đi m t l n n aộ ữ ủ ấ ữ ữ ố ủ ộ ờ ộ ầ ữ
kh ng đnh khí phách, b n lĩnh c a ông. Ông mu n truy n l i cái trong sáng, tài hoa c aẳ ị ả ủ ố ề ạ ủ
mình cho h u th , thông qua k bi t nh n liên tài, tri âm tri k là viên qu n ng c. Tr cậ ế ẻ ệ ỡ ỉ ả ụ ướ
m t, ông mu n c u m t con ng i ra kh i ch n bùn nh , tr l i thiên l ng cho ng iắ ố ứ ộ ườ ỏ ố ơ ả ạ ươ ườ
y. Đây cũng chính là hành đng vì nghĩa mang tính nhân đo cao c c a Hu n Cao.ấ ộ ạ ả ủ ấ
Gi a khung c nh đen t i c a lao ng c, hình nh ng i t tù b ng tr nên to l n lữ ả ố ủ ụ ả ườ ử ỗ ở ớ ạ
th ng, v t lên trên nh ng cái th p hèn, dung t c xung quanh. Màu tr ng tinh khi t c aườ ượ ữ ấ ụ ắ ế ủ
vuông l a, nh ng dòng ch th m mùi m c m i d ng nh cũng ánh lên r ng r d i ánhụ ữ ữ ơ ự ớ ườ ư ạ ỡ ướ
sáng ng n đu c và v ng hào quang t a ra t nhân cách, khí ti t cao v i v i c a k sángọ ố ầ ỏ ừ ế ờ ợ ủ ẻ
t o ra Cái Đp. T t c đu nh mu n hóa thành b t t , nh l i nh n nh con ng i hãyạ ẹ ấ ả ề ư ố ấ ử ư ờ ắ ủ ườ
c gi l y Cái Đp c a cu c đi.ố ữ ấ ẹ ủ ộ ờ
Đo n k t c a truy n ch a đy m c thi t tha c a tác gi . Ba nhân v t, ba v th khácạ ế ủ ệ ứ ầ ơ ướ ế ủ ả ậ ị ế
nhau nh ng b sung tính cách cho nhau đ t o thành m t nhân cách hoàn ch nh, x ng đángư ổ ể ạ ộ ỉ ứ
v i Cái Đp trên đi. Có th nói r ng ba nhân v t này chính là nh ng m nh h n c aớ ẹ ờ ể ằ ậ ữ ả ồ ủ
Nguy n Tuân hóa thành.ễ
Ch ng i t tù là m t truy n ng n, song nhà văn đã s d ng tri t đ bút pháp lãng m nữ ườ ử ộ ệ ắ ử ụ ệ ể ạ
đc s c đ bi n nó thành m t đo n thiên ti u thuy t v i ba nhân v t: th y th l i – viênặ ắ ể ế ộ ạ ể ế ớ ậ ầ ơ ạ
qu n ng c – k t tù Hu n Cao t ng tr ng cho thiên l ng, cho v đp nhân cách v nả ụ ẻ ử ấ ượ ư ươ ẻ ẹ ẫ
ng i sáng gi a hi n th c xã h i đen t i. Vi t truy n ng n này, Nguy n Tuân không chờ ữ ệ ự ộ ố ế ệ ắ ễ ỉ
d ng l i vi c k l i m t câu chuy n v m t con ng i dù là đc bi t trong c nh ng cừ ạ ở ệ ể ạ ộ ệ ề ộ ườ ặ ệ ả ụ
tù, mà xa h n, cao h n, tác gi mu n m n b i c nh tù ng c đ ám ch cái “nhà ng cơ ơ ả ố ượ ố ả ụ ể ỉ ụ
kh ng l ” là xã h i th c dân phong ki n đng th i. Nhà văn cũng kín đáo g i g m vàoổ ồ ộ ự ế ươ ờ ử ắ
tác ph m tinh th n dân t c, th hi n qua thái đ luy n ti c nhã thú văn hóa c truy nẩ ầ ộ ể ệ ộ ế ế ổ ề
ph ng Đông là thú ch i ch đp (th pháp) – nh ng nét ch phát ti t khí phách và nhânươ ơ ữ ẹ ư ữ ữ ế
ph m cao quý c a ng i c m bút.ẩ ủ ườ ầ