1
Vui lòng trích dẫn như sau:
Phần 1
Phạm Thanh Vân, Lê Thanh Tùng, Eisen Bernardo. 2021. Tài liệu kỹ thuật Xây dựng bản
đồ rủi ro thiên tai và kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu (CS-MAP) vùng Đồng bằng
sông Cửu Long. Hà Nội, Việt Nam: Chương trình nghiên cứu CGIAR về Biến đổi khí hậu, Nông
nghiệp và An ninh lương thực (CCAFS).
©2021 CGIAR Research Program on Climate Change, Agriculture and Food Security (CCAFS)
Sản phẩm này là một phần của Chương trình nghiên cứu CGIAR về Biến đổi khí hậu, Nông
nghiệp và An ninh lương thực (CCAFS) phối hợp với Cục Trồng trọt và Trung tâm Khuyến nông
Quốc gia, được thực hiện dưới sự hỗ trợ từ các nhà tài trợ của CGIAR và thông qua các thỏa
thuận tài trợ song phương. Chi tiết vui lòng truy cập: //ccafs.cgiar.org/donors.
MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM: Tài liệu này do biên soạn trong phạm vi Chương trình CCAFS và chưa
được bình duyệt. Tất cả các quan điểm trình bày tại đây là quan điểm của (các) tác giả và không
nhất thiết phản ánh chính sách hoặc quan điểm của CCAFS, các bên tài trợ hay đối tác. Tất cả
hình ảnh vẫn là tài sản duy nhất của nguồn và không được sử dụng cho bất kỳ mục đích nào mà
không có sự cho phép bằng văn bản của nguồn.
Phần 2
Nguyễn Duy Nhiệm và nnk. 2021. Cùng xây dựng và phổ biến tư vấn nông vụ địa phương
dựa trên thông tin thời tiết khí hậu: kinh nghiệm thí điểm ở vùng Đồng bằng sông Cửu
Long. Hà Nội, Việt Nam: Liên minh Tổ chức Đa dạng Sinh học Quốc tế và Trung tâm Nông
nghiệp Nhiệt đới Quốc tế (CIAT).
©2021 Alliance of Bioversity International and CIAT
Sản phẩm này là một phần của dự án nghiên cứu "Áp dụng dự báo khí hậu thời hạn mùa và
các giải pháp bảo hiểm tiên tiến vào quản lý rủi ro khí hậu trong ngành nông nghiệp ở Đông
Nam Á" (DeRISK Đông Nam Á). DeRISK được dẫn dắt bởi Tổ chức Khí tượng Thế giới, thực hiện
bởi Đại học Nam Queensland cùng với Liên minh Tổ chức Đa dạng Sinh học Quốc tế và CIAT,
và được hỗ trợ tài chính bởi Sáng kiến Khí hậu Quốc tế (IKI) của Bộ Môi trường, Bảo tồn Thiên
nhiên và An toàn Hạt nhân Liên Bang Đức (BMU).
MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM: Tài liệu này do biên soạn trong phạm vi dự án nghiên cứu DeRISK
Đông Nam Á và chưa được bình duyệt. Tất cả các quan điểm trình bày tại đây là quan điểm của
(các) tác giả và không nhất thiết phản ánh chính sách hoặc quan điểm của Liên minh Tổ chức
Đa dạng Sinh học Quốc tế và CIAT, các bên tài trợ hay đối tác. Tất cả hình ảnh vẫn là tài sản duy
nhất của nguồn và không được sử dụng cho bất kỳ mục đích nào mà không có sự cho phép
bằng văn bản của nguồn.
Giấy phép Tài sản Sáng tạo Cộng đồng
Tài liệu này được xuất bản theo Giấy phép Tài sản sáng tạo Cộng đồng: Ghi công – Phi thương
mại – Không phái sinh 4.0 Chưa chuyển đổi.
Tất cả các văn bản xuất hiện trong tài liệu này có thể được trích dẫn và tái bản với điều kiện
ghi rõ nguồn. Không được sử dụng tài liệu này để bán lại hoặc các mục đích thương mại khác.
TÀI LIỆU KĨ THUẬT
Phần 1:
XÂY DỰNG BẢN ĐỒ RỦI RO THIÊN TAI VÀ
KẾ HOẠCH THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU (CS-MAP)
VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Phần 2:
CÙNG XÂY DỰNG VÀ PHỔ BIẾN
TƯ VẤN NÔNG VỤ ĐỊA PHƯƠNG
DỰA TRÊN THÔNG TIN THỜI TIẾT KHÍ HẬU:
KINH NGHIỆM THÍ ĐIỂM
Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Lời nói đầu
Để góp phần giải quyết các tác động tiêu cực của El Nino – ENSO đến sản
xuất nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Cục trồng trọt (Bộ Nông nghiệp
&Phát triển nông thôn) đã phối hợp với Nghiên cứu của CGIAR về Biến đổi Khí
hậu, Nông nghiệp và An ninh Lương thực Đông Nam Á (CCAFS SEA) Chương trình
CCAFS Đông Nam Á thuộc Viện nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI) để phát triển và
thử nghiệm cách tiếp cận xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai cho các khu vực có khả
năng bị ảnh hưởng và xác định các giải pháp can thiệp thích ứng tương ứng, hay
còn gọi là Bộ bản đồ rủi ro thiên tai và Kế hoạch thích ứng (Climate Smart-MAP).
CS-MAP có sự tham gia của các chuyên gia đến từ các cơ quan cấp tỉnh và cấp
quốc gia với các hoạt động: (1) xác định rủi ro thiên tai; (2) xác định phạm vi bị ảnh
hưởng và mức độ rủi ro; (3) đề xuất kế hoạch thích ứng tương ứng; (4) tinh chỉnh
và kiểm chứng các biện pháp được đề xuất; và (5) xây dựng các kế hoạch thích ứng
tích hợp cho các tỉnh và cho toàn vùng. Các bản đồ rủi ro và các can thiệp thích
ứng được xây dựng cho những năm trung bình và những năm cực đoan (năm có
El Nino-ENSO) sử dụng các thông số kỹ thuật (địa hình và thủy văn), cơ sở hạ tầng
(đê điều, đường xá, kênh rạch), và kiến thức hiểu biết về địa phương. CS-MAP đã
được xây dựng và triển khai tại 13 tỉnh vùng ĐBSCL. Ứng dụng của CS-MAP trong
vụ Đông-Xuân 2018-2019 đã cho thấy hiệu quả của nó trong việc điều chỉnh thời
gian xuống giống để tránh xâm nhập mặn.
Trong năm 2020, Cục Trồng trọt, Trung tâm Khuyến nông quốc gia, CCAFS
Liên minh Đa dạng Sinh học Quốc tế và Trung tâm Nông nghiệp Nhiệt đới Quốc
tế (CIAT) đã phối hợp triển khai thí điểm đề án Chuyển đổi hệ thống canh tác ứng
phó với biến đổi khí hậu (TFCC) vùng đồng bằng Sông Cửu Long gồm hai hợp phần
là xây dựng bản đồ CS-MAP cấp xã và xây dựng và phổ biến tư vấn nông vụ địa
phương dựa trên thông tin thời tiết, khí hậu. Bản đồ CS-MAP đã được chuyển giao,
phục vụ áp dụng tại các xã thí điểm. Phát triển kinh nghiệm này, CIAT và Cục Trồng
trọt hợp tác thực hiện xây dựng và phổ biến tư vấn nông vụ địa phương dựa trên
thông tin thời tiết, khí hậu thông qua dự án: “Áp dụng dự báo khí hậu thời hạn mùa
và các giải pháp bảo hiểm tiên tiến vào quản lý rủi ro khí hậu trong ngành nông
nghiệp ở Đông Nam Á”, còn được gọi là “DeRISK Đông Nam Á”. Thông tin dự báo
thời tiết thời hạn mùa và khuyến cáo sản xuất nông nghiệp đã được xây dựng và
phổ biến tới người nông dân trong vụ Đông Xuân 2020-2021 tại các xã thí điểm.
Mặc dù thông tin trình bày trong tài liệu này dựa trên thí điểm tại ĐBSCL cho vụ
Đông-Xuân, các nguyên tắc cùng xây dựng và phổ biến tư vấn nông vụ địa phương
dựa trên thông tin thời tiết, khí hậu có thể áp dụng cho các vụ khác và vùng khác.
Tài liệu hướng dẫn kĩ thuật này được xây dựng trong khuôn khổ đề án TFCC.
Phần một của tài liệu hướng dẫn kĩ thuật này cung cấp các chỉ dẫn chi tiết để cán
bộ cấp tỉnh, huyện, xã có thể triển khai phương pháp CS-MAP tại địa phương mình,
với nền tảng cơ bản là phương pháp lập bản đồ có sự tham gia. Phần hai của cuốn
tài liệu kỹ thuật này cung cấp một số khái niệm liên quan tới dịch vụ khí hậu trong
nông nghiệp, các bước triển khai xây dựng và phổ biến tư vấn nông vụ địa phương
dựa trên thông tin thời tiết, khí hậu và một số phản hồi sau khi thực hiện thí điểm
trong vụ Đông Xuân 2020-2021 tại ĐBSCL.
4
PB
Phần 1
XÂY DỰNG BẢN ĐỒ RỦI RO THIÊN TAI VÀ
KẾ HOẠCH THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU (CS-MAP)
VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Phạm Thanh Vân
Lê Thanh Tùng
Eisen Bernardo