ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRUỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: Dược học cổ truyền
NGÀNH/NGHỀ: DƯỢC SĨ CHÍNH QUY
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: 542/QĐ-CĐYT ngày 25/6/2024
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa)
Thanh Hóa, 2024
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
1
LỜI GIỚI THIỆU
Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hoá có bề dày lịch sử đào tạo các thế hệ cán bộ
Y - Dược, xây dựng và phát triển hơn 60 năm. Hiện nay, Nhà trường đã và đang đổi
mới về nội dung, phương pháp và lượng giá học tập của học sinh, sinh viên nhằm
không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo.
Để có tài liệu giảng dạy thống nhất cho giảng viên và tài liệu học tập cho học
sinh, sinh viên; Đảng uỷ - Ban Giám hiệu Nhà trường chủ trương biên soạn tập bài
giảng của các chuyên ngành mà Nhà trường đã được cấp phép đào tạo.
Tập bài giảng Dược học cổ truyền được các giảng viên Bộ môn Phục hồi chức
năng – Y học cổ truyền biên soạn dùng cho hệ Cao đẳng dược sĩ chính quy dựa trên
chương trình đào tạo của Trường ban hành năm 2024, Căn cứ Thông tư số
01/2024/TT-BLĐTBXH ngày 19 tháng 02 năm 2024 của Bộ Lao động - Thương
binh và Xã hội
Môn học giúp cho người học nắm được một số khái niệm về ứng dụng những
học thuyết cơ bản của triết học cổ đại phương đông trong khám bệnh, chữa bệnh và
phòng bệnh cho con người. Cung cấp cho sinh viên những kiến thức chuyên ngành
về tác dụng, cách dùng , chế biến đơn giản một số các vị thuốc Y học cổ truyền thông
thường. Hướng dẫn sử dụng một số vị thuốc và sản phẩm (thuốc, thực phẩm chức
năng, mĩ phẩm) thông dụng có nguồn gốc thảo dược.
Môn học dược học cổ truyền giúp học viên sau khi ra trường có thể chế được
các vị thuốc theo phương pháp chế biến đơn giản đạt tiêu chuẩn quy định và phân
tích được các phương thuốc thông thường (thực hành).
Tuy nhiên trong qua trình biên soạn tập bài giảng không thể tránh khỏi những
thiếu sót. Tập thể biên soạn xin ghi nhận các ý kiến đóng góp xây dựng của các nhà
quản lý, đồng nghiệp, độc giả và học sinh, những người sử dụng cuốn sách này để
nghiên cứu bổ sung cho tập bài giảng ngày càng hoàn thiện hơn.
Thanh Hóa, năm 2024
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên
ThS.BS Mai Văn Bảy
2. Những người biên soạn
Ths. BS Tô Ánh Nguyệt
ThS. Doãn Hồng Hà Vân
BS. Lê An Giang
2
MỤC LỤC
ĐẦU MỤC TRANG
Lời giới thiệu ............................................................................................................ 1
Mục lục ..................................................................................................................... 2
Giáo trình mô đun ................................................................................................... 3
Bài 1: Học thuyết âm dương, ngũ hành và ứng dụng trong y học cổ truyền .... 4
Bài 2: Học thuyết tạng tượng ................................................................................. 9
Bài 3: Đại cương về kinh lạc ................................................................................. 15
Bài 4: Các nguyên nhân gây bệnh theo y học cổ truyền .................................... 19
Bài 5: Các phương pháp khám, chẩn đoán và chữa bệnh theo y học cổ truyền
................................................................................................................................. 25
Bài 6: Nguyên tắc điều trị và nội dung phương thuốc y học cổ truyền ............ 33
Bài 7: Đại cương về thuốc y học cổ truyền ......................................................... 40
Bài 8: Thuốc giải biểu ........................................................................................... 45
Bài 9: Thuốc trừ hàn, tả hạ, cố sáp ...................................................................... 52
Bài 10: Thuốc thanh nhiệt .................................................................................... 62
Bài 11: Thuốc hành khí - hoạt huyết ................................................................... 72
Bài 12: Thuốc cầm máu- bình can tức phong- an thần- khai khiếu ................. 81
Bài 13: Thuốc trục thủy- lợi thủy thẩm thấp...................................................... 87
Bài 14: Thuốc trừ giun – thuốc tiêu đạo ............................................................. 92
Bài 15: Thuốc bổ dưỡng........................................................................................ 96
Bài 16: Chế biến- bảo quản thuốc y học cổ truyền .......................................... 103
Bài 17: Chế biến một số vị thuốc theo phương pháp y học cổ truyền ............ 107
Bài 18: Một số bài thuốc đông y thông thường ................................................ 112
Nguồn tài liệu tham khảo ................................................................................... 119
3
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
Tên môn học:
DƯỢC HỌC CỔ TRUYỀN
Mã môn học:
MĐ 24
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT, Ý NGHĨA VÀ VAI TRÒ CỦA MÔ ĐUN
-Vị trí: Thuộc khối kiến thức chuyên ngành bắt buộc học sau các mô đun cơ sở
ngành.
-Tính chất: Mô đun này cung cấp cho sinh viên một số khái niệm về ứng dụng những
học thuyết cơ bản của triết học cổ đại phương đông trong khám bệnh, chữa bệnh và
phòng bệnh cho con người. Cung cấp cho sinh viên những kiến thức chuyên ngành
về tác dụng, cách dùng, chế biến đơn giản một số các vị thuốc Y học cổ truyền thông
thường. Hướng dẫn sử dụng một số vị thuốc và sản phẩm (thuốc, thực phẩm chức
năng, mĩ phẩm) thông dụng có nguồn gốc thảo dược.
- Là môn chuyên ngành bắt buộc.
II. MỤC TIÊU MÔN HỌC
* Về kiến thức:
- Trình bày được nội dung của một số học thuyết chính: Âm dương, Ngũ hành, Tạng
tượng, vận dụng chế biến đơn giản và sử dụng một số thuốc thông thường an toàn
hiệu quả.
- Trình bày được tác dụng, cách dùng, chế biến đơn giản một số các vị thuốc Y học
cổ truyền thông thường. Hướng dẫn sử dụng một số vị thuốc và sản phẩm (thuốc,
thực phẩm chức năng, mĩ phẩm) thông dụng có nguồn gốc thảo dược.
* Về kỹ năng: Chế được các vị thuốc theo phương pháp chế biến đơn giản đạt tiêu
chuẩn quy định và phân tích được các phương thuốc thông thường (thực hành).
* Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tác phong cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác,
trung thực trong quá trình thực hành.
III. NỘI DUNG CỦA MÔN HỌC
