ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: CÔNG NGHỆ CHẾ BIẾN DẦU MỠ
THỰC PHẨM
NGÀNH/NGHỀ: CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết đnh s 628/-CĐCĐ-ĐT, ngày 18 tháng 12
năm 2024 ca Hiu trưng trưng Cao đng Cng đồng Đng Tháp)
Đồng Tháp, năm 2024
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Cuốn giáo trình này được biên soạn dựa trên sở tham khảo các tài liệu
được xuất bản gần đây, nhằm phục vụ cho người học ngành, nghề Công nghệ
thực phẩm.
Giáo trình gồm 05 chương, nội dung Giáo trình nhằm trang bị cho người học
những kiến thức kỹ năng cần thiết về vai trò, thành phần hóa học, các tính
chất của dầu mỡ, nguyên liệu sản xuất dầu mỡ, công nghệ tinh luyện dầu mỡ, một
số kỹ thuật cải biến nh chất của dầu mỡ công nghệ sản xuất các sản phẩm
giàu béo. Giáo trình tài liệu học tập giá trị liên quan đến bảo quản chế
biến thực phẩm.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo trường Cao Đẳng Cộng Đồng Đồng
Tháp, Khoa Kỹ Thuật Công Nghệ, Bộ môn Công Nghệ Thực Phẩm đã tạo điều
kiện cho tôi trong việc nâng cao năng lực, kinh nghiệm về biên soạn cải tiến giáo
trình giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường.
Đồng Tháp, ngày....…tháng......năm 2024
Tham gia biên soạn
Phan Thị Thúy Giàu
i
MỤC LỤC
Trang
Lời giới thiệu ................................................................................................................................... i
CHƯƠNG 1. THÀNH PHẦN VÀ TÍNH CHẤT CỦA DẦU MỠ .......................... 1
1. Giới thiệu chung ........................................................................................................................ 1
2. Thành phần hóa học của dầu mỡ ........................................................................................ 4
2.1. Các thành phần chính ....................................................................................................... 4
2.1.1. Các acid béo ............................................................................................................... 4
2.1.2. Triglycerid .................................................................................................................. 8
2.2. Các thành phần ph .......................................................................................................... 9
2.2.1. Các acid béo tự do và mono-, diglycerid ...................................................... 9
2.2.2. Phospholipid .............................................................................................................. 9
2.2.3. Các hợp chất không có tính xà phòng hóa ................................................. 11
3. Tính chất hóa lý của dầu mỡ ............................................................................................. 14
3.1. Tính chất vật lý ................................................................................................................. 14
3.2. Tính chất hóa học của dầu ........................................................................................... 15
CHƯƠNG 2. KỸ THUẬT SẢN XUẤT DẦU THÔ ................................................... 19
1. Sản xuất dầu thô từ hạt có dầu .......................................................................................... 19
1.1. Dầu hạt cọ (Palm kernel oil, PKO) .......................................................................... 20
1.2. Dầu “babussu” .................................................................................................................. 20
1.3. Bơ cacao .............................................................................................................................. 20
1.4. Dầu hướng dương ............................................................................................................ 20
1.5. Dầu hạt bông vải .............................................................................................................. 21
1.6. Dầu thuộc họ cải dầu (rapeseed, colza) ................................................................. 21
1.7. Dầu bắp (corn oil)............................................................................................................ 22
1.8. Dầu đậu nành (soybean oil) ........................................................................................ 22
1.9. Dầu đậu phộng (peanut oil) ......................................................................................... 22
1.10. Dầu hạt lanh (linseed oil) .......................................................................................... 23
ii
1.11. Thầu dầu ............................................................................................................................ 23
1.12. Nguyên nhân gây hư hỏng hạt dầu trong quá trình bảo quản .................... 24
1.12.1 Sự hô hấp của hạt ................................................................................................. 24
1.12.2. Sự phá hủy do hoạt động của vi sinh vật .................................................. 25
1.12.3. Sự hư hỏng hạt do các enzyme phá hủy ................................................... 26
1.12.4. Sự phá hủy do các phản ứng hóa học ......................................................... 27
1.12.5. Sự hư hao do sâu, mọt, chim, chuột ........................................................... 27
1.13. Các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình bảo quản .............................................. 27
1.13.1. Độ ẩm của hạt ....................................................................................................... 27
1.13.2. Độ nhiệt của hạt ................................................................................................... 29
1.13.3. Thành phần khí của không khí giữa khoảng trống của hạt ............... 29
1.14. Bảo quản và sơ chế hạt dầu sau thu hoạch ......................................................... 29
1.14.1. Làm sạch ................................................................................................................. 30
1.14.2. Sấy hạt ..................................................................................................................... 30
1.14.3. Thông gió cưỡng bức ........................................................................................ 31
1.14.4. Làm nguội hạt ....................................................................................................... 31
1.14.5. Bảo quản hạt ......................................................................................................... 31
1.14.6. Giai đoạn tiền xử lý hạt dầu ........................................................................... 31
1.14.7. Tách vỏ hạt ............................................................................................................ 32
1.14.8. Nghiền nguyên liệu chứa dầu ........................................................................ 35
1.14.9. Chưng sấy bột nghiền (gia công nhiệt ẩm) .............................................. 38
1.14.10. Chiết tách dầu bằng quá trình ép ............................................................... 40
1.14.11. Chiết tách dầu bằng phương pháp trích ly ............................................ 42
2. Sản xuất dầu thô từ thịt quả có dầu ................................................................................ 50
2.1. Dầu cọ ................................................................................................................................... 51
2.2. Dầu olive ............................................................................................................................. 52
2.3. Tách chiết mỡ động vật ................................................................................................. 53
CHƯƠNG 3. KỸ THUẬT TINH CHẾ DẦU MỠ ....................................................... 55
iii