26
CHƯƠNG 3: KỸ NĂNG XÂY DỰNG CÁC DỰ ÁN KINH DOANH
TRONG NÔNG NGHIỆP
1. Giới thiệu sơ lược về dự án kinh doanh nông nghiệp
1.1 Định nghĩa
Dự án kinh doanh (DAKD) là một tài liệu mô tả cụ thể các công việc trong một
kế hoạch mà đơn vị dự định làm
1.2 Lợi ích của việc lập DAKD
- DAKD giúp xác định rõ hướng đi của đơn vị.
- DAKD là bảng mô tả tóm tắt các hoạt động cụ thể của một kế hoạch, giúp lãnh đạo và
các thành viên trong đơn vị hiểu được trình tự, yêu cầu, đòi hỏi của từng công việc
trong kế hoạch
- DAKD là tài liệu phân tích các điểm mạnh yếu, cơ hội, nguy cơ của đơn vị trong điều
kiện kinh tế thị trường luôn thay đổi, nhằm giúp chủ sở hữu chủ động ra quyết định
trong việc sản xuất kinh doanh
- PAKD là tài liệu có tính thuyết phục cao đối với các đối tác bên ngoài như; khách
hàng, cô đông, tổ chức tín dụng, nhà nước…
2. Các bước xây dựng dự án kinh doanh
2.1 Chuẩn bị ý tưởng làm dự án
Ý tưởng kinh doanh là những dự định mà bạn dự định làm trong tương lai. Các ý tưởng
kinh doanh luôn xuất phát từ những khó khăn hàng ngày nơi bạn đang sinh sống
Ví dụ:
STT
Tình Huống Ý tư
ởng Kinh
Doanh
1 Một bác nông dân nói với anh cán bộ nông nghiệp
“ Dao nay, thương lái mua ép giá qua!”
hợp đồng bao tiêu
nông sản
2 Tiệm sữa xe Honda bị ế khách dự án kiểm tra xe
honda miễn phí cho
khác hàng
3 Đất bãi bồi ven biển nhiều, trên bờ cỏ dại mọc nhiều
dưới tán rừng phòng hộ
Lập dự án “trên dê,
dưới hến”
-Ý tưởng kinh doanh có thể tìm ra được nhờ vào phân tích các vấn đề khó khăn tại nơi
bạn sinh sống
- Giải thích rõ ràng đâu là nguyên nhân dẫn đến khó khăn cho cộng đồng. Khó khăn
27
của cộng đồng, chính là mục tiêu của dự án sẽ làm
Ví dụ: 90% xã viên của HTX trồng lúa, các hộ xã v iên luôn làm đơn lẽ trong sản xuất
& tiêu thụ sản phẩm. Do đó, chi phí sản xuất đầu vào thường cao và thu nhập đầu ra
thường thấp và lợi nhuận của từng xã viên không cao.
- Nông dân phải mua vật tư nông nghiệp, phân bón, thuốc trù sâu… với giá cao
- Có nhiều nông dân bán lúa trong cùng một thời điểm, nên giá lúa thường thấp
Đó chính là lý do HTX muốn làm dịch vụ cung cấp vật tư nông nghiệp và bao tiêu sản
phầm.
Phụ lục 1: Bảng câu hỏi để tìm ý tưởng kinh doanh
(chú ý: bảng này chỉ giúp học viên tìm ra ý tưởng kinh doanh, giống như bảng
nháp)
1. Những dự án nào tổ chức của bạn dự định làm trong thời gian tới ?
Dự án thứ 1:……………………………………………………………………..
Dự án thứ 2:……………………………………………………………………..
D
ự án thứ 3:……………………………………………………………………..
2. Cộng đồng nơi bạn sinh sống cần nhất là dự án nào? giải thích tại sao? (chú
ý: chỉ chọn ra 1 dự án)
Dự án cộng đồng cần nhất là…………………..Bởi vì……………………………
3. Dự án nào được sự ủng hộ của nhiều đối tượng khác nhau trong cộng đồng
Dự án thứ 1:………..Số người đối tượng ủng hộ (nông dân, chính quyền,
lãnh đạo tôn giáo, thiếu nhi, phụ nữ…)
Dự án thứ 2:…………Số người đối tượng ủng hộ(………………………)
Dự án thứ 3:…………Số người đối tượng ủng hộ (………………………)
4. Dự án nào mà tổ chức của bạn có nhiều cơ hội biến nó thành hiện thực ?
Dự án thứ ?????
5. Dự án nào có khả năng cải thiện được những khó khăn hiện tại của cộng
đồng
6. Dự án nàp phù hợp với các nguồn lực sẳn có của đơn vị
2.2 Mô tả tính cấp thiết của dự án
Tính cấp thiết của dự án là bảng mô tả
- Điều kiện hiện tại của vùng dự án: lý do tại sao dự án có thể làm được? có
thuận lợi gì về mặt tài chính, nhân sự, sự ủng hộ của nhân dân, chính quyền…
- Các khó khăn của cộng đồng trong vùng đang gặp: Nêu các khó khăn của
vùng dự án và kỳ vọng sự phát triển giảm khó khăn sau khi có dự án
28
Ví dụ: Em ở vùng nước nổi huyện An Phú, hàng năm có 4 tháng mùa nước nổi, người
dân rất nông nhàn, không có việc làm, thu nhập thấp. Trong khi mùa nước nổi có nhiều
bông điển điển, thuỷ sản…Do đó em dự định xây dựng dự án làm kinh doanh du lịch
trong mùa nước nổi, dẫn khách du lịch từ Núi Sam Châu Đốc đến An Phú, ăn canh
chua bông điên điển , thưởng thức các đặc sản mùa nước nổi…Như vây, em kỳ vọng
dự án sẽ giải quyết được nhiều lao động nông nhàn trong mùa nước nổi và tăng thu
nhập cho người dân.
- Các thuận lợi về tự nhiên, địa lý… của vùng dự án: Hãy nêu ra các thuận
lợi về mặt điều kiện tự nhiên, địa lý, khí hậu mà chỉ có nơi em làm dự án là tốt nhất,
những vùng khác sẽ không có điều kiện thuận lợi bằng
Ví dụ:
- Nuôi thú hoang dã tại Tri Tôn, An Giang. Do Tri Tôn có nhiều núi và rừng,
nên có điều kiện thuận lợi về đất đai, con giống
- Nuôi cá bè, cá da trơn tại các khu vực vên sông tiền và sông Hâu
- Quýt hồng Lai Vung, Cam Sành Tam Bình, Trà Ôn – Vĩnh Long
- Nghiêu Bình Đại, Ba Tri - Bến Tre
- Các lợi ích cho cộng đồng nhằm giảm khó khăn, tận dụng thuận lợi để
phát triển cộng đồng
Ví dụ: Tính cấp thiết của một dự án chăn nuôi bò
HTX Nông Nghiệp An Châu có 80% xã viên là nông dân, sông xung quanh các
lò gạch của khu vực thị trấn An châu. Ngoai thời gian 2 vụ lúa mỗi năm, các hộ xã viên
rất nông nhàn, không có công việc đồng áng, nhiều hộ xã viên phải đi nơi khác để làm
thuê. Hay vào làm thuê trong các lò gạch. Do đặc điểm khu vực có nhiều lò gạch, nên
các chủ lò gạch thường mua đất từ nơi khác dữ trữ xung quanh nhà để làm nguyên liệu
chính sản xuất gạch.
Các gò đất dự trữ này là điều kiện tốt để các loại cỏ sinh sản tự nhiên. Đây là
nguồn thức ăn dồi dào cho bò. Do đó, dự án chăn nuôi bò vỗ béo tại HTx An Châu ra
đời nhằm: tận dụng nguồn thức ăn tại chỗ, và số lao động nông nhàn tại đại phương.
Nâng cao đời sống của xã viên, và tăng lợi nhuận của HTX.
2.3 Xác định mục tiêu của dự án
Mục tiêu của dự án là những gì công việc, nội dung, hay kết quản mà dự án mong
muốn hay kỳ vọng đạt được
Các mục tiêu của dự án có thể bao gồm
- Lợi nhuận
- Sự phát triển, sự gia tăng, sự lớn mạnh về qui mô, diện tích….
- Các lợi ích cho chủ sở hữu, cộng đồng…
29
- Đối tượng hưởng lợi
Ví dụ:
Mục tiêu của dự án là tăng lợi nhuận của từng hộ xã viên bằng cách giảm chi phí đầu
vào, tăng thu nhập đầu ra trong qua trình sản xuất và tiêu thụ lúa.
- HTX sẽ làm trung gian để xã viên mua vật tư nông nghiệp trực tiếp từ các công ty
- HTX sẽ đại diện cho các xã viên kí hợp đồng bao tiêu sản phẩm với công ty
Ví dụ 2: Mục tiêu của dự án trồng rau nhúc kết hợp nuôi tôm đăng quầng là tăng thu
nhập cho từng hộ nông dân trong mùa nước nổi
Phụ lục 2: Bảng liệt kê và đánh giá mục tiêu của dự án
(chú ý: bảng này chỉ giúp học viên tìm ra và đánh giá các mục tiêu dự án muốn đạt
được, giống như bảng nháp, không nên kèm theo dự án)
Mục tiêu 1 Mục tiêu 2 Mục tiêu 3
Tính chất của mục
tiêu
Tăng, giảm, hạn
chế…
Tăng, giảm, hạn
chế…
Tăng, giảm, hạn
chế…
Lĩnh vực thay đổi
Đối tượng thay đổi
Mức độ thay đổi %, con số %, con số %, con số
Thời gian thay đổi Tháng, năm Tháng, năm Tháng, năm
…………………….
Ví dụ:
Chi phí đầu vào Thu nhập đầu ra
Tính chất của mục tiêu Giảm Tăng
Lĩnh vực thay đổi Trồng trọt (lúa)
Đối tượng thay đổi Chi phí trồng lúa Giá bán lúa
Mức độ thay đổi 30% 20%
Thời gian thay đổi 1 vụ lúa (3-4 tháng)
2.4 Xác định phương pháp và chiến lược thực hiện
Phương pháp & chiến lược thực hiện dự án là việc mô tả chi tiết các kế hoạch của dự
án nhằm: thực hiện được các mục tiêu vừa nêu trên từ lúc khởi đầu cho đến khi kết
thúc dự án
Cần chú ý các vấn đề sau:
- Mô tả cụ thể các các phương pháp định làm
- Nêu lý do và chứng minh tại sao chọn phương pháp này
Để tìm ra được các phương pháp và chiến lược thực hiện, bạn nên tham khảo mục lục
sau
Phụ lục 3: Các câu hỏi để tìm ra phương pháp và chiến lược thực hiện dự án
30
(chú ý: bảng này chỉ giúp học viên liệt kê những gì mình có, lý do tại sao chọn phương
pháp, hay chiến lược…, đây là bảng nháp, không nên kèm theo dự án)
1. Nguồn lực của đơn vị không thể thay đổi được là gì?
- Số vốn hiện có
- Trình độ nhân viên
- Diện tích đất
2. Những hoạt động nào giúp thực hiện được dự án
- Thị trường đầu ra ổn định
- Điều kiệnn tự nhiên thuận lợi
- Trình độ quản lý cao, kinh nghiệm thực tế nhiều
- Sự ủng hộ từ bên ngoài
3. Thời gian bắt đầu và kết thức cho từng hoạt động
4. Ai sẽ đảm trách hoạt động nào (tức phân công cụ thể cho từng thành viên)
Phụ lục 4: Bảng phân công nhiệm vụ
(chú ý: bảng này chỉ giúp học viên hiểu được công việc của từng thành viên, thời gian
thực hiện và cần những hỗ trợ gì cho công tác này. đây là bảng nháp, không nên kèm
theo dự án)
Công việc Người
phụ trách
thời gian bắt
đầu
và kết thúc
Công cụ
hỗ trợ
1. Viết dự án Phòng kế hoạch
2. Liên hệ với cong ty lương thực Giám đốc
3. Kí hợp đồng với công ty lương thực
Phó giám đốc
4. Quản lý theo dõi
5………………
2.5 Xác định các nhu cầu cần cho dự án
Nhu cầu nguyên vật liệu:
- Cần sử dụng nguyên vật liệu gì, lấy từ nguồn nào.
- Số lượng bao nhiêu, nhập về từng đợt hay một lần. Thời gian, số lượng... của từng lô
hàng là bao nhiêu. Thời gian đặt hàng đến khi nhận được hàng là bao lâu.
- Cần dự trữ nguyên vật liệu trong kho là bao nhiêu: Xem xét đến các yếu tố thời gian
đặt hàng, nguồn nguyên vật liệu, yêu cầu của sản xuất, bán hàng....
- Kho nguyên vật liệu có cần được bảo quản đặc biệt không, có xảy ra hao hụt hay
hỏng hóc không.