Giáo trình Môn đun: Kt sửa chữa máy tính - Quản trị mạng (Trình độ: Cao đẳng nghề)

Ộ ỘI

B  LAO Đ NG ­ TH Ụ NG BINH VÀ XàH Ề Ạ Ổ Ộ ƯƠ T NG C C D Y NGH

GIÁO TRÌNH

ữ

ử Môn đun: KT s a ch a máy tính

Ị Ạ

Ả

Ề

NGH : QU N TR  M NG

Ộ

Ẳ

Ề

TRÌNH Đ : CAO Đ NG NGH

ủ   ( Ban hành kèm theo Quy t đ nh s : 120/QĐ­TCDN ngày 25 tháng 02 năm 2013 c a ổ

ế ị ổ

ụ

ố ưở T ng c c tr

ề ụ ạ ng T ng c c d y ngh )

ộ Hà N i, năm 2013

Ề   Ố Ả TUYÊN B  B N QUY N:

ệ ạ ộ ồ

ụ ề ạ ả ặ ể  Tài li u này thu c lo i sách giáo trình nên các ngu n thông tin có th   c phép dùng nguyên b n ho c trích dùng cho các m c đích v  đào t o và

ượ đ tham kh o.ả

ặ ử ụ ụ ệ ọ ớ

M i m c đích khác mang tính l ch l c ho c s  d ng v i m c đích ấ ụ ế ẽ ị ạ ạ kinh doanh thi u lành m nh s  b  nghiêm c m.

MàTÀI LI UỆ : MĐ 23

Ờ

Ớ

Ệ

L I GI

I THI U

ự ộ ự ệ ậ ọ Ngày nay,  máy tính thâm nh p vào m i lĩnh v c. T  đ ng hóa hi n đang

ủ ố ề ướ ế ớ ự ể ấ ứ ề là ngành ch  ch t đi u h ng s  phát tri n th  gi i. B t c  ngành ngh  nào

ể ầ ả ế ố ớ ề ề ệ ấ cũng c n ph i hi u bi t ít nhi u v  Công ngh  Thông tin nh t là đ i v i  thi ế   t

ụ ể ặ ầ ọ ộ ộ ể ị b  tin h c. C  th , là m t máy tính đ  bàn ho c máy tính c m tay  là m t thi ế   t

ữ ầ ả ắ ậ ử ề ỹ ọ ỹ ậ   ị b  mà m i sinh viên ngh  k  thu t s a ch a c n ph i n m rõ tiêu chí k  thu t

ộ ừ ơ ứ ạ ế ế ả ủ c a m t máy tính t đ n gi n đ n ph c t p. Vì th , trong giáo trình này,

ứ ẽ ế ề ấ chúng ta s  nghiên c u chi ti t v  c u trúc bên trong máy tính.

ề ả ể ế ế ầ ọ ọ Môn h c này là n n t ng đ  ti p thu h u h t các môn h c khác trong

ươ ơ ả ữ ủ ạ ặ ắ ấ ch ng trình đào t o. M t khác, n m v ng c u trúc c  b n bên trong c a máy

ơ ở ể ậ ử ữ ể ả ỹ tính là c  s  đ  phát tri n các k  thu t s a ch a và b o trì máy tính

ả ắ ọ ượ ề ấ H c xong môn này, sinh viên ph i n m đ c các v n đ  sau:

ệ ề ấ ­ Khái ni m v  các c u trúc bên trong máy tính

ấ ủ ­ C u trúc c a  mainboard

ủ ấ ­ C u trúc c a  CPU, chipset

ấ ộ ớ ủ ­ C u trúc c a  b  nh

ủ Ổ ứ ấ ổ ổ ề ộ ­.C u trúc c a c ng, quang, m m, bàn phím, chu c…..

ủ ộ ấ ồ ­ C u trúc c a b  ngu n

ế ề ệ ẩ ­ Khái ni m v  các chu n  giao ti pI/O

ở ộ ­ Quá trình kh i đ ng máy tính

ạ ộ ệ ử ệ ­ Ho t đ ng các linh ki n đi n t trên mainboard

ứ ế ­  Ch c năng giao ti p các chipset

ỏ ­ Các nguyên nhân gây h ng

ỹ ự ố ử ­ K  năng  x  lý các s  c

Hà N i, ngày 25 tháng 02 năm 2013

ộ

ữ Tham gia biên so nạ ủ . Ch  biên Đào H u Dũng

Ụ Ụ M C L C

Ề Ụ Đ  M C                                                                                     TRANG

ớ ờ 1. L i gi i thi u ệ .................................................................................................

2. M c l c ụ ụ ..........................................................................................................

Ầ Ế PH N LÝ THUY T

Ủ

i thi u

ộ ủ Ầ BÀI 1:  CÁC THÀNH PH N CHÍNH C A MÁY TÍNH 1. Gi 2. C u t o và ch c năng c a m t máy tính

ắ

ổ ạ ổ

ạ ộ 3. S  đ  kh i và nguyên lý ho t đ ng.

ậ ệ ....................................................................................................... ớ ứ ấ ạ ...................................................... ỏ Case)...................................................................................... 2.1   V  máy ( ồ .............................................................................................. ộ 2.2   B  ngu n ạ ả Mainboard ):.......................................................... 2.3  B ng m ch chính ( ộ ử 2.4  B  vi x  lý ( Cpu ­ Central processing Unit) ....................................... ớ ................................................................................................. ộ 2.5  B  nh   ở ộ .............................................................. 2.6   Các card và khe c m m  r ng ....................................................................................... 2.7  Các c ng I/O   2.8   Các lo i  ........................................................................................  đĩa ơ ồ ố ơ ồ 3.1  S  đ  kh i: 3.2  Nguyên lý ho t đ ng ố ệ 3.3  Nh n di n các kh i trên mainboard th c t ố ........................................................................................... ạ ộ ............................................................................ ự ế........................................

Ở Ộ

ệ ố ả BÀI 2:  QUY TRÌNH KH I Đ NG MÁY       1.    H  th ng bên trong máy tính ạ ủ

ậ ẫ ộ ớ ................................................................ 1.1 B ng m ch ch  ( Maniboard) .............................................................. 1.2  CPU (Central Processing Unit) ............................................................ 1.3  ROM Bios.............................................................................................   ....... 1.4 RAM( Radom Access Memory ) ­ B  nh  truy c p ng u nhiên

ứ

Ổ Ổ Ổ

ầ

.............................................. ..................................................... ................................................................................... ế ........................................................................ ụ ............................................... ề ứ ồ ..............................................................................................

ụ

ở ộ

ấ ồ

ở ộ ể

ệ ề

ế ệ ề ế ậ ạ Đĩa C ng ­ HDD ( Hard Disk Drive ) 1.5   đĩa CD ROM ( Hard Disk Drive ) 1.6  ề  đĩa m m FDD 1.7  ẩ 1.8  Các chu n giao ti p I/O ệ ề 1.9  H  đi u hành và ph n m m  ng d ng ộ 1.10  B  ngu n ệ ề 2. H  đi u hành thông d ng............................................................................  2.1 Dos............................................................................................................ 2.2. Windows………………………………………………………………. 2.3. Unic, Linux…………………………………………………………….. 3. Quy trình kh i đ ng máy............................................................................ 3.1. C p ngu n cho máy…………………………………………………… 3.2.Quá trình kh i đ ng (bootstrap)……………………………………… 3.3. Quá trình ki m tra……………………………………………………… 3.4. Quá trình POST……………………………………………………… 3.5. Quá trình tìm ki m h  đi u hành............................................................. t l p.................................................. 3.6. Quá trình n p h  đi u hành và thi

Ể Ữ ƯỚ Ữ C KHI S A CH A MÁY TÍNH

ả ế ự ố i quy t s  c  máy máy tính

ị ứ

ậ ệ ậ ỏ ị

ụ ể ắ

ể

ệ

ủ

ứ ễ ử ị BÀI 3:  QUY TRÌNH KI M TRA TR ẩ ......................... 1. Qui trình ch n đoán và gi ệ 1.1 Xác đ nh tri u ch ng…………………………………………………… 1.2. Nh n di n và cô l p v  trí h ng……………………………………… 1.3. Đo ki m và kh c ph c  ……………………………………………… 1.4. Ki m tra, đánh giá…………………………………………………… 1.5. Hoàn thi n…………………………………………………………… ạ ộ 2.  Đánh giá đúng ch c năng ho t đ ng c a máy 3.  X  lý máy b  nhi m virus ..................................... .....................................................................

BÀI 4: ROM BIOS

ố ế ậ t l p các thông s  cho BIOS

ặ ủ

1.  Thi 2.  Các tính năng c a BIOS ườ ệ ữ 3.  Nh ng tri u ch ng th ấ 4.  Nâng c p BIOS ......................................................... ủ ........................................................................ ứ ......................................... ng g p c a BIOS ......................................................................................

Ộ Ử BÀI 5:  B  X  LÝ TRUNG TÂM VÀ CHIPSET

ệ Khái ni m v  CPU

ủ ấ ạ

ế

ủ

ạ

ề (Central Processing Unit): ................................ 1. ầ ơ ả ủ ......................................................... 2. Các thành ph n c  b n c a CPU ạ ộ ........................................ 2.1 C u t o và nguyên lý ho t đ ng c a CPU ủ .................................................................... 2.2  Các ki n trúc c a CPU ố ộ ố ộ ử .............................................. 2.3  T c đ  x  lý và t c đ  bus c a CPU 2.4  Các lo i CPU ................................................................................... 2.5  Quy trình tháo, l p CPU vào mainboard.........................................

Ạ

ạ ộ S  đ  kh i và nguyên lý ho t đ ng c a mainboard

ủ

ộ ớ ở ộ

ủ ể ắ BÀI 6:  BO M CH CHÍNH ệ 1.  Khái ni m mainboard ơ ồ 2.  ơ ồ 2.1 S  Đ  kh i ạ ộ 2.2 Nguyên lý ho t đ ng c a mainboard:  ầ 3.  Các thành ph n chính trên mainboard ắ 3.1 Chipset B c, chipset Nam ế ắ 3.2 Đ  c m CPU ắ 3.3 Khe c m b  nh  ram  ắ 3.4 Khe c m m  r ng  ạ ộ ng pháp ki m tra ho t đ ng c a mainboard 4. ........................................................................ ố ủ ..................... ố ..................................................................................... .......................................... ........................................... .............................................................. .................................................................................. .................................................................... ......................................................................... ........................

ươ Ph Ộ Ớ

ớ ệ ề ộ

ớ

ớ

ớ

ớ ậ

ế ự ố ủ ộ ả ớ Bài 7: B  NH  TRONG..............................................................................................     1. Khái ni m v  b  nh ............................................................................ ệ 1.1. Gi i thi u............................................................................................. ạ ộ 1.2. Các lo i b  nh ....................................................................................... ổ ứ ộ 2. Cách t  ch c b  nh  trong máy tính.......................................................... 2.1. T  bào nh .............................................................................................. 2.2. T  ch c b  nh ....................................................................................... 2.3. Th i gian truy c p................................................................................... 3. Ph i quy t s  c  c a b  nh   ................................

ớ ế ổ ứ ộ ờ ử ươ ng pháp x  lý và gi Ị I/O BÀI 8: THI T BẾ

ề Ổ đĩa m m FDD (Foppy Disk Drive)

........................................................ 1. 1.1 Khái ni mệ ................................................................................................

Ổ

c ng:

Ổ

ấ ạ

ạ ộ

ự ố ử

ấ ạ

ự ố

ạ ộ ộ ữ ế ị ử ng pháp s a ch a các thi

ử ươ ổ ổ ổ ử ự ố ổ ấ ạ .................................................................................................... 1.2 C u t o ạ ộ .............................................................................. 1.3 Nguyên lý ho t đ ng  ề .............................................................................. ữ ổ ử 1.4 S a ch a   đĩa m m  ứ .................................................................................................. 2.  đĩa c ng 2.1 Khái ni mệ ............................................................................................. ấ ạ ủ ổ ứ ............................................................................... 2.2 C u t o c a   đĩa Quang ( CD ROM) 3.  .......................................................................... ấ ạ .................................................................................................... 3.1 C u t o 3.2 Nguyên lý................................................................................................. 4. Bàn phím………………………………………………………………… 4.1. C u t o……………………………………………………………… 4.2. Nguyên lý ho t đ ng………………………………………………… 4.3.  X  lý s  c  trên bàn phím…………………………………………… 5. Mouse…………………………………………………………………… 5.1. C u t o………………………………………………………………… 5.2. Nguyên lý ho t đ ng………………………………………………… 5.3  X  lý s  c  chu t……………………………………………………… t b  I/O……………………………………… 6. Ph 6.1. C ng PS/2……………………………………………………………… 6.2. C ng COM…………………………………………………………… 6.4. C ng USB……………………………………………………………… 6.5 .X  lý s  c  các c ng…………………………………………………

Ả Ệ TÀI LI U THAM KH O ………………………………………………

Ữ Ỹ Ậ Ử MÔN H CỌ  K  THU T S A CH A MÁY TÍNH

Mã môn h c: ọ MĐ23

ị ọ   1. V  trí, ý nghĩa, vai trò môn h c:

ị ượ ố ọ ọ ủ ­ V  trí c a mô đun :  Đ c b  trí sau khi sinh viên h c xong các môn h c

ệ ử ấ ậ ỹ ặ ắ C u trúc máy tính, k  thu t đi n t và mô đun L p ráp và cài đ t máy tính.

ủ ­ Tính ch tấ  c a mô đun: Là mô đun chuyên ngành.

ụ ọ 2. ủ M c tiêu c a môn h c:

ử ụ ụ ụ ắ ỗ ủ ẩ ­ S  d ng các công c  chu n đoán và kh c ph c các l i c a PC.

ệ ủ ị ­ Xác đ nh chính xác các linh ki n c a PC

ế ủ ệ ế ệ ố ữ ­ Mô t ả ượ  đ ạ c nh ng h  ki n trúc và bo m ch giao ti p c a các h  th ng

PC.

ượ ủ ộ ử ệ ­ Mô phóng đ c hi u năng c a b  x  lý.

ả ế ượ ề ề ư ứ ấ ấ ộ ­ Gi i quy t đ ớ   ệ ố c các v n đ  v  nâng c p h  th ng nh  đĩa c ng, b  nh ,

CPU....

ượ ả ượ ­ Trình bày đ c các nguyên nhân gây ra và cách gi ế i quy t  đ ự c các s

ữ ặ ạ ố ườ c  th ng g p trong nh ng lo i máy PC khác nhau

ươ ờ ượ Tên ch ụ ng m c

S  ố TT Đ aị   đi mể

Lo iạ   bài  d yạ T nổ g số ng Th cự   hành Ki mể   tra

13

3

10

Th i l Lý  thuyế t

1 ầ Các thành ph n chính  ủ c a máy tính Lý  thuy tế L p ớ h cọ

9

1

2

6

ở ộ 2

19

4

15

ướ ẩ 3 c khi Lý  thuy tế Lý  thuy tế

9

1

3

5

Quy trình kh i đ ng  máy tính  ể Quy trình ki m tra,  chu n đoán tr ữ ủ s a ch a máy tính

10

4

6

4 Rom BIOS Lý  thuy tế

5 Lý  thuy tế ộ ử B  x  lý trung tâm và  chipset

21

1

6

14

ạ 6 Bo m ch chính Lý  thuy tế

7

10

1

4

5

ộ ớ B  nh  trong Lý  thuy tế

8

14

4

10

ế ị Thi ế t b  giao ti p  (I/O) Lý  thuy tế

L p ớ h cọ Phòng  th c ự hành Phòng  th c ự hành Phòng  th c ự hành Phòng  th c ự hành Phòng  th c ự hành Phòng  th c ự hành

Ầ Ề Ọ 3. YÊU C U V  ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔN H C

- V  ki n th c: Đ c đánh giá qua bài ki m tra vi

ể ế ự ượ ạ   t, bài th c hành đ t

ề ế ượ ầ ứ c các yêu c u sau: đ

- Hi u rõ khái ni m các thi

ệ ể ế ị t b  bên trong cây máy tính

- V  đ

ẽ ượ ơ ồ ố ủ ể c s  đ  kh i c a máy tính đ  bàn

- Mô t

ạ ộ ủ ể ả ượ  đ c nguyên lý ho t đ ng c a máy tính đ  bàn

- Đ c đ

ọ ượ ế ố ủ ể ơ ồ c  s  đ  chi ti t các kh i c a máy tính đ  bàn

- Mô t

ả ở ộ  quy trình kh i đ ng máy tính

- Mô t ế

ủ ộ ớ ổ chính xác các tiêu chu n c a CPU, B  nh , chipset, c ng giao

ế ị ế ể ả ti p,   thi ẩ t b  giao ti p bên trong máy tính đ  bàn .

ề ỹ ử ữ ầ ự   ự ỹ ­   V  k  năng: Đánh giá k  năng th c hành c a sinh viên trong bài th c ạ ượ hành S a ch  máy tính  đ t đ ủ c các yêu c u sau:

- S  d ng thành th o các thi

ử ụ ạ ế ị ụ ụ ử ữ t b , d ng c  s a ch a

- Phân tích và chu n đoán chính xác các nguyên nhân h ng th

ẩ ỏ ườ ặ   ng g p

ể bên trong cây máy tính đ  bàn

- Thay th  thành th o các linh ki n h ng bên trong máy tính

ế ệ ạ ỏ

ệ ư ể ổ ợ ẩ    duy logic đ  phân tích, t ng h p. Thao tác c n

ộ - V  thái đ : Rèn luy n t ỉ ề ậ ỉ th n, t  m .

BÀI 1

Ủ

Ầ Tên bài : CÁC THÀNH PH N C A MÁY TÍNH           Mã bài: MĐ 23 Ý nghĩa:

ầ ứ ậ ộ

ệ ấ ớ

ệ ệ ố ư i  u nh t c a m t máy tính, vì lý do mà ng

ượ ươ ả ữ Các thành ph n chính c a máy tính là nh ng b  ph n có ch c năng làm   ạ ế ề ữ t r t có hi u qu  do đó khi liên k t b n v ng v i nhau t o thành   ườ ử ụ   i s  d ng ệ   ứ t đ  các tính năng  ng d ng trong quá trình nghiên c u, làm vi c ạ   ả i trí và gi ng d y ủ ả ộ ấ ủ ứ ụ c dùng làm ph ệ ng ti n gi

ả

ụ ệ vi c riêng bi ệ ố h  th ng làm vi c t ệ ể khai thác tri ọ ậ và h c t p. Ngoài ra, cũng đ ệ ấ r t hi u qu M c tiêu:

- Hiêu đ

ượ ế ể ủ c quá trình phát tri n c a chi c máy tính

- Th c hi n các thao tác an toàn v i máy tính.

ự ệ ớ

ủ ầ ­ Mô t ả ượ  đ c các ph n chính c a máy vi tính.

- Trình bày đ

ượ ấ ạ ủ ừ ứ c c u t o và ch c năng c a t ng thi ế ị t b .

ế ậ - Nh n bi ố t chính xác các kh i trên mainboard

- X  lý các l

ử ỗ ườ ặ i th ng g p trên mainboard

ộ N i dung:

ệ i thi u

ớ ử ể ủ ể ủ ự ử ắ ộ

ế ệ ừ 1. Gi ề ị L ch s  phát tri n c a máy tính g n li n theo s  phát tri n c a các b  vi x  lý. ế ệ ờ ừ T  lý do trên mà th  h  máy tính ra đ i theo t ng th  h

ờ ỳ ơ Máy tính c  : ra đ i t

­ ộ ế ạ ch  t o m t chi ơ ằ b ng c  khí

ờ ừ ữ ể ự ố ọ ế ệ ế ỷ  gi a th  k  XIX, th i k  này Pascal đã t máy tính có th  th c hi n các phép tính s  h c hoàn toàn

ờ ừ ứ ­  Máy tính th  nh t : ra đ i t

ệ ử ấ ớ chân không Lo i này tiêu th  đi n năng r t l n và sinh nhi

ấ ạ ậ ố ộ ử ụ ệ ế ậ ộ đi n t quá trình s  d ng do v y đ  tin c y th p và t c đ  không cao. ệ ử ụ  năm 1945­ 1955, s  d ng công ngh  đèn ụ ệ t cao trong ấ Chi c máy tính

ử ượ ử ụ ế ớ ế c s  d ng trong chi n tranh th  gi ằ i II nh m tính

́ ử ạ ạ ̀ 1) ị ầ đ u tiên trong l ch s  đ ̀ ỹ ạ ủ ENIAC (hinh  toán qu  đ o c a tên l a đ n đ o co tên la

Hinh 1:ENIAC máy tính đ u tiên

ủ ườ . ENIAC ọ

ế ệ ượ th c   th   đ u   tiên   trên   th

ế ự ụ ầ ằ ỹ ự ử ế ớ i II

ệ ̀ ầ   t c a Electronic Numerical Integrator and Computer: ư    do 2   kĩ s  là J. Presper Eckert và John ng   đ i   h c   Pennsylvania,   M   xây   d ng   vào   năm   1942   ế  ỹ ạ    nh m tính toán qu  đ o ộ   c hoàn thi n sau khi sau cu c

ượ ENIAC ch  đ ứ c 1 năm, t c là vào năm 1946.

ệ ế ­

ề ệ

ấ ả ơ ọ c, tr ng l

­

ượ ạ ế ắ ủ t t ­ ENIAC là tên vi ệ ử máy tính tích phân đi n t ạ Mauchly   c a   tr c   xem   là   chi c   máy   tính   đi n   t và đ i.ớ  ENIAC đ ượ gi ử ạ ủ c a tên l a đ n đ o. Tuy nhiên, chi n tranh này k t thúc đ ẫ   ử ụ ứ Th   h   th   hai:   1955­1973,   s   d ng   công   ngh   bán   d n ệ ế ộ ử ( transistor) do đó t c đ x  lý nhanh h n và ti   t ki m đi n năng nhi u. Ngoài ướ ng ra gi m r t nhi u v  kích th ử ụ Th  h  th  ba: s  d ng vi m ch t

ề ế ợ

c dùng trong chi n tranh th  gi ạ ỉ ượ ế ế ệ ố ề ề ế ệ ứ ế ờ ỳ ể ờ ủ ộ ộ ấ ự ử ế

ủ

­

ộ ử ế ệ ứ ư ử ụ ệ ộ ạ   ổ ợ  h p IC ( integraed ciruit), lo i ệ   ạ này tích h p nhi u ti p giáp PN trên m t vi m ch. Có th  lên đ n 4, 5 tri u ề   ti p giáp PN do đó th i k  này đánh d u s  ra đ i c a b  vi x  lý 4004, ti n thân c a các b  vi x  lý X86 sau này. ế Th  h  th  t

ậ ộ ự ờ ủ ể ấ ờ

: 1980 đ n nay, máy tính s  d ng c ng ngh  tích   ế ệ   ợ h p IC m t đ  c c cao ( VLSI: Very Large Scale Intergated). Do đó th  h  vi ỳ ử x   lý   8088   ra   đ i   đánh   d u   th i   k   phát   tri n   c a   máy   tính   cá   nhân   PC   ( Personal Computer)

ế ế ộ ớ

ẩ ặ   ờ ớ  Năm 1981, chi c laptop đ u tiên ra đ i v i hình dáng m t chi c vali l n n ng ả ơ h n 9 kg. S n ph m đ ầ ượ ặ c đ t tên là Osborne 1.

Hình 2. Máy tính ch  t o ế ạ năm 1981

ượ ế ạ i M  Adam Osborne ch  t o vào năm 1981, v i vi x

ớ ề ỹ ớ

ế ườ ộ ắ ả ộ ử  Đ c nhà sáng ch  ng lý Zilog Z80,  4 MHz, b  nh  RAM tích h p 64 KB, cùng hai đĩa m m 5,25   inch và màn hình đen tr ng có đ  phân gi ợ i 52 x 24 pixel.

ủ ộ 2. C u t o và ch c năng c a m t máy tính.

ể ắ

ộ ở ộ ể ễ ả ầ ả ổ ứ ấ ạ ư  ỏ Case):  là   h p   máy   dùng   đ   g n   các   thành   ph n   nh 2.1   V   máy   (    đĩa, card m  r ng.vv..vào bên trong đ  d  b o qu n và di

mainboard, các  chuy n ể

ướ ố ồ ổ

ộ 2.2 B  ngu n: ề ệ ề ấ ộ

ụ ế ồ   là kh i có nhi m v  bi n đ i ngu n đi n áp l ể ồ ạ ộ ế ổ i (AC) thành nhi u ngu n điên áp m t chi u (DC) khác nhau th p h n đ  cung  cho mainboard, chipset, BJT, Diode, card giao ti p và các ệ ơ  đĩa...... ho t đ ng

ồ ộ Hình 3. Case                                         Hình 4. B  ngu n

ả Mainboard ): Mainboard đóng vai trò liên k t t

ủ ệ ố ạ ộ

ấ ộ ứ ệ

ạ ớ ề ế ượ ư ẫ ẩ

ữ

ươ ườ ệ ế ấ   ạ t 2.3 B ng m ch chính ( ố   ầ ả i v i nhau t o thành m t   b  máy th ng c  các thành ph n c a h  th ng l ạ ộ   ầ nh t. Các thành ph n khác nhau, đi u có t c đ  làm vi c, cách th c ho t đ ng ế   c v i nhau qua chu n giao ti p các khác nhau nh ng chúng v n giao ti p đ ị ệ ố ể ự   ỉ đ a ch  trên bus h  th ng gi a các Chipset v i nhau trên mainboard đ  th c ữ ệ ng tác gi a con ng hi n các l nh t ố ộ ớ ớ i và máy.

5.

Hình Mainboard

ộ ­

ọ

ệ ầ

ệ

ế

ự

ữ ề ấ ố ệ ề ự ố ậ c gia c  v t lý r t t

ả

ượ ệ ả ỗ ắ ớ c g n l p gi i nhi

ổ ệ ị ệ ạ ử   2.4   B   vi   x   lý   Central  (Cpu   processing   Unit):  thành  là CPU   ấ   ầ ph nquan tr ng nh t ủ c a   máy   tính,   vì   nó   ế   ự th c   hi n   h u   h t ử   ọ m i công vi c x  lý ượ   ữ ệ d  li u. Do đó đ c ế     nhúng   k t thi ươ ng   trình   toán ch   ẵ ầ ầ ươ   ọ ậ ọ ng h c theo nh ng thu t toán xây d ng s n đ  th c hi n m i yêu c u c n t ệ   ự ượ ệ tác khi có đi u ki n. Ngoài ra CPU đ t khi th c hi n ệ ắ ạ ộ   ể ả vi c l p ghép vào mainboard và đ  đ m b o an toàn cho chíp CPU ho t đ ng ạ   ụ liên t c và  n đ nh trên m i thân chip CPU đ t kim lo i ể ự đ  th c hi n vi c làm l nh thân chíp.

Hình 6. Chip  CPU

ộ ớ 2.5 B  nh :  ớ ộ ộ ớ ế ị ọ ­ B  nh  trong: B  nh  là thi ệ ố   ứ t b  quan tr ng th  hai trong h  th ng

ạ ộ ể ộ ớ ượ máy tính, không có b  nh  thì máy tính không th  ho t đ ng đ c, trong máy

ộ ớ tính có hai b  nh  hay dùng là RAM và ROM

ẫ ậ ớ ộ ớ ộ ­ B  nh  RAM (Random Access Memory) B  nh  truy c p ng u nhiên:

ư ộ ớ ươ ụ ự ụ ử B  nh  này l u các ch ủ   ế ng trình ph c v  tr c ti p cho quá trình x  lý c a

ữ ữ ệ ạ ữ ệ ẽ ị ỉ ư ộ ớ ờ ấ   CPU, b  nh  RAM ch  l u tr  d  li u t m th i và d  li u s  b  xoá khi m t

đi n.ệ

ỉ ọ ớ ộ ộ ớ ộ ­ B  nh  ROM (Read Only Memory) B  nh  ch  đ c: Đây là b  nh  c ớ ố

ữ ệ ể ạ ị ấ ệ ộ ươ ấ ị đ nh, d  li u không b  m t khi m t đi n, b  này dùng đ  n p các ch ng trình

ươ ơ ở BIOS (Basic Input Output System ­ Ch ng trình vào ra c  s ) đây là ch ươ   ng

ở ộ ụ ụ ươ ả trình ph c v  cho quá trình kh i đ ng máy tính và ch ấ   ng trình qu n lý c u

ủ hình c a máy.

ộ ớ B  nh  ngoài:

ồ Ổ ứ ề ớ ộ ổ ­ B  nh  ngoài bao g m: c ng (HDD), đĩa m m, đĩa CD, USB, th ẻ

ớ ế ị ư ữ nh  và các thi t b  l u tr  khác.

ở ộ

2.6 Các card và khe c m m  r ng ờ ứ ả ượ ẹ ượ ử ơ ơ

ủ ậ ả ố ộ ị ng RAM trên Card Graphics ả   c các b c  nh đ p h n và khi ch i game  nh   t,   còn   t c   đ   bao   nhiêu   "X"   c a   Card   ph i   phù   thu c   vào

ắ ­ Card Graphics: Card Graphics r i, dung l ớ càng l n thì cho phép x  lý đ ộ không   b   gi Mainboard.

Hình 7

ế ế ọ ư ­  Card Sound (N u Mainboard ch a  có): N u Mainboard ta ch n mà

ẽ ượ ể không có Card Sound on board thì s  không nghe đ c âm thanh, đ  có th ể

ượ ả ắ ờ nghe đ c âm thanh ta ph i l p thêm Card Sound r i.

ề ế ầ ố Hình 8 ạ   ư ­ Card Network (N u Mainboard ch a có): Khi có nhi u c u n i m ng

ả ắ ư ế ầ ạ ư   LAN hay m ng Internet c n ph i l p Card network n u nh  Mainboard ch a

có Card on board

Hình 10

ệ

ượ ồ ạ ướ ạ ị

c t n t ươ ể ộ ng trình, d  li u c a ch

i d ng trình đ ủ ượ ạ ượ ồ ộ

ữ ệ ủ ờ ộ ể ể ớ ẽ ổ ị

ề ườ ể ả ủ ệ ị ụ ủ ­ Card video: ( N uế  Mainboard chưa có ) Nhi m v  c a Card Video là   ổ ữ ệ ố ủ ữ  ấ ệ đ i d  li u s  c a máy tính thành tín hi u Analog cung c p cho màn hình. D ệ ở ộ   li u trong máy tính đ i d ng nh  phân 0.1   khi   ta m  m t ươ ớ ch c n p lên b  nh  RAM đ  CPU có   ể ử   c sao chép sang b  nh  RAM th  x  lý, đ ng th i n i dung c a nó cũng đ ủ c a Card Video đ  hi n th  lên màn hình.IC ­ DAC trên Card Video s  đ i các   ộ ng đ  sáng c a các đi m  nh trên màn hình . bít nh  phân thành tín hi u v  c

.

Hình 11

ở ộ ắ ­ Các khe c m m  r ng:

RAM slot

ậ ụ ạ ầ  2 đ u.

ệ

́ ở ̣

ạ ư

ể ắ ắ ạ ử ằ ở phía rìa mainboard.

̣ t Industry Standard Architecture.

̀ ́ ư ̣ ̉ ̣ ̣ ̣

̀ ́ ̀ ơ ̣ ̣ ́  ria mainboard (nêu co).

̀ ́ ̣ ̣

ư ̀ ́ ử ̣ ̣

ầ ắ t Intergrated Drive Electronics ­ là đ u c m 40 chân, có đinh trên ế ắ t t

ạ ổ ứ

ườ ỗ

ố ớ ổ ứ ể ắ c ng chính

ố ớ ổ ứ ắ ắ ứ ặ ổ c ng th  2 ho c các CD,

ắ ắ ổ ứ ả ổ ượ CD, DVD vì 2 IDE hoàn toàn c ng dùng đ c cho c

ư ố

ầ ắ ắ ổ ườ đĩa m m trên mainboard. Đ u c m FDD th ằ ng n m

ề ệ ế ể ắ Công d ng: Dùng đ  c m RAM và mainboard. ắ ạ ở ầ Nh n d ng: Khe c m RAM luôn có c n g t  ạ ư L u ý: Tùy vào lo i RAM (SDRAM, DDRAM, RDRAM) mà giao di n khe  ắ c m khác nhau.   PCI Slot PCI ­ Peripheral Component Interconnect ­ khe căm m  rông ụ Công d ng: Dùng đ  c m các lo i card nh  card m ng, card âm thanh, ... ạ ậ Nh n d ng: khe màu tr ng s  n m  ISA Slot ́ ế ắ ở   Khe căm m  rông ISA ­ Vi t t ́ ở Công dung: Dung đê căm cac loai card m  rông nh  card mang, card âm thanh... ̀ ̀ ở Nhân dang: khe mau đen dai h n PCI năm  ́ ̃ ́ ư ̣ L u y: Vì tôc đô truyên d  liêu châm, chiêm không gian trong mainboard nên  ́ hâu hêt cac mainboard hiên nay không s  dung khe ISA.   IDE Header Vi ể ắ  c ng, CD mainboard đ  c m các lo i  M i mainboard th ng có 2 IDE trên mainboard: IDE1: chân c m chính, đ  c m dây cáp n i v i  ụ ể ắ IDE2: chân c m ph , đ  c m dây cáp n i v i  DVD... L u ý: Dây c p c m  gi ng nhau.   FDD Header ắ Là chân c m dây c m  ầ g n IDE trên main và có ti ỏ ơ t di n nh  h n IDE.

ổ 2.7 Các c ng I/O :

ế ố ệ ồ ổ  C ng k t n i ngu n đi n (Power)

Hình 12 ượ ắ ồ ắ ổ ệ ộ ầ ầ  đi n đ u còn l ạ ượ ắ   c c m i đ

ồ ằ

ủ ộ ồ ể ấ ổ

ệ ấ ệ ắ ự ế ừ

ổ ệ đi n.

ổ

Dây ngu n m t đ u có chân c m đ c c m vào  ổ vào c ng c a b  ngu n n m phía sau thùng máy. ộ ố ộ M t s  b  ngu n có thêm c ng l y đi n c p cho màn hình, có th  dùng dây  ể ắ này đ  c m vào màn hình thay vì c m đi n tr c ti p t màn hình vào   C ng k t n i bàn phím và chu t chu n PS/2 ẩ ộ ể ế ố ớ ổ màu Tím dùng đ  k t n i v i Bàn phím ế ố C ng có

ạ ầ (Keyboard) lo i đ u tròn (PS/2).

ổ ể ế ố ớ ộ    màu Xanh lá dùng đ  k t n i v i Chu t

ư ề ặ

C ng có ạ ầ (Mouse) lo i đ u tròn (PS/2). ể ắ *L u ý: C m đúng chi u đ  tránh làm cong ho c gãy ủ ầ ắ chân c a đ u c m.

Hình 13

ế ị ạ ẩ ổ t b  ngo i vi chu n Parallel

ổ

  C ng k t n i v i các thi ế ố ớ (C ng song song) ổ C ng này có

ệ ế

ổ ể ế ố ớ  màu đỏ dùng đ  k t n i v i Máy in ế ị ặ t b  có giao (Printer), máy quét hình (Scaner) ho c các thi ề ử ụ ti p Parallel. Hi n nay các máy in đ u s  d ng công USB ượ ử ụ nên c ng Parallel này ít đ c s  d ng.

Hình 14

ổ ế ị  C ng k t n i v i các thi ế ố ớ t b  ngo i vi chu n USB

ạ ể ế ố ớ ổ ẩ C ng này dùng đ  k t n i v i các thi

ế ư ộ ổ

ườ ừ ẽ ổ ti p USB nh  bàn phím, chu t,  quét hình... Thông th ng máy vi tính s  có t ế ị t b  có giao  dĩa USB, máy in, máy  2 c ng USB

ở ố ớ ế ị ố ị t b  c  đ nh

ể ử ụ ử ụ ổ ộ ổ ấ ị ắ tr  lên, có th  s  d ng c ng nào tùy ý, tuy nhiên đ i v i các thi thì nên c m và s  d ng m t c ng nh t đ nh.

Hình 15

ổ ộ ộ ế ố

ổ

ế ị ạ

ố ộ

ầ ắ ắ ố ả ấ ầ

 C ng k t n i m ng n i b  (Ethernet, LAN) ạ ớ ể ế ố   C ng này dùng đ  k t n i các máy vi tính v i nhau thông ế ố ớ   t b  m ng, k t n i v i Router (Modem) ADSL qua các thi ậ ể đ  truy c p Internet t c đ  cao. Khi tháo dây dây c m vào   ớ   ổ c ng này c n ph i  n thanh khóa vào sát đ u c m r i m i rút dây ra.

Hình 16

ớ ế ổ ổ ế ị t b  âm thanh (Audio) ố ạ xanh   lá k t   n i   v i   loa   (Speaker)   ho c   tay

ệ ừ

ị ỗ ợ ử ụ     s  d ng

t  b   âm  thanh  (Sound  card)   có  h   tr ư ượ ế ố  C ng k t n i v i các thi ế ố ớ ­   C ng   màu nghe (Headphone). ổ  h ngồ  k t n i v i Micro. ế ố ớ ­ C ng màu ổ ể ấ  xanh da tr iờ  dùng đ  l y tín hi u âm thanh t ­ C ng màu ế ị các thi t b  bên ngoài vào máy vi tính. ế ế N u  thi ề nhi u loa (4.1, 5.1, 6.1,...) thì đ c k t n i nh  sau:

Hình 17

Hình 17

ế ố ớ ướ ả

ế ố ớ ằ ả

ế ố ớ ằ ầ

ổ ổ ổ ổ ổ ế ị ừ ệ xanh lá k t n i v i hai loa (trái và ph i) n m phía tr c (Front).  cam (vàng) k t n i v i hai loa (trái và ph i) n m phía sau (Rear).  đen k t n i v i loa trung tâm (Center) và loa tr m (SubWoofer).  h ngồ  k t n i v i Micro. ế ố ớ ể ấ  xanh da tr iờ  dùng đ  l y tín hi u âm thanh t các thi t b  bên

­ C ng màu ­ C ng màu ­ C ng màu ­ C ng màu ­ C ng màu ngoài vào máy vi tính.

ổ ế ố ớ ẩ

ươ ổ ể ế ố ớ ng, dùng đ  k t n i v i dây

 C ng k t n i v i màn hình chu n VGA C ng này có màu  xanh d ệ ủ tín hi u c a màn hình (Monitor).

Hình 18

ổ ệ ế ố

ổ ệ ể ấ ư

ầ

ả ộ ố

ổ C ng này dùng đ  l y tín hi u Video đ a vào các   ư t b  thu hay phát hình nh  Tivi, đ u máy Video,... và   ổ ế ị t b  này cũng ph i có c ng S­Video. M t s ườ ổ ng thay cho c ng S­

 C ng k t n i tín hi u video (S­Video)   ế ị thi các thi máy có c ng Video thông th Video.

Hình 19

ế ị ư ữ t b  l u tr

ố ộ

ứ

ử ụ ể ượ ữ ụ ủ ệ   chính c a h ậ   ng l n và t c đ  truy c p khá nhanh, vì v y chúng ờ   ồ ụ ng trình  ng d ng, đ ng th i ổ ố ị ổ ứ    c  d nh, không ươ  d  li u, tuy nhiên c ng là

c s  d ng đ  l u tr ệ ệ ữ ữ ệ ể ữ ệ ạ ổ  đĩa   2.8 Các lo i  ứ Ổ  đĩa c ng HDD (Hard Disk Driver): Là thi ­  ượ ậ ớ ổ ứ ố th ng,   c ng có dung l ặ ệ ề ta  s  d ng đ  cài đ t h  đi u hành và các ch ể ư nó đ ậ   thu n ti n cho vi c di chuy n d  li u đi xa

Ổ ứ Hình 20 . c ng

ữ ổ ọ Là

ớ Ỗ ­  ượ ư  đĩa l u tr ọ ẹ ễ

ượ ử ụ ỉ ể ầ ặ ớ    quang h c v i  đĩa CD­ ROM (Hard Disk Driver): ng khá l n kho ng 640MB, đĩa CD, DVD Rom g n nh  d  dàng di   ượ   c ­ Rom ch  cho phép ghi đ ề   c s  d ng đ  cài đ t ph n m m ố ­ Rom, DVD­   Rom đ

ả dung l ể chuy n đi xa, tuy nhiên đa s  các đĩa CD, DVD ộ ầ ổ m t l n,   đĩa CD ạ máy tinh, nghe nh c, xem phim …vv.

Ổ Hình 20. CD, DVD ­ ROM

Ổ ễ ­ ề  đĩa m m FDD ề : Đĩa m m có t

hế ch  cóỉ

ử ụ ổ hể đọc và ghi nhiều l nầ  và d  ràng di    1,44MB và nhanh h ngỏ   ều USB có nhi đó là các

chuyển đi xa, tuy nhiên do dung lượng h n cạ nên ngày nay đĩa m m ề ít được s  d ng mà thay vào ưu điểm vượt tr iộ

Ổ ề Hình 21. m m FDD

ơ ồ ố ạ ộ

ơ ồ ố 3.   S  đ  kh i và nguyên lý ho t đ ng. 3.1 S  đ  kh i:

Hình 22

ạ ộ 3.2 Nguyên lý ho t đ ng

­ Mainboard có 2 IC quan tr ngọ  là Chipset c u b c ụ có nhiệm v  là c u n i gi CPU với RAM, giữa RAM v i các khe  này thông thường có  t c đ  tru

ầ ầ ố ữa các thành ph n ầ  cắm vào Mainboard như n i giố ớ m  ở rộng PCI  v v...Gi aữ  các thi ấ ố ộ yền qua  l ắ  và Chipset cầu nam, chúng  ữa  tế  bị  ộ ọ còn g i là iạ   r t khác nhau t c đố

ộ ộ ố ỉ ử l ộ ữ iệu c aủ  b n nh c đ ớ i cạ h  có 66MHz ạ ược nạp t ược xử lý trên CPU r iồ  lại tạm thời đ aư  k t qế uả xu ng b  nh

ư

ổ ứ ể ữ ệ ọ trên ổ ề y n qua c ng IDE với  v n t c

ớ đ iổ   v n t c thành 133MHz đi qua ậ ố c ng tru ậ ố v iớ  v n t c 266MHz, d  li u t

ừ ộ

ử ộ ố ết q aủ  x  lý đ

ữ ệ ữ ư ậ ậ ố   33MHz đi qua    Chipset cầu  bắc vào  bộ  ữ ệ ừ Ram được n p lên CPU ban đ u ầ   ạ set bắc lên CPU v iớ   đi t  Chip i,ạ   i ạ RAM theo hướng ngược l ược g iử  tới Card Sound qua Bus 266MHz c a RAM, qua Bus ủ   ấ   .  Nh  v y ta th y ủ c a khePCI

ị ố ộ iết b  có t c đ  truy n r ố ộ ề

ược  với nhau thông qua hệ  th ngố vi c đệ ề Bus.(Thí dụ  trên m t Mainboard Pentium 4, t c  đ  d ộ ữ  liệu ra vào CPU là  ố 533MHz nhưng t c đ  ra vào b  nh  RAM ch  có 266MHz và  ộ ộ ố ỉ t c đ  ra vào   ắ ộ  b n nh c ) .Giả s  ta nghe m t ạ   ả Card Sound g n trên khe PCI  ầ ả  ừ ổ cứng lên b  nh  RAM ớ MP3, đ u tiên d  l  sau  ớ  ữ ệ ộ ố đó d  li u đ RAM trước khi đưa qua Card Sound ra ngoài,  toàn b  ộ quá trình c aủ  dữ li uệ  di  chuy n nh  sau: +  D  li u đ c   ầ Chipset  c u nam nh  RAM  đi vào Chipset bắc v iớ  t c đ  266MHz sau đó  ở l ược n p tr   ạ ố t c đ  533MHz , k sau đó d  li u đ 133MHz gi a hai Chipset và qua Bus 66MHz   ề ất khác nhau là ằ r ng 4 th + CPU có Bus (t c đ  truy n qua chân) là 533MHz + RAM có Bus là 266MHz + Card Sound có Bus là 66MHz +  Ổ  c ng có Bus là 33MHzđã làm   ứ Chipset đi u kh ể ố ộ i n t c đ  Bus .

ự ế ệ ậ ố 3.3 Nh n di n các kh i trên mainboard th c t :

ở ồ ế ế t, v  ghi chép

ự ế

ạ ệ ủ ậ ấ ỹ ­ Chia nhóm  ị ẩ ­ Chu n b  mainboard ị ồ ẩ ­ Chu n b  đ ng h  đo VOM  ị ẩ ­ Chu n b  đèn chi u sáng  ị ẩ ­ Chu n b  Bút vi ị ẩ ­ Chu n b  Kính lúp  ẫ ướ ­ H ng d n quan sát trên m ch th c t ­ Đánh giá k  năng nh n di n c a sinh viên (phát v n)

ố ­ Kh i ngu n ồ :

ố ồ Hình 23.  Kh i ngu n trên mainboard

ự ị ị + B1.  D a   vào k t  n i gi a  b   ngu n  và mainboard  xác  đ nh  v  trí

ồ ộ ệ ượ ị ừ ồ ế (conector) trên mainboard, t ố ữ ậ  đó nh n di n đ ố c v  trí kh i ngu n .

ủ ừ ế ố ồ ị +   B2.   T   liên   k t   conector   xác   đ nh   ngõ   vào   c a   kh i   ngu n   trên

mainboard

ừ ệ ử ố ồ ị + B3. T  ngõ vào xác đ nh các linh ki n đi n t ư  thu c kh i ngu n nh ;

ộ ề ặ ồ ệ ượ c dán trên b  m t mainboard và có

ớ ệ

ồ ệ ể ả ượ

ệ ượ ụ ễ ẵ ạ ộ t khi ho t đ ng  ệ   ớ c g n xuyên l p trên mainboard và có đi n ậ   c dán s n trên thân. Ngoài ra có thân hình tr  nên d  nh n

ễ ầ ể ọ ả ố c s  d ng đ  l c nhi u t n s  cao trên đ ườ   ng

tế ộ ồ ậ ấ

ộ ồ

ườ ằ ệ ấ Transistor công su t ngu n:là linh ki n đ ề ặ ế b  m t ti p xúc main l n đ  gi m nhi ắ ụ ọ T  l c ngu n: là linh ki n đ dung và đi n áp đ bi ượ ử ụ Cu n c m: là linh kiên đ ạ ế t qua hình d ng dây qu n  ngu n vào do đó nh n bi ể ệ ử ụ ồ IC m  ngu n :là kinh ki n s  d ng đ  kích m  dao đ ng ngu n do đó Ic này ấ th ở ở ng n m g n các transistor công su t ngu n

ố ị ủ ự ặ ắ ầ ố ử ồ ủ ­ Kh i x  lý CPU: D a vào đ c tính c a conector c a CPU l p c  đ nh

trên mainboard

ủ ự ế ắ ắ ậ t chip B c: D a vào đ c tính v t lý c a chipset B c kích th ướ ớ   c l n

ứ ằ ầ ớ Hình 24 ậ ặ ­ Nh n bi ế th  nhì trên mainboard và giao ti p v i CPU nên m m g n CPU

Hình 25

ự ế ậ ậ ­ Nh n bi

ủ ắ ắ ớ ặ   t chip Nam: D a vào đ c tính v t lý c a chipset Nam có  kích ế   c l n th  ba trên mainboard, giao ti p v i Chip B c và các khe c m PCI,

ứ ướ ớ th ổ C ng I/O….

Hình 26

ủ ế ạ ạ ậ ộ

ậ ­ Nh n bi ề ượ ộ ị ừ ặ ự t chip t o dao đ ng: D a vào đ c tính v t lý c a th ch anh, ế  đó dò v  chip k  cân thì xác đ nh đ c Chip dao đ ng t

Hình 27

ự ặ ố ủ ổ t kh i in/out: D a theo đ c tính c a các c ng in/ out xác

ế ị ệ ậ ­ Nh n bi ử ị đ nh v  trí các chíp x  lý tín hi u vào ra

Hình 28

ế ự ủ ậ ­ Nh n bi ặ t kh i b  nh :   d a vào đ c tính c a các socket ram và

ố ộ ị ớ ể rom Bios đ  xác đ nh

Hình 29

BÀI 2

Ở Ộ

Tên bài : QUY TRÌNH KH I Đ NG MÁY Mã bài: MĐ 23 Ý nghĩa:

ệ ượ ạ ộ ườ ử ụ

ả ắ Đ  máy tính ho t đ ng đ ấ

ơ ố ớ ể ở ộ ơ ồ ể ể

c ng ồ ọ ố ượ ơ ế

ấ ử ụ ả ệ ề ở ộ ủ ừ ắ ấ ộ ủ

ệ ố ấ

ệ ề ở ộ ủ ừ c quá trình kh i đ ng c a t ng h  đi u hành

ể ự ể ượ ể ầ ự   i s  d ng ph i th c hi n đúng quy ớ   t ngu n. V i thao tác trình kh i đ ng máy tính là c p ngu n và nh n công t ư   ng s  d ng, Nh ng đ  hi u rõ quy trình trên quá đ n đ n đ i v i m i đ i t ả   ở ộ ườ ọ ả i h c b t bu c ph i kh i đ ng máy tính thì qu  không đ n gi n, vì th  ng ự ể hi u rõ quá trình kh i đ ng c a t ng h  đi u hành và s  phân c p c a máy   tính  ụ M c tiêu: ­ Hi u s  phân c p trong h  th ng máy tính ­ Hi u đ ­ Hi u các thành ph n bên trong máy

ộ N i dung:

ệ ố 1.   H  th ng bên trong máy tính

Hình 30 Sơ đồ hệ th ng máy tính ớ ề i u thi t

ế Máy tính là một h  ệ th ng g m nh ộ qua m t bo ồ ố ự h , ủ s  liên  k t này đ ạ m ch c ố ị ượ   liên k tế  v i nhau thông ế  b  đ c   ở CPU và hệ th ngố   ể ề ược đi u kh i n b i

ềm  hướng d n, m i th iết  b  trong h ố ệ th ng có m t chộ

ỗ ế ị ị ọ ẫ   đó có ba thi t b  quan tr ng n hất  là    CPU, Mainboard và  b  nhộ ức  năng riêng  ớ t trong

ph n mầ ệ bi RAM

ả ủ

ớ ấ 1.1. B ng m ch ch  ( Maniboard) ạ ệ

ề ố ị Đây là b ng m ch l n nh t trong máy vi tính nó ch u trách nhi m liên c c m vào nó. Đây là c u n i trung gian

ả

ượ ệ ị

ầ ượ ắ ế ị ượ ắ t b  đ ầ ử t   b   yêu   c u   đ ầ i khi CPU c n đáp  ng l ệ ố ệ

ế ế ượ ạ ả ầ ể ế k t và đi u khi n các thành ph n đ ạ ế ủ c c m vào b ng m ch. cho quá trình giao ti p c a các thi ộ ử ế c   x   lý   thì   nó   g i   tín   hi u   qua   Khi   có   m t   thi ả   ế ị ứ ượ ạ ạ i cho thi t b  nó cũng ph i c l Mainboard và ng ể ậ thông qua Mainboard. H  th ng làm công vi c v n chuy n trong Mainboard   ọ g i là Bus, đ t k  theo nhi u chu n khác nhau. c thi

ộ ế ị ề ớ ẩ ạ

M t Mainboard cho phép nhi u lo i thi ộ ụ ề ề ề ư ế ệ  ế

t b  khác nhau v i nhi u th  h ắ khác nhau c m trên nó. Ví d  nh  CPU, m t Mainboard cho phép nhi u th ệ ủ h  c a CPU.

ấ ư ề ạ ấ

ả ể ả ặ ấ ạ ỗ

ư ể ầ ặ

ề ề   Mainboard có r t nhi u lo i do nhi u nhà s n xu t khác nhau nh  Intel, ữ Compact v.v.. M i nhà s n xu t có nh ng đ c đi m riêng cho lo i Mainboard   ố   ủ c a mình. Nh ng nhìn chung chúng có các thành ph n và đ c đi m gi ng nhau v  tính logic

Hình 31

1.2  CPU (Central Processing Unit)

ị ử ư ộ

ộ ể ệ ấ ủ ụ

ề

ữ ệ ộ ể ụ ấ

ớ ạ ộ ả ả ẵ

ể ạ ộ ơ ấ ạ a) C u t o: CPU là đ n v  x  lý trung tâm. CPU có th  xem nh  b  não,   ủ   ầ ử ố ữ m t trong nh ng ph n t  c t lõi nh t c a máy vi tính, nhi m v  chính c a ươ ử   ng trình vi tính và d  ki n. CPU có nhi u ki u dáng CPU là x  lý các ch ứ ơ Ở  hình th c đ n gi n nh t, CPU là m t con chip v i vài ch c chân. khác nhau.    ơ ỏ ộ ử   ượ ứ ạ c ráp s n transistor trên m t b ng m ch nh , b  x  lý Ph c t p h n, CPU đ ớ   ộ ề ồ trung tâm g m b  đi u khi n, b  làm tính và thanh ghi trong các bo m ch v i

ộ ạ ử ữ ệ ng trình

ợ ộ ồ ướ c thi hàng trăm con chip khác, CPU là m t m ch x  lý d  li u theo ch ạ ượ đ

ề ủ ệ ượ ứ ạ ử ạ ộ ể ng trình và đi u khi n ho t đ ng x  lý, đ

ồ ồ ạ ử ị

ộ ở ể ồ ồ ệ ố ử ả

ổ ả ữ ọ ỳ

ị

ọ ạ ố ộ ồ ẩ ệ ố ộ ồ

ơ ư

ộ ụ ớ ớ ạ ự ệ ươ ế ậ ệ t l p tr c. Nó là m t m ch tích h p ph c t p g m hàng tri u. ể ộ ề ụ ­  B  đi u khi n (CU­Control Unit) là các vi x  lý có nhi m v  thông   ế   ề ươ ệ ị t d ch các l nh c a ch c đi u ti ồ ệ ố   ị chính xác b i xung nh p đ ng h  h  th ng. M ch xung nh p đ ng h  h  th ng ờ   dùng đ  đ ng b  các thao tác x  lý trong và ngoài CPU theo các kho ng th i ờ ố   ị gian không đ i. Kho ng th i gian gi a hai xung g i là chu k  xung nh p, t c ố ộ ờ   ệ ệ ố ộ đ  theo đó xung nh p h  th ng t o ra các xung tín hi u chu n theo t c đ  th i ị ỗ ằ ị   gian g i là t c đ  xung nh p ­ t c đ  đ ng h  tính b ng tri u đ n v  m i giây ữ ệ ử ầ ử    nh  t m trong b  vi x  lý dùng l u d  li u và (MHz). Thanh ghi là ph n t ị đ a ch  nh  trong máy khi đang th c hi n tác v  v i chúng.

ứ ự

ị ề ệ ể ệ ọ ơ ị

ớ ỉ ộ ố ọ ệ   ­ B  s  h c logic (ALU­Arithmetic Logic Unit) Có ch c năng th c hi n ơ ủ ử   các l nh c a đ n v  đi u khi n và x  lý tín hi u. Theo tên g i, đ n v  này ệ ể ự ố ọ dùng đ  th c hi n các phép tính s  h c (+,­,*,/) hay các phép toán logic (so   ơ ỏ ơ ớ sánh l n h n, nh  h n, …) ớ ộ ­ B  nh  Cache ớ ầ ủ ươ Cache: Vùng nh  mà CPU dùng đ  l u các ph n c a ch

ướ ầ ể ư ẽ c s  d ng. Khi c n, CPU s  tìm thông tin trên cache tr ng trình, các tài c khi tìm

ệ ắ ượ ử ụ ớ li u s p đ trên b  nh  chính.

ấ ợ

ượ ề ợ ộ

ộ Cache L1: Integrated cache (cache tích h p) – cache đ ố ạ ợ ế ế ạ ệ ố ừ ả ơ

ủ

ầ c h p nh t ngay   ề   trên CPU. Cache tích h p tăng t c đ  CPU do thông tin truy n đ n và truy n ườ   ng đi t  cache nhanh h n là ph i ch y qua bus h  th ng. Các nhà ch  t o th ướ   ọ g i cache này là on­die cache. Cache L1 – cache chính c a CPU. CPU tr c ế h t tìm thông tin c n thi cache này.

ế ở t  ứ ấ Cache L2: Cache th  c p. Thông tin ti p t c đ

ế ụ ượ ộ ấ ố

ơ ộ ố ườ ấ ộ ủ ớ ợ ng h p (nh

ế   c tìm trên cache L2 n u không tìm th y trên cache L1. Cache L2 có t c đ  th p h n cache L1 và cao   ư  ơ ố h n t c đ  c a các chip nh  (memory chip). Trong m t s  tr Pentium Pro), cache L2 cũng là cache tích h p.ợ ệ ướ ụ ệ ­Thanh ghi (Register): Thanh ghi có nhi m v  ghi mã l nh tr ử c khi x

ử ế ả lý và ghi k t qu  sau khi x  lý

ươ ươ ứ b) Ch c năng ứ ­ Ch c năng c  b n c a máy tính là th c thi ch

ồ ự ự ị ượ ư ữ ơ ả ủ ộ c th c thi g m m t dãy các ch  th  đ

ươ ậ ả

ng trình   ị ử   ộ c l u tr  trong b  nh , đ n v  x  lý ự   ng trình ị ướ ỉ ng trình, ch ớ ơ ỉ ượ đ ự ệ trung tâm (CPU) đ m nh n vi c th c thi này. Quá trình th c thi ch ị ừ ộ ọ ồ c: CPU đ c ch  th  t g m hai b ự  b  nh  và th c thi ch  th  đó

ủ ử

ỉ ụ ử ự ồ ư ầ ớ ủ   ạ ộ ­ CPU có nhi m v  x  lý các ho t đ ng c a máy, quá trình x  lý c a ệ   ề ươ ng trình ph n m m r i đ a ra l nh

ể ề ệ ạ CPU là quá trình n p và th c thi các ch đi u khi n.

ệ ả ấ ả ấ ấ ớ

Các nhà s n xu t: Hai nhà s n xu t CPU l n nh t hi n nay là Intel và AMD (Advanced Micro Devices)

ố ủ ụ ộ ủ

ớ ạ ầ

ộ ố ề ố ộ ủ ố ồ ọ ệ

ồ ố ằ ộ ử ố

ạ ụ ư ắ

ộ ủ ử ộ ơ ố

ệ ớ ầ ố ồ ạ ầ ề ữ ệ ộ ử ụ ụ ủ ụ ộ

ủ ệ ố ộ ử ớ

ỗ ớ

ớ ệ ố ế ệ ệ ệ ộ

ữ ệ ệ ả ệ ệ ấ

ệ ộ ử ỗ ộ ừ c) T c đố ộ ộ ộ ử   T c đ  x  lý c a máy tính ph  thu c vào t c đ  c a CPU và các thành ệ  ư ph n khác nh : RAM, b  nh  trong, bo m ch đ  h a). Có nhi u công ngh ụ ộ ử làm tăng t c đ  x  lý c a CPU. Ví d  công ngh  Core 2 Duo, t c đ  CPU có   ố ớ   ệ ủ liên h  v i t n s  đ ng h  làm vi c c a nó (tính b ng MHz, GHz, ...). Đ i v i ố ớ   các CPU cùng lo i t n s  này càng cao thì t c đ  x  lý càng tăng. Đ i v i ầ ố  CPU khác lo i thì đi u này ch a ch c đúng, ví d : CPU Core 2 Duo có t n s   2.6 GHz x  lý d  li u nhanh h n CPU 3.4 GHz m t nhân. T c đ  c a CPU còn ph  thu c vào b  nh  đ m c a nó, ví d  Intel Core 2 Duo s  d ng cache   ơ   L2 (shared cache) giúp t c đ  x  lý c a h  th ng 2 nhân m i này nhanh h n ệ ố   h  th ng hai nhân th  h  1 (Intel Core Duo và Intel Pentium D) v i m i core ớ ệ ể ư ừ   t. (B  nh  đ m dùng đ  l u các l nh hay dùng giúp t ng cache L2 riêng bi ậ ơ ử   cho vi c nh p d  li u x  lý nhanh h n). Hi n nay, công ngh  s n xu t CPU ệ   là công ngh  65nm, hi n đã có CPU Quad­Core (4 nhân). Hãng AMD đã cho ra ệ ồ công ngh  g m hai b  x  lý , m i b  có t 2­4 nhân.

d) Hình d ngạ

Hình 32

ế ầ ớ e) Các thành ph n giao ti p v i CPU

Hình 33

ế ắ ầ

ổ ữ ệ ắ ầ ọ ữ ệ ạ ộ ể

ự ề ộ ầ ớ

ự

ẽ ạ ừ ệ ể ặ ạ ế ề ệ ề

ớ   ­ CPU trao đ i d  li u tr c ti p v i Chip c u b c, m i d  li u ra vào ẽ  ượ ề c Chip c u b c đi u khi n, trong quá trình ho t đ ng CPU s CPU đ u đ ự ữ ệ   ươ ng trình trên b  nh  RAM, chúng s  n p t ng ph n d  li u th c thi các ch ả ử   ồ ớ ộ ừ  RAM lên b  nh  Cache trong CPU r i th c thi các dòng l nh, k t qu  x  lý t ẽ ượ ể ở ạ ư c đ a tr s  đ    l i RAM ho c t o ra các l nh đi u khi n, đi u khi n các ầ ứ ế ị thi t b  ph n c ng khác.

ồ ố ệ ệ ư ­ Các tín hi u khác nh  tín hi u báo ngu n t ắ t, tín hi u ng t thì CPU có

ệ ổ ự ế ể

ộ

ả

ộ ủ ớ ố ộ ộ ữ ệ ủ ố ố ộ ộ ệ ố

ư

ố ộ ố ộ ế hai đ n ba t c đ  FSB

Ở ộ ố ầ ớ th  trao đ i tr c ti p v i Chip c u nam. ậ ủ ố ỹ f) Các thông s  k  thu t c a CPU ủ ố ề   ố ­ T c đ  BUS c a CPU (FSB – Front Side Bus):  FSB, Là t c đ  truy n ạ ữ ệ i   d   li u   ra   vào   CPU   hay   là   t c   đ   d   li u   ch y   qua   chân   c a   CPU. t ả ằ ­ Trong m t h  th ng thì t c đ  Bus c a CPU ph i b ng v i t c đ  Bus     ắ   ấ ủ ắ ủ c a Chipset b c, tuy nhiên t c đ  Bus c a CPU là duy nh t nh ng Chipset b c ể ỗ ợ ừ có th  h  tr  t ­ dòng chip Pentium 2 và Pentium 3 thì FSB có các t c đ  66MHz,

100MHz và 133MHz Ở ố ộ ­ dòng   chíp   Pentium   4   FSB   có   các   t c   đ   là   400MHz,   533MHz,

800MHz, 1066MHz, 1333MHz và 1600MHz

1.3 ROM Bios

a. Khái ni m: ệ

ậ ệ ố

ầ

ữ ề ạ ể ữ (ch ng   h n   nh

ạ ị ị ư t   b   l u   tr ự ẳ ề ể

ệ ố   ấ ơ ả H  th ng BIOS (Basic Input/Output System ­ h  th ng nh p/xu t c  b n)    ằ ậ ơ ả ạ ấ  máy tính cá nhân, trên bo m ch chính xu t nh p c  b n. BIOS n m bên trong .  ở   ượ ươ ư ượ c ch y đ u tiên khi máy tính kh i ng trình đ c xem nh  là ch BIOS đ ẩ ủ ươ   ứ ộ ng đ ng. Ch c năng chính c a BIOS là chu n b  cho máy tính đ  các ch ư ổ  ế ượ ư ầ  thi   trên   các trình   ph n   m m   đ c   l u   tr ạ ể ượ c ngứ , đĩa   m mề  và đĩa   CD)   có   th   đ   c   n p,   th c   thi   và   đi u   khi n   máy tính.Quá trình này g i làọ ở ộ .  kh i đ ng

ủ b. Vai trò c a BIOS:

ớ ể ở ộ

ế ị ộ

c ng, bàn phím, chu t...

ổ ứ ể ầ ượ ể ế ị ị ề ở ộ t b  kh i đ ng (l n l

ự ượ  đ ế ứ ộ

ẽ ạ ề ệ ề ế ị ể ề

ọ   ầ ủ ­ Ki m tra các thành ph n c a máy tính khi m i kh i đ ng. Quá trình này g i ạ   ớ ể là POST­Power Of Selt Test. POST ki m tra các thi t b  b  nh , bo m ch ộ ổ ề  m m,  chính, card màn hình,  ệ ề ề   ­ Chuy n giao quy n đi u khi n cho h  đi u hành. Sau quá trình POST, BIOS c quy đ nh trong CMOS có t theo trình t tìm thi   ớ   ấ ạ ề ể th  là đĩa m m, đĩa c ng, CD, card m ng...) N u th y, nó s  n p vào b  nh , ệ  ớ ể ạ t b  nh  đ  n p và trao quy n đi u khi n cho h tìm h  đi u hành trên thi ề đi u hành.

ươ ệ ớ ộ ử ượ ạ c n p, BIOS làm vi c v i b  x  lý (command.com) ầ ế ị ủ ề ấ ng trình ph n m m truy xu t các thi t b  c a máy tính.

ệ ề ­ Sau khi h  đi u hành đ ể đ  giúp các ch c. Hình d ngạ :

Hình 34

ộ ớ ẫ ậ 1.4. RAM( Radom Access Memory ) ­ B  nh  truy c p ng u nhiên

ụ ầ ­ Công d ng:

ề ầ ạ

ậ ợ ơ ủ ử   ế Đây là ph n chính mà CPU giao ti p trong quá trình x  lý ữ ệ ở ữ ệ ủ   d  li u c a mình, b i lo i này cho phép ghi và xóa d  li u nhi u l n giúp cho ử ệ vi c trao đ i d  li u trong quá trình x  lý c a CPU thu n l i h n.

ặ ­ Đ c tr ng:

ượ ằ ng tính b ng MB.

ề ữ ệ ằ ổ ữ ệ ư •  Dung l ố ộ •  T c đ  truy n d  li u (Bus) tính b ng Mhz.

ạ SDRAM. Nó nhân đôi t c đ

ộ ồ

ằ ừ  1 sang 0. Ngay khi clock c a memory chuy n t

ủ ượ ậ

1 sang 0 thì thông tin trong memory đ ỗ ợ ­ Lo i  ạ DDR SDRAM (Double Data Rate SDRAM)  có 184 chân, Bus  ố ộ  ả ế ừ 200Mhz­400Mhz Ðây là lo i memory c i ti n t ậ ả truy c p c a SDRAM b ng cách dùng c  hai quá trình đ ng b  khi clock   ể ừ   ể ừ  0 chuy n t ạ sang 1 ho c t   c truy c p. Lo i RAM ượ này đ ủ  0 sang 1 và t ặ ừ c CPU Intel và AMD h  tr .

ờ (DDR­ SDRAM đã ra đ i trong năm 2000)

Hình 35

Ổ Đĩa C ng ­ HDD ( Hard Disk Drive )

ấ ạ 1.5  ứ ư ệ

ư ượ

ế ớ ộ ề ể

ượ ề ỗ ồ

ng l n h n đĩa m m và g m nhi u lá nên  ấ ệ

ư ạ ộ ố ừ  có c u trúc và cách làm vi c gi ng nh  đĩa   ớ ề ụ ồ c x p đ ng tr c v i nhau và   ứ ổ ạ ế ợ    đĩa c ng. c đ t trong m t v  kim lo i k t h p v i b  đi u khi n thành  ề ơ ớ ổ ứ    c ng ề   ậ ấ ộ ố ng r t l n và có t c đ  truy c p r t cao. Hi n nay có r t nhi u ượ   ng   hàng   trăm   GB   nh   Seagate,

ứ ộ Đĩa c ng cũng là m t lo i đĩa t ồ ề m m, nh ng nó g m 1 hay nhi u lá đĩa đ ộ ỏ ượ ặ đ Do m i lá đĩa có dung l ấ ớ ượ có dung l ố ứ lo i   đĩa   c ng   có   t c   đ   cao   và   dung   l Maxtor, Samsung, Hitachi v.v...

ủ

Hình 36 ứ  ch c v t lý c a đĩa c ng ố ư Cách t ớ ề ấ ạ ứ ề ấ ổ ổ ứ ậ ệ i thi u đĩa c ng r t gi ng đĩa m m do đó v  c u t o và t

ư ấ ố

ộ ố ệ ứ   Nh  đã gi  ch c ủ c a nó cũng r t gi ng nhau nh  Head, Track, Sector, Cluster, FAT. Tuy nhiên   chúng cũng có thêm m t s  khác bi ư t nh  sau:

Hình 37

ố ầ ừ ủ ổ ề

ố ừ

ề Do có c u trúc nhi u lá nên s  đ u t ượ c đánh s  t ư ấ ề  đĩa m m và đ ướ ứ ổ c a  ớ i. Cũng vì lý do nh  trên mà trong ơ   ứ  đĩa c ng cũng nhi u h n ầ   ứ ế  0 cho l p trên cùng và c  th  tăng d n ệ    đĩa c ng còn có khái ni m ớ ổ so v i  ố xu ng d

ỉ ố ợ Cylinder là hình tr  t p h p các Track có cùng ch  s .

ầ ệ ư ộ ổ đĩa bi

ụ ậ ­  PARTITION (Phân khu): Là ph n đ ấ ệ ề ứ ề ượ ố ệ ậ   t l p ượ ư   c l u đĩa c ng, nó làm vi c nh  m t   đĩa m m. Thông tin v  PARTITION đ

ả

ớ ề ữ ố

ệ ầ ở ở ộ ở     các

ở ổ c chia b i  ư ổ và có c u trúc gi ng h t nh    trong b ng PARTITION trên Master Boot Record. gi ộ ỉ Đ i   v i   các   h   đi u   hành   Dos   và   Windows   ch   cho   phép   kh i   đ ng   ừ ộ ố ệ ề PARTITION đ u  tiên còn m t s  h  đi u hành cho phép kh i đ ng t PARTITION khác. ể ủ ệ

ứ ơ ủ ứ ệ ạ

Đ  phân đĩa c ng thành các PARTITION ta dùng l nh Fdisk c a Dos, ể theo dõi các trình đ n c a ti n ích này đ   chia đĩa c ng và t o PARTITION ở ộ kh i đ ng. ể ệ ­ Ki u giao di n HDD

ẩ Chu n IDE ữ ệ

ẩ

ồ

ề ữ ệ ươ ứ ố ộ ố ộ ng  ng là 33MB/s

IDE/ATA(Parallel ATA), Cáp d  li u 40­pin ộ ộ chu n IDE, đ  r ng 45,72 cm;  cáp ngu n có 4­pin, 5V  Ultra­ATA/33(66,100, 133) T c đ  BUS 33MHz(66, 100, 133) thì T c đ  truy n d  li u t (66MB/s, 100MB/s, 133MB/s) HÌnh 38

ẩ

Chu n SATA ả ệ ấ

ố ơ ầ

ữ ệ

ể ồ

Xu t hi n vào kho ng 10/2002, T c  cao  h n  ATA  30  l n,  Hot   ề   plug,   Cáp   d   li u   7­pin,   chi u dài có th  1m Cáp ngu n 15­pin,   250mV

Hình 40

ứ ắ ­ L p ráp và khai báo s  d ng đĩa c ng:

ố ệ ứ ượ ế ế ẩ ử ụ c thi

ượ ử ụ ơ ộ c s  d ng r ng rãi h n.

ế ạ ắ

ớ ệ ố ỗ ế ị ắ t k  theo các chu n IDE (Intergrated Device Hi n nay đa s  đĩa c ng đ Edvenced), SATA(Serial Advanced Technology Attachment) và SCSI (Small  Computer System Interface). Song IDE đ ắ   Các lo i đĩa IDE giao ti p v i h  th ng thông qua Bus c m vào hai khe c m ệ   t b  làm vi c IDE1 và IDE2 trên Mainboard. M i khe c m dùng chung hai thi

ế ộ ử ụ ư ậ ộ ổ đĩa IDE có

ể ử ụ ổ theo h  đ  khách ch . Nh  v y trên toàn b  máy tính s  d ng  th  s  d ng 4 ủ ư  đĩa nh  sau:

ứ ắ ổ i Jump thi

ặ ể Đ  thi ườ

ậ ắ ớ ổ ế ộ ỉ ẫ ứ 1: Primary Master.                  2: Primary Slave 3: Secondary Master.              4: Secondary Slave. ế   ạ  đĩa c ng ta c m l t ứ   c ch  d n tr c ti p trên đĩa c ng ho c Catalog đi cùng. Tuy    đĩa đ ng nh n Master khi c m cùng v i các

ế ậ ử ụ ầ ả ứ   t l p xong ph n c ng chúng ta ph i khai báo s  d ng đĩa c ng

ủ ụ ế ậ t l p ch  đ  Master, Slave cho  ế ự ượ ậ l p, th ng đ ự ộ ộ ố ạ nhiên m t s  lo i đĩa c ng t khác. ứ Sau khi thi trong m c Standard c a CMOS.

ệ ố ớ ỉ ắ ượ   c

ạ ấ ỗ ợ ử ụ ả

ứ ệ ạ ả

ộ ổ ố ớ ể ắ

ế ị ể ạ ố i đa 7 thi

Hình 41 Đ i v i lo i đĩa giao di n SATA thì m i s i dây cáp ta ch  g n đ  đĩa duy nh t và chúng ta ph i khai báo s  d ng đĩa c ng trong CMOS. m t  ể ề   ầ ệ Đ i v i lo i đĩa giao di n SCSI thì c n ph i có Card giao di n SCSI đ  đi u ủ ượ ắ   c c m vào khe c m PCI hay ISA c a Mainboard. khi n đĩa này. Card này đ ử ụ   t b  và không qua ki m tra Các lo i đĩa này cho phép s  d ng t ủ c a CMOS.

ị ạ

ứ  đĩa c ng: ể ầ ể ổ ả ị ổ ­ Đ nh d ng  ứ  đĩa c ng có th  làm vi c đ ấ   ạ c ta c n ph i đ nh d ng nó đ  t o ra c u

ộ

ị ấ ạ ấ ươ ạ

ổ ươ ư

ị ệ ố ấ ủ ỏ

ệ ượ Đ   ướ ạ ị trúc logic. Toàn b  quá trình đ nh d ng có th  chia thành các b ề * Đ nh d ng c p th p: Đây là ph  đĩa c ng nh  Track, Cluster, Cylinder, h  s  đan xen. Ch ứ ộ ạ ứ ế ừ ị ươ

ề ữ ệ ứ ố ỗ

ể ạ ậ ứ ố

ể ạ ư ể c nh  sau: ặ ậ ng án đ nh d ng v  các m t v t lý ng trình này cho  ỏ ể ki m tra đ n t ng Sector c a đĩa c ng và đánh d u b  qua các Sector h ng và ư ng trình đ a các giá tr  thông tin v  cùng m t d ng 0,1. Do đó đây cũng là ch ư ử ầ c n đ  lo i t n g c d  li u trên đĩa c ng cũng nh  s a các l i Bad Sector ỗ ợ ươ ệ ủ c a đĩa c ng. Các Mainboard hi n nay đa s  có h  tr  ch ng trình này trong Bios qua m c ụ Hard disk Level Low Format.

ứ ề

ể ạ ổ ở ầ   *   Phân   chia   đĩa:   Phân   chia   đĩa   c ng   thành   nhi u   thành   ph n ứ ư    trên. Ch c năng này  đĩa logic nh  đã trình bày (PARTITION) đ  t o các

ươ ủ ệ ề ươ ả ng trình Fdisk c a h  đi u hành đ m nhi m, ch

ệ ở ộ ị

ố ề ươ ứ

ạ ng trình t o ra các do ch ạ PARTITION, xác đ nh PARTITION cho phép kh i đ ng và t o ra Master Boot Record ch a b ng các thông s  v  PARTITION. Ngoài ra ch ng trình cũng cho phép xem, s a ch a và xóa các PARTITION đã có.

ầ ố ị ả ử ạ

ư ộ ổ ượ ự ấ ụ

ể ủ ệ ề ằ ả * Đ nh d ng c p cao: Đây là ph n xác đ nh các thông s  logic, c u hình   ầ   ệ  đĩa th c th . Ph n c chia đ  nó làm vi c nh  m t  ạ ệ   ng trình Format c a h  đi u hành đ m nhi m, nh m t o ra Boot

ữ ấ ị các PARTITION  đã đ ươ này do ch Sector, FAT, Root Directory v.v..

Ổ 1.6 đĩa CD ROM ( Hard Disk Drive )

Hình 42 ạ ộ

ướ ươ ươ ượ ứ ế ạ ễ ằ ừ   , ng   th c   nhi m   t ậ   c ch  t o b ng v t

c   ho t   đ ng   b ng   ph ng pháp quang h c. Nó đ ề ặ ạ ằ ấ ệ ứ

ằ ớ Khác   v i   2   lo i   đĩa   tr ọ ạ ộ CDROM ho t đ ng b ng ph ả li u c ng có tráng ch t ph n quang trên b  m t. ượ ể ớ

ả ệ ươ ữ ể  các ch ễ    ng trình

ng l n (kho ng 650­800MB), có th  di chuy n d ệ ư ệ ượ ồ CD ROM có dung l ươ ng đ i r dàng và giá t ướ ớ ngu n có kích th ố ẻ ấ c l n nên đ ậ  r t thu n ti n cho vi c l u gi ộ c dùng r ng rãi hi n nay.

1.7 ề  đĩa m m FDD

ề ằ

ề ặ ượ c ph  m t l p v t li u s t t ấ   ượ c dùng làm b ng ch t ộ    (oxyt s t, coban....) tr n

ượ ặ ự ươ ề ẻ d o, trên b  m t đ ớ v i keo dính. Đĩa m m đ

ể ặ ặ

ộ ầ ừ ọ ầ ả ặ ỗ

ộ ữ ệ ặ Ổ ­ Đĩa m m (Floppy Disk) 3.5 inch (1.44 Mb) đ ậ ệ ủ ộ ớ ắ ừ ắ ộ ố ứ ng đ i c ng. c đ t trong m t bao nh a t ặ ộ   ­ M t đĩa (Side/Head) : thông tin có th  ghi trên m t ho c hai m t đĩa, ệ ặ  đ c/ghi. Các đĩa dùng m t m t kí hi u là   ậ ộ

ng pháp MFM. ườ ồ ữ ệ m i m t đĩa c n ph i có m t đ u t SS (Single Side), hai m t là DS (Double Side). Các đĩa ghi d  li u theo m t đ ươ ử ụ kép, s  d ng ph ­ Rãnh (Track) : là các đ

ố ừ ng tròn đ ng tâm. D  li u đ  ngoài vào tâm theo th  t ượ ứ ự ừ  t c ghi trên đó   ỏ ớ ớ   i l n,  nh  t c đánh s  t

ượ ọ hay còn g i là rãnh, đ rãnh ngoài cùng là rãnh 0.

ụ ặ

ỉ ố ọ ề ừ ụ  tr ) ọ ượ ỗ

­ Tr  (Cylinder) là các c p rãnh có cùng ch  s  g i là Cylinder (t ­ Cung (Sector) : M i rãnh đ ể ằ ộ ặ ố ỳ ầ c chia làm nhi u ph n b ng nhau g i là cung (Sector), s  cung /rãnh có th  là 8, 9, 15 ho c 18 tu  thu c vào cách phân

ượ ự ệ ỗ ứ   c th c hi n trong nhà máy). M i sector ch a

chia và lo i đĩa (quá trình này đ 512 byte d  li u.

ạ ữ ệ ụ ượ ề Ví d  : Đĩa m m : dung l

ữ ệ ề ộ ố ộ ầ   ng 1,44MB có 80 rãnh, 18 sector/rãnh, 2 đ u   /m t, t c đ  quay 360 vòng/phút (RPM), t c đ  truy n d  li u 500Kbps

ứ ự ố c đánh s  theo th  t

ượ ể ừ  0 k  t ướ ố ừ T t c  các track, sector đ ở ầ ừ ố c đánh s  kh i đ u t ố ừ  trên xu ng d  0 đi t ư ầ  tăng d n nh  sau :   ầ ừ    vòng ngoài vào. Đ u t  (Head) cũng ố ừ   ượ  1 i trong khi đó sector đ c đánh s  t ừ ặ ố t (Kilobit/giây). ấ ả ượ c đánh s  t

Track đ ượ đ tr  đi.ở

ế ẩ 1.8 Các chu n giao ti p I/O

ổ a. C ng VGA

Hình 43

ắ ấ ở ườ ạ máy tính đ ng th y

ể ư ế

ắ Khe c m VGA (khe c m màn hình mà b n th ờ ằ ủ ả ộ ố ạ ệ ặ ổ ể    bàn, n m trên card màn hình r i hay mainboard có card màn hình onboard). khe ắ   c m này đ  đ a tín hi u hình  nh c a máy tính ra máy chi u, màn hình ngoài ạ d ng LCD hay CRT ho c m t s  lo i tivi có c ng VGA.

ế ị ạ ổ ợ t b , b n ph i b m các t

ả ế ố Sau khi k t n i xong thi ể ấ ả ấ ả ừ ệ

ị  máy tính  ch y ra thi ệ

ấ ế ị ừ ờ ở ả ế ố ỉ ệ ặ ọ  c  máy tính và thi

h p phím quy đ nh ế   ạ ủ t c a hãng s n xu t máy tính đ  cho tín hi u hình  nh t ả   ị ừ ế ố b  v a k t n i. Tùy theo cách ch n trong lúc b m phím, mà tín hi u hình  nh ồ ể   t b  v a k t n i, ho c ch  hi n 1 có th  có đ ng th i  ế ị t b . trong 2 thi

ấ ở ườ ấ

ệ T  h p phím b m xu t tín hi u th ề ầ ấ ấ ồ ấ ể ặ ọ ng th y   Fn r i b m nhi u l n phím F7 ho c F8 đ  ch n ch  đ các dòng là Fn + F7, Fn + ế ộ

ấ ấ ổ ợ ữ F8; b m gi p hím xu t hình song song hay duy nh t.

ế ư ệ ế

Ngoài ra, n u thi ạ ệ ộ ố ạ ự ộ

ệ ả ả ả ệ ậ ầ ọ ậ   ề ế ị ậ t b  nh n tín hi u (nh  máy chi u) có nhi u khe nh n ắ ọ tín hi u thì b n ph i ch n khe c m tín hi u VGA; m t s  lo i t    đ ng tìm và nh n tín hi u hình  nh mà không c n ph i ch n.

ổ b. C ng S­Video

Hình 44

ắ ắ ầ ố

ề ậ ở ườ ắ ế ị ả ậ ư ộ ư ổ ạ Khe c m này có d ng g n gi ng nh  c ng PS/2 c m chu t và bàn phím. ế ị ả ệ i dùng xu t tín hi u hình  nh ra các thi t b  bên ngoài ệ t b  nh n tín hi u ph i có t nhiên là các thi ấ ấ  khe c m VGA, t

ắ Nó cũng cho phép ng nh  đã đ  c p  khe c m S­Video in.

Th ng

ộ ố ạ ậ ể

ở ạ ỗ ợ ạ ừ ả ể ắ ệ ườ ệ ấ  d ng S­video out, xu t tín hi u ra ngoài. M t s  lo i máy ấ tính cao c p h  tr  m nh v  đ  h a thì có thêm c ng S­Video in đ  nh n các tín hi u hình  nh t ổ ề ồ ọ ế ị t b  khác vào máy tính đ  b t hình (caputre). các thi

ế ị thi ậ   t b  nh n

ế ố Sau khi k t n i các thi ạ ệ ế ị ằ ả ấ ư ư ế ở ổ t b  b ng c ng S­Video, n u  ổ ợ  h p phím nh  trên. ch a có tín hi u, b n cũng ph i b m các t

ổ c. C ng HDMI

Hình 45

ấ ắ ả ẩ

ư ẹ ầ

Đây là khe c m xu t hình  nh và âm thanh theo chu n HD sang các thi ổ ớ ổ

ạ ổ ớ ỗ ợ ừ ẩ ế   t ạ ị ầ   b  có c ng HDMI nh  màn hình LCD, tivi, đ u đĩa... Nó có d ng d p g n ỉ  ớ ố gi ng v i c ng USB. Vì là lo i c ng dùng cho các thi t b  đ i m i nên nó ch ờ có t ế ị ờ ả  các dòng máy tính đ i m i có h  tr  chu n hình  nh HD,

ổ d. C ng USB

Hình 46

ắ ả ng dùng nh t. Không c n ph i mô t

ườ Lo i khe c m ph  bi n và th ắ ấ ế ị ạ ễ ụ ư ề ậ ổ ế ạ nhi u, d  dàng nh n d ng nó và c m các thi ả  ầ   t b  thông d ng nh  đĩa flash

ứ ắ

ộ ự ộ ặ ắ ắ ứ ắ ắ   USB, chu t dùng khe c m USB, bàn phím dùng khe c m USB, đĩa c ng g n ngoài ho c các h p đ ng đĩa c ng g n ngoài dùng khe c m USB.

ắ ớ ạ ọ

ổ ạ ề ạ ạ

ế ị ầ ạ ẵ ổ

ạ ặ

ể ừ ổ ắ ể ắ ặ ặ ồ ạ ắ ộ

ẻ Ngoài ra, khe c m USB cho các thi   t b : đ u đ c th  nh , t o thêm ặ   ộ ệ nhi u c ng USB, s c đi n tho i di đ ng, s c máy nghe nh c MP3/MP4 ho c ợ ổ     đã có tích h p s n card âm thanh, c ng bluetooth iPod, loa dùng c ng USB ầ ậ    khe c m USB thành khe ho c h ng ngo i, ho c th m chí là đ u chuy n t ắ c m m ng LAN, ho c thành khe c m có 2 c ng PS/2 đ  c m chu t và bàn   phím.

ổ e.C ng âm thanh

ườ ườ ạ ng dùng có d ng tròn. Th

ắ Khe c m th ắ ỉ ệ

ặ ắ ặ

ỗ ng thì, m i máy tính ch  có 2  ấ ể khe c m âm thanh, đó là: headphone (ho c line out) dùng đ  xu t tín hi u âm  ể ạ thanh ra loa ngoài ho c tai nghe; và khe c m âm thanh còn l i là Mic dùng đ   ế ố ớ k t n i v i micro ngoài.

ổ f. C ng Internet

Hình 47

ể ế ố ạ ằ ạ ổ ổ C ng m ng LAN RJ­45 đ  k t n i m ng b ng dây cáp. C ng này có

ế ể ằ ạ ạ d ng hình vuông, bên trong có 4 đi m ti p xúc d ng n m nghiêng.

ắ ạ ườ ứ

ư ỉ

Khe c m m ng Internet th  hai th ỏ ơ ắ ể ở ạ ể ế ố ạ

ườ ạ ạ   ng là khe RJ­11. Nó cũng có d ng ế   hình vuông nh ng nh  h n khe RJ­45, và bên trong ch  có 2 đi m ti p xúc ằ ạ d ng n m nghiêng. khe c m này dùng đ  k t n i m ng Internet     d ng quay ố s  dial­up qua đ ệ ng dây đi n tho i.

ớ ộ ố ả ộ

ể ế ệ ấ   ng dùng băng thông r ng ADSL nên m t s  hãng s n xu t   t ki m chi phí, các dòng netbook dùng CPU

ườ ỉ ướ V i xu h ỏ ổ laptop đã b  c ng RJ­11 đ  ti ủ Atom c a Intel th ng không có khe này, ch  có khe RJ­45.

ổ h. C ng IEEE 1394

Hình 48

ườ ở ỉ ng ch  có

ắ ậ ừ ệ ả

ắ ạ ờ ờ    các dòng máy tính có card màn hình r i,  máy quay video dùng băng mini   ặ ở

ư ạ ừ i t ng file. Nó có d ng vuông và có g  ch n  ổ ữ Khe c m này th ể dùng đ  nh n tín hi u âm thanh và hình  nh t ừ  đó b t hình và l u l DV, t ố ườ ữ gi a, th ng có s  1394 hay ch  FireWire ngay trên c ng.

ổ k. C ng eSATA

ố ầ ư ứ

ặ ấ ở

ặ ườ t máy tính đ  th c hi n r i kh i đ ng l

ắ ệ ồ ặ ể ể ự ứ

ạ Khe này có d ng g n gi ng nh  khe SATA trên đĩa c ng ho c mainboard ư ng nh  khe  cáp SATA. Tuy nhiên, có th  rút và c m bình th ho c th y  ở ộ ả ắ ư ạ ắ i nh  khe c m USB mà không ph i t ữ ế ị ư ể ế ố ớ ắ t b  l u tr  có khe c m SATA. Nó dùng đ  k t n i v i đĩa c ng ho c các thi ắ c m eSATA.

ẻ ổ ớ ắ l. C ng c m th  nh

ộ ỏ ươ ứ

ớ ạ ỗ ợ

ớ ườ ớ ng  ng v i kích th ỉ ỗ ợ ắ ụ ư ẻ ng dùng nh  SD, MMC, MS, CF... xài trong máy ch p hình k

ế ệ ạ ộ

ắ ạ ướ ủ   c c a Có d ng m t khe nh  có các đo n ng n và dài t ạ   ầ ớ ộ ố ạ m t s  lo i th  nh  mà nó h  tr . Ph n l n, khe c m này ch  h  tr  các lo i ỹ  ẻ th  nh  th ậ ố ạ thu t s , máy nghe nh c MP3/MP4, đi n tho i di đ ng. N u không có khe   ớ ẻ ả ắ ắ ọ c m này thì b n ph i s m đ u đ c th  nh . ề ứ ầ ầ ụ

ạ ệ ề 1.9 H  đi u hành và ph n m m  ng d ng  H  đi u hành ệ ề

ế ượ c vi

ạ

ồ ầ ầ ề ệ ề ổ ,   ph c   t p,   đ y   tính   th

ẳ ữ

ư

ộ ố ạ ươ ng   m i   (nh ề ầ ệ ề ờ ượ ữ

ệ ặ

ặ ệ ệ t hoá thì th c gi

ượ ệ ặ

ề ệ ữ ầ ạ   ệ ề ề t cho các máy tính ngày nay. Ph m Có nhi u h  đi u hành khác nhau đ ộ ứ ạ ủ ữ   vi và đ  ph c t p c a các h  đi u hành này vô cùng đa d ng. M t s  là nh ng ư  ứ ạ ề ệ ph n   m m   h   đi u   hành   kh ng   l ỏ   ỉ ạ ố ạ i ch  là nh ng gói ph n m m nh , windows ch ng h n), trong khi s  khác l ượ ữ ạ ẳ ố ự  do (nh  FreeBSD ch ng h n). Có nh ng h  đi u hành c phân ph i t đ   ự   ạ ộ ế ế ể ượ ư c nh ng tính năng nh  ho t đ ng theo th i gian th c đ t k  đ  có đ c thi ệ ự ự ớ (real­time operation), đa nhi m th c s  ho c v i hi u năng cao (true or high­ ạ ế ố ả   performance multitasking), ho c có kh  năng k t n i m ng (networking). Các ườ ệ ề ợ ể ớ ượ i thi u là y m tr  các ng đ c chuyên bi h  đi u hành đ   ế ạ   ả ể ạ ẳ ạ t, ch ng h n máy đi u khi n qui trình s n xu t, máy ch  t o lo i máy đ c bi ụ ố ặ ẩ ả s n ph m, ho c nh ng nhu c u "nhi m v  t ấ i quan trong" khác.

ệ ụ ượ ể ậ ạ

ộ ỹ ủ

ọ

ệ ề ứ ộ ố ặ ệ ề ể

ả ữ ớ   V i nhi m v  là m t k  thu t viên, b n ph i hi u đ c nh ng tính ệ ọ ặ ượ ạ   ể ể c t năng, đ c đi m quan tr ng c a các h  đi u hành hi n nay và hi u đ i ữ   ượ ệ ề ả ệ ề c ch n ch  không ph i h  đi u hành kia. Nh ng sao h  đi u hành này đ ổ ậ ủ ế ẽ ướ ụ   i đây s  cho bi t m t s  đ c đi m n i b t c a các h  đi u hành m c d ạ ươ ng m i : th

ả

ậ

ư ấ ươ ng đ  thi hành các ch

ệ ụ ệ ề ữ ườ ể ự

ươ ặ ươ ng trình ho c t ử ụ ề

ề ặ ỹ ữ ậ

ớ ủ ộ ỉ

ư ệ ề ả ả ư ệ ụ ầ ằ

ệ ỏ ướ ộ ủ ộ ố

ả ệ ố ố ư i  u hoá và b o trì duy tu h  th ng thôi. Các m c nh  d ố ừ ạ ệ

ộ ệ ề ớ ộ ớ ằ ộ ệ ố ạ ử ụ

ệ ề ­ Kh o sát h  đi u hành MS­DOS ứ   ấ ng  trình  ng MS­DOS cung c p nh ng  tài nguyên nh p/xu t cho các  ch ớ   ể ụ d ng, cũng nh  môi tr ng tác v i ệ   các h  đi u hành. Đ  th c hi n nhi m v  này, MS­DOS s  d ng 3 file :   IO.SYS, MSDOS.SYS và COMMAND.COM. Chú ý tuy có nhi u file khác đi   kèm v i MS­DOS, nh ng v  m t k  thu t, chúng không ph i là nh ng thành   ph n c a b n thân h  đi u hành này, mà ch  là m t th  vi n các ti n ích   nh m giúp t i đây ẽ ả   s  kh o sát t ng file m t trong s  3 file c t lõi c a MS­DOS này m t cách chi ế ơ   t h n. Tuy nhiên xin nh  r ng, vi c n p và ch y m t h  đi u hành đúng ti ắ đ n hay không còn ph  thu c vào các tài nguyên x  lý, b  nh  và h  th ng đĩa   thích đáng n a.ữ

 IO.SYS

ặ ề ế ị ề

ớ ấ ấ ấ ố ươ

ử ạ ượ

ụ ể ể ổ ả

ả ế ị ơ ả ỳ ế ế ự ấ ươ

ủ ệ ố ở ự ệ ố ứ ả ể t b  ­ File IO.SYS cung c p nhi u đo n trình (ho c trình đi u khi n thi   ươ ứ   ầ ớ ng tác v i BIOS (đôi khi t ng tác v i ph n c ng Driver) c p th p, v n t ộ ố ỳ ế ủ   c a máy luôn). M t s  phiên b n IO.SYS đ c tu  bi n (s a l i theo ý riêng) ấ ủ t b  c  b n đ  b  sung cho BIOS c  th  trên máy c a các nhà s n xu t thi   ế   ư ế ệ ệ ề ệ ủ ọ c a h . Tuy nhiên, chuy n tu  bi n h  đi u hành nh  th  hi n nay cũng hi m ặ ấ   ẫ ở ng thích c a h  th ng. Ngoài các Driver c p g p, b i vì nó d n đ n s  b t t ả ộ ấ th p ra, IO.SYS cong ch a m t đo n trình kh i s  h  th ng.

ầ ừ ủ ụ ph n th  t c  kh i   s  h

ộ ố ớ ướ ộ ộ ứ c  ch a trong ph n b  nh  d

ộ ằ ở ộ ượ ạ ộ ẽ

ặ ườ

ộ ụ ế ạ

ở ự ệ  ạ ủ Toàn  b  n i dung  c a IO.SYS (ngo i  tr ấ ố ầ i th p (low memory) trong su t quá   th ng) đ ộ ượ ấ ủ ệ ố trình ho t đ ng c a h  th ng. IO.SYS là file đ   c c p cho thu c tính hidden, ộ   ệ ấ cho nên s  không th y nó khi rà duy t m t đĩa kh i đ ng nào đó b ng m t ư   ệ ng. Tuy Microsoft đ t cho file này cái tên IO.SYS, nh ng l nh DIR bình th ươ   các nhà ch  t o DOS khác có th  dùng m t cái tên khác ví d  tên file t ng ứ ng v i IO.SYS trong PC­DOS c a IBM là IBMBIO.COM.

ề ể ộ ể ủ ặ ở ộ ể

ặ ớ Đ  m t đĩa (đĩa m m ho c đĩa c ng) có th  kh i đ ng đ ả ầ

ượ ể ả ấ ầ ượ c bên d ư ụ ố ủ c trên đĩa (th

ủ ở

ư ọ ố

ầ

ặ ở ấ ỳ ượ ệ ạ ỏ ố ủ ổ  b t k  trong th  m c g c c a

ể ằ ở ấ ỳ ị ậ c đ t  ễ ủ ổ

ớ ồ ử ạ ộ

ọ ệ ố

ế ệ ỗ

ể ệ ố ị ạ ị ặ ướ   ứ i MS­DOS 3.x ho c 4.x, IO.SYS ph i là file đ u tiên trong th  m c g c c a đĩa   ườ   ế ng và nó ph i chi m ít nh t là cluster đ u tiên có th  dùng đ ị    bootsetor c a đĩa). Dĩ nhiên, các cluster sau đó là cluster 2). (V  trí này ghi rõ  ứ   ch a IO.SYS có th  n m   b t k  v  trí khác trong đĩa, gi ng nh  m i file ườ   ng khác v y. MS­DOS 5.x (và sau này) lo i b  yêu c u này và cho bình th ư ụ   phép IO.SYS đ  đĩa. Khi vi c truy ắ ầ ậ  đĩa boot c p đĩa b t đ u di n ra trong quá trình boot máy, boot sector c a    ề   ề ượ c đ c vào x  lý và nó n p IO.SYS vào b  nh  r i trao cho nó quy n đi u đ ể ế   ạ ồ ể khi n h  th ng. Sau khi IO.SYS ch y r i, quá trình boot process có th  ti p ấ ẽ ấ ặ ụ t c. N u các file này b  l c ho c m t s  th y thông đi p báo l   i boot nào đó ứ ho c có th  h  th ng b  khoá c ng luôn.

ả

 MSDOS.SYS ầ ượ ố ệ ủ ứ ế ở ộ

ả ượ

ố

ố ậ ớ ấ

ộ ế ứ ư ườ c n p vào trong vùng b  nh  th p, n i nó th ặ

ạ ẽ ứ ơ ệ ị ấ i boot nào đó ho c h  th ng có th  b  treo c ng luôn.

ướ

ủ

ế ế ạ ể ổ ố ơ ứ ch c quá trình boot t t c

Đây là ph n c t lõi c a các phiên b n MS­DOS cho  đ n v6.22, File ư ụ ố ủ t kê th  nhì trong th  m c g c c a đĩa kh i đ ng và là c li MSDOS.SYS đ   ứ   ạ ứ c n p trong quá trình boot. Nó ch a các đo n trình có ch c file th  nhì đ ử ệ ố   năng x  lý đĩa h  th ng và truy c p file. Gi ng nh  IO.SYS, file MSDOS.SYS ượ ạ ng trú trong su t quá trình đ   ấ ạ ộ ủ ệ ố   ho t đ ng c a h  th ng. N u file này b  m t ho c sai l c s  xu t hi n thông ặ ệ ố ệ ỗ đi p thông báo l ế ể ủ ­ Các bi n th  c a IO.SYS và MSDOS.SYS d ủ ớ ự ệ ấ c thi i đ  t t k  l ứ ộ

ể ị i Windows ổ ể ệ ố t h n. Windows 95 đ t t ẩ ế ấ

ờ ướ ầ ế c). H u h t các tu

ộ ượ ấ ả ằ ụ ờ c  n đ nh b ng các m c trong file CONFIG.SYS gi ằ c đ

ướ ợ ị

V i s  xu t hi n c a Windows 95 các file h  th ng c  đi n c a DOS đã ặ ấ ả  ượ đ các ch c năng có trong IO.SYS và MSDOS.SYS vào trong m t file  n duy   ở   ể ị ổ nh t, tên là IO.SYS (file này có th  b  đ i thành WIN­BOOT.SYS n u kh i ỳ  ộ ệ ề đ ng máy PC b ng m t phiên b n h  đi u hành đ i tr ị ọ  đây ch n lúc tr   ộ   ủ ượ c tích h p luôn vào trong IO.SYS c a Windows 95. IO.SYS qui đ nh m t đ ố ọ ự ặ ị s  ch n l a m c đ nh.  Chương trình ph n ầ mềm

ầ Trong máy tính ph n m m ề  được chia thành nhiều l pớ (cid:0) ể ị ế  b  ( Drive ) : ớ t ế i ữ  hệ đi u hành và th ạ ớ ả tế  bị ph n ầ cứng, chúng là  iết bị ph n ầ cứng, các chương trình này  ở  máy ộ ặ ược tích hợp trong hệ đi u hành và đ ớ ộ b  nh  lúc ược t i vào Chương trình điều khi n thi Đây là các chương trình  làm vi cệ  tr cự  ti p v i th ề ớ l p trung gian gi a thường được n p vào trong b  nh  ROM trên Mainboard và trên các Card m ề ộ r ng, ho c đ ộ khởi đ ng . (cid:0) ề ậ ả Operation System ­ Hệ đi u hành ủ   r t nhấ i u cề ầ ụ ữa người sử d ng v i thi ế  b  phị t ậ hương trình có nhi mệ   v  qu n lý tàinguyên máy ụ   ần cứng, ngoài ra hệ đi uề   h yạ ựng các chương trình ứng d ng cụ ợ Là t p h p c a ớ ố tính, làm c u n i gi hành còn cho phép các nhà l p trình xây d trên nó . (cid:0) Chương trình  ng dứ ụng . ụ ể ụ ề ạ gười s  ử ả   tài nguyên máy tính . Thí dụ : Chương trình Word : giúp ta so n th o ử ả Là các chương trình chạy trên m tộ  hệ đi u hành c  th , làmcông c  cho n ụ d ng khai thác  ả văn b n. Ch ương trình PhotoShop giúp ta s  lý  nh v v

ầ ứ ố ề ụ ưng có th  ể ch y ạ ử ụ m t nộ gười s  d ng nh ứ hương trình  ng d ng khác nhau và  các ề Cùng m tộ  hệ th ng ph n c ng, cùng  hai hệ đi u hành khác nhau v i các c trình đi u kh ớ  nhau ị tế  b  khác iển thi

(cid:0)

ệ ố ẵ ữ đử ặc bi ỉ ộ ự ộ ủ ộ ả ụ lệnh . (cid:0) Vai trò c a pủ h n ầ m m trong máy vi tính ề ệ ị ệ t tế  b  đi n   Máy tính với linh ki n cệ h  ủ ch t ố là CPU ­ là m t thộ t, nó   i i cệ   làm vi c ệ theo các câu l nh mà chúng ta  ơ ả lập trình , về c  b n CPU ch  làm v ớ   m tộ   t c đ  c c nhanh ệ m t  ộ cách  máy móc theo nh ng dòng     l nh có s n v i ăm tri u lệ ệnh / giây , vì v y sậ ự hoạt đ ng c a máy tính hoàn toàn kho ng vài tr   ph  thu c vào các câu  ề t ệ Ph n ầ m m máy tính là  ạ ệ ở ộ tấ  c  nhả ững câu l nh nói chung bao g m : ồ ra thiết ể ướng dẫn máy tính kh i đ ng và k i m tể

ặ ề S, hệ đi u ề ược cài đ t trên ổ cứng nh  ư hệ đi u hành MS DO

ổ ứ ặ c ng hay trên

ổ ề th c cự h t taấ CD Rom ầ  đã yêu c u CPU th ực hi n ệ

ấ

ộ ụ hí d  nó đ  nhân

ười dùng .

ể ế ấ ộ  hại do nh ng tin t c có h n ầ m m đ c ặ ề ữ   ề ược  b n  ả ch tấ   phàn  m m thì ta   cũng ư h ng nó là p t ra, n u ta không hi u đ

­ Các l nh n p vào BIOS đ  h bị .  Hệ đi u hành đ ề hành Window ­ Các chương trình cài đ t trên  Khi ta kích hoạt vào m tộ  nút l nh v   ệ ệ m tộ  đo n cạ hương trình c aủ  nút l nh đó . h cự  thi các vi cệ  v i ýớ   ể ệ ều khi n CPU t m tộ  đoạn l nh đi ­  Virut thực ch t là  ệ bản m t  file nào đó ể ồ ấ đ  s u : T   l nh cho CPU Copy và Paste ra đầy ổ cứng, hay t  đự ộng kích hoạt m t cộ hương trình nào đó chạy không  ố theo ý mu n ng ­ Virut cũng là ph n ầ m m nề ý đồ  s u vi ế không tr  đị ược các bệnh về Virut .

ồ

ồ ệ ộ

ộ 1.10  B  ngu n ế ệ Ngu n đi n máy tính g m m t bi n áp và m t s  m ch đi n dùng đ ổ ộ ố ạ ồ ồ ề ệ ệ ế

ộ ấ ấ

ộ ệ ố ế ủ ộ ệ ả ồ ể  ề   bi n đ i dòng đi n xoay chi u AC 110V/220V thành ngu n đi n m t chi u ±3,3V, ±5V và ±12V cung c p cho toàn b  h  th ng máy tính. Công su t trung   bình c a b  ngu n hi n nay kho ng 350W đ n 500W.

Hình 49

ở ộ

ấ :

ế ệ ế ở

ộ ợ ệ ộ ẽ ệ ậ ọ

ể ấ ừ ế ồ ớ

ậ ượ ủ ộ

ữ ử ẽ ế

3. Quy trình kh i đ ng máy ồ 3.1. C p ngu n cho máy ắ ầ ở ộ Quá trình kh i đ ng máy PC b t đ u khi m  máy. N u các đi n th  ngõ ra   ộ ồ ề ồ ủ , b  ngu n s  phát ra m t tín hi u lu n lý g i là c a b  ngu n đ u h p l   ộ Power Good (PG). Có th  m t t  100ms đ n 500 ms b  ngu n m i phát ra   ờ ế ệ ượ   c tín c m t tín hi u PG. Khi IC đ m th i gian c a bo mach chính nh n đ đ ẽ  ệ ệ hi u PG, nó s  thôi không g i tín hi u RESET đ n CPU n a. Khi đó CPU s ắ ầ ử ệ b t đ u x  lý công vi c. ở ộ 3.2.Quá trình kh i đ ng (bootstrap):

ế ự ướ ừ ị ạ ộ ấ ệ

ỉ ị ỗ ở ề

ầ ể ượ ư ằ ư

ở ầ ủ

ộ

ộ ề ể

ỗ

ệ ng l

ầ ề c g i là s  t

ộ ậ ế ự ọ ườ ự ự ể thân v n đ ng, t c t

ậ ữ ườ ủ ở ộ ệ ng đ  đi ti p. Hi n nay, ng ở ộ

ộ ở ộ

ể

ố ể ỉ  ệ  đ a ch Ho t đ ng mà CPU th c hi n tr c h t là l y l nh (instruction) t ố ủ ở ầ    ch  cu i c a vùng FFFF:0000h v . B i vì đ a ch  này h u nh  n m ngay  ả   ộ ệ ấ ệ ROM có th  dùng đ c, nên l nh  y h u nh  luôn luôn là m t l nh nh y ờ ỉ ị (jump : JMP), theo sau là các đ a ch  kh i đ u c a BIOS ROM. Nh  làm cho   ư ấ ể ấ ả ả ắ ầ ừ ề    cùng m t đi m xu t phát nh  nhau nên t t c  các CPUs đ u ph i b t đ u t ổ  ế ươ ề ể ử ng trình đ n m t ch sau đó ROM BIOS có th  g i quy n đi u khi n ch ườ ụ ể ủ ề   ng đ u khác nhau). nào đó trong ROM c  th  c a máy( và m i ROM th ị ạ ướ ự ị ỉ   i sau đó Vi c truy tìm lúc đ u đ a ch  FFFF: 0000h này và s  đ nh h ượ ố ủ   c a CPU theo truy n th ng đ  kh i đ ng(bootstrap), trong đó ứ ự PC t   i ta đã rút  tìm đ ể  ỉ ắ ng n thu t ng  đó thành ch  còn Boot thôi và đã m  r ng ý nghĩa c a nó ra đ ộ g p luôn toàn b  quá trình kh i đ ng máy  3.3. Quá trình ki m tra ở

ệ ấ ủ ở ộ ệ ố Ki m tra lúc m  máy (Power­On­Seft­Test : POST), v n là công c ọ

ớ ạ ạ ữ ở ộ

ặ ể ữ

ặ ể ả ả ả ệ ố

ươ

ở ộ ầ ứ ng trình nh ) t ầ ạ

ậ ả ằ ỏ ự ể ế ủ ụ

ự ệ ạ ẳ ọ ộ ề ủ ủ ề

ầ ứ ằ ạ ộ

ụ  quan tr ng nh t c a BIOS trong quá trình kh i đ ng h  th ng. Vi c cho phép   ộ  ệ ố h  th ng kh i đ ng và ch y v i nh ng sai sót nào đó trong bo m ch chính, b ố ớ   ệ ố ớ nh , ho c các h  th ng đĩa có th  gây ra nh ng h u qu  th m khóc đ i v i ộ ẹ ớ   các file trong b  nh  ho c trên đĩa. Đ  đ m b o r ng h  th ng toàn v n lúc ộ ộ ủ ụ    ki m tra dành riêng cho kh i đ ng, m t b  th  t c (ch ẽ ể ậ   ph n c ng s  ki m tra các thành ph n chính y u c a bo m ch chính và nh n ệ ố   ủ ệ ra s  hi n di n c a m i chip BIOS chuyên d ng nào khác trong h  th ng ợ ạ ể ổ    đĩa, BIOS c a m ch đi u h p màn (ch ng h n BIOS c a b  đi u khi n  hình, BIOS dành cho Bus SCSI...) ắ ầ ư ộ ử ộ ồ ế ạ ẳ ọ ờ

ề ể ề

ử ệ ệ ắ ượ ỗ c l

ượ ạ ẽ ộ

ấ ủ ộ ệ ủ ở

ạ ế c t o ra. N u bi ặ c b n ch t c a tr c tr c đó. ể ầ ớ ừ ư

ẽ ệ ộ

ộ ợ ứ ể ạ ị

ể ở ộ c dùng. N u m t BIOS hi n th  hình m  r ng đ

ị ằ ấ

ủ ể ộ ế ề ộ

ẽ ạ ể

ẽ ấ ấ ấ ỏ ị

ể ở ộ ề ề ề ợ ượ ẽ

ở ộ ể ạ

ợ ệ ố ị ủ ể

ỏ ệ ộ ẽ ấ ệ ể ế ị ể   BIOS b t đ u b ng m t cu c ki m tra ph n c ng trên bo m ch chính,   ch ng h n nh  CPU, b  đ ng x  lý toán h c, các IC đ m th i gian (timer), ể   các chip đi u khi n DMA (Direct Memory Access) và các chip đi u khi n ầ   ế i gì trong giai đo n th  nghi m lúc đ u ng t (IRQ). N u phát hi n đ ấ   ả ế ổ t nhà s n xu t này, s  có m t chu i mã bip (beep codes) đ ụ ượ ả ị ẽ ễ BIOS chúng ta s  d  dàng xác đ nh đ ự ệ ế   K  đó, BIOS tìm xem có s  hi n di n c a m t ROM hi n thi hình   các ế ỉ ộ ị   đ a ch  b  nh  t  C000:0000h đ n C780:000h hay không. H u nh  trong các ể ị máy PC, cu c truy tìm s  phát hi n ra m t BIOS ROM hi n th  hình trên bo   ộ   ượ ắ ề c c m vào m t m ch đi u h p m  r ng hi n th  hình (t c card màn hình), đ ượ ở ộ ộ ế ượ ở ộ   c tìm khe m  r ng đ ộ ẽ ượ ể ộ c   đánh   giá   b ng   m t   cu c   ki m   mã th y,   thì   n i   dung   c a   nó   s   đ   ề ệ ể ẽ ượ   c checksum. N u cu c ki m nghi m đó thành công, quy n đi u khi n s  đ ở ộ ể   ị ấ chuy n sang cho BIOS hi n th   y, BIOS này s  n p và kh i đ ng card hi n ộ ệ t chúng ta s  th y m t con tr  trên th  hình  y. Khi vi c kh i đ ng này hoàn t   ế   ể ị ồ ệ ố ả ạ ể i cho BIOS h  th ng. N u màn hình hi n th , r i quy n đi u khi n tr  l ệ ố ở ộ   c BIOS đi u h p m  r ng nào, thì BIOS h  th ng s  cung không tìm ra đ ủ ụ ạ ề ộ ấ c p m t th  t c kh i đ ng cho m ch đi u h p hi n th  c a bo m ch chính và   ả  ề ộ ồ r i cũng có m t con tr  hi n ra. Sau khi h  th ng đã hi n thi xong, nhi u kh ế  t nhà ch năng chúng ta s  th y m t ít hi n ra trên màn hình hi n th , cho bi

ị ạ ể ủ ở ộ

ộ ớ ạ ể ả ủ

ỗ ạ ư ố ẽ ấ

ẽ ở ộ ộ ặ ỗ

ẽ ủ ệ ố

ỉ ỉ ớ ị

ừ ề ợ

ượ

ữ ồ ạ ổ c ki m tra r i ch y. Khi m i ROM b  sung này đ

ẽ ượ ẽ ỗ ả ấ

ề ể ộ ặ ợ ng h p có th  m t ROM (ho c bo m ch m

ộ ố ườ ổ ậ ạ ủ

ẵ ủ ể ộ ộ

ộ ị ấ ạ ư ẳ ạ ỗ

ạ ỗ

ơ ở ộ ộ ỉ ệ ủ ệ ườ ạ ộ ặ ạ t o ROM BIOS c a card m  r ng ho c các m ch hi n th  trên bo m ch chính   ấ ạ   ệ ế cùng v i mã s  phiên b n c a nó. N u cu c ki m nghi m Checksum th t b i ặ   ẳ chúng ta s  th y m t thông báo l i ch ng h n nh  : C000P ROM Error ho c ườ ư ậ i nh  v y th Video ROM. Khi g p l ng thì quá trình kh i đ ng s  troe máy. ị ẵ ể ệ ố   Sau khi h  th ng đã hi n th  s n sàng. BIOS c a h  th ng s  rà tìm ả   ớ ừ ị ộ  đ a ch  C800:0000h cho t trong b  nh  t i đ a ch  DF80:0000h, t ng kho ng ể ể ộ tăng 2KB m t, đ  xem có th  có ROM nào khác trên các card đi u h p khác   ộ   ấ ế ệ ố c tìm th y, thì n i trong h  th ng hay không. N u nh ng ROM nào khác đ ượ   ể ủ c dung c a chúng s  đ ệ   thi hành, chúng s  trình bày các thông tin v  nhà s n xu t và mã nh n di n ở  ả phiên b n. Trong m t s  tr ổ ộ r ng) b  sung làm thay đ i luôn m t Routine có s n c a ROM BIOS c a máy.   ẽ ấ   Khi m t ROM nào đó b  th t b i trong cu c ki m tra, chúng ta s  th y ế ị   i, ch ng h n nh  "XXXX ROM Error" XXXX cho bi t đ a ế i. N u phát   ừ i ệ ủ ệ ố ng thì vi c kh i đ ng c a h  th ng cũng d ng l i, th

m t thông báo l ch  phân đo n (segnemt address) c a n i phát hi n ROM có l ỗ hi n m t ROM có l 3.4. Quá trình POST

ỉ đ a ch  0000:0472h, đ a ch  này ch a c

ị

ứ ằ ớ ượ ư ớ ở ị Sau đó, BIOS ki m tra ô nh   ị ứ ộ ự

ộ ố ở ộ ộ ự

ợ ườ ỏ

ạ ộ ị ộ

ủ ụ ể ứ ờ  ị ỉ ớ ự ở ộ ộ   (flag, t c m t s  bits v i m t giá tr  nào đó) xác đ nh r ng s  kh i đ ng này là ệ ộ ầ   ầ c đ a vào l n đ u m t s  kh i đ ng ngu i (cold start t c dòng đi n m i đ ứ ặ ổ ợ   ở ộ  h p tiên) hay m t s  kh i đ ng nóng (warm start, t c dùng nút Reset ho c t ị ộ   ẽ ể ỉ ạ ị ị i đ a ch  này s  bi u th  m t phím  + + . Giá tr  1234h t ấ   ế ẽ ượ ủ ụ c b  qua. N u tìm th y warm start, trong tr ng h p đó th  t c POST s  đ ể  m t v  trí khác t là th  t c POST đ y đ  s  đ c thi hành.

ư ớ i ô nh  này thì BIOS coi nh  đây là m t cold start và có th ầ ủ ẽ ượ ể ủ ứ ầ ậ ấ ộ

ị ổ ể

ạ ử ứ ề ợ ầ ự ổ ,

ượ i nào đó, s  có m t mã POST m t byte đ

ả ố ộ ở ộ

ọ ợ ộ

ữ ệ ố ệ i).

ơ ộ Quá trình POST ki m tra đ y đ  các b  ph n ch c năng cao c p khác   ộ ạ ớ ề    đĩa m m, trên bo m ch chính, b  nh , bàn phím, m ch đi u h p hi n th ,  ọ ể   ổ ổ ộ ồ  đĩa c ng và các ti u b  đ ng x  lý toán h c, c ng song song, c ng tu n t ệ   ộ ấ ệ ố ự ể ề h  th ng khác. Có r t nhi u cu c ki m tra trong quá trình POST th c hi n. ộ ẽ ộ ỗ ặ   Khi g p ph i m t l c ghi vào ọ ẽ ượ ơ ổ   c đ c b i m t trình đ c mã POST (POST ­ c ng I/O s  80h, n i đó s  đ ể ẽ ấ ườ ng h p khác có th  s  th y m t thông báo Code reader). Trong nh ng tr   ạ ẽ ừ hi n lên màn hình (và h  th ng s  d ng l ố   ủ Chú ý : Các mã POST và ý nghĩa c a chúng h i khác nhau m t chút đ i

ế ạ ớ v i các nhà ch  t o BIOS khác nhau.

ệ ố ẽ ồ ằ

ộ ế   ế N u quá trình POST thành công, h  th ng s  h i đáp b ng m t ti ng ở  loa. Beep

3.5. Quá trình tìm ki m h  đi u hành

ườ Bây gi

ế ầ ở

ế ộ ấ  đĩa  y, s

ủ ổ ủ ộ ấ ộ ồ ệ ề ế ệ ề ạ ầ ờ ệ ố , h  th ng c n n p h  đi u hành (thông th ượ ế ướ c ti n hành  Windows). B c đ u tiên đ ổ  đĩa A:, n u không có đĩa nào trong  sector c a Volume DOS trên  ẽ ẽ th y m t đèn báo c a ặ   ng là DOS ho c  đây là BIOS tìm ki m m t Boot   ẽ  ổ   i BIOS s  tìm sang đĩa đĩa s  sáng lên m t thoáng, t

ổ ế ườ ng là đĩa C:). N u có đĩa trong

boot (thông th ủ ừ

ỉ ề ấ

ộ ố ắ ư ủ ề ầ ạ ố ụ ằ

ế c n p, k  đó đ n MSDOS.SYS.

ế ị

ứ ự ế ế ổ k  ti p theo th  t    đĩa A:, ở ộ   ộ ẽ ạ  sector kh i đ ng BIOS s  n p n i dung c a sector 1 (head 0, cylinder 0) t ớ ắ ầ   volume (volume boot sector ­ VBS) DOS c a đĩa đó vào trong b  nh , b t đ u ừ ị ể ả  đ a ch  0000:7C00h. Có th  x y ra nhi u v n đ  khi c  g ng n p VBS t   ứ   ươ ng   trình   đ u   tiên   trong   th   m c   g c   (t c DOS   đó.   B ng   không   thì   ch ẽ ắ ầ ượ ạ ế IO.SYS) s  b t đ u đ ủ ầ ế ẽ ấ ặ ư ặ ạ ộ ỗ ỏ ơ + N u byte đ u tiên c a VBS DÓ có giá tr  nh  h n 06h (ho c n u nó ơ i có d ng nh  "Diskette

ằ ớ l n h n ho c b ng 06h) s  th y m t thông báo l boot record error".

ả

ấ ạ ầ ẽ

ặ ẳ ặ ạ ả ấ ư

ị ạ ề i, ch ng h n nh  : "Non­system disk or disk error" ề ấ c s ể ọ ượ ẽ

ỗ ấ

ề ẽ

ổ ứ ừ ổ   ầ c h  đi u hành t ườ ổ i "Disk boot failure" ệ ề ng là c ng) đ u tiên. Các

ơ ế   + N u IO.SYS và MSDOS.SYS không ph i là hai files đ u tiên trong ệ   ư ụ ố th  m c g c (ho c g p ph i v n đ  khác trong khi n p chúng) s  xu t hi n ỗ thông báo l ế xu t hi n thông báo l ạ ượ ố ị  đĩa c  đ nh (th ạ

ọ ừ  đĩa (g i là master boot sector ­ MBS) vào trong b

i đ a ch  0000:7C00h, và hai byte cu i c a sector đó s  đ

ố ủ ủ ố

ợ ệ ấ ủ t 55h và AAh, thì boot sector  y không h p l ệ ố  và h  th ng s

ủ ớ ắ ầ ạ ị ể ế ả ầ ượ ệ ấ

ệ ố ỗ

ể ạ

ư ậ ệ ấ ộ ỗ

+ N u bootsector trên đĩa m m  y b  sai l c và không th  đ c đ ệ ệ ố ế  đĩa m m A; h  th ng s  truy   N u không n p đ ứ   ứ ổ  đĩa c ng thì ph c tìm trên  ủ ạ  bootsector c a phân khu   t p h n. BIOS n p sector 1 (head 0, cylinder 0) t ủ ổ ộ  ch  (master partition) c a  ẽ ượ   ỉ c nh , b t đ u t ki m tra. N u hai byte cu i cùng c a bootsector c a master partition không   ẽ  ph i l n l   xu t hi n thông báo "No boot device available and system initialization will ể ặ ố ắ   i này khác nhau, ho c c  g ng halt". Các h  th ng khác nhau có th  "hi u" l ạ   ố ắ ế ạ n p ROM BASIC. N u BIOS c  g ng n p ROM BASIC mà trong BIOS l i ả ẽ   i "ROM không có tính năng nào nh  v y c , s  xu t hi n m t thông báo l BASIC error".

ạ ượ ủ ẽ ệ ấ

ặ ệ ố ẽ ừ ườ ệ

ủ Khi không n p đ c boot sector c a phân khu ch  s  xu t hi n thông ỗ báo   l i   "Error   loading   operating   system"   ho c   "Missing   operating   system". ả ng h p đó, vi c kh i đ ng h  th ng s  d ng ngay. Trong c  hai tr ệ ế ở ộ ấ ợ ị ệ ẽ N u boot setor b  sai l nh s  xu t hi n thông báo "Disk boot failure"

ạ ế ậ   t l p

ệ ề 3.6. Quá trình n p h  đi u hành và thi (cid:0) Quá trình n p h  đi u hành  ạ

ệ ề ượ ặ ế

ớ ượ ộ c n p vào b  nh  và đ

ệ ạ ặ ặ ệ ề

ữ ứ

ư ữ ề ể

ứ

ầ ở ộ ầ

ế ỗ ế ề ộ

ướ ộ ủ ủ ướ ể ạ ở ủ ụ   c phát hi n ra trong VBS DOS c a đĩa, thì N u không có tr c tr c nào đ ẽ ượ c thi hành. IO.SYS (ho c IBMBIO.COM) s  đ   ể ượ   ượ ế c cài đ t trên máy thì IO.SYS có th  đ N u có h  đi u hành Windows đ c ứ ẽ ượ ư ế ổ   c thi hành ch  không đ i tên thành WINBOOT.SYS và nh  th  file này s  đ ở   ở ộ ố ầ ả ph i IO.SYS. IO.SYS ch a nh ng ph n m  r ng thêm cho BIOS, v n kh i ấ ế ị ấ ộ   t b  c p th p nh  bàn phím, máy in, ...). đ ng nh ng trình đi u khi n thi ệ ố ỗ ở ộ ươ i ch   ng trình kh i đ ng h  th ng, Ngoài ra IO.SYS còn ch a ph n mã l ở ộ ượ   ệ ố ượ c c dùng đ n trong khi kh i đ ng h  th ng. Ph n mã kh i đ ng này đ đ ề   ả ớ c và nó ti p qu n quy n đi u chép vào ch  trên cùng c a vùng b  nh  qui  ạ   ế ầ khi n   ph n   còn   l i   c a   quá   trình   kh i   đ ng.   B c   ti p   theo   là   n p

ồ ớ ậ ấ ầ

ứ

ộ ở ộ ể ề ạ c thi hành đ  kh i đ ng các trình đi u khi n thi

ở ộ ủ ệ ố

ạ ư ế ị

ế ị

ổ ữ ể ượ ề ề

ủ ượ   MSDOS.SYS vào b  nh . File này đ c n p l n ch ng lên ph n IO.SYS có ủ ầ ứ   ch a đo n mã kh i đ ng. Sau đó, MSDOS.SYS (t c ph n nhân c a MSDOS) ế ị ơ ở ể ẽ ượ t b  c  s  (base device s  đ   ở   ậ ạ ệ ố ậ i (reset) h  th ng đĩa, kh i driver), nh n tình tr ng c a h  th ng, tái l p l ế ậ ồ ầ ự ộ   t l p các thông ...). r i thi t b  (nh  máy in và các c ng tu n t đ ng các thi ấ ủ ố ặ ầ ế ế ủ ệ ố t y u nh t c a MSDOS s  m c đ nh c a h  th ng. Đ n đây nh ng ph n thi   ươ   ầ ả ạ ạ ượ  l c n p xong, và quy n đi u khi n đ đã đ ng i cho ph n mã ch c tr ớ ộ ở ộ trình kh i đ ng c a IO.SYS/WINBOOT.SYS trong b  nh .

(cid:0) ườ Thi

ệ ệ ế

ế ậ t l p môi tr ộ ế ẽ ượ ư ụ ọ ở ệ ng làm vi c ố   Đ n đây, n u có m t file CONFIG.SYS hi n di n trong th  m c g c ứ c IO.SYS/WINBOOT.SYS m  ra và đ c. th

ở ộ ủ c a đĩa kh i đ ng, thì nó s  đ ư ệ ự ự  th c hi n nh  sau :  t

ướ ượ ứ ự ử c x  lý tr c, theo th  t + Các câu l nh DEVICE (n u có) đ mà

ấ ệ

ệ

ẽ ạ ẽ ế ạ ươ ầ ộ ớ

ở ộ ướ ữ ượ ạ ừ i t

ạ

ộ ể ệ ệ ố

ế ệ chúng xu t hi n trong CONFIG.SYS; ệ + Các câu l nh INSTALL   +   Câu   l nh   Shell   n u   không   có   thì   s   n p   COMMAND.COM.   Khi   c n p vào b  nh , nó s  đè lên ph n mã ch ng trình COMMAND.COM đ    IO.SYS (lúc này không còn n a). D i WINDOWS kh i đ ng còn sót l ệ   ế ỉ ượ c n p n u có m t file AUTOEXEC.BAT hi n thì COMMAND.COM ch  đ ủ   ử ở ộ ủ ư ụ di n trên th  m c g c c a  đĩa kh i đ ng (đ  nó x  lý các câu l nh c a AUTOEXEC.BAT)

ệ ấ ả ẽ ượ ử c x  lý.

+ T t c  các câu l nh khác trong CONFIG.SYS s  đ Khi có m t file AUTOEXEC.BAT, thì File COMMAND.COM s  đ

ộ ặ ớ ệ ử ậ ấ

ệ ẽ ắ ấ

ạ

ạ ở ứ ứ ủ ể

ẽ ượ   c ấ   ạ n p vào b  nh  và thi hành file  y. Sau khi vi c x  lý t p tin lô này hoàn t t, ấ d u nh c DOS s  xu t hi n. Trong WINDOWS thì IO.SYS\WINBOOT.SYS   ầ   ự ộ  đ ng n p HIMEM.SYS, IFSHLP.SYS và SETVER.EXE, sau đó n p ph n t ộ   nhân   (kernel)   c a   WINDOWS   t c   WIN.COM   đ   chính   th c   kh i   đ ng Windows.

ề ắ ố ấ ấ ườ ở ộ  Nh ng v n đ  r c r i nh t th ệ ng xãy ra lúc kh i đ ng h

ữ th ng,ố

ượ c

ạ

ế

ư ệ ố ệ ố ứ ứ ứ

ở ự ượ ở ộ ư c

ư ề ế

ở ự c, nh ng treo trong khi kh i s

ặ ề ụ t có tr c tr c v  CMOS Setup

ổ

ệ ố ệ ệ ệ ệ ệ ổ (cid:0) H  th ng hoàn toàn không kh i đ ng đ ở ộ ệ ế Tri u ch ng 1 : Đèn power không sáng lên, và  không nghe có ti ng qu t gió ệ ạ Tri u ch ng 2 : Đèn power không sáng, nh ng  nghe có ti ng qu t gió ạ ộ ư ệ Tri u ch ng 3 : Đèn power sáng, nh ng h  th ng không có ho t đ ng gì rõ r t.ệ H  th ng kh i đ ng nh ng không kh i s  đ ứ Tri u ch ng 4 : Đèn power sáng, nh ng  nghe nhi u ti ng bip ứ ư ượ ở ộ ệ ố Tri u ch ng 5 : H  th ng kh i đ ng đ ứ ế ỗ ộ ấ i, cho bi Tri u ch ng 6 :  th y m t thông báo l ứ ạ ộ ấ  đĩa không ho t đ ng Tri u ch ng 7 :  th y đèn  ắ ứ ứ t  đĩa c  sáng mãi không t Tri u ch ng 8 : Đèn

ệ ạ ộ ấ ườ ư ẳ ng, nh ng ch ng có hình

ệ ố Tri u ch ng 9: th y h  th ng ho t đ ng bình th ả

ở ộ ượ ư ả ạ ị ặ (cid:0) H  th ng kh i đ ng đ ỉ c nh ng th nh tho ng l ở   i b  treo ho c kh i

i.

ứ ệ nh gì hi n lên  ệ ố ạ ộ đ ng l ứ ặ ệ ứ ở ộ ạ i mà không

ộ ệ ẫ ấ

ệ ứ ượ ứ ị ặ   c, b  treo c ng trong khi boot ho c

ệ

ế ị ậ t b  nâng c p c a nó c thi

ấ ủ ệ ệ ố ộ ư ự ứ ặ

ệ ệ ộ ấ ộ ệ ố Tri u ch ng 10 : H  th ng c  ng u nhiên treo ho c kh i đ ng l ộ có lý do rõ r t Sau m t cu c nâng c p  ệ ố Tri u ch ng 11 : H  th ng không boot đ khi đang làm vi c mà không rõ lý do ượ ứ Tri u ch ng 12 : H  th ng nh n ra đ ụ ứ Tri u ch ng 13 : M t ho c vài  ng d ng đã không làm vi c nh  d  đoán sau m t cu c nâng c p

BÀI 3

Ể ƯỚ Ữ Ữ C KHI S A CH A MÁY TÍNH

Tên bài : QUY TRÌNH KI M TRA TR Mã bài: MĐ 23 Ý nghĩa:

ệ ượ ạ ộ ườ ử ụ

ả ắ Đ  máy tính ho t đ ng đ ấ

ơ ố ớ ể ở ộ ơ ồ ể ể

c ng ồ ọ ố ượ ơ ế

ấ ử ụ ả ệ ề ở ộ ủ ừ

ệ ố ấ

ệ ề ở ộ ủ ừ c quá trình kh i đ ng c a t ng h  đi u hành

ể ự ể ượ ể ầ ự   i s  d ng ph i th c hi n đúng quy ớ   t ngu n. V i thao tác trình kh i đ ng máy tính là c p ngu n và nh n công t ư ng s  d ng, Nh ng đ  hi u rõ quy trình   trên quá đ n đ n đ i v i m i đ i t ả   ộ ắ ườ ọ ả ở ộ i h c b t bu c ph i kh i đ ng máy tính thì qu  không đ n gi n, vì th  ng ấ ủ ự ể   hi u rõ quá trình kh i đ ng c a t ng h  đi u hành và s  phân c p c a máy tính  ụ M c tiêu: ­ Hi u s  phân c p trong h  th ng máy tính ­ Hi u đ ­ Hi u các thành ph n bên trong máy

ộ N i dung:

ẩ i quy t s  c  máy máy tính

ữ B t lu n chi c máy tính ho c thi

ế ụ ể ộ ữ

ậ ấ ứ ạ ặ ậ ồ ố

ế ị ể ơ ả ậ ư ồ ậ ặ ố

ề ấ ặ

ị ậ ả ằ ử ệ ử ộ ế ự ố ả 2. Qui trình ch n đoán và gi ạ ả ử ặ ế   t v  ngo i vi c  th   ph i s a ch a có ủ ế   ụ ả ậ ề ể i quy t th  ph c t p đ n đâu đi n a,  đ u có th  áp d ng m t th  thu t gi ệ   ị ẽ ướ ụ tr c tr c đáng tin c y g m b n b c c  b n nh  hình v  : xác đ nh tri u ả   ệ ứ ch ng (define symptoms), nh n di n và cô l p ngu n g c (ho c v  trí) kh  dĩ ỏ   ế ộ ữ ủ c a v n đ  (identify and isolate), s a ch a ho c thay th  b  ph n ghi h ng ể ả ạ   i toàn b  máy đ  đ m b o r ng  đã hóc (repair or replace) và th  nghi m l

ả ư ề ế ẫ ả ế ượ i quy t đ ề   ấ c v n đ ,

ế ượ ấ ắ ầ ạ ướ gi i quy t đ hãy b t đ u l c v n đ  đó (reset). N u v n ch a gi i b c 1.

ứ

ệ

ị

Xác đ nh tri u ch ng

ậ ị

ệ

ậ

Nh n đi n và cô l p v  trí

ữ

ử

ế

S a ch a và thay th

ử

ệ

Th  nghi m

Hoàn t

tấ

ả

Gi

ế i quy t

ể ệ ạ ở ả   i

Qui trình này “v n năng”  ế ụ ặ ả quy t tr c tr c, không ph i ch  đ i v i các thi ọ ụ ỗ  ch  có th  áp d ng nó vào m i công vi c gi ế ị ỉ ố ớ t b  máy tính cá nhân mà thôi.

1.1

ệ ị Xác đ nh rõ các tri u ch ng

ộ

ứ ị ỏ ặ ầ ỉ ể ơ ứ ạ ả ế

ặ ộ ự ỏ ậ ộ ướ ặ ộ c khi tháo m t IC ho c b

ậ ị ỏ ụ ạ

ủ ệ ậ

ệ

ắ ứ   ế Khi m t máy PC nào đó b  h ng, nguyên nhân có th  đ n gi n đ n m c ộ   ố ố ứ ch  là m t s  l ng dây n i ho c đ u n i nào đó, ho c ph c t p đ n m c m t ộ  ị ỏ ặ IC ho c b  ph n nào đó trong máy b  h ng. Tr ụ ự   ả ử ụ ph n nào đó trong máy b  h ng thì ph i s  d ng thành th o các d ng c  th c ứ ể ạ ừ ỏ ể hành, đo ki m đ  lo i tr    các tri u ch ng h ng hóc c a máy.  Nh n xét các   ụ ẩ ộ ứ ấ tri u ch ng  y m t cách c n th n. Ví d : (cid:0) Đĩa ho c băng có đ ặ (cid:0) ậ ượ ư c đ a vào m t cách đúng đ n không? ặ

LED báo có đi n ho c báo ho t đ ng có sáng lên hay không? ờ ả ấ ệ ề ỉ ả ặ ậ ỗ ị ộ ạ ộ (cid:0) Có ph i v n đ  này ch  x y ra khi máy b  va đ p ho c d i ch  hay

không? ứ ậ ệ ủ

ệ ố ủ ấ

ờ ờ ỏ ẽ ễ ặ ộ ứ

ừ ậ t. T  công vi c ghi chép c n th n, ta xây d ng đ

ệ ữ ẩ ự ố ỏ ề ư ệ ơ ủ ử

ử ữ ậ ẽ ề ủ

ượ ẽ ệ ụ ể ơ ả ả ộ ườ ạ ẳ i gi

ệ ả

ả ườ ng xuyên ghi chép l ể ạ ộ ặ ậ ủ ứ ỏ ể Khi nh n th c và hi u rõ các tri u ch ng h ng hóc c a máy, s  d  dàng   ề ằ ở ồ ơ ậ   ầ h n trong vi c tìm ra ngu n g c c a v n đ  n m   thành ph n ho c b  ph n ạ ệ  ra ghi l nào trong máy. Hãy b  chút th i gi i càng nhi u tri u ch ng càng   ự ố ắ   t c th  vi n do đó  khi b t ườ   i tay vào s a ch a thì x  lý s  c  h ng c a máy s  nhanh h n và giúp ng ữ ạ ấ ử   s a ch a t p trung vào nh ng công vi c c  th  h n tránh đi l c v n đ  khác. ề ế ớ ạ ấ ể i thích cho ai đó (ch  máy Nó cũng s  giúp đ  nh  l   i v n đ  n u ph i gi ế ự ố  ộ ch ng h n) vào m t lúc nào  đó sau này. Là m t ng i  quy t s  c ằ ề  ấ ạ i các v n đ chuyên nghi p, đ ng nào thì cũng ph i th ứ ạ ư ệ i thôi.  li u các ho t đ ng c a  đ  sau này nghiên c u l ho c l p thành t

1.2

ậ ệ ậ ấ Nh n di n và cô l p v n đ

ề ầ ứ

ề

ố ể ườ ạ ướ Tr ắ ằ ề

ụ

ầ ề ặ ượ ị ế   ả t ợ ng h p thì   ơ ồ  ớ  ầ    ph n   c đ nh đ nh c u hình

ắ ờ ộ ự ế ợ ế ố c là nh  m t s  k t h p ch t ch  các y u t ấ ặ ỗ ề i ho c đã đ ẫ ể ề ấ ộ ậ c khi cô l p v n đ  vào trong m t thành ph n c ng nào đó, ph i bi ấ ề ế ị ch c r ng chính thi t b  đó đang gây ra v n đ . Trong nhi u tr ộ ố ư đi u này có th  khá rõ ràng, nh ng trong m t s  tình hu ng, nó l i khá m  h ệ ấ (ví d , không có đi n vào máy, không có d u nh c DOS). Luôn luôn nên nh ệ ượ ằ r ng máy PC làm vi c đ ộ ầ ứ c ng và ph n m m. M t ph n m m có l ắ ộ m  cách không đúng đ n có th  gây nh m l n các l

ỏ ằ ằ Khi đã tin ch c r ng h ng hóc đó n m trong ph n c ng h  th ng, có th

ế ở

ữ ế ế ệ ầ ả

ự ướ ng gi ế ữ

ẽ ướ ự ố ệ ả ộ

ệ

ụ ậ ộ ị

ủ ể ị ỏ ể ắ ầ ạ ệ ự ự ậ ữ ử ề ả

ệ ớ ộ ậ ẽ ị ỗ ủ ệ ố i c a h  th ng.  ệ ố ầ ứ ể  ắ ằ ề ượ ồ ấ ả ệ ậ   c r i. B i vì ti n hành nh n di n nh ng khu v c có kh  năng có v n đ  đ ế ự ố ượ   c thi i quy t s  c  các thành ph n trong t k  theo h tài li u này đ ẩ ả ắ ầ ở  đây ph i b t đ u ti n hành chu n đoán ngay. Nh ng qui trình   máy, cho nên  ậ   ẫ ộ ử ng d n kh o sát các b  ph n x  lý s  c  trong toàn b  tài li u này s  h ế ị ầ ứ t b  ngo i vi hi n nay, và ph n c ng thông d ng chính c a máy PC và các thi   ự   giúp xác đ nh b  ph n nào có th  b  h ng hóc. Khi đã nh n di n xong khu v c ể   ấ có kh  năng có v n đ , có th  b t đ u quá trình s a ch a th c s  và chuy n ờ sang làm vi c v i b  ph n nghi ng .

1.3

ầ ắ ế Thay th  các thành ph n l p ghép

ủ ượ ế ị ế ế t b  ngo i vi c a nó đ

c thi ế B i vì máy tính và các thi ầ ắ

ầ ễ ử ề ư

ứ

ộ ầ ầ ậ ề ầ ể ữ ế ừ ệ ề

ả ấ

ợ ụ ệ ứ ạ ề

ề ượ ượ ộ ể ế ẳ

ớ ụ ệ

ầ ầ ứ ả

ố ủ ọ ườ ừ ầ t b  và các đ i lý phân ph i c a h  cũng th

ạ ụ

ế ấ ố ớ ớ

ượ ư ộ ậ   ạ ở t k  nh  m t t p ộ ộ ợ ủ ớ h p c a nhi u thành ph n l p ghép v i nhau, nên thay th  toàn b  m t thành   ậ ủ   ộ ố ắ ầ ơ ph n h u nh  luôn d  dàng h n là c   g ng s a ch a đ n t ng b  ph n c a ư ả ờ ế ị ử  t b  th thành ph n đó. Cho dù   có d  d  th i gian, tài li u tra c u và thi ầ ứ   ấ nghi m đ  cô l p m t thành ph n có v n đ , thì nhi u thành ph n ph n c ng ẫ ả ấ ả  ộ ph c t p v n có tính đ c quy n cao đ , cho nên r t có kh  năng  ph i v t v ế ố ỏ  ế ớ ấ r t nhi u m i có th  ki m đ c các ph  tùng thay th  thích h p. Y u t  b ư  ộ ỗ ự ứ ề ế c gì trong m t n  l c tìm ki m ph  tùng nh nhi u công s c ra mà ch ng đ ế  ắ ậ ắ ườ ậ ơ ng cũng đ t giá ngang  v i (th m chí còn đ t giá h n) vi c thay th v y th ấ   ặ ộ  đ u. M t khác, các nhà s n xu t toàn b  thành ph n ph n c ng đó ngay t ề ế ị ầ   ữ ng tích tr  nhi u thành ph n thi ầ   ố ế mã s  thành ph n ẽ ầ ầ ứ   c n bi ph n c ng và ph  tùng thay th . Tuy nhiên, có l t  ầ ứ ầ ả (part number) c a nhà s n xu t đ i v i thành ph n ph n c ng đó thì m i tìm   mua đ c cái m i.

ạ ớ ữ ế ộ

ể ẽ ặ Trong m t cu c s a ch a, có th   s  g p m t tr  ng i l n khi n  ph i đ ề ặ ặ

ữ ử

ậ ấ ạ ữ ỏ

ậ

ệ ớ ệ ử ế ạ

ệ ộ t đ  c t chúng. Vi c l p ráp l

ố ể ấ ẩ ớ ệ ắ ẽ ng t ư ậ ộ ở ả ể  ườ ng xãy ra sau khi  đ t mua   ắ   ớ i ta g i chúng t i. Nh ng lúc đó,  nên l p ộ  ờ c khi r i kh i nó. Hãy thu gom nh ng b ộ ấ ạ ồ   i, r i đánh d u chúng m t cách rõ ặ ộ ,  nh  dùng các h p ho c bao bì   ư  ạ i m t ph n nh ớ ạ ộ  i b

ế ợ ắ ậ ủ ớ ộ ử ộ ử m c máy đang s a đó m t vài ngày. Đi u này th ộ ớ ườ ợ vài b  ph n m i nào đó và  đ i ng ố ướ ỹ t tr i càng k  càng  t ráp máy  y l ự ờ ph n đã tháo r i vào các túi nh a, hàn kín l ràng. N u đang làm vi c v i các m ch đi n t ầ ấ ượ ố ch ng tĩnh đi n ch t l ớ ậ ữ v y (k t h p v i nh ng l u ý c n th n khác) s  giúp   sau này nh  l ớ ộ ậ ph n nào l p v i b  ph n nào.

ề ữ ố ớ ế ị M t v n đ  khác đ i v i vi c s a ch a nhanh là các thi

ệ ộ ấ ồ ớ ơ

ỗ ồ ế ộ ẩ ặ ộ

ầ ơ ấ ả

ả ế ị

ề ộ c m t thi ấ ả ế ố ườ ộ ạ ề ả ỉ

ữ ầ ứ ệ ử   t b  ph n c ng ít ế  ơ ả khi t n kho lâu. Hi n nay, đã có s n ph m nào đó m i h n và nhanh h n th ị ụ ế ị ỏ   t b  h ng ch  chúng r i. Khi m t máy PC b  tr c tr c và  c n thay th  m t thi ể ế   ấ hóc, nhi u kh  năng là  ph i nâng c p nó đ y, đ n gi n là vì  không th  ki m ữ ư ậ ượ ể   t b  thay th  gi ng nh  v y n a. Xét theo quan đi m này thì, đ ế ự ố ợ ệ vi c nâng c p trong nhi u tr   i quy t s  c  và ng h p ch  là m t d ng gi ử s a ch a mà thôi.

1.4

ạ i

ử ộ t,   ph i ráp máy tr Khi m t cu c s a ch a r t cu c đã hoàn t

ắ ẩ ả ấ ữ ố ử

ạ ộ ệ c l p l ẫ

ệ  Th  nghi m l ộ ử ướ ệ ứ ấ ầ

ứ ề ệ ủ ữ ệ ẹ ậ ằ

ớ ệ

ấ ư ờ ể

ọ ẽ ể ượ ượ ị ỏ ấ ử ắ ằ . Th  t c này đ ở ạ ộ   ấ  l i m t ỏ ọ ấ ả c khi th  nghi m nó. T t c  các t m ch n, v  b c, cáp   ầ ố   ệ ướ ư c khi th  nghi m l n cu i. i nh  cũ tr ứ   ệ ả ẽ i các tri u ch ng ể  ừ ự ế   ạ ộ , ủ ệ   i nh  cũ. Theo kinh nghi m c a chúng ầ   ầ  đ  ch c r ng thành ph n ph n ủ ụ   c g i là “đ  cho ể ư ể ạ c thay s  không b  h ng b t t

ẫ ế ụ ấ ọ ậ cách c n th n tr ả ượ ắ ạ ố ử ả ớ n i, và l p b o v  ph i đ ỏ ế N u các tri u ch ng h ng hóc v n còn,  s  ph i đánh giá l ộ ấ y và thu h p v n đ  vào m t thành ph n khác c a máy. ch ng nào  có th xác nh n r ng các tri u ch ng kia đã không còn n a trong ho t đ ng th c t ở ạ m i có th  đ a máy vào làm vi c tr  l tôi,   nên đ  cho máy ch y ít nh t là 24 gi ứ c ng đ máy burn in” ộ ừ ể ặ ắ

ả ặ ộ

ề ề ậ ạ ặ ế ị t đ nh v  ph n m m ho c các trình đi u khi n thi

ế

ớ ỉ ệ ỏ ừ ữ ầ ơ ưở

ắ ạ

ng và kho  kho n v  th  xác,  hãy làm l ứ ệ ạ ừ ệ i. Đ ng bao gi

ư ưở  t ị ữ ậ ộ ử ệ

ế ự ố ữ ệ

ế ỗ ả

ề ả

ề ứ ằ ả ầ

ầ ứ ủ ợ ạ ỗ i v i nhau, và m i thành ph n đó l ớ ọ ườ ứ ậ

ể ầ ỏ

ầ ứ ố ế ớ ư ặ ề ầ ỏ ộ   Đ ng v i th t v ng n u máy v n còn tr c tr c. Có th   đã quên g n m t ầ ắ ặ c u nh y (jumper) ho c g t m t công t c DIP (DIP switch) nào đó, ho c có   ế   ể ề ầ ể ầ ậ t th  c n c p nh t các thi ị ắ ị ở ộ   ầ ứ ị ể ế b  đ  thích nghi v i thành ph n ph n c ng v a thay th . N u b  t c t    m t ồ ầ ạ ỗ ng trong đ u, r i khi đã ch  nào đó,  ch  vi c b  đi ch i, xoá s ch nh ng ý t   ữ ằ   ộ ầ ề ể ẻ i m t l n n a b ng thoãi mái t ộ   ờ ế ụ ữ  ti p t c m t cách nh n đ nh rõ nh ng tri u ch ng hi n t ặ ố ẽ ệ ọ ế cu c s a ch a n u  đã m t mõi ho c r i trí, ngày mai m i chuy n s  khác   ấ   ả ả i quy t s  c  có kinh nghi m nh t thôi mà. Ngay c  nh ng chuyên viên gi ệ ậ   ặ nhi u lúc cũng g p chuy n không gi i quy t n i. Ngoài ra,  cũng nên nh n ả ứ ầ ế ể ầ   th c r ng có th  c n ph i gi i quy t nhi u thành ph n ph n c ng ch  không ớ ằ ề ộ ậ ỉ ộ   ph i ch  m t. Xin nh  r ng, máy PC chính là m t t p h p c a nhi u thành ợ   ầ ứ ầ ộ ậ ạ ớ ph n ph n c ng ráp l i là m t t p h p ố ợ ộ ề ủ ng thì m i th  ph i h p v i nhau ngon lành, c a nhi u b  ph n. Bình th   ộ   ế ộ nh ng khi m t thành ph n ph n c ng nào đó h ng hóc, nó có th  khi n m t ấ ho c nhi u thành ph n khác n i k t v i nó cũng h ng hóc theo luôn đ y.

ạ ộ ứ ủ 2. Đánh giá đúng ch c năng ho t đ ng c a máy

ề ệ ệ T t c  chúng ta đ u bi

ạ ấ ả ệ ệ ờ

ệ

ặ ả ị ủ ề ệ ọ

ượ ơ ằ ả ơ ỉ

ệ ặ ộ

ủ ạ ộ ạ ả ự ả ố ộ ữ ệ ạ ấ ặ ế ằ   t r ng, các máy tính cá nhân hi n nay có hi u năng ế làm vi c đáng kinh ng c. N u  nghi ng  chuy n đó, thì hãy quan sát các trò   ẳ   ư ơ ch i 3D hi n nay xem (nh  Quake II ho c Monster Truck Madness ch ng ộ ạ ng hi u năng c a m t máy. h n). Tuy nhiên, đi u quan tr ng là ph i đ nh l   ườ   ng Ch  nói r ng máy này “nhanh h n” máy kia thì đ n gi n là không đ , th ể  ấ thì chúng ta ph i áp đ t m t con s  nào đó cho cái hi u năng ho t đ ng  y đ ể   ộ i, ho c đ  so đo đ c nh ng s  c i thi n mà m t cu c nâng c p máy mang l

ầ

ể ệ ườ ng đ

ượ ằ ụ ợ

ủ ặ ộ ị ạ ộ ị ể ử ậ ươ ẽ c quy đ nh ch t ch  trên máy đó. Các ch

ệ ể ỳ

ầ ượ ể

ề   ủ sánh m t cách khách quan hi u năng c a các máy khác nhau. Các ph n m m ệ   ệ c dùng đ  th  nghi m và báo cáo hi u ki m đ nh (benchmark) th ộ ậ   năng ho t đ ng c a máy nào đó b ng cách v n hành m t t p h p tác v  đã ượ ề ng trình này có nhi u công đ   ị ụ d ng khác nhau trong công nghi p PC, tu  theo nhu c u ki m đ nh là gì : + So sánh các máy : Các trình benchmark th ề ng đ ể ớ ộ ộ

ơ

ấ ả ề ằ

ề ệ ữ c ghi l

ượ ể ể ủ ệ

ườ ộ   c dùng đ  so sánh m t ặ ớ ơ   ạ ặ máy v i m t ho c nhi u máy c nh tranh (ho c đ  so sánh m t máy m i h n ấ ỳ ố ạ ặ   ỉ ầ ậ ớ t qua b t k  s  t p chí PC Magazine ho c v i các máy cũ h n). ch  c n l ả ẽ ấ ố t c  đ u có trích Byte nào,  s  th y ngay h ng đ ng trang qu ng cáo PC, t   ạ ở ố ệ ẫ i b i các trình benchmark.  cũng   d n nh ng s  li u v  hi u năng đ ộ   ổ ị ộ ạ ể có th  ch y m t trình benchmark đ  xác đ nh hi u năng t ng th  c a m t ớ ướ máy m i tr ế ị c khi quy t đ nh mua.

ấ ữ ệ ủ

ộ ộ ấ ị ủ c dùng đ

ấ ộ ự c và sau quá trình nâng c p,  có th  có đ

ớ ả ể ướ ượ c l ướ ề

ệ ố ệ ặ ệ ở ạ ặ ủ ệ ố ằ ượ ạ ư ế ườ   ệ ng + Đánh giá nh ng c i thi n c a vi c nâng c p : các trình benchmark. th ạ ượ   ng giá tr  c a m t cu c nâng c p. B ng cách ch y trình đ ể c m t s  đánh giá benchmark tr   ả   ớ ớ ằ b ng s  li u v  chuy n CPU m i, RAM m i, ho c bo m ch chính m i đã c i thi n (ho c gây tr  g i) cho hi u năng c a h  th ng nh  th  nào.

ẩ

ệ

ị ượ ệ ạ ạ ệ ố ể c ki m đ nh đ  các thành ph n chính c a nó đ

ạ ề ủ ậ

ấ ỹ ộ ể ượ i. Đi u này s  giúp các k  thu t viên cô l p đ ơ ề ớ

ẽ ề ề ệ ườ ng. ị

ườ ấ ấ ặ

ệ ọ + Ch n đoán : Các trình benchmark đôi khi cũng có vai trò quan tr ng các   ẩ ể  ệ ố ữ ộ cu c ch n đoán h  th ng. Nh ng h  th ng nào có hi u năng t  h i có th ặ ị ầ ể ượ i ho c đ nh c ki m tra l đ   ụ   ắ ậ ấ c và kh c ph c c u hình l ỉ  ậ ữ ượ c nh ng v n đ  v  hi u năng m t cách đáng tin c y h n nhi u so v i ch đ ắ ằ quan sát b ng m t th ề ề ể ấ Nh ng v n đ  v  ki m đ nh ề ữ ể ả ớ ư ố ị

ể ố

ố ớ ừ ề

ữ ố ệ ị ể ả ư ể ướ ế

ữ ế ấ

ữ ộ ọ M t trong nh ng v n đ  nghiêm tr ng nh t mà ng   i ta g p ph i v i các ự ủ ươ ng trình ki m đ nh là tính trung th c c a nh ng con s  mà chúng đ a ra. ch   ừ   ẽ Có l   đã t ng nghe câu “statistics can lie” (s  li u th ng kê có th  đánh l a ị ấ ể   đ y), và đi u đó cũng đúng đ i v i cá trình ki m đ nh. Đ  các trình ki m đ nh ộ ố ể ậ ả c m t s  đi m : cung c p cho  nh ng k t qu  đáng tin c y,  ph i l u ý tr ộ ủ ệ ố ọ ộ

ữ ể t ph n c ng gi a hai h  th ng máy

ấ ả ả ả ố ả ệ ướ ố ệ ố ệ i tr ng công vi c gi ng nhau ầ ứ ữ i nh ng t

ơ ể ừ ắ kh p n i k  t

ặ ở ề ả ệ ể ấ  ngày xu t hi n các   ấ ả  t c

+ Ph i chú ý đ n c u hình toàn b  c a h  th ng ạ + Ph i ch y cùng m t trình benchmark trên m i máy ữ i thi u hoá nh ng khác bi + Ph i t ạ ả ọ + Ph i ch y các trình benchmark d ượ ể  Đ  tìm đ c các trình benchmark ươ Các ch ng trình benchmark có m t  ầ ạ ư ể ẩ ữ ủ ề ệ ấ ệ máy tính đ u tiên và hi n nay có nhi u s n ph m benmark đ  đánh giá t các khía c nh c a PC, cũng nh  đ  đánh giá nh ng v n đ  chuyên bi t.

ử ễ ị 3.X  lý máy b  nhi m virus:

ể ướ ự

ả

ặ ư ể

ầ ơ ả ầ ầ ặ ậ ễ ố ớ ữ ệ ỷ ệ ườ ủ ữ ọ ố ề   H ng phát tri n g n đây trong lĩnh v c máy tính cá nhân đã gây ra nhi u ư ạ ề  lo âu và c nh báo h n c  là virus máy tính. M c dù virus không làm h  h i v ứ   m t v t lý đ i v i ph n c ng máy tính, nh ng chúng có th  phá hu  vĩnh   i dùng, vô hi u hoá vi n nh ng d  li u có t m quan tr ng s ng còn c a ng

ặ ế ư ạ ộ ả ạ

ố ạ ệ ề ổ

ụ ự ậ ủ

ị ế ỏ ẽ ả i s  ph i luôn luôn t

ủ ử ụ ủ ộ

ướ ộ ọ ệ ẩ

ể ớ ế ậ c khi ti n hành vi c thao tác v i ph n c ng

ể ậ

ướ ế ở ữ ủ ữ ự ề ễ

ẽ ạ ụ ệ

ủ ụ ậ ệ  máy PC (ho c làm ng ng ho t đ ng luôn c  m ng), và truy n đ n các h   th ng khác thông qua các m ng máy tính, thông qua vi c trao đ i đĩa, và thông ượ   ự ế ặ c qua các d ch v  tr c tuy n. M c dù s  xâm nh p c a virus nhìn chung đ ự ả   ỹ ậ coi là hi m hoi thôi, song các k  thu t viên PC gi  b o ể ọ ằ ệ ọ   v  h  (và các khách hàng c a h ) b ng cách ki m tra máy xem có virus hay ẩ   không tr c và sau khi s  d ng các đĩa ch n đoán c a h  trên m t máy PC nào đó. M t quá trình cách ly virus c n th n có th  phát hi n ra virus trên máy   ầ ứ ở ấ ứ ứ   ệ ủ  b t c  m c c a khách hàng tr ộ đ  nào. Nh ng chi n thu t cách ly virus cũng có th  ngăn không cho các đĩa   ế   ẩ ch n đoán c a  tr  nên nhi m virus và nh ng s  lan truy n virus sau đó đ n ộ   ề ặ các máy khác (mà  có trách nhi m v  m t pháp lý). M c này s  v ch ra m t th  t c ngăn ch n virus dành cho PCs.

(cid:0) ơ ượ ề S  l

ể ị

ấ ấ ề ề ư

ể ươ ế ư ộ

ướ ạ ỉ

ứ ỉ ầ c nào đó (m t ch ệ

ế ươ ự

ị ố ở

ự

ỉ ế ữ ườ ố

ơ ả ữ ặ ỳ ệ ằ ng núp lén b ng cách t ỉ ọ ẩ

ứ ươ

ả

ủ ữ

ủ ứ

ể ị ữ ườ

ng trình có th  b  nh ng ng ệ ươ ề ợ

ặ ằ ể ể ộ ớ

ộ ư ậ ữ ấ ở

ở ơ ỹ

ị

ữ ổ ế ế ỹ ưỡ t k  k  l c thi

ượ ự ỳ ệ ệ

c v  Virus máy tính  ế ị ộ ầ ề ố ắ Đã có nhi u c  g ng đ  đ nh nghĩa m t virus máy tính, và h u h t các đ nh   ủ   ụ ậ ố ớ ế ố ỹ  k  thu t. Th  nh ng, đ i v i m c đích c a nghĩa  y đ u có r t nhi u y u t ng trình máy   giáo trình này,  có th  ch  c n xem virus nh  m t đo n mã ch ạ   ỉ ộ ươ ặ ộ ng trình hoàn ch nh ho c ch  m t đo n tính có kích th ạ   ề ặ ộ ự ườ ng là phá ho i, ng trình thôi), th c hi n m t ho c nhi u ch c năng, th ch ệ ố ể ượ ấ ỳ    sao chép b t k  khi nào có th  đ và t c đ n các đĩa và h  th ng máy tính ệ ề khác. B i vì các virus nhìn chung đ u mu n tránh b  phát hi n, nên chúng   ệ  ướ ạ ẩ th i d ng các file  n, h  sao chép chính chúng d ộ   ượ ừ ư c nh ng cu c th ng, ho c ch  đ c. Th   nh ng, cách này ch  ngăn ng a đ ả ộ   dò tìm tu  ti n c u th  thôi, Nh ng virus tinh vi h n thì tác đ ng lên c  mã ề ặ ự ắ ủ    g n chúng ng trình c a boot sector trên các đĩa m m và đĩa c ng, ho c t ch ỗ ầ ươ ượ ễ ị ươ c thi ng trình kh  thi. M i l n ch vào các file ch   ng trình b  nhi m đ ơ ộ ệ ự ự ấ ạ i có c  h i th c hi n s  tàn phá c a nó. Nh ng virus khác hành, virus  y l   ả ậ ế   ầ ễ ữ n a thì nhi m vào t n b ng phân khu (partition table) c a điã c ng. H u h t ể ộ ộ ươ ỗ ề i thông các virus đ u bi u l    m t chu i mã ch ạ   ạ th o ho c ch ng trình thích h p phát hi n ra. Nhi u trình rà quét virus ho t ủ ộ   đ ng b ng cách ki m tra n i dung c a b  nh  và các file trên đĩa đ  tìm ữ nh ng “ch  ký” virus nh  v y đ y. Tuy nhiên, b i vì các virus có khuynh   ứ ạ ữ ậ   ướ ng ngày càng tr  nên ph c t p h n, nên chúng đang dùng nh ng k  thu t h ự ệ ỗ   ủ ể mã hoá đ  tránh b  phát hi n. S  mã hoá làm thay đ i “ch  ký” c a virus m i ề ố ớ ự ầ l n virus t   ng, đi u này  sao chép nó, đ i v i m t virus đ ể ế có th  khi n vi c phát hi n chúng tr  nên c c k  khó khăn. ố ọ

ườ ầ i) trong m t c  th  ng

ộ ở ộ ơ ộ ơ ể ậ ể ể ẫ ư ế ế ế

ữ ệ ủ ớ ệ ố ả ộ

ạ ệ

ấ ổ ế ổ

ỉ ự ể ượ ạ ụ ạ ặ ậ ộ ố   Gi ng nh  virus sinh h c là m t c  quan không mong mu n (và đôi khi ề   ườ i, mã “viral” trong ph n m m nguy hi m ch t ng ộ ớ ạ có th  d n đ n m t cái ch t ch m ch p, đau đ n cho d  li u c a khách hàng   ườ   ự ế ủ ng c a . Trong th c t , m t ít virus làm phá s n ngay h  th ng (v i các tr ạ   ư ợ ẳ h p ngo i l  đáng chú ý, nh  virus r t n i ti ng Michealangelo ch ng h n). ỏ ỗ ầ ữ ệ ế ầ   H u h t các virus ch  th c hi n nh ng thay đ i nh  m i l n chúng đ c thi ự ể ộ ặ ặ    ch m ch p này hành, và t o ra m t ki u tr c tr c l p đi l p lai. S  bi u l

ế ơ ộ ặ

ượ ườ ừ ề ố ổ i ta trao đ i cho nhau, t ng đ c ng

ư ự ễ khi n các virus có c  h i sao chép, nhi m vào các băng ho c đĩa l u d  phòng   ễ   ườ  đó lây nhi m và các đĩa m m, v n th vào các máy khác.

ấ ỏ ễ  máy nhi m virus

(cid:0) Các d u hi u ch ng t ệ ế Ổ ứ

ứ ỗ ữ ươ đĩa c ng h t ch  tr  mà không có lý do gì rõ ràng ậ ề ướ ­  ấ ­ Nh n th y nhi u ch ng trình .EXE và .COM đã gia tăng kích th ộ   c m t

cách vô lý.

ạ ộ ữ ứ ề ề ấ ậ ợ ­  Nh n th y có nhi u ho t đ ng đĩa c ng, nh ng không h  trông đ i nh ư

v y.ậ

ệ ả

ệ ố ị ấ ặ ị ể ­ Hi u năng h  th ng gi m đi đáng k ạ ­ Các file đã b  m t đi ho c b  sai l c mà không có lý do rõ ràng, ho c có

ề ườ ậ nhi u v n đ  v  truy c p m t cách không bình th ng.

ề ề ườ ứ ặ ộ ị ấ ệ ố ­ H  th ng th ng xuyên b  treo c ng mà không rõ lý do

ầ ố (cid:0) Các ph n m m phòng ch ng virus

ủ

ủ

ề ­ Norton Anti­Virus c a Symantec ­ VirusScan c a McAfee ­ Microsoft Anti­Virus (MSSAV)

BÀI 4

Tên bài : ROM BIOS   Mã bài: MĐ 23 Ý nghĩa:

ạ ề ệ ộ ử

ề ớ ấ ượ ươ

ể ừ ầ ớ ậ ế ắ khi máy tính m i b t lên cho đ n khi t

ữ ề ầ

ủ ề

ườ ạ ộ ấ ầ ủ ế ậ ể ườ ử ụ i s  d ng

ụ

ầ ố t l p các thông s  theo đúng yêu c u

ế ậ ấ ả ệ Sau   khi   h   đi u   hành   đ   c   n p,   BIOS   làm   vi c   v i   b   x   lý ể ế ị  (command.com) đ  giúp các ch t b ng trình ph n m m truy xu t các thi ư ậ ủ c a máy tính. Nh  v y, k  t   t, BIOS ầ   ạ ộ ng trung gian gi a ph n m m và ph n luôn luôn ho t đ ng và là môi tr ố ầ ứ c ng nên chi ph i khá nhi u ho t đ ng c a máy. Do đó c n hi u rõ các thông   ể tin trong Bios đ  thi t l p và nâng c p theo yêu c u c a ng M c tiêu: ể ­ Hi u các thông tin chính trong BIOS ế ­ Bi t thi ớ ơ ế t nâng c p BIOS lên phiên b n m i h n ­    Bi

ộ N i dung:

ố

ể ế ế ậ 1. Thi ộ ộ

ớ ầ ỏ ươ ớ ố ng trình riêng l

ứ ộ

ệ ố ả ầ ầ ặ ố

ủ ạ ộ ủ ạ ỳ t l p các thông s  cho bios: ờ M t ROM BIOS tiêu bi u thu ng chi m 128KB trong vùng b  nh  trên    E0000h ­> FFFFFh (bên trong MB đ u tiên   ẻ ươ    t ng đ i nh . BIOS ả   ng có 3 ph n sau : b  đo n trình POST, trình CMOS Setup và các đo n ươ   ng ủ   c thi hành tu  theo trình tr ng c a máy và các ho t đ ng c a

SYSTEM SERVICE

SETUP

POST

ể ạ ộ ị ừ (Upper Memory Area ­ UMA), t ề ủ ộ c a b  nh  PC). BIOS ch a nhi u ch ườ ầ th ị ụ ủ trình d ch v  c a h  th ng. Ph n cu i cùng là ph n mã đ c thù c a ch ượ trình BIOS, đ ờ nó t i m t th i đi m xác đ nh nào đó.

ủ ể ộ ầ                  Hình : Các thành ph n chính c a m t BIOS tiêu bi u

1.1 Quá trình POST (Power On Self Test) ả

ứ

ầ ữ ể ử

ộ ộ ệ

ầ ệ ố ớ ươ ậ ể  m c th p đ i v i các thành ph n x  lý chính, k  c  các ch

ệ ố ộ ạ ộ ộ ể ả ộ ở ộ ể

ể ữ ệ ề ấ

ế ậ ữ ắ

ỉ ụ ớ ệ ố ủ ế

ớ ấ ừ ế ộ

ộ

ọ

ữ ệ ệ ế ổ ệ ố ệ ố ở ộ ạ ở ộ   ệ ố Post có ch c năng ki m tra h  th ng, qu n lý toàn b  giai đo n kh i đ ng ở ự ủ ư ấ ả ủ ệ ố   c a h  th ng. POST x  lý h u nh  t t c  nh ng ho t đ ng kh i s  c a máy ẩ ắ ự   PC. Nó th c hi n m t cu c ki m tra (tr c nghi m) đ  tin c y và chu n đoán ở ứ ử ấ ng trình ROM   ạ   ủ và RAM h  th ng. Nó ki m tra CPU, kh i  đ ng b  chipset c a bo m ch   chính, ki m tra 128 bytes trong CMOS xem có nh ng d  li u gì v  c u hình ộ ả ệ ố   h  th ng và thi t l p m t b ng ch  m c vector ng t dành cho CPU trong vùng ộ ế ậ ộ ừ t l p m t vùng t    000h đ n 02FFh c a b  nh  h  th ng. Sau đó POST thi ạ   ế  0300h đ n 03FFh, n p ngăn x p (Stack) cho BIOS trong vùng b  nh  th p t ớ ấ ừ ủ ộ  0400h n i dung cho vùng d  li u (Data) c a BIOS trong vùng b  nh  th p t   ặ   ế đ n 04FFh, phát hi n m i ROM BIOS b  sung (các adapter BIOS) có m t trong h  th ng và ti n hành kh i đ ng h  th ng.

1.2

ế Ti n trình CMOS SETUP

ấ ủ ữ ượ ư trong m t l C u hình c a b t k  máy tính nào cũng đ

ỏ ả ấ ỳ ầ c l u gi ủ ụ

ậ ủ

ươ ộ ấ ướ ạ i d ng m t ti n ích riêng bi

ầ

ng trình CMOS SETUP d ộ ượ ộ ệ ế ủ ệ ượ t, đ ợ ng  h p ch c tích h p trong BIOS c a bo m ch chính. Ch

ạ

ự ẽ

ố ượ ế ậ ề ẩ ộ

ươ ữ ể ố ở ị ớ c các thông s

ươ ộ ượ   ng RAM CMOS nh  và c n có m t đo n trình (hay th  t c) CMOS SETUP cho   ấ   phép truy c p các thông tin c u hình c a máy. Các máy 286, 386 cung c p   c bán kèm ch ươ ườ ề   theo máy trên m t đĩa m m. Trong h u h t các tr ng  trình ợ ươ ạ   ng trình CMOS SETUP đ ạ ế ạ   CMOS SETUP do các nhà ch  t o máy và bo m ch chính khác nhau t o ra cho ề   ng trình CMOS SETUP, cho nên không có nên s  có s  khác nhau v  các ch   t   l p   trong   trong c   thi m t   tiêu  chu n   chung  nào   v   nh ng   thông  s   đ ế ượ ể CMOS SETUP (khó th  nh  và ki m soát h t đ    v  trí nào trong ch ng trình)

ế

ị ị ọ Các d ch v  c a h  th ng (còn đ

1.3 Ti n trình BIOS­ SERVICE ụ ủ ộ ộ ệ ố ứ ữ ệ

ị ụ ệ ề

ắ ọ ế ắ ủ ạ

ệ ươ ể ề

ự ấ ạ ồ ở ộ ộ c thi

ớ ẽ ươ ắ

i và quy n đi u khi n đ

ượ ắ ề ấ ắ

ớ ả ừ ể ượ ạ ầ ứ ạ ồ ụ ạ ắ c t o ra t

ụ ủ ượ c g i là d ch v  c a BIOS ­ BIOS   ầ   ớ ẽ service) là m t b  các ch c năng riêng r  hình thành nên l p đ m gi a ph n ệ ử ụ   ượ ứ c g i đ n thông qua vi c s  d ng c ng và h  đi u hành. các d ch v  này đ ừ   ế ụ ng t (interrupt) nào đó. Th c ch t tác d ng c a ng t là khi n CPU t m d ng ộ ị   ế ề ng trình đ n m t đ a i r i g i quy n đi u khi n ch công vi c nó đang làm l ệ ể  ượ ế ế ặ ươ ỉ t k  đ c bi ng trình con đ ch  khác trong b  nh . S  có m t ch t đ ẽ  ủ ấ ạ ử ử ng trình con x  lý hoàn t x  lý ng t này, khi ch t tình tr ng c a CPU s ỏ  ệ ố ả ạ ơ ể ề ượ i n i mà h  th ng đã b c tr  l c khôi ph c l đ ề ngang lúc ng t m i x y ra. Có r t nhi u ng t dành cho CPU và các ng t đó có   ầ   ả th  đ  3 ngu n chính : B n thân CPU, tr ng thái ph n c ng, ph n m m.ề

ượ ứ ề ể ấ ặ ộ c dùng trong m t máy có th  cung c p nhi u ho c ít ch c năng

BIOS đ ộ ỳ ấ

ả ủ

tu  thu c vào nhà s n xu t. 2. Các tính năng c a BIOS ệ

ộ ự ủ ữ ể ị

t b  l u tr ể ụ

ệ ấ

ế ố ơ ả ị ả ắ ể ỗ ợ ệ ạ ộ c  b n mà m t BOIS hi n đ i có th  h  tr

ọ ể ụ Công ngh  PC đang liên t c phát tri n trong m i lĩnh v c c a máy tính   ớ ệ ố ầ   ế ị ư (CPU, Chipset, b  nh , h  th ng hi n th  hình, thi  ...) Vì ph n ừ   ả ư ậ ể ứ c ng liên t c phát tri n nh  v y, nên BIOS cũng ph i phát tri n không ng ng ậ   ể đ  theo k p các tài nguyên đang xu t hi n trên các máy PC ngày nay. Do v y ầ c n ph i n m các y u t    sau đ y :ậ

ủ ề ạ

ả ỗ ợ ượ ủ ớ (cid:0) H  tr  nhi u ch ng lo i CPU : BIOS có th  cho phép nhi u CPU ho t ạ   ạ ườ   c các lo i : Intel, ề ạ c v i bo m ch ch , th ể ng ph i h  tr  đ

ộ

ệ

ỗ ợ ượ ộ đ ng đ AMD, và Cyrix. (cid:0) H  tr  Chipset m i  ỗ ợ ớ (cid:0) H  tr  các b  nh  m i ỗ ợ ớ ớ (cid:0) H  tr  ACPI/APM ỗ ợ (cid:0) H  tr  các  ớ ổ ỗ ợ ạ  đĩa m i hi n đ i (cid:0) H  tr  chu n PC 97 và m i h n ớ ơ ẩ ỗ ợ

nhi u ngu n

ồ ị ệ ậ ề ấ ự ộ  đ ng đ nh c u hình các thi ế ị ớ t b  m i

(cid:0) H  tr  chu n I2O : xu t nh p thông minh ỗ ợ ấ ẩ (cid:0) H  tr  kh  năng Boot t ỗ ợ ừ ả (cid:0) H  tr  PnP : phát hi n và t ỗ ợ (cid:0) H  tr  PCI ỗ ợ (cid:0) H  tr  USB  ỗ ợ

ứ ữ ườ ặ ủ ệ 3. Nh ng tri u ch ng th ng g p c a BIOS.

 Lo i AMI (American Megatrends)

ạ

ổ ế ề

ủ ọ ẩ ệ ổ

ả ự ủ ụ ạ ể ể ễ ể ở ộ ộ ổ ủ

ẩ   Hãng American Megatrends n i ti ng v  các s n ph m BIOS, trình chu n ướ   đoán PC và bo m ch chính c a h , BIOS AMI th c hi n m t chu i 24 b c   khá d  hi u đ  ki m tra và kh i đ ng PC. Th  t c POST t ng quát c a AMI là :

ệ

(cid:0) Vô hi u hoá AMI (Disable the AMI) : BIOS vô hi u hoá đ ườ ặ ế c (NMI) d n đ n CPU. N u b ệ ộ ự ố

ẫ ướ c này tr c tr c ta có th

ụ ạ

(cid:0) ậ ạ

ề ớ ứ ụ ề

(cid:0) Kh i đ ng các chipset (Initialize chipsets) : BIOS kh i s  b  chipset c

i các reset ể   ề  đây t c là có v n đ  v i IC đi u khi n ồ ệ ố ứ ấ ộ ủ ệ ố ạ ệ ắ   ng ng t ể  ế ượ không che đ ế   ớ nghĩ ngay t i m t s  c  trong IC RAM CMOS hay m ch đi n liên k t ớ v i nó. ở Trì hoãn lúc m  máy (Power ­ on delay) : H  th ng tái l p l ặ ở m m và c ng. Có tr c tr c  ệ bàn phím hay IC t o tín hi u đ ng b  c a h  th ng.

ở ự ộ ụ

ở ạ ặ ở ệ ụ   đây thì   ồ  ồ ế  IC t o tín hi u đ ng h

chính BIOS này,  ấ ộ  b n thân b  chipset  y.

ạ ở ộ ể ệ ạ ệ th  hi n di n trên bo m ch chính trong máy. N u có tr c tr c  ể ằ ở có th  nguyên nhân n m  ặ ở ả ho c  ị ệ ố ọ

ề ể ự ể

ở ộ ị ở ộ ặ ứ ầ ặ ề ộ

(cid:0) ệ ố

ổ ệ ộ ị

ủ ấ ị ượ ự ẵ ố ị

(cid:0) Xác đ nh tình tr ng Reset (Reset determination) : h  th ng đ c các bit   ệ   Reset trong chip đi u khi n bàn phím đ  xác đ nh xem có c n th c hi n   tái kh i đ ng (reset) m m ho c c ng (kh i đ ng ngu i ho c nóng) hay không? ể ự   T ng ki m  tra ROm BIOS (BIOS ROM Checksum)  : h  th ng th c ể ồ ộ   hi n ki m tra giá tr  checksum c a n i dung bên trong ROM r i c ng ộ ạ ả   thêm m t giá tr  do nhà s n xu t đ nh s n, v n đ c d  trù là t o ra ằ ổ   t ng b ng 00h. N u t ng này không b ng 00h thì ROM c a BIOS có ề ấ v n đ . ể

ế ổ ủ ằ

ề

ệ ố ề ặ ở ư ụ (cid:0) Ki m tra bàn phím (keyboard test) : h  th ng ki m tra chip đi u khi n ể ể   ề   ả  khâu này, nhi u kh  năng là h  IC đi u

ể ế bàn phím. N u tr c tr c  khi n bàn phím.

ể (cid:0) Ki m tra t ắ ể t CMOS (CMOS shutdown check) : BIOS ki m tra byte t

ị ủ

ủ

ộ ộ ỏ ầ

ị ề ế ụ ặ ở ng trình CMOS trong vùng b  nh  qui  ả

ự

ề ệ ắ   t   (shutdown) trong RAM CMOS, tính toán giá tr  checksum c a CMOS, ở   ẩ ậ ồ ậ r i c p nh t byte chu n đoán (diagnotic) c a CMOS. Sau đó máy kh i ướ   ớ ươ ộ đ ng m t ph n nh  ch c, ậ ồ ậ r i c p nh t giá tr  date và time. N u có tr c tr c     đây, nhi u kh  năng ặ là do IC RTC/CMOS ho c do Pin nuôi d  phòng CMOS. ế ể

ề ướ ế

ệ ụ ở hi u hoá các IC đi u khi n DMA và IRQ tr tr c tr c ế ụ ề  chip đi u khi n t

ể ươ ứ ệ ặ ở ệ ể ạ

ể  khâu này, hãy tìm nguyên nhân  ị ụ ề ằ ở ạ ẽ ấ ề ể ặ ị (cid:0) Vô hi u hoá chip đi u khi n (Controller disable) : đ n đây, BIOS vô c khi ti p t c. N u có ng  ng. (cid:0) Vô hi u hoá m ch hi n th  (Disable video) : BIOS vô hi u hoá IC đi u ề   ợ    m ch đi u h p v n đ  n m

ế ể ớ

ộ ớ ữ ớ

ệ ộ ế ặ ấ ụ

ữ ể ờ

(cid:0) Nh n di n b  nh  (Detect  memory)  :  H  th ng ti n hành ki m tra ệ ố   ộ ượ ố   ng b  nh  theo nh ng kh i ớ  các IC nh . ế ố

ươ ộ ặ ở ớ ể ế khi n hi n th . N u có tr c tr c có l ị ể hi n th . ậ ượ ng b  nh  nó có. BIOS đo dung l l ề ằ ở 64KB. N u có tr c tr c v n đ  n m  (cid:0) Ki m tra PIT (PIT TEST) : BIOS ki m tra IC đ m th i gian gi a ng t ắ   ể ọ   c (Programmable interrup timer), v n có ý nghĩa quan tr ng    khâu PIT test này i b  nh . Tr c tr c

ể

(cid:0) Ki m tra s  làm t

ụ i trong IC PIT hay IC RTC (Real time lock) ờ ể

i b  nh  (Check memory refresh): bây gi ụ ớ ươ ộ ặ ở ắ ớ ế i b  nh . N u tr c tr c BIOS ắ  đâu ch c ch n IC

ấ

ị

ỉ ấ ỉ ầ ể

ườ ệ ố   ng đ a ch  th p (Check low address lines) : H  th ng ủ ị ng đ a ch  đ u, v n ki m soát 64KB đ u c a RAM.   ỉ  ị ỗ ng đ a ch c này th ầ ộ ườ i trong m t đ ố ng có nghĩa có l

ộ ế

ớ ấ ầ ủ ướ

ượ ậ l p trình đ ệ ố ớ ố s ng còn đ i v i vi c làm t ộ ỗ ả có th  ph n ánh m t l ự ươ ộ ể ử dùng PIT đ  th  làm t ề PIT có v n đ . (cid:0) Ki m tra các đ ườ ể ườ ể ki m tra 16 đ ặ ở ướ ụ  b Tr c tr c  nào đó. ể ố ọ ở ả

ệ ố ở ộ ườ ụ ệ ố ứ ặ ở ướ  b ữ c này th

ị ỏ (cid:0) Ki m tra 64KB b  nh  th p (Check low 64KB RAM) :  Đ n đây, h ệ  ầ   th ng ki m tra 64KB đ u c a RAM h  th ng. Đây là b c có t m quan ế ế   t y u tr ng s ng còn, b i vì vùng này ph i ch a nh ng thông tin thi ộ   cho vi c kh i đ ng h  th ng. Tr c tr c  ng là do m t IC nh  nào đó b  h ng.

ỗ ợ ế

ể ố ệ ớ ở ộ ạ ờ

ớ ự ế ể ụ

(cid:0) Kh i đ ng các IC h  tr  (Initialize support ICs) : BIOS ti n hành kích   ắ ậ ắ   ề ượ c (PIT), IC đi u khi n ng t ậ ặ   ế ộ c và IC truy c p b  nh  tr c ti p (DMA). N u có tr c tr c ằ ở ộ  m t trong các IC đó.

ả ả nguyên nhân n m  ắ (cid:0) N p b ng vector ng t (Load INT vector table) : BIOS n p b ng vector

ầ ủ ệ ố ạ ng t c a h  th ng vào trong 2KB đ u c a RAM h  th ng.

ể

ặ ở ậ ọ ắ ụ ế ắ (cid:0) Ki m tra IC đi u khi n bàn phím (Check the KBC) : BIOS đ c vùng  đ y, ch c ch n KBC i c ng I/O 60h. N u tr c tr c

ế ho t IC đ m th i gian ng t l p trình đ ượ ậ l p trình đ ẽ ở  đây, có l ạ ắ ủ ệ ố ề ể ạ ổ ủ ệ đ m c a KBC t ề ấ có v n đ .

ệ ố ể ể ị

ệ ố ể ạ ạ ể ề ể ạ ợ ị (cid:0) Ki m tra h  th ng hi n th  (Video test) : H  th ng ki m tra lo i m ch ạ   ề   đi u h p hi n th  đang dùng, sau đó ki m tra và kích ho t m ch đi u

ể ườ

ỗ c ki m tra này th ị ể

ị ụ ặ ể ạ ộ

ữ ệ ế ệ

ớ ể ợ h p và b  nh  hi n th , tr c tr c  ợ ớ ộ là có l ệ ố tra thành công, h  th ng hi n th  s  ho t đ ng. ủ ữ ệ ủ ạ ớ

ể ộ ớ

(cid:0) Ki m tra b  nh  (Test memory) : BIOS ki m tra t ườ ể ơ

ặ ở ướ ộ ng có nghĩa  b   ể   ộ ề ạ i trong b  nh  ho c m ch b  đi u h p hi n th . Sau khi ki m ị ẽ (cid:0) N p vùng d  li u c a BIOS (Load the BIOS Data Area) : Đ n đây h c. th ng n p vùng d  li u c a BIOS (BDA) vào trong vùng nh  qui  ấ ả t c  vùng b  nh ng là do l ộ ườ ạ ố ể ấ ặ ụ ớ ướ ớ  ộ ỗ ở ộ    m t i  ữ ệ   ng d  li u

ặ ở ướ  b th p h n 1MB. Tr c tr c  c ki m tra này th ề ặ ể ề ho c nhi u IC nh , IC đi u khi n bàn phím ho c m t đ ị ư nào đó b  h .

ộ ể ố ớ

ể ề ụ ở ứ ẫ (cid:0) Ki m tra các thanh ghi DMA (check DMA registers) : BIOS th c hi n ệ      m c thanh ghi đ i v i các chip đi u khi n DMA ị     đây

ỏ ng do h ng các IC DMA.

ệ ự ệ ố

ố ạ ế ụ (cid:0) Ki m tra bàn phím (Check the keyboard) : h  th ng th c hi n m t cu c ộ   ặ ở ờ    th i

(cid:0) ố ớ ỗ i bàn phím. ể ự ể ể ộ m t cu c ki m tra  ằ ặ ở b ng   cách   dùng   các   m u   hình   ki m   tra   nh   phân.   Tr c   tr c   ườ th ể ể ể ự ở ứ

ế ị ụ ồ

ầ ự ể ổ ứ ổ ợ

ả ộ ộ  đĩa c ng, các m ch đi u h p, c ng tu n t ố ượ ề ợ ổ ộ

ể ị

ủ ệ ố ượ ướ    m c cao (Perform high level tests) : B c này ư ổ  đĩa t b  nh     ề   ạ , các m ch đi u ứ ạ   ng và đ  ph c t p i nào đó   ế   c hi n th  trên màn hình. N u ế ậ   t l p

ộ ộ ki m tra cu i cùng đ i v i m ch giao ti p bàn phím. Tr c tr c  đi m này là do l ệ Th c hi n các ki m tra  bao g m c  m t b  các test, có tác d ng ki m tra các thi ạ ề m m và  ộ ề ạ ợ h p c ng song song, m ch đi u h p chu t....S  l ổ ộ ỗ ỳ ủ c a các test thay đ i tu  theo phiên b n BIOS. Khi có m t l ứ ệ ươ ả ng  ng s  đ x y ra, thông đi p t ố ầ ứ c thi ph n c ng c a h  th ng không phù h p v i thông s  đã đ ị ể ẽ ượ c hi n th . trong CMOS Setup, thì m t mã l

ả ẽ ượ ợ ớ ỗ ươ ứ ng  ng s  đ ế ệ ề ạ

ụ ạ i t (cid:0) N p h  đi u hành (load the OS) : Đ n đây, BIOS kích ho t INT 19h,   ườ   ng c này th

ộ ệ ề ẳ ủ ụ ộ ư ế ạ ạ ặ ở ướ ố v n là th  t c n p m t h  đi u hành. Tr c tr c   b ẫ d n đ n m t thông báo, ch ng h n nh  "Non system disk"

ạ

ả ầ ộ

ấ ờ ủ ụ

ượ ả ế ạ ổ

ế ị ố t b  g c (OEM) khác nhau. Các ệ ể ướ ươ c t ự ư  nh ng t

ư ệ  Lo i Phoenix Technologies ữ Phoenix Technologies là m t trong nh ng nhà s n xu t BIOS đ u tiên cho  ế ế các máy PC ­ compatible. Phoenix đ t đ n nh  th  t c POST bao quát  c bi ấ và bi n đ i linh ho t theo các nhà s n xu t thi ề ơ ả BIOS Phoenix tiêu bi u v  c  b n cũng th c hi n các b ể BIOS AMI, nh ng có vài đi m khác bi

ườ 1. Ki m tra CPU (Check the CPU) : Ki m tra các thanh ghi và các đ

ạ ặ ế ụ ự t sau : ể ườ ng  ặ ng là do CPU ho c IC t o xung

ề đi u khi n c a CPU. Tr c tr c n u có th ồ đ ng h  b  l

2. Ki m tra RAM CMOS (Test CMOS RAM) : Ki m tra các IC CMOS.

ụ ườ ể ị ỏ

ủ ộ

ể ể ủ ồ ị ỗ i. ể ặ ế Tr c tr c n u có th ể ị ệ

c th c hi n trên ROM BIOS. N u giá tr  check đ ấ ưở ượ ớ ế ự ả ấ ớ ị ng là do các IC RTC/CMOS b  h ng. ộ 3. Ki m tra checksum c a ROM BIOS (BIOS ROM checksum) : M t cu c  ị ượ c  ộ ỗ ẽ ượ ạ c t o  i s  đ tính giá tr  checksum đ tính ra không kh p v i k t qu   n đ nh khi xu t x ế ng, m t l

ả ủ ặ ở ườ ộ ị ỗ khâu này th i. hãy

ng là h u qu  c a m t ROM BIOS b  l ế ậ ả ử ể ụ ra. Tr c tr c  th  thay ROM BIOS đ  xem k t qu

ể ể

ư ệ ố ẳ ọ ộ ậ ủ

ạ ườ ế ế ng là do chipset.. N u th

ượ ệ 4. Ki m tra Chipset (Test chipset) : H  th ng ki m tra m  b  chipset nào  ặ ắ   đó nó có (nh  chip c a VIA ho c Intel ch ng h n) xem có v n hành đúng đ n ặ ở ụ ớ  khâu này th v i BIOS hay không?. Tr c tr c  ả ạ ph i thay bo m ch chính. 5. Ki m tra chip PIT (Test PIT) : Chip PIT đ c th  nghi m đ  b o đ m

ể ả ụ ả ặ ở ế ắ ắ ề ượ ử ử c x  lý đúng đ n. N u có tr c tr c ể ầ ấ ả t c  các yêu c u ng t đ u đ

ộ

ổ ớ ấ ẩ ự và các c ng song song

ề ể

ể

ệ

ứ

ượ c

ệ ố ề ự ạ

ề ủ

ề ạ

ệ ề

ứ ể

ạ ằ r ng t ề ấ đây thì IC PIT có v n đ   ể 6. Ki m tra DMA ể ấ 7. Ki m tra 64KB b  nh  th p nh t ể ổ 8. Ki m tra các c ng tu n t ể 9. Ki m tra các chip PIC ể 10. Ki m tra chip đi u khi n bàn phím ạ ữ ệ ẩ i d  li u CMOS (Verify CMOS Data) 11. Th m tra l ị ạ ệ ố ẩ i h  th ng hi n th 12. Th m tra l ồ ể ồ 13. Ki m tra chip đ ng h ể ở ế ộ ả 14. Ki m tra CPU   ch  đ  b o v ạ ẩ i chip PIC th  nhì  15. Th m tra l ắ ạ ể 16. Ki m tra l i các ng t không che đ ể 17. Ki m tra bàn phím ộ ể 18. Ki m tra chu t ể 19. Ki m tra RAM h  th ng ể ể ạ 20. Ki m tra m ch đi u khi n đĩa Ấ ị 21.  n đ nh các khu v c t o bóng RAM ở ộ ể 22. Ki m tra các ROM m  r ng ể ể 23. Ki m tra chip đi u khi n cache ể 24. Ki m tra cache c a CPU ể ợ 25. Ki m tra các m ch đi u h p ạ 26. N p h  đi u hành  ộ ố M t s  Phím ch c năng đ  vào CMOS SETUP ứ Lo i BIOS Phím ch c năng

ST T 1 2 Control + Alt + Enter Control + Alt + Escape (Esc)

3 Dell (cũ) Phoenix & Phoenix BIOS, Dell,  AST Advantage, Tandon ớ ThinkPad v i BIOS Phoenix

ấ

4 ThinkPad (cũ)

ấ

5

6 Control + Alt + F11 sau khi boot  ấ ế đ n d u nh c Dos (C:\>) Control + Alt + F3 sau khi boot  ấ ế đ n d u nh c Dos (C:\>) Control + Alt + Insert sau khi  Control + Alt + Del Control + Alt + S IBM PS2, IBM ThinkPad (cũ),  Zenith, Phoenix (cũ) Phoenix (version cũ), Packard Bell

7 386 & 486 Olivetti PC Pro

Control + Alt + Shift + Del (  ở trên vùng phím s )ố Control + Alt  + '+' Control + Alt  + '?'

ệ ố 8 9 10 Control + Escape 11 Control + Insert 12 Control + S 13 Control + Shift + Escape ắ ầ   14 Del (trong khi h  th ng b t đ u off Brand PS/2 (75 & 90) off Brand PS/2 Phoenix Tandon 386 AMI, Award, Dell

ở ộ kh i đ ng) Esc F1 15 16

ấ 17

ố

18 19 ụ ệ F1 ( n liên t c trong khi h   ắ ầ th ng b t đ u boot) F1 + Fn F2

ớ ổ F10 Fn + Esc Insert 20 21 22 đĩa

ệ

ặ Page Up ho c Page Down

ấ ầ

ồ 23 24 Nút Reset trên Case 25 26 n nút Power trong khi ngu n DTK, Toshiba Phoenix, Toshiba, PS/1, HP,  ThinkPad, IBM Aptiva IBM ThinkPad, EC Versa  Notebooks Dell latitude Phoenix, Nec, Dell, ThinkPad,  Gateway Compaq Gateway IBM PS/2 (v i phân khu trên  ặ đ c bi t) Off Brand Dell ( n nút Reset 2 l n) Emachine ThinkPad (cũ)

Tab ấ đang ch yạ ở ộ Phoenix, Gateway

ầ

ấ ở ộ Phoenix (cũ), Gateway

ầ

ế ệ ố 27 Kh i đ ng h  th ng trong ch   ế ộ đ  an toàn đ n ph n Dos, sau  đó  n phím : Control + Alt + Esc ế ệ ố 28 Kh i đ ng h  th ng trong ch   ế ộ đ  an toàn đ n ph n Dos, sau  đó  n phím : Control + Alt + S ệ ố ớ

ấ ở ộ ẩ t ộ XT, 286, 386, m t vài máy 486,  Phoenix, Compaq

ầ ổ ứ  c ng

30 Toshiba

ạ ộ ươ

29 Kh i đ ng h  th ng v i đĩa  ặ ớ ế chu n đoán ho c v i đĩa thi ạ ậ ể l p, đ  kích ho t ph n phân  ệ ặ t trên  khu đ c bi ệ ố Trong khi h  th ng ho t đ ng  ạ ặ ừ ho c t  Dos, ch y các ch ng  trình Setup

BÀI 5

Ộ Ử

Tên bài :   B  X  LÝ TRUNG TÂM VÀ CHIPSET Mã bài: MĐ 23 Ý nghĩa:

ộ ng trình đó đ ng trình, d  li u c a ch

ể ệ ủ ượ ữ ệ ủ ườ ươ i dùng, dũ li u đ

ộ ớ ả ướ ượ ặ ậ c c p nh t t ẽ c tiên nó t

ớ i lên b  nh  Cache, CPU s  thao tác v i d ả ử ề

ố ướ ự ế ư ạ ớ ộ ế ử ệ

ự ệ ố

ế ể ứ ộ

ồ ệ ạ ớ ệ ệ ố

ể ạ ộ

ớ ể ụ

ượ ươ ạ   c l p lên Ram, Khi ta ch y m t ch ậ ừ ớ ề ế ợ    Ram k t h p v i các đi u khi n c a ng ớ ữ  ể ử lên CPU đ  x  lý, tr ộ ệ c khi li u trong b  nh  Cache và k t qu  x  lý cũng đ a t m v  Cache tr   ớ   ư đ a xu ng RAM. Trong lúc x  lý thi hành ghi là b  nh  làm vi c tr c ti p v i ả ử   ộ ALU, ALU là kh i th c hi n toàn b  các phép tính toán Logic, k t qu  x  lý ộ  ố ể cũng ch a vào thanh ghi sau đó chuy n ra b  nh  Cache r i chuy n xu ng b ề   ả ể ề nh  RAM. Kh i đi u khi n chuy n gi i mã l nh đ  t o ra các l nh đi u ủ ệ ố khi n các quá trình ho t đ ng c a h  th ng. M c tiêu: ­ Trình bày đ ệ ủ c nguyên lý làm vi c c a CPU và CHIPSET

ụ ắ ỗ ườ ặ ủ ­ Mô t ả ượ  đ c các nguyên nhân và cách kh c ph c các l i th ng g p c a

CPU và CHIPSET

ộ N i dung:

ề ệ 1.Khái ni m v  CPU (Central Processing Unit):

ể ị ử ộ

ấ ủ ư ộ ủ ụ ệ

ữ ệ ể ơ ầ ử ố ng trình vi tính và d  ki n. CPU có nhi u ki u dáng khác nhau.

ề ớ ả ấ ộ

ơ ượ

ẵ ữ ệ ế ậ ướ ượ ươ ạ c thi

ạ ợ

ứ ạ ồ ồ ộ ề ể ộ ­ CPU là đ n v  x  lý trung tâm. CPU có th  xem nh  b  não, m t trong   ử   ữ  c t lõi nh t c a máy vi tính, nhi m v  chính c a CPU là x  lý nh ng ph n t ươ Ở  các ch ứ ạ   ứ hình th c đ n gi n nh t, CPU là m t con chip v i vài trăm chân. Ph c t p ớ ạ ơ   c ráp s n trong các bo m ch v i hàng trăm con chip khác, CPU h n, CPU đ ộ   ử ộ c. Nó là m t t l p tr ng trình đ là m t m ch x  lý d  li u theo ch ỏ   ộ ả ệ ạ m ch tích h p ph c t p g m hàng tri u transistor trên m t b ng m ch nh , ộ ử b  x  lý trung tâm g m b  đi u khi n, b  làm tính và thanh ghi.

ử

ủ ể ươ ử

ạ ộ ạ ồ ị

ở ể ồ ổ ố ờ ữ ả ọ ỳ

ệ ộ ố

ờ ệ ố ị ị ỗ ẩ ơ ị ộ ệ ằ ọ ố ờ ồ

ụ ệ ộ ề ­ B  đi u khi n (CU­Control Unit): là các vi x  lý có nhi m v  thông   ề ượ ề ệ ị ể ế   c đi u ti ng trình và đi u khi n ho t đ ng x  lý, đ d ch các l nh c a ch t ồ ệ  ồ ồ ệ ố ị chính xác b i xung nh p  đ ng h  h  th ng. M ch xung nh p  đ ng h  h ả   ử ộ th ng dùng đ  đ ng b  các thao tác x  lý trong và ngoài CPU theo các kho ng ị th i gian không đ i. Kho ng th i gian gi a hai xung g i là chu k  xung nh p,   ộ  ạ ố t c đ  theo đó xung nh p h  th ng t o ra các xung tín hi u chu n theo t c đ ồ th i gian g i là t c đ  xung nh p  đ ng h  tính b ng tri u đ n v  m i giây   (MHz)..

ứ ự

ệ ể ị ề ệ ơ ọ ị

ộ ố ọ ơ ệ ỏ ơ ệ   ­ B  s  h c logic (ALU­Arithmetic Logic Unit) Có ch c năng th c hi n ử   các l nh c a đ n v  đi u khi n và x  lý tín hi u. Theo tên g i, đ n v  này ố ọ dùng đ  th c hi n các phép tính s  h c (+,­,*,/) hay các phép toán logic (so   sánh l n h n, nh  h n, …)

ầ ử ớ ạ ộ

ủ ể ự ơ ớ ­Thanh ghi (Register) Thanh ghi là ph n t ư ữ ệ ự ớ

ỉ ụ ị ệ ướ ử ế

ử    nh  t m trong b  vi x  lý ụ ớ   ệ dùng l u d  li u và đ a ch  nh  trong máy khi đang th c hi n tác v  v i ả ệ   c khi x  lý và ghi k t qu  sau chúng.Thanh ghi có nhi m v  ghi mã l nh tr khi x  lýử

ầ ơ ả ủ 2. Các thành ph n c  b n c a CPU

ạ ộ ấ ạ ủ 2.1. C u t o và nguyên lý ho t đ ng c a CPU

ồ ố a. C u t o. ấ ạ  Bao g m các kh i chính sau

 CU – Control Unit  ALU – Arithmetic and Logic Unit  Registers – Thanh ghi  Bus Interface Unit ­ Bus n i bộ ộ

ấ ạ ủ Hình50 .Sơ đồ c u t o bên trong c a CPU

Kh i đi u khi n (CU ­ Control Unit)

ạ ộ ố  Đi u khi n ho t đ ng c a CPU và các thành ph n khác:

ớ ầ ủ ừ ươ  ch ng trình trong b  nh  chính (instruction fetch).

ộ ầ ự ộ i mã l nh (instruction decode). ả (instruction excution). i mã m t cách tu n t

ệ ố ọ

ể ề ể ề  Đ c l nh t ọ ệ  Gi ệ ả  Th c thi l nh đã gi ệ ự ố Kh i tính toán (ALU ­ Arithmetic Logic Unit)  Th c hi n các phép toán s  h c và logic ự  Các phép toán s  h c: +,­,*,/. ố ọ  Các phép toán logic: NOT, AND, OR,…  Các phép so sánh.  …  D  li u ữ ệ ố ố ấ ố ấ ộ  S  nguyên (integer).  S  d u ph y tĩnh (fixed point number).  S  d u ph y đ ng (floating point number).

ậ

ế ả ố ạ toán h ng, k t qu  và các thông s  khác trong quá trình tính

ả ả T p thanh ghi (Registers)  L u tr ữ ư ủ toán c a CPU.

 Bao g m:ồ

ỏ ươ ng trình (PC ­ Program Counter).

ứ

 Con tr  ch  Các thanh ghi đa ch c năng.  Thanh ghi ch  s  (index register). ỉ ố  Thanh ghi c  (flag register). ờ

ữ ệ

ừ ế ẫ

16 đ n 64 dây đ n song song ạ ộ ộ ữ ệ ậ ộ

ỉ

Bus d  li u( internal data bus)  Kênh d n đi n t ệ ử ồ ẫ  g m t ệ ệ ụ ự  Có nhi m v  th c hi n vi c lien l c n i b  gi a các b  ph n bên trong ử ộ b  vi x  lý.  ị Bus đ a ch  ( address bus)   ạ ệ ế ộ   G m tuy n các m ch đi n song song bên trong b  VXL dùng đ  th c ể ự

ị

ồ ệ ộ ộ ớ hi n đ nh danh các v  trí nh   ỉ ẽ ế ị ị ượ ự ạ ộ ị  Đ  r ng c a bus đ a ch  s  quy t đ nh dung l ng c c đ i mà b  vi x ử

ủ ể ử ụ lý có th  x  d ng

ạ ộ ủ b. Nguyên lý ho t đ ng c a CPU.

ộ ụ u c vào các mã

ừ ệ ị ư ậ lệnh , mã lệnh là tín  ẽ ập trình , nh  v y CPU s ệ câu l nh l

các   ệ ế ­ CPU ho tạ  đ ng hoàn toàn ph  th ộ ố ạng 0,1  được  d ch ra t hi u s  d không làm gì n u không có các câu l nh h

ướng d n .ẫ ệ

ữ ớ ị ủ chương trình đó được  ược  d ch thành ngôn ng  máy và

ộ nạp lên b  nh  Ram,   thường trú trên các ngăn nh  ớ c aủ  Ram d ng 0,1

ọ ­ Khi ch y ạ m t cộ hương trình thì các chỉ l nh c a  ệ các chỉ  l nh này đã  ở ạ ỉ ệ m t ộ cách l n ầ lượt.

 8 b

ớ ướ ấ ệ

ổ ộ ế ể ỏ ớ ệ ữ ng trình PC đ  tr  t ệ ế i l nh ti p sau n a.

ừ ấ

ữ ệ ớ ộ ở ị đâu.

ủ

ể ệ ­ CPU sẽ đ c và làm theo các ch  l nh  ủ ệ ệ ự c th c hi n l nh c a CPU ế ế ừ ộ  b  nh  vào thanh ghi l nh IR. 1. L y l nh k  ti p t ươ 2. Thay đ i b  đ m ch ị ạ ủ ệ 3. Xác đ nh lo i c a l nh v a l y (làm gì?). ử ụ ế ệ 4. N u l nh s  d ng d  li u trong b  nh  thì xác đ nh xem nó  ế ấ ữ ệ 5. L y d  li u (n u có) vào thanh ghi c a CPU. 6. Thi hành l nh.ệ ơ ầ ư ữ 7. C t k t qu  vào n i c n l u tr . ế c 1 đ  làm l nh k . 8. Tr  l ấ ế ả ở ạ ướ i b

ủ ế 2.2. Các ki n trúc c a CPU

ệ ế ạ ừ ượ ề ­ Đ c chia làm nhi u công ngh  ch  t o t ế  180nm cho đ n ngày hôm

ẽ ờ nay là 22nm (s  ra đ i vào tháng 12/2011)

ệ ế ạ Hình 51. Công ngh  ch  t o CPU

ệ ồ

ậ ậ ộ

­ Hyper Threading Technology (HTT):là công ngh  siêu phân lu ng cho  ể ả ậ  l p thêm CPU lu n lý trong cùng m t CPU v t lý, giúp CPU có th   ượ ề ơ c nhi u thông tin h n. phép gi ử x  lý đ

ả ử Hình 52. Mô t x  lý HTT

ề

ệ ế ạ ỗ ữ ả ậ ớ

ệ ­ Multi Core (đa nhân): Công ngh  ch  t o CPU có hai hay nhi u nhân,  ậ ử x  lý v t lý ho t đ ng song song v i nhau, m i nhân đ m nh n nh ng công  ệ vi c riêng bi ạ ộ t nhau.

ả ử Hình 53. Mô t x  lý Multi Core

ệ

ấ ờ ượ ạ ộ

ệ ố ề ộ ậ ỉ ị ệ ­   Intel® Turbo Boost: Là công ngh  nâng hi u su t máy tính lên thêm   ơ ằ   ng pin, b ng ớ   ợ ủ ừ  đ ng đi u ch nh xung nh p c a t ng nhân đ c l p cho phù h p v i

20%, giúp h  th ng ho t đ ng nhanh h n và kéo dài th i l ự ộ cách t ầ ử nhu c u x  lý.

Hình 54.Mô hình Turbo boost

(cid:0) Core/Penryn: Conroe, Wolfdale, Kentsfield, Yorkfield

ế ­ Ki n trúc CPU

o Ki n trúc Core có các c i ti n quan tr ng nh : Wide Dynamic Execution

ọ ư

ự ế ả (kh  năng m  r ng th c thi đ ng).

ả ẻ ộ

ở ộ ệ ớ ệ cache L2, tăng dung l

ả ế ộ o Tính qu n lý đi n năng thông minh (Intelligent Power Capability). ạ o Chia s  b  nh  đ m linh ho t (Advanced Smart Cache): hai nhân shared ượ ng cache cho t ng Core. ủ ộ ộ ừ ử

(cid:0) Sandy Bridge là tên mã c a m t b  vi x  lý: ự o Đang   đ

ượ ế ể ế ẽ ế ở ố   c   phát   tri n   b i   Intel   và   d   ki n   s   là   ki n   trúc   ti p   n i

ế ế ự ệ ừ Nehalem. ượ o Đ c thi t k  d a trên quy trình công ngh  32nm t

ụ ớ Westmere (tên cũ là   ướ   c

ử ủ

ế Nehalem­C) và áp d ng nó vào ki n trúc Sandy Bridge m i. Tên mã tr đây cho BXL này là Gesher. ộ ộ ở ế ố ế ể ượ ự ế ẽ c phát tri n b i Intel và d  ki n s  là ki n trúc ti p n i Sandy

ạ ế ệ t k  d a trên quy trình công ngh  22nm và có k  ho ch tung ra

(cid:0) Haswell là tên mã c a m t b  vi x  lý: o Đang đ Bridge. ượ o Đ c thi ướ ạ ẽ

ạ d ng m i vào năm 2012.

ươ ủ ự ệ ư o S   là   CPU   đ u   tiên   c a   Intel   đ a   vào   th c   thi   các   l nh   FMA   (Fused

ố ộ ủ

ủ :    Là t c đ  d ố ộ ữ liệu ra vào các chân c a CPU ­

ước : Front Site Bus ( FSB ) ấ ố ộ ề l n ầ t c đ ố ộ ạ ề ế ế ự ẩ ả i d ng s n ph m th ầ Multiply­Add). ố ộ ử 2.3. T c đ  x  lý và t c đ  bus c a CPU ủ ố ộ ­ T c đ  Bus  c a CPU ( FSB ) ọ còn g i là Bus phía tr ­ Thông thường t cố  độ x  lý ử c aủ  CPU thường nhanh g p nhi u  ụ dưới đây là thí d  minh ho  v  hai ủ Bus c a nó, t c đ  này :

ố ộ ử T c đ  x  lý nhanh

ố ộ ử T c đ  x  lý nhanh

FSB) ố ộ T c đ  Bus ( ch mậ  hơ

ố ộ ử ạ ề t c đ  x  lý ( Speed CPU )và ố ộ t c đ  Bus ( FSB ) c a ủ Hình54. Minh ho  v   CPU

ộ ố ủ ụ ộ ủ

ớ ộ ử ư ệ

ố ộ ủ ộ ử ố ồ ọ ệ ề ố ộ

ụ ệ ủ ố ớ

ồ ạ ầ ố ố ớ ố

ằ ộ ử ụ ầ ố ư ắ

ề ữ ệ ộ ủ ạ ử ơ ộ ố ầ   T c đ  x  lý c a máy tính ph  thu c vào t c đ  c a CPU và các thành ph n ạ   khác nh : RAM, b  nh  trong, bo m ch đ  h a). Có nhi u công ngh  làm   tăng t c đ  x  lý c a CPU. Ví d  công ngh  Core 2 Duo, t c đ  CPU có liên ệ ớ ầ ố ồ   h  v i t n s  đ ng h  làm vi c c a nó (tính b ng MHz, GHz, ...). Đ i v i các   CPU cùng lo i t n s  này càng cao thì t c đ  x  lý càng tăng. Đ i v i CPU   khác lo i thì đi u này ch a ch c đúng, ví d : CPU Core 2 Duo có t n s  2.6   GHz x  lý d  li u nhanh h n CPU 3.4 GHz m t nhân. T c đ  c a CPU còn

ộ ộ ụ ụ ử ụ

ủ ộ ử ớ ơ

ố ớ ỗ

ớ ệ ố ế ệ ệ ớ ệ ể ư ệ ộ

ệ ả ệ ệ ấ ơ

ệ ệ ồ ỗ ộ ừ 2­4 nhân.

ộ ớ ệ ộ ớ ph  thu c vào b  nh  đ m c a nó, ví d  Intel Core 2 Duo s  d ng cache L2   ệ  ủ ệ ố (shared cache) giúp t c đ  x  lý c a h  th ng 2 nhân m i này nhanh h n h ừ   th ng hai nhân th  h  1 (Intel Core Duo và Intel Pentium D) v i m i core t ng   cache L2 riêng bi t. (B  nh  đ m dùng đ  l u các l nh hay dùng giúp cho ử ữ ệ ậ   vi c nh p d  li u x  lý nhanh h n). Hi n nay, công ngh  s n xu t CPU là ệ công ngh  65nm, hi n đã có CPU Quad­Core (4 nhân). Hãng AMD đã cho ra   ộ ử công ngh  g m hai b  x  lý , m i b  có t 2.4. B  nh  cache ( B  nh  đ m )

ố ộ ớ ằ ộ ớ Cache là b  nh  n m bên trong

ế c a ủ CPU, nó có t c đ  truy  ố ộ ủ lý c a ủ CPU, điều này khi n cho CPU trong

ử ừ ả ờ ữ ệ ừ RAM vì d  ữ liệu t RAM ph i đi qua Bus

ộ ­ B  nh   ệ cập dữ li u theo k lúc x  lý không p ố của h  ệ th ng nên ịp t c đ  x a  ả h i ch  d  li u t m t nhấ ờ iều th i gian

ầ ủ ươ

Hình 55 ­ Cache: Vùng nh  mà CPU dùng đ  l u các ph n c a ch ầ ể ư ẽ c s  d ng. Khi c n, CPU s  tìm thông tin trên cache tr ng trình, các ướ c khi

ớ ượ ử ụ ớ ệ ắ tài li u s p đ ộ tìm trên b  nh  chính.

ợ ấ

ộ ợ ề

ơ ả ừ ­ Cache L1: Integrated cache (cache tích h p), cache đ ố ạ ệ ố

ủ

ầ ượ ợ c h p nh t ngay   ề   ế trên CPU. Cache tích h p tăng t c đ  CPU do thông tin truy n đ n và truy n ườ   ế ạ ng  cache nhanh h n là ph i ch y qua bus h  th ng. Các nhà ch  t o th đi t ướ ế   ọ g i cache này là on­die cache. Cache L1 ,cache chính c a CPU. CPU tr c h t tìm thông tin c n thi ế ở t

cache này. ứ ấ ­ Cache L2: Cache th  c p. Thông tin ti p t c đ

ế ụ ố ượ ộ ấ ơ

ấ ộ ủ ộ ố ườ ơ ố

ư ợ c tìm trên cache L2 ế n u không tìm th y trên cache L1. Cache L2 có t c đ  th p h n cache L1 và   ợ   ớ cao h n t c đ  c a các chip nh  (memory chip). Trong m t s  tr ng h p (nh  Pentium Pro), cache L2 cũng là cache tích h p. ệ l nh g i ý ữ ậ ớ ử ược n p s n lên b  nh  Cac ­ M tộ  d  lữ iệu trước khi được x  lý, thông qua các  ạ ẵ ợ ề ả ộ ử hờ đ i .Khi x  lý xong trong lúc ớ ộ ế   b  nh  Cac ủ ợ   c a ngôn he, vì vậy khi xử lý đ n,ế    đường truy n còn   ư ậ   he, nh  v y CPU   không

ả ộ ữ ệ d  li u đ ng  l p trình,  ờ ấ CPU không m t th i gian c b n tậ hì CPU  l ạ ư   t mạ   k t qu  vào i đ a m t ấ th i gian c ờ hờ đường truy n đề ược giải phóng . ớ ­ B  nh  Cac i pháp làm cho CPU he là gi có  điều ki n ho t ậ ờ có b  nhộ ả ử ộ ớ tăng lên r t nhấ ệ ờ ữ ệ  vì v y nh iều, tuy nhiên b  nh   Cac ạ   đ ngộ   ớ  he được thường xuyên mà không ph i nả gắt quãng ch  d  li u, ệ Cache mà hi u qu  x  lý  làm ậ tĩnh do v y giá thành c a củ húng rất cao

ệ ớ ằ b ng Ram  ạ 2.5. Các lo i CPU (cid:0) B  x  lý 4bit ộ ử ầ ộ ử 4004 là b  x  lý đ u tiên đ

ượ c Intel gi ủ ố

ệ ệ ệ ớ ở ộ ử ấ i thi u vào tháng 11 năm 1971, ả  ộ dùng trong máy tính (calculator) c a Busicom. 4004 có t c đ  740 KHz, kh ỗ ượ   năng x  lý 0,06 tri u l n m i giây (milion instructions per second­MIPS) đ c ộ ả µm, có 2300 transistor, b  nh  m  r ng 640 byte.  s n xu t trên công ngh  10

ủ ầ ấ Hình 56. B  x  lý c a Intel đ u tiên s n xu t năm 1971

ệ ớ ộ ử 4040, phiên b n c i ti n c a 4004 đ ả c gi i thi u vào năm 1974, có

ả ố ộ ừ 3000 transistor, t c đ  t ả ế ượ ủ  500 KHz – 740 KHz.

ượ ử ụ ế ị ầ c s  d ng trong thi

ả ố

ố ộ ớ ở ộ ớ ộ (cid:0) B  x  lý 8 bit ộ ử ủ   t b  đ u cu i Datapoint 2200 c a 8008 (năm 1972) đ ấ   Computer Terminal Corporation (CTC). 8008 có t c đ  200 KHz, s n xu t trên công ngh  ệ 10 µm, v i 3500 transistor, b  nh  m  r ng 16 KB.

Hình 57

(cid:0) B  x  lý 8008 SX năm 1972

ộ ử

ố

ầ ử ụ ả ệ ấ ả

ữ ệ ị

ớ ộ ử   8080 (năm 1974) s  d ng trong máy tính Altair 8800, có t c đ  x  lý ử   ấ g p 10 l n 8008 (2 MHz), s n xu t trên công ngh  6µm, kh  năng x  lý ỉ ộ  ớ 0.64 MIPS v i 6000 transistor, có 8 bit bus d  li u và 16 bit bus đ a ch , b ớ ở ộ nh  m  r ng t i 64 KB.

ể ạ ấ

ử ụ ộ ố ữ ệ ớ ở ộ ỉ ộ ị

ế ị ề   8085  (năm  1976)  s   d ng trong Toledo  scale   và các  thi t  b   đi u ớ   ệ ả s n xu t trên công ngh  3 µm, v i khi n ngo i vi, 8085 có t c đ  2 MHz,  6500 transistor, có 8 bit bus d  li u và 16 bit bus đ a ch , b  nh  m  r ng 64   KB.

ế ị 8086 xu t hi n tháng 6 năm 1978, s  d ng trong các thi

ấ ộ

ớ ớ ở ộ ỉ ộ ị t b  tính toán ệ 3µm, v i 29000 transistor, có   Các phiên

(cid:0) B  x  lý 16 bit ộ ử ệ ử ụ ấ ượ ả di đ ng. 8086 đ c s n xu t trên công ngh   ữ ệ 16 bit bus d  li u và 20 bit bus đ a ch , b  nh  m  r ng 1 MB.  ồ ả b n 8086 g m 5, 8, 10 MHz.

(cid:0) B  x  lý 8086 SX năm 1978

Hình 58

ộ ử ấ ệ ượ

8088 xu t hi n tháng 6 năm 1979, là b  x  lý đ ế ọ ở ầ

ả ệ ớ i. 8088 gi ng h t 8086 nh ng có kh

ộ ử ề ố ử ụ ấ ệ ả ỉ

ế

ữ ệ ồ ớ ở ộ ỉ ộ ả ị ư   c IBM ch n đ a ủ vào chi c máy tính (PC) đ u tiên c a mình. Đi u này giúp Intel tr  thành   ư ế ớ ấ ộ ử ả  nhà s n xu t b  x  lý l n nh t th  gi ệ 3µm, v iớ   ị 8088 cũng s  d ng công ngh   năng qu n lý đ a ch  dòng l nh.   29000 transistor, ki n trúc 16 bit bên trong và 8 bit bus d  li u ngoài, 20 bit   bus đ a ch , b  nh  m  r ng 1 MB. Các phiên b n 8088 g m 5 và 8 MHz.

ủ ế ữ ứ

ế ị ầ ọ ể ả ồ

ụ   ử ụ 80186 (1982) còn g i là iAPX 186, s  d ng ch  y u trong nh ng  ng d ng ố ộ ề   nhúng, b  đi u khi n thi t b  đ u cu i. Các phiên b n 80186 g m 10 và 12 MHz.

ớ ầ ượ 80286 (1982) đ

ạ ể ụ ộ ử t cho các b  x  lý tr

ế ộ ự ớ

ướ ế ộ ế ộ ệ ử ụ

ủ ộ ử ể

ộ ế ử ụ ệ

ả ủ

ủ   ọ ế ế c bi t đ n v i tên g i 286, là b  x  lý đ u tiên c a ộ ử ế ượ ấ ả ứ   t c   ng d ng vi c đó, c t Intel có th  ch y đ ạ   ươ ượ ủ ng thích. 286 có 2 ch  đ  ho t đ c dùng trong PC c a IBM và các PC t ộ ươ đ ng: ch  đ  th c (read mode) v i  ch   ng  trình DOS theo ch   đ  mô ỏ ế ộ ả   ph ng 8086 và không s  d ng quá 1 MB RAM, ch  đ  b o v  (protect ớ   ấ ế mode) gia tăng tính năng c a b  x  lý, có th  truy xu t đ n 16 MB b  nh . ớ ở ộ ộ µm, 134000 transistor, b  nh  m  r ng đ n 16 286 s  d ng công ngh  1.5    ồ MB, các phiên b n c a 286 g m 6, 8, 10, 12.5, 16, 20 và 25 MHz. ế ộ ử (cid:0) B  x  lý 32 bit vi ki n trúc NetBurst (NetBurst MICRO­

ồ Intel 386 g m các h  386DX, 386SX và 286SL. Intel 386DX là b  x

ớ ầ ệ

ươ ớ ng thích. Intel 386 là m t b

ộ ử CHITECTURE) ọ ượ ử ụ i thi u vào năm 1985, đ ộ ướ ọ ả c nh y v t so v i các b ệ ử ả c đó, đây là b  x  lý 32 bit có kh  năng x  lý đa nhi m, nó có th

ử ụ ươ ể ờ

ữ ệ ể

ộ ữ ệ ư ộ ử ề ỉ ể ị

ộ ử  c s  d ng trong các PC   lý 32 bit đ u tiên Intel gi ộ  ủ c a IBM và PC t ể  ướ ử x  lý tr ề ạ   ch y nhi u ch ng trình khác nhau cùng m t th i đi m. 386 s  d ng các thanh ghi 32 bit, có th  truy n 32 bit d  li u cùng lúc trên bus d  li u và   ạ ộ   dùng 32 bit đ  xác đ nh đ a ch . Cũng nh   b  x  lý 80286, 80386 ho t đ ng ở ế ộ ị  2 ch  đ : read mode và protect mode.

ộ ử Hình 59 (cid:0) B  x  lý Intel 386 SX năm 1985

ộ ệ ử ụ µm, 275000 transistor, b  nh  m

ả ủ 386DX s  d ng công ngh  1.5   ế

ử ụ

ữ ệ ỉ ộ ị

ở  ớ ồ ộ công  r ng đ n 4 GB, các phiên b n c a 386DX g m 16, 20, 25 và 33 MHz ( ngh  1 ệ µm). 386SX s  d ng công ngh  1.5  ế ệ µm, 275000 transistor, ki n trúc   ớ ở ộ   32 bit bên trong, 16 bit d  li u ngoài, 24 bit bus đ a ch , b  nh  m  r ng 16 GB, các phiên b n c a 386SX g m 16, 20, 25 và 33 MHz. ộ ử ụ ế ị ượ ả ủ 386SL (1990) đ c thi

ử ụ ộ ớ ở ộ ệ

ả ồ ế ế t b  di đ ng, s  d ng công t k  cho các thi   ủ   ả ớ ở ộ ộ ngh  1  ệ µm, 855000 transistor, b  nh  m  r ng 4 GB, các phiên b n c a ệ 1 µm (1,2  ồ 386DX g m 16, 20, 25 MHz. 486DX (1991) s  d ng công ngh   ồ   ệ tri u transistor) và  0,8 µm (0,9 tri u transistor), b  nh  m  r ng 4 GB, g m các phiên b n 16, 20, 15, 33 MHz.

ầ ộ ử 486SL (1992) là b  x  lý đ u tiên dùng cho máy tính xách tay, s

ệ

ồ ờ

ệ ộ ỳ

ế ế ỉ ệ ớ ự ề ệ ấ ệ

ể ử ớ ơ ấ ứ ữ ệ ứ ệ ồ

ọ ượ ả ế ố ớ ả

ứ

ứ

ệ 0,8 µm ch a 3,1 tri u transistor, có t c đ  60, ộ ố ệ   ệ 0,6 µm  ử ụ

ứ ử  ộ ệ 0,8 µm, 1,4 tri u transistor, b  nh  m  r ng 4 GB g m các ụ ớ ở ộ   d ng công ngh   ế ế ả ộ ử phiên b n 20, 25, 33 MHz. Intel Pentium, b  x  lý k  ti p 486 ra đ i năm   ữ  ệ ấ ủ ả ế ớ 1993, c i ti n l n nh t c a Pentium là thi t k  hai hàng l nh (pipeline), d ả   li u bên trong có kh  năng th c hi n hai ch  l nh trong m t chu k  do đó ờ   Pentium có th  x  lý l nh nhi u g p đôi so v i 40486 DX trong cùng th i ộ  ộ gian. B  nh  s  c p 16 KB g m 9 KB ch a d  li u và 8 KB ch a l nh. B ử ồ   c c i ti n giúp tăng kh  năng tính toán đ i v i các đ ng x  lý toán h c đ ụ trình  ng d ng. ử ụ Pentium s  d ng công ngh   ả 66 MHz. Các phiên b n 75, 90, 100, 120 MHz s  d ng công ngh   ệ ch a 3,3 tri u transistor.

ớ

ầ ể ụ ề ứ Pentium MMX (1996), phiên b n c i ti n c a Pentium v i công ngh c Intel phát tri n đ  đáp  ng nhu c u v   ng d ng đa ph

ệ ượ ề

ề ỉ ệ ả

ử ụ ệ

ố ộ

ố ế ự ượ ớ

ệ

ớ ệ

ố ộ ộ ố ả

ệ  ả ả ế ủ ể ươ   ứ ng MMX đ ế ợ ớ   ti n truy n thông, MMX k t  h p v i SIMD (Single Instruction Multiple ữ ệ ử   Data) cho phép x  lý nhi u d  li u trong cùng ch  l nh, làm tăng kh  năng ụ ồ ọ ươ ử   ng ti n. Pentium MMX s  d ng công x  lý trong các tác v  đ  h a, đa ph ệ ngh  ệ 0,35 µm ch a 4,5 tri u transistor, có các t c đ  166, 200, 233 MHz. ứ ệ   ủ i thi u c Intel gi N i ti p s  thành công c a dòng Pentium, Pentium Pro đ ệ   ứ ử ụ 0,35  µm ch a 5,5 tri u vào tháng 9 năm 1996, s  d ng công ngh  0,6 và   ổ ậ   ỗ ợ ộ ể ố ớ i đa 4 GB. Đi m n i b t transistor, Dual SPGA, h  tr  b  nh  RAM lên t ộ ệ ố ủ   c a Pentium Pro là bus h  th ng 60 – 66 MHz, b  nh  đ m L2 (cache L2)   256 – 512 KB (trong m t s  phiên b n). Pentium Pro có các t c đ  150, 166, 180, 200 MHz.

Pentium II (1997) phiên b n c i ti n t Pentium Pro đ

ả ế ừ ạ

ả ấ ớ ệ ợ

ộ ượ ả ế ữ ệ ử ệ ệ

ả ơ ệ ượ ử ụ   c s  d ng ủ  ặ trong các dòng máy tính cao c p, máy tr m (workstation) ho c máy ch (server), Pentium II có b  nh  đ m L1 32 KB, L2 512 KB, tích h p công   ồ ọ   ngh  MMX đ c c i ti n giúp vi c x  lý d  li u video, audio và đ  h a hi u qu  h n.

ộ ử (cid:0) B  x  lý Pentium II

ệ µm, có 7,5 tri uệ

ả ệ ố

ử ụ

ả ệ

ệ ố ượ c “rút g n” t

ộ ử ọ ả ế ấ

ớ ệ ử ậ ộ

ườ ả

ớ ộ ớ ệ

ớ ệ ệ ộ

ứ ố ộ ấ ả ầ đ u tiên, tên mã Klamath, s n xu t trên công ngh  0,35   ồ transistor, bus h  th ng 66 MHz, g m các phiên b n 233, 266, 300 MHz. ệ ứ   µm ch a 7,5 Pentium II, tên mã Deschutes, s  d ng công ngh  0,25   ệ ố   tri u transistor, gòm các phiên b n 333 MHz (bus h  th ng 66 MHz) , 350, ừ  400, 450 MHz (bus h  th ng 100 MHz). Celeron (1998) đ ầ   ấ ki n trúc b  x  lý  Pentium II dành cho dòng máy c p th p. Phiên b n đ u   tiên, tên mã Covington không có b  nh  đ m L2 nên x  lý khá ch m, không ớ ượ ấ ượ i dùng. Phiên b n sau, tên mã Mendocino đã ng v i ng c  n t gây đ   ử  ể ế ụ ắ kh c ph c khuy t đi m này v i b  nh  đ m L2 128 KB. Covington s ệ 0,25 µm, ch a 7,5 tri u transistor, b  nh  đ m L1 32 KB, ụ   d ng công ngh   ệ ố bus h  th ng 66 MHz, t c đ  266, 300 MHz.

ử ụ ế Mendocino   cũng   s

ệ ố ớ ệ ộ ệ 0,25  µm   có   đ n   19   tri u ệ   ố ộ

d ng   công   ngh   transistor, b  nh  đ m L1 32 KB, L2 128 KB, bus h  th ng 66 MHz, t c đ 300, 333, 366, 400, 433, 466, 500, 533 MHz.

ượ ỉ ồ ắ Hình 60. CPU Pentium II đ c hàn trên v  r i c m vào khe Slot1

(cid:0)

Pentium III (1999) ớ ệ

ổ ấ ụ ử ộ ử ả

ạ ộ ạ ủ ọ ậ ồ

ệ    B  sung 70 l nh m i (Streaming SIMD Extensions – SSE) giúp tăng hi u   su t ho t đ ng c a b  x  lý trong các tác v  x  lý hình  nh, audio, video và nh n d ng gi ng nói. Pentium III g m các tên mã Katmai, Coppermine,   Tualatin.

ử ụ ệ ệ ộ

ớ ệ   Katmai s  d ng công ngh  0,25 µm, 9,5 tri u transistor, b  nh  đ m ố ộ L1 32KB, L2 512KB, t c đ  450, 500, 550, 533 và 600 MHz (bus 100 MHz),   533, 600 MHz (bus 133MHz).

ộ ệ ệ Coppermine s  d ng công ngh  0,18 µm, 28,1 tri u transistor, b  nh

ợ ằ ượ ố ộ ử

ộ ệ ệ ớ ệ

ợ ặ ộ ử ệ ố

ố

ừ ế ọ ư c “rút g n” t

ử ụ ượ ệ

ổ ộ ợ

ớ ệ ư ệ ộ ử ố ộ

ượ ọ

ớ ệ ệ

c “rút g n” t ộ ố ộ ụ ệ ố ợ ồ

ớ  ử ụ ố   ệ đ m L2 256 KB đ c tích h p bên trong nh m tăng t c đ  x  lý. có các t c ộ ư   đ  nh  500, 550, 600, 650, 700, 750, 800, 850 MHz (bus 100MHz), 533, 600, 667, 733, 800, 866, 933, 1000, 1100 và 1133 MHz (bus 133MHz).Tualatin áp  ụ   d ng công ngh  0,13 µm có 28,1 tri u transistor, b  nh  đ m L1 32KB, L2   256 KB ho c 512 KB tích h p bên trong b  x  lý, bus h  th ng 133 MHz. ộ   Có các t c đ  nh  1133, 1200, 1266, 1333, 1400 MHz.Celeron Coppermine ượ   (năm 2000) đ  ki n trúc BXL Pentium III Coppermine, còn ệ ọ   c b  sung 70 l nh SSE. S  d ng công ngh  0,18 µm g i là Celeron II, đ   có 28,1 tri u transistor, b  nh  đ m L1 32KB, L2 256 KB tích h p bên trong b  x  lý, Có các t c đ  nh  533, 566, 600, 633, 667, 700, 733, 766,   800 MHz (bus 66 MHz), 850, 900, 950, 1000, 1100, 1200, 1300 MHz (bus  ừ ế   100 MHz). Tualatin Celeron (Celeron S) (năm 2000) đ  ki n   trúc BXL Pentium III Tualatin, áp d ng công ngh  0,13 µm, b  nh  đ m L1   32KB, L2 256 KB tích h p, bus h  th ng 100 MHz, g m các t c đ  1,0, 1,1, 1,2, 1,3 và 1,4 GHz.

Hình 61. CPU Pentium 3 Soket 370 (cid:0)

ổ ệ ượ ộ ử c gi

ớ ế Pentium 4′ Intel Pentium 4 (P4)  ế ệ ứ ử ụ

ộ ố

ư ử ụ ế

ị ạ ệ ớ ế ệ ổ ậ ượ ở ộ ậ

ố ử ệ ố

ệ

ằ

ệ ố ơ ả ơ t h n.

ớ i thi u vào tháng 11 B  x  lý th  h  th  7 dòng x86 ph  thông, đ   ế ế   t k  hoàn toàn m i so năm 2000. P4 s  d ng vi ki n trúc NetBurst có thi ế ớ   v i các BXL cũ (PII, PIII và Celeron s  d ng vi ki n trúc P6). M t s  công ụ   ngh  n i b t đ c áp d ng trong vi ki n trúc NetBurst nh  Hyper Pipelined ử ệ ố   Technology m  r ng s  hàng l nh x  lý, Execution Trace Cache tránh tình ể ừ ộ ễ    b  nh  đ n CPU, Rapid Execution tr ng l nh b  ch m tr  khi chuy n t ọ ộ ồ Engine tăng t c b  đ ng x  lý toán h c, bus h  th ng (system bus) 400     MHz   và   533   MHz;   các   công   ngh   Advanced   Transfer   Cache,   Advanced Dynamic Execution, Enhanced Floating point và Multimedia Unit, Streaming  ượ ả ế ố   ạ SIMD Extensions 2 (SSE2) cũng đ c c i ti n nh m t o ra nh ng BXL t c ươ ử ơ ạ ộ đ  cao h n, kh  năng tính toán m nh h n, x  lý đa ph ệ ữ ng ti n t ố ầ ấ

ế ề ạ ấ ả

ệ ề ệ ớ

ơ ầ ớ ệ ệ ố ộ ợ

ộ

ộ ố ố ủ ư ự ớ

ữ ệ ỳ

ủ ộ ử ặ   Pentium 4 đ u tiên (tên mã Willamette) xu t hi n cu i năm 2000 đ t ấ ấ   d u ch m h t cho “tri u đ i” Pentium III. Willamette s n xu t trên công   ngh  0,18 µm, có 42 tri u transistor (nhi u h n g n 50% so v i Pentium   III), bus h  th ng (system bus) 400 MHz, b  nh  đ m tích h p L2 256 KB. ư   P4 Willamette có m t s  t c đ  nh  1,3, 1,4, 1,5, 1,6, 1,7, 1,8, 1,9, 2,0 ệ  GHz.Xung th c (FSB) c a Pentium 4 là 100 MHz nh ng v i công ngh ề Quad Data Rate cho phép BXL truy n 4 bit d  li u trong 1 chu k , nên bus   ệ ố h  th ng c a b  x  lý là 400 MHz.

(cid:0) CPU Pentium 4 WillametteP4 Northwood.

Hình 62

ệ ệ

ộ ệ ấ ợ ấ ả ớ ệ

ố ộ ồ

ố

ộ ệ ỗ ợ

ồ

ướ ệ ầ ả

ề ạ ớ

ướ ệ ớ

ổ ủ ơ ủ ể

ượ ủ ử ả ộ ợ

ấ ớ

ớ ệ ớ ậ ệ ượ

ử ạ ượ ả   Xu t hi n vào tháng 1 năm 2002, đ c s n xu t trên công ngh  0,13 µm, có   kho ng 55 tri u transistor, b  nh  đ m tích h p L2 512 KB. Northwood có   3 dòng g m Northwood A (system bus 400 MHz), t c đ  1,6, 1,8, 2,0, 2,2,   2,4, 2,5, 2,6 và 2,8 GHz. Northwood B (system bus 533 MHz), t c đ  2,26,   2,4, 2,53, 2,66, 2,8 và 3,06 GHz (riêng 3,06 GHz có h  tr  công ngh  siêu ấ   ồ phân lu ng Hyper Threading – HT). Northwood C (system bus 800 MHz, t t ả ỗ ợ c  h  tr  HT), g m 2,4, 2,6, 2,8, 3,0, 3,2, 3,4 GHz. P4 Prescott (năm 2004).   ấ ộ ử   Là b  x  lý đ u tiên Intel s n xu t theo công ngh  90 nm, kích th c vi ề   ợ ả m ch gi m 50% so v i P4 Willamette. Đi u này cho phép tích h p nhi u ệ   transistor   h n   trên  cùng   kích  th c   (125   tri u   transistor   so   v i   55   tri u ơ   ộ ố transistor c a P4 Northwood), t c đ  chuy n đ i c a transistor nhanh h n, ng b  nh  đ m tích h p L2 c a P4 tăng kh  năng x  lý, tính toán. Dung l   ậ   Prescott g p đôi so v i P4 Northwood (1 MB so v i 512 KB). Ngoài t p ứ   ổ ệ c b  sung t p l nh SSE3 giúp các  ng l nh MMX, SSE, SSE2, Prescott đ ơ ụ d ng x  lý video và game ch y nhanh h n.

ộ

ả ộ

ở ộ ệ ố

ậ ệ ệ ợ ồ

ỗ ợ ả

ố ộ ươ ừ ế ớ ứ ng  ng t

ố ộ ừ ớ ế  2,8 GHz đ n 3,8 GHz.

ộ ử Hình 63. CPU P4 Northwood SX năm 2002 và CPU P4 Prescott SX năm  2004 ố Prescott A (FSB 533 MHz) có các t c đ  2,26, 2,4, 2,66, 2,8. Prescott 505   (2,66 GHz), 505J (2,66 GHz), 506 (2,66 GHz), 511 (2,8 GHz), 515 (2,93  GHz), 515J (2,93 GHz), 516 (2,93 GHz), 519J (3,06 GHz), 519K (3,06 GHz)  ượ   ớ ệ Prescott E, F (năm 2004) có b  nh  đ m L2 1 MB (các phiên b n sau đ c   m  r ng 2 MB), bus h  th ng 800 MHz. Ngoài t p l nh MMX, SSE, SSE2, ộ ố  ỗ ợ SSE3 tích h p, Prescott E, F còn h  tr  công ngh  siêu phân lu ng, m t s phiên b n sau có h  tr  tính toán 64 bit. Pentium 4 HT 2.8E (2,8 GHz), 3.0E  (3,0 GHz), 3.2E (3,2 GHz), 3.4E (3,4 GHz). Pentium 4 HT 3.2F, 3.4F, 3.6F,  3.8F v i các t c đ  t    3,2 GHz đ n 3,8 GHz, Pentium 4 HT 517, 520, 520J, 521, 524, 530, 530J, 531, 540, 540J, 541, 550, 550J, 551, 560,  560J, 561, 570J, 571 v i các t c đ  t (cid:0) B  x  lý Celeron

ượ ữ ụ ệ Celeron đ

ế ế ớ c thi ổ ầ ư

ứ ứ ụ

ả ớ ệ ừ ệ ả ấ ộ ộ ử   t k  v i m c tiêu dung hòa gi a công ngh  và  B  x  lý  ậ ả   giá c , đáp  ng các yêu c u ph  thông nh  truy c p Internet, Email, chat, ử   x  lý  các   ng  d ng  văn  phòng.Celeron  Willamette   128  (2002),  b n  “rút ọ    P4 Willamette, s n xu t trên công ngh  0,18 µm, b  nh  đ m L2 g n” t

ệ ố

ư ộ ố

ọ ừ

ệ ớ ệ

ố ợ ỗ ợ ậ ệ

ớ ế

ệ ấ ả

ấ ậ ệ ả ộ ố ỗ ợ

ộ ươ ừ ớ ố ứ ng  ng t

ế ỗ ợ ậ ệ   128 KB, bus h  th ng 400 MHz. Celeron Willamette 128 h  tr  t p l nh ộ   MMX, SSE, SSE2. M t s  BXL thu c dòng này nh  Celeron 1.7 (1,7 GHz)   P4 và   Celeron   1.8   (1,8   GHz).Celeron   NorthWood   128,   “rút   g n”   t   ệ  ộ Northwood, công ngh  0,13 µm, b  nh  đ m tích h p L2 128 KB, bus h   th ng 400 MHz. Celeron NorthWood 128 cũng h  tr  các t p l nh MMX, ươ   ồ SSE, SSE2, g m Celeron 1.8A, 2.0, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.5, 2.6, 2.7, 2.8 t ng ộ ừ ứ ố  1,8 GHz đ n 2,8 GHz.Celeron D (Presscott 256), ng v i các t c đ  t   ộ  ừ ề ả ự ượ  n n t ng P4 Prescott, s n xu t trên công ngh  90nm, b đ c xây d ng t ệ  ợ ớ ệ nh  đ m tích h p L2 256 KB (g p đôi dòng Celeron NorthWood), bus h ỗ ợ  ố th ng 533 MHz. Ngoài các t p l nh MMX, SSE, SSE2, Celeron D h  tr ậ ệ   t p l nh SSE3, m t s  phiên b n sau có h  tr  tính toán 64 bit. Celeron D ồ   g m 310, 315, 320, 325, 325J, 326, 330, 330J, 331, 335, 335J, 336, 340, 340J, 341, 345, 345J, 346, 350, 351, 355 v i các t c đ  t    2,13 GHz đ n 3,33 GHz.

ấ

ượ ệ ủ ườ ấ c Intel “ u ái” dành cho game th  và ng

ự

ờ ấ ể

ủ ầ

ớ ệ ộ

c xây d ng t ệ ớ ệ ộ ả ấ ệ ố ệ ồ

ộ   Pentium 4 Extreme Edition (P4EE) xu t hi n vào tháng 9 năm 2003, là b ư ử   i dùng cao c p. P4EE x  lý đ ệ   ạ ủ ừ ộ ử ượ  b  x  lý Xeon dành cho máy ch  và tr m làm vi c. đ ổ ậ ủ ờ   Ngoài công ngh  HT “đình đám” th i b y gi , đi m n i b t c a P4EE là ả ổ   b   sung   b   nh   đ m   L3   2   MB.   Phiên   b n   đ u   tiên   c a   P4   EE   (nhân   Gallatin) s n xu t trên công ngh  0,13 µm, b  nh  đ m L2 512 KB, L3 2 MB, bus h  th ng 800 MHz, g m P4 EE 3.2 (3,2 GHz), P4 EE 3.4 (3,4   GHz).

Hình 65. CPU Pentium 4 Extreme Edition

(cid:0) B  x  lý 64 bit, vi ki n trúc NETBURST

ộ ử ế

ế

ầ ượ ử ụ

ử ụ ệ ộ

ệ ố ậ ệ

ừ ệ ả

ể ố ư ố

ệ ả ệ ế

ộ ố ố ư ộ P4 Prescott (năm 2004)Vi ki n trúc NetBurst 64 bit (Extended Memory 64     c Intel s  d ng trong BXL P4 Prescott Technology – EM64T) đ u tiên đ ớ  (tên mã Prescott 2M). Prescott 2M cũng s  d ng công ngh  90 nm, b  nh ệ   đ m L2 2 MB, bus h  th ng 800 MHz. Ngoài các t p l nh MX, SSE, SSE2,  BXL SSE3, công ngh  HT và kh  năng tính toán 64 bit, Prescott 2M (tr   ệ   ỗ ợ ộ ệ 620) có h  tr  công ngh  Enhanced SpeedStep đ  t i  u t c đ  làm vi c ộ ử ệ ằ   nh m ti t ki m đi n năng. Các b  x  lý 6×2 có thêm công ngh   o hóa   (Virtualization Technology). Prescott 2M có m t s  t c đ  nh  P4 HT 620

(2,8 GHz), 630 (3,0 GHz), 640 (3,2 GHz), 650 (3,4 GHz), 660, 662 (3,6 GHz)  và 670, 672 (3,8 GHz).

Hình 66

ỗ ợ

ợ ư ươ

ấ ệ

ồ ơ ỏ ơ ệ t ít h n các dòng tr

ộ ử

ộ ố ạ ầ ế

ộ ử ng th t c  chai do băng thông b  x  lý

ượ ả ế ừ c c i ti n t ắ ổ ệ ụ ề ỗ

ệ ấ

ỏ ệ ệ ố ẻ

ậ ệ ượ

ở ộ ệ ớ ỉ

ỗ ợ ộ ố ộ ử ư ộ

ậ   CPU Pentium Prescott 2MPrescott Cedar Mill (năm 2006) h  tr  các t p ự ệ  Prescott 2M nh ng không tích h p Virtualization l nh và tính năng t   ng t ụ  ượ ả c s n xu t trên công ngh  65nm nên tiêu th Technology. Cedar Mill đ ướ ệ ấ   c, g m 631 (3,0 GHz), đi n năng th p h n, t a nhi 641   (3,2   GHz),   651   (3,4   GHz)   và   661   (3,6   GHz).Pentium   D (năm   2005)  Pentium D (tên mã Smithfield, 8xx) là b  x  lý lõi kép (dual core) đ u tiên   ư  ặ ủ  P4 Prescott nên cũng g p m t s  h n ch  nh c a Intel, đ ở ứ ệ ượ  m c 800 MHz (400 MHz hi n t   ượ ả   ệ t. Smithfield đ cho m i lõi), đi n năng tiêu th  cao, t a nhi u nhi c s n ớ ệ ộ   xu t trên công ngh  90nm, có 230 tri u transistor, b  nh  đ m L2 2 MB ặ (2×1 MB, không chia s ), bus h  th ng 533 MHz (805) ho c 800 MHz.   ị ậ   Ngoài các t p l nh MMX, SSE, SSE2, SSE3, Smithfield đ c trang b  t p ị ệ   l nh m  r ng EMT64 h  tr  đánh đ a ch  nh  64 bit, công ngh  Enhanced SpeedStep (830, 840). M t s  b  x  lý thu c dòng này nh  Pentium D 805   (2,66 GHz), 820 (2,8 GHz), 830 (3,0 GHz), 840 (3,2 GHz).

ế

ượ ệ

ệ ệ ộ

ớ ệ ố ệ ề ớ ơ

ố ộ

ợ ỗ

ử ụ CPU  Pentium D 805  (  Dual  Core  )Cùng s  d ng vi  ki n trúc NetBurst,   ế ế ớ   t k  m i trên công ngh  65nm, c Intel thi Pentium D (mã Presler, 9xx) đ ơ   376 tri u transistor, b  nh  đ m L2 4 MB (2×2 MB), hi u năng cao h n,   nhi u tính năng m i và ít t n đi n năng h n Smithfield. Pentium D 915 và   920 t c đ  2,8 GHz, 925 và 930 (3,0GHz), 935 và 940 (3,2 GHz), 945 và 950 (3,4   GHz),   960   (3,6GHz).   Presler   dòng   9×0   có   h   tr     Virtualization Technology.

Hình 67. CPU Pentium D 915 (cid:0) Pentium Extreme Edition (năm 2005)

ấ ủ ườ i dùng cao c p. Pentium EE s

ủ

ộ ở ộ ớ ệ c m  r ng đ n 2 MB (2×1 MB), h

ệ ệ ợ ậ ế ệ

ộ

ộ ử ớ ệ ử ụ ở ộ ượ ế ộ

ệ ỗ ợ ậ ệ ệ

ộ ố ộ ử ộ

ệ ố ử  ộ ử B  x  lý lõi kép dành cho game th  và ng ử ụ   ụ d ng nhân Smithfield, Presler c a Pentium D trong đó Smithfield s  d ng ỗ  ượ công ngh  90nm, b  nh  đ m L2 đ tr     t p   l nh   MMX,   SSE,   SSE2,   SSE3,   công   ngh   HT,   Enhanced   Intel SpeedStep Technology (EIST) và EM64T. Pentium 840 EE (3,20 GHz, bus  ộ ữ ệ ố   h  th ng 800 MHz) là m t trong nh ng b  x  lý thu c dòng này.Pentium   EE Presler s  d ng công ngh  65 nm, b  nh  đ m L2 đ c m  r ng đ n 4 MB (2×2 MB), h  tr    t p l nh MMX, SSE, SSE2, SSE3, công ngh  HT, Enhanced   Intel   SpeedStep   Technology   (EIST),   EM64T   và   Virtualization  Technology. M t s  b  x  lý thu c dòng này là Pentium EE 955 (3,46GHz)   và Pentium EE 965 (3,73GHz) có bus h  th ng 1066 MHz.

Hình 68. CPU Pentium EE 955

(cid:0) B  x  lý 64bit, ki n trúc Core

ộ ử ế

ớ ạ ầ

ọ ớ ả ễ ả ế ệ ự

ệ

ẻ ộ ạ

ấ ộ ớ

ữ ố

ố ả ế ơ ế ộ ử ữ

ụ ệ ạ ỏ ớ ế   i thi u ki n trúc Intel             T i di n đàn IDF đ u năm 2006, Intel đã gi ộ ở ộ   Core v i năm c i ti n quan tr ng là kh  năng m  r ng th c thi đ ng (Wide ả   Dynamic Execution), tính năng qu n lý đi n năng thông minh (Intelligent ớ ệ Power Capability), chia s  b  nh  đ m linh ho t (Advanced Smart Cache),   ươ   ng truy xu t b  nh  thông minh (Smart Memory Access) và tăng t c ph ẽ  ệ ti n s  tiên ti n (Advanced Digital Media Boost). Nh ng c i ti n này s ả   ả ạ t o ra nh ng b  x  lý m nh h n, kh  năng tính toán nhanh h n và gi m ơ ứ m c tiêu th  đi n năng, t a nhi ơ ế ệ t ít h n so v i ki n trúc NetBurst.

Hình 69. Intel Pentium Dual­Core Processor SX năm 2006 Socket 775

(cid:0) Intel Core 2 Duo

ả ấ ệ ộ ử

ệ

ả ề ườ ệ ề

ố ư ố ỗ ợ ạ ướ ự ấ ế

ệ ệ ố ng b o v  h  th ng tr ộ ộ ử i  u t c đ  b  x  lý nh m ti ả ỗ ợ

ệ ố ớ ệ ộ

ộ

ệ

ệ ố ớ ệ ấ

ớ ệ ộ ỗ

B  x  lý lõi kép s n xu t trên công ngh  65 nm, h  tr  SIMD instructions, công ngh  Virtualization Technology cho phép ch y cùng lúc   ủ   c s  t n công c a nhi u h  đi u hành, tăng c ệ   ệ ằ t ki m đi n virus (Execute Disable Bit), t ừ năng (Enhanced Intel SpeedStep Technology), qu n lý máy tính t    xa (Intel ậ ệ   Active Management Technology). Ngoài ra, còn h  tr  các t p l nh MMX, SSE,   SSE2,   SSE3,   SSSE3.Core   2   Duo (tên   mã   Conroe)   có   291   tri uệ   ộ ố ộ ử   transistor, b  nh  đ m L2 4 MB, bus h  th ng 1066 MHz. M t s  b  x  lý   thu c dòng này: E6600 (2,4 GHz), E6700 (2,66 GHz). Core 2 Duo (tên mã ộ  Allendale) E6300 (1,86 GHz), E6400 (2,13 GHz) có 167 tri u transistor, b ệ   nh  đ m L2 2MB, bus h  th ng 1066 MHz, E4300 (1,8 GHz) xu t hi n ợ  năm   2007   có   b   nh   đ m   L2   2   MB,   bus   800   MHz,   không   h   tr Virtualization Technology.

(cid:0) Core 2 Extreme

Hình 70. CPU Intel® Core™2 DuoSX năm 2007

ủ ử ụ ộ ử ế ề             B  x  lý lõi kép dành cho game th  s  d ng ki n trúc Core, có nhi u

ố ể ệ ả ư ấ

ệ ớ ộ ử ớ

ệ ậ

ỗ ợ  ặ đ c đi m gi ng v i b  x  lý Core 2 nh  công ngh  s n xu t 65 nm, h  tr   các   công   ngh   m i   Enhanced   Intel   SpeedStep   Technology,   Intel   x86­64, Execute Disable Bit, Intel Active Management, Virtualization Technology,  Intel   Trusted   Execution   Technology…   các   t p   l nh   MMX,   SSE,   SSE2,   SSE3, SSSE3.

(cid:0) Core 2 Extreme (tên mã Conroe XE)

Hình 71. CPU Core 2 Extreme (4 nhân) SX tháng 7/2006

ệ

ố ộ ớ ệ ườ ng phía tr

ệ ố ế ụ ộ ệ ở

ẽ ỏ ắ ắ ớ

ườ ệ ế ớ ạ  (tháng 7 năm 2006) v i đ i di n X6800 2,93 Ghz, b  nh  đ m L2 đ n 4   ướ ủ ộ  MB, bus h  th ng 1066 MHz. Cu i năm 2006, con đ c c a b ộ ử ớ ử   i thi u b  x  lý 4 nhân (Quad Core) x  lý ti p t c r ng m  khi Intel gi như Core 2 Extreme QX6700, Core 2 Quad Q6300, Q6400, Q6600 và b  xộ ử  ộ ử lý 8 nhân trong vài năm t   i. Ch c ch n nh ng b  x  lý này s  th a mãn nhu ầ c u ng ữ ố ộ i dùng đam mê công ngh  và t c đ .

ầ Hình 72. CPU Core 2 Quad (8 nhân) SX đ u năm 2007

ắ 2.5 Quy trình tháo, l p CPU vào mainboard

ắ B1. L p CPU vào Mainboard

ấ ố

ế ướ ư ượ ắ ộ ặ ặ ắ t nh t nên l p CPU vào c l p vào thùng máy thì t   ằ   ẳ c, đ t Mainboard lên m t m t ph ng, êm. Tháo thanh khóa CPU b ng

ư N u Mainboard ch a đ tr cách dùng ngón tay cái kéo ngang ra ngoài sau đó đ a lên trên

Hình 73

ượ ư ừ ạ B2. Tùy theo t ng lo i CPU nh ng t ấ c đánh d u vát t

ẹ ắ ộ ạ   ấ ả ề i   t v  trí l p CPU vào Mainboard. Đ t CPU nh  nhàng vào

t c  đ u đ ặ ắ ế ị ả ả ằ ắ ố m t góc cho bi ả khe c m và đ m b o CPU ph i n m sát xu ng khe c m

Hình 74

ạ ố ượ ữ ạ ở ấ ắ ộ c gi i b i m t kh t khe c m l

B3. G t thanh khóa CPU xu ng và đ

Hình 75

ờ ắ ớ ẽ

ế

ử ụ ỗ ắ  c m mà s  d ng ch  y u  ắ ệ ữ ấ ộ ắ ị ể ử ụ ặ ậ ả

ủ ế Các khe c m CPU đ i m i s  không có các l ể ả ậ ể ki u ti p xúc, bên trên có m t n p đ y đ  b o v . Khi g n CPU thì tháo  ấ t m này ra và đ t CPU đúng v  trí và ph i gi a t m đ y này đ  s  d ng khi c nầ

ị Hình 76 ị B4. Đ t CPU và đúng v  trí quy đ nh trên mainboard

ặ

Hình 77

ắ

ạ ạ ả B5. G n qu t t n nhi ằ ữ

ắ ấ ạ

ụ ế

ượ ắ ố c lên trên

ệ t cho CPU ạ ặ ắ ạ ề ặ  qu t và L p qu t vào b ng cách đ t qu t ngay ng n lên b  m t CPU, gi   ạ   ạ ỗ ỗ ủ ế ắ ở  c a đ  c m qu t. tùy theo m i lo i qu t  4 góc vào l nh n các khóa gài  ẽ ạ ử ụ ữ  khác nhau, có lo i s  d ng hai thanh khóa hai bên , có s  có các khóa gi   ặ ướ   ặ ắ ạ ử ụ lo i s  d ng 4 vit b t xu ng Mainboard ho c d ng mi ng lót đ t đ i Mainboard và b t vit ng Mainboard

Hình 78

ư ố ớ ạ ấ ặ Không nh n m nh làm cong ho c gãy chân CPU, đ i v i các CPU L u ý:

ớ ẽ ể ế ắ ượ   c

ờ đ i m i s  không có các chân c m mà dùng ki u chân ti p xúc, không đ ạ ch m tay vào các chân này

BÀI 6

Ạ

ộ ậ

ộ ớ ợ ả ầ ữ ộ

ạ ượ ườ ế ị ệ ử ử ế ế ể ệ

c thi ở t b  ngo i vi. Chipset th ộ

ạ ử ữ

ế ị ệ ệ ố ấ ủ ệ ọ

ạ ỏ

ạ ộ ở ữ ế ẩ

ư ả ẩ ỹ

ự

ụ

ầ

ườ ặ ắ ỗ c các thành ph n chính trên Mainboard ệ ủ c nguyên lý làm vi c c a Mainboard ụ c các nguyên nhân và cách kh c ph c các l ng g p i th

Tên bài :   BO M CH CHÍNH Mã bài: MĐ 23 Ý nghĩa:  ộ   ợ ủ  trong m t Chipset và CPU là m t t p h p c a các thành ph n  đi n t ữ ệ ồ ạ m ch tích h p qu n lý các lu ng d  li u gi a b  vi x  lý, b  nh  và   ớ   ng đ các thi t k  đ  làm vi c v i ể ử ụ ể ủ ộ   m t gia đình c  th  c a các b  vi x  lý. B i vì nó ki m soát thông tin ộ   ộ liên l c gi a các b  vi x  lý và các thi t b  bên ngoài, chipset đóng m t ị   vai trò quan tr ng trong vi c xác đ nh hi u su t c a h  th ng. Do đó   khi h ng chipset ho c CPU là máy tính hoàn toàn không ho t đ ng, nên ườ   ử ệ vi c chu n doán và khoanh vùng s a ch a hoăc thay th  đòi h i ng i ọ h c ph i hình thành k  năng t    phán đoán logic và thao tác chu n xác trong quá trình th c hành  M c tiêu: ắ ượ ­ N m đ ể ượ ­ Hi u đ ể ượ ­     Hi u đ ủ c a Mainboard

ộ N i dung:

ệ

ấ

1.  Khái ni m mainboard ớ ả ề ắ

ắ ệ   ị Đây là b ng m ch l n nh t trong máy vi tính nó ch u trách nhi m ầ   ầ ế c c m vào nó. Đây là c u ế   c c m vào ế ị ượ t b  đ

ạ ạ ượ ể liên k t và đi u khi n các thành ph n đ ủ ố n i trung gian cho quá trình giao ti p c a các thi ả b ng m ch.

ầ Khi có m t thi

ử ứ ế ị ạ ế ị ượ ạ c l

ả ử i cho thi ệ ệ ố ể ậ

ẩ ọ ệ ộ ượ t b  yêu c u đ c x  lý thì nó g i tín hi u qua ầ Mainboard và ng t b  nó cũng i khi CPU c n đáp  ng l ph i thông qua Mainboard. H  th ng làm công vi c v n chuy n trong Mainboard g i là Bus, đ t k  theo nhi u chu n khác nhau. c thi

ề ế ị ạ ộ ớ

ượ M t Mainboard cho phép nhi u lo i thi ư ế ệ ụ ộ

ề ế ế ề   ề t b  khác nhau v i nhi u   th  h  khác nhau c m trên nó. Ví d  nh  CPU, m t Mainboard cho phép nhi u th  h  c a CPU.

ề ề ấ ả ắ ế ệ ủ ấ

ỗ ạ ả Mainboard có r t nhi u lo i do nhi u nhà s n xu t khác nhau nh ấ ữ ể ặ

ầ

ố ư    Intel, Compact v.v.. M i nhà s n xu t có nh ng đ c đi m riêng cho ủ ạ c a   mình. lo i     Mainboard   ư chúng   có  Nh ng nhìn chung   ể   ặ các thành ph n và đ c   đi m   gi ng nhau.

Hình 79

ơ ồ ố ạ ộ ủ 2. S  đ  kh i và nguyên lý ho t đ ng c a mainboard

ơ ồ ố 2.1. S  Đ  kh i

Hình 80

ủ ạ ộ 2.2 Nguyên lý ho t đ ng c a mainboard :

ầ ắ

ữ ụ ắ ầ

ư ố ệ ữ ữ ớ

ọ ­  Mainboard có 2 IC quan tr ng là Chipset c u b c và Chipset   ố ầ c uầ  nam, chúng có nhi m v  là c u n i gi a các thành ph n c m vào     mở  ớ Mainboard nh  n i gi a CPU v i RAM, gi a RAM v i các khe ộ r ng PCI v v...

ố ề ữ ườ ­ Gi a các thi t b  này thông th ộ ng có t c đ  truy n qua l

ộ ố ụ ế ị ọ

ố ộ ố

ắ ố

ạ   i r tấ   khác   nhau   còn   g i   là   t c   đ   Bus.   Thí   d   trên   m t   Mainboard ộ   ư ộ ữ ệ    là 533MHz nh ng t c đ  ra vào Pentium 4, t c đ  d  li u ra vào CPU ộ ỉ ộ b  nh  RAM ch  có 266MHz và    t c đ  ra vào Card Sound g n trên khe PCI l

ộ ả ầ ỉ ­  Gi

ạ ớ ữ ệ  c ng lên b  nh  RAM sau đó d  li u đ

ờ ư ộ ế ố ộ ả i t m th i đ a k t qu  xu ng b  nh  RAM tr

ữ ệ ớ ủ ữ ệ

ư ớ ạ i ch  có 66MHz . ả   ủ ả ử  s  nghe m t b n nh c MP3, đ u tiên d  li u c a b n ượ ử   ạ ừ ổ ứ ạ ượ c x  lý c n p t   nh c đ ướ ồ ạ ạ c khi trên CPU r i l   ể   ộ đua qua Card Sound ra ngoài, toàn b  hành trình c a d  li u di chuy n nh  sau :

ọ ữ ệ ổ ứ

­ D  li u đ c trên  ầ ề ậ ố

ớ ậ ố ắ ộ ớ

ầ ớ ậ ố   ổ  c ng truy n qua c ng IDE v i v n t c ổ   33MHz   đi   qua   Chipset   c u   nam   đ i   v n   t c   thành   133MHz   đi   qua ầ ữ ệ ừ  Chipset c u b c vào b  nh  RAM v i v n t c 266MHz, d  li u t ắ ớ ố ộ 266MHz  ượ ạ c n p lên CPU ban đ u đi vào Chipset b c v i t c đ Ram đ

ừ ớ ố

ướ c n p tr  l ế ủ  d  li u đ ắ i RAM theo h

ng ng ủ

ủ ế ị ế ư ậ . Nh  v y 4 thi

ề ấ

ố ộ ề

c ng có Bus là 33MHz

ệ ượ ớ ệ ố c v i nhau thông qua h  th ng Chipset đi u ể ố   ề   khi n t c

ử   ộ  Chipset b c lên CPU v i t c đ  533MHz , k t q a x  lý sau đó đi t ượ ạ ữ ệ ượ ử   ượ ạ ở ạ c g i đ c l i , sau đó ữ   ớ i Card Sound qua Bus 266MHz c a RAM, qua ti p Bus 133MHz gi a t ố   t b  có t c hai Chipset và qua Bus 66MHz c a khe PCI ộ đ  truy n r t khác nhau là      + CPU có Bus (t c đ  truy n qua chân) là 533MHz      + RAM có Bus là 266MHz      + Card Sound có Bus là 66MHz Ổ ứ      +   đã làm vi c đ ộ đ  Bus .

ầ 3. Các thành ph n chính trên mainboard

ắ 3.1. Chipset B c, chipset Nam

 Chipset B c.ắ

ặ

ạ ắ ả ầ ệ ữ ­ Đ c tính:  Chip   c u   b c   đ m   nhi m   vi c   liên   l c   gi a   các   thi

ộ ầ

ọ ợ ề ươ

ầ ệ ộ ử ắ ầ ỉ

ặ ộ ỉ ớ ộ

ộ ạ ữ

ườ ầ ự ề

ạ ụ ộ ử ẩ ệ ớ

ỉ

ộ ử ố ố d ng   b   x   lý

ử ụ d ng   DDR   SDRAM,   chipset

ệ ộ ớ ỉ ộ ể ử ụ ư ớ

ế   ệ t ạ   bị CPU, RAM, AGP  ho cặ  PCI Express, và chip c u nam. M t vài lo i ể ứ   còn   ch a   ch ng   trình   đi u   khi n   video   tích   h p,   hay   còn   g i   là Graphics and Memory Controller Hub (GMCH). Vì các b  x  lý và RAM   ệ   khác nhau yêu c u các tín hi u khác nhau, m t chip c u b c ch  làm vi c ộ   ạ ớ ạ v i m t ho c hai lo i CPU và nói chung ch  v i m t lo i RAM. Có m t ỗ ợ ượ ử  ạ vài lo i chipset h  tr  hai lo i RAM (nh ng lo i này th c s ng đ ủ   ắ ụ ổ   thay   đ i   v   chu n).   Ví   d ,   chip   c u   b c   c a d ng   khi   có   s ỉ  Duron, Athlon,  chipset NVIDIA nForce2 ch   làm   vi c   v i   b   x   lý và Athlon XP v iớ  DDR SDRAM, chipset Intel i875 ch  làm vi c v i h ớ ệ  ơ    Pentium   4 ho cặ  Celeroncó   t c   đ   l n   h n ử ụ th ng   s ệ   1.3GHz   và   s  Intel i915g   ch   làm   vi c v iớ  Intel Pentium 4 và Intel Celeron, nh ng có th  s  d ng b  nh  DDR   ho cặ  DDR2.

ủ ộ Chip c u b c trên m t bo m ch ch  là nhân t

ư ộ ố ượ ọ    r t quan tr ng ộ ố ng, t c đ

ố ấ ạ ắ ng, t c đ  và lo i CPU cũng nh  dung l ể ượ ử ụ ế ị ạ ầ ố ượ quy t đ nh s  l và lo i RAM có th  đ ạ c s  d ng.

Hình 81

ố

ộ ầ ượ ườ ế ố ở ấ

ố ử ư ệ ư ấ ả ớ ượ ố  khác nh  đi n áp và s  các k t n i dùng đ  c p đ  ng t c  các chipset  ng RAM t

ạ ườ ỉ ỗ ợ ộ ế ế ủ

ụ ng có gi ớ ạ

ớ ớ ơ

ỉ ộ ộ ể ị ớ

ố m t l

ầ ặ ữ ạ ặ

ộ ố ặ ế ả ầ

ệ ọ

ệ ố ộ ứ c cũng Các nhân t ấ ị   i dùng có vai trò nh t đ nh. G n nh  t ộ ộ ử   i đa ph  thu c b  x  lý ch  h  tr  m t dòng vi x  lý v i l ộ  ớ ạ ủ i h n b và thi t k  c a bo m ch ch . Các máy Pentium th ớ   i h n là 4 GB. nh  là 128 MB, trong khi các máy dùng Pentium 4 có gi K  tể ừ Pentium Pro đã h  tr  đ a ch  b  nh  l n h n 32 bit, th ỗ ợ ị ườ ng là   ủ  ạ ị 36 bit, do đó có th  đ nh v  64 GB b  nh . Tuy nhiên các bo m ch ch ư ớ ạ   ơ ỉ ỗ ợ ộ ượ ng RAM ít h n vì các nhân t i h n  khác (nh  gi ch  h  tr ỗ ủ ệ ề ủ ỉ ắ M i chip c u b c ch  làm c a h  đi u hành và giá thành c a RAM).   ạ   ộ ệ ậ ầ ớ vi c v i m t ho c hai lo i chip c u nam. Do v y nó đ t ra nh ng h n ưở ậ ố ớ ế ỹ   ng đ n m t s  đ c tính ch  k  thu t đ i v i chip c u nam và  nh h ắ ế   ầ ủ c a h  th ng.Chip c u b c đóng vai trò quan tr ng trong vi c quy t ể ượ ị đ nh m t máy tính có th  đ ế c kích xung đ n m c nào.

ế ầ ắ ầ ớ ­ Các thành ph n giao ti p v i Chíp c u b c:

Hình 82

ổ ữ ệ ể ề ắ ầ Chíp c u b c trao đ i d  li u và đi u khi n các thành ph n có

ồ ờ

ầ ư ự ế ử ệ ấ

ể ắ ớ ữ ế ầ ầ

ố ầ ố ộ t c đ  cao nh : CPU, RAM, Chíp Video, và Chíp c u nam, đ ng th i  nó tr c ti p x  lý tín hi u đ  cung c p cho Monitor.  ệ Giao ti p gi a Chíp c u b c v i các thành ph n trên thông qua h   th ng BUS chính là Data BUS, Address BUS và Control BUS.

ạ

ả ệ c g n thêm 1 mi ng t n nhi t.

ậ ­ Cách nh n d ng: ớ ng đ ầ ấ (cid:0) Chip l n nh t trên Mainboard. ế ượ ắ ườ (cid:0) Th ằ (cid:0) N m g n CPU và RAM.

ầ ạ ả ệ ữ ệ ­   Nhi m v :

ầ

ọ ợ ể ứ ươ ắ ặ ề ế ị ạ

ộ ộ ử ầ

ộ ớ ạ ệ

ầ ặ ạ ỉ ớ ữ ắ ộ ạ

ượ ử ụ ự ẩ

ng đ ủ ụ ớ ộ ử ệ ỉ

ớ

ử ụ ộ ử ặ

ỉ ố ỉ ử ụ

ể ử ụ ư ộ ớ

ế ị CPU, RAM, AGP ho cặ  PCI Express, t b

.

ươ ứ ề ể ạ ợ ng trình đi u khi n video tích h p, hay còn

ậ ụ Chip c u b c đ m nh n vi c liên l c gi a các   ộ   t b  CPU, RAM, Card AGP ho c PCI Express và chip c u Nam. M t thi vài lo i còn ch a ch   ng trình đi u khi n video tích h p hay còn g i là   Graphics   and   Memory   Controller   Hub   (GMCH).   Vì   các   b   x   lý   và ỉ  ệ RAM khác nhau yêu c u các tín hi u khác nhau, m t chip c u b c ch ạ   làm vi c v i m t ho c hai lo i CPU và nói chung ch  v i m t lo i ỗ ợ ộ ạ  hai lo i RAM (nh ng lo i này RAM. Có m t vài lo i chipset h  tr   ầ   ổ ề ườ th c s  d ng khi có s  thay đ i v  chu n). Ví d : chip c u ắ   b c c a chipset NVIDIA nForce 2 ch  làm vi c v i b  x  lý Duron, ệ   Athlon và Athlon XP v i DDR SDRAM, chipset Intel i875 ch  làm vi c ộ ớ   ớ ệ ố v i h  th ng s  d ng b  x  lý Pentium 4 ho c Celeron có t c đ  l n ệ   ơ h n 1.3 GHz và s  d ng DDR SDRAM, chipset Intel i915g ch  làm vi c ớ v i Intel Pentium 4 và Intel Celeron nh ng có th  s  d ng b  nh  DDR   ặ ho c DDR2 ữ ạ Liên l c gi a các thi ầ và chip c u nam ộ M t vài lo i còn ch a ch ọ g i là Graphics and Memory Controller Hub (GMCH) hay VGA on

ườ ỗ ­  L i th ậ ặ ng g p: ạ ạ ươ ư . Không nh n d ng CPU (CPU không ch y, t ng t nh  h ư ở

socket CPU)

ủ ồ ậ . Không nh n RAM (Tr

ườ ắ ữ ặ

ắ   ợ ng h p ngu n RAM đã đ ): không g ng RAM thì loa Beep kéo dài g ng RAM vô thì không beep n a ho c beep   liên t c.ụ

ợ ườ ặ ồ ủ   ng h p ngu n AGP ho c PIC­E  đ )

ấ ạ ắ ậ . Không nh n VGA (tr ặ ặ (ho c m t VGA onboard) Card Test Main báo code 25 ho c 26 . ụ ọ . Ch m, h ng chip B c: R t d  ki m tra thông qua các t

ỏ ỗ ư ắ ả

ớ ấ ễ ể ồ    l c ngu n ộ ả trên l ng. L i này b t bu c ph i thay. Ph i có máy hàn chip BGA   ế ượ c.  chuyên dùng thì m i thay th   đ

ớ ấ ở ng x y ra v i mainboard laptop đã s . H  các chân bi BGA: r t th

ố ẹ

ấ ệ ạ ả ườ ể ấ ạ ư i nh ng t ầ ả ạ i ph n t n nhi ử  t nh t nên x  ra, làm   ẽ ả t cho chip thì s

ử ụ ờ

ệ ặ

ụ d ng trên 1 năm. Nh  thì có th  h p l ạ l i, nên làm l i chân bi BGA và đóng l kéo dài th i gian s  d ng  ­ Cách x  lý:ử ậ ạ ở ệ ạ ạ ệ   . Không nh n d ng CPU (Card Test hi n C0, FF ho c không hi n ấ ạ   ử i

ầ

ườ ể gì): có th  do h  socket (đè m nh th  thì ch y) v  sinh socket, h p l ế ạ socket (n u d ng chân g m). ặ ỗ ấ ả . T t c  3 l ng g p nêu trên đ u ph i h p l ặ   ắ i chip B c ho c

ề ặ ả ấ ạ ả ắ ạ i th tháo chip B c ra làm chân và đóng l i ho c ph i thay chip B c khác.

ặ

ầ ầ ữ

ề ầ ắ ổ ữ ệ ớ ớ ầ ầ

ở ộ ư ổ

ổ

ể ể ề ề ề ề

ắ  Chipset Nam: ­ Đ c tính:    Chíp c u nam là c u nói gi a chíp c u b c v i các thành ph n có ậ ộ ể ố   t c đ  ch m, nó đi u khi n và trao đ i d  li u v i các thành ph n có ậ ộ ố    đĩa HDD và CDROM, các Card m  r ng trên t c đ  ch m nh : các  ư khe PCI nh  Card Wifi, IC đi u khi n các c ng SIO, ROM BIOS, IC   ể   ạ g  LAN, IC đi u khi n âm thanh, các IC đi u khi n ể đi u khi n m n ngu n chính và Stanby

ở ộ ụ ạ ệ

ầ ở ộ ệ ố ể ầ

ồ Trong quá trình kh i đ ng thì Chíp c u nam có nhi m v  t o ra tín   ủ   ệ hi u Reset h  th ng PCIRST đ  kh i đ ng các thành ph n khác c a máy.

ơ ượ

ộ ơ ầ Chip c u nam đ ạ

ệ

ả ầ

ệ ộ ẩ

ớ ầ ể

ữ ế

ế ả ơ

ệ ổ

ệ ế ượ ặ ệ   c đ t xa CPU h n, nó đ c giao trách nhi m ộ  máy vi tính đi nể   ậ ế ị ớ ố liên l c v i các thi t b  có t c đ  ch m h n trên m t ộ ớ ườ ể ầ ộ   hình. M t chíp c u nam đi n hình th ng làm vi c v i m t vài chíp ợ   ỗ ặ ắ ế ế ắ ầ c u b c khác, m i c p chíp c u b c và nam ph i có thi t k  phù h p ể ư ệ ớ   thì m i có th  làm vi c v i nhau; ch a có chu n công nghi p r ng rãi ể  ơ ả ủ ế ế t k  thành ph n lôgic c  b n c a chipset đ  chúng có th cho các thi ượ ớ ố ề ạ ộ c v i nhau. Theo truy n th ng, giao ti p chung gi a chip ho t đ ng đ   ộ   ạ ầ ắ ầ c u b c và chip c u nam đ n gi n là bus PCI, vì th  mà nó t o nên m t ầ ớ ờ ử ụ   ệ ứ hi u  ng c  chai (bottleneck), ph n l n các chipset hi n th i s  d ng ơ các giao ti p chung có hi u năng cao h n.

Hình 83

ế ầ ầ ớ ­ Các thành ph n giao ti p v i Chíp c u nam

Hình 84 ầ ớ ồ ầ ế

ạ

ề ề

ể ồ

Các thành ph n giao ti p v i Chíp c u nam g m: ầ ắ ­ Chíp c u b c IC­SIO ­ ­ ROM BIOS ­ HDD ­ CD ROM ể IC đi u khi n m n LAN ­ ể ­ IC đi u khi n Card âm thanh ề ­ Các IC đi u khi n ngu n ổ ­ Các c ng USB

ể ề ạ ộ

ể ệ ầ ầ ạ ộ ủ ệ

ệ ệ ầ

ướ ạ ạ

ở ộ ồ ầ ệ ậ ạ

ệ ­ Đi u ki n đ  Chíp c u nam ho t đ ng ấ   ầ ầ Đ  chíp c u nam ho t đ ng c n có đ y đ  các đi n áp cung c p, ạ   xung Clock, tín hi u Reset, tuy nhiên Chíp c u nam là linh ki n ho t ạ ộ   c tiên trên máy sau các m nh ngu n và m ch t o xung Clock đ ng tr ồ   ạ ộ ho t đ ng, vì v y tín hi u kh i đ ng chíp c u nam do các m ch ngu n ả đ m nhi m.

ầ ạ ộ ệ Khi chíp c u nam ho t đ ng thì nó s  t o ra tín hi u Reset h

ẽ ạ ộ ở ộ ệ

ể ể ố ể ệ  ể th ng PCI RST đ  kh i đ ng máy, đây là m t tín hi u mà chúng ta có   th  dùng card Test Main đ  ki m tra.

ạ ậ ­ Cách nh n d ng:

ứ ắ ầ ớ ỉ . L n th  nhì trên main (ch  thua Chip c u B c)

ứ ấ ắ ầ ớ ạ ầ i là chip c u

. Có 2 chip l n, chíp th  nh t là c u B c thì chip còn l NAM.

Hình 85

ụ ạ

Hình 86. D ng chip NAM thông d ng ầ ư ế ả ớ ụ  Qu n lý và giao ti p v i các thành ph n nh : các khe

ệ ­ Nhi m v : ế

ườ PCI, giao ti p USB, chip Sound, chip LAN, BIOS ROM, chip SIO  (Riêng SIO s  qu n lý: Keyboard, mouse, FDD, COM, LPT) ỗ ­ L i th

ế ợ ặ ấ ớ ồ c ngu n (th

ườ ng g p nh t). K t h p v i chip ồ ể ắ ở ả ẽ ặ ng g p: ượ . Không kích đ ạ ẽ ề SIO s  đi u khi n m ch ng t, m  ngu n.

ấ ấ ườ . M t xung reset (r t th ặ ng g p)

ậ ậ ậ ạ ờ ế ị  t b

ư ắ ặ . Ch p ch n, không nh n, ho c nh n mà không ch y các thi nh  USB, HDD, CD, khe c m PCI…

: ế ắ 3.2 Đ  c m CPU

ậ ượ ổ ề ộ

c phân b  đi u trên m t socket  ể ắ

ấ ễ ệ ế ệ

ư ậ ụ ư

t nh  v y do đó r t d  nh n bi ố ớ ố ớ ự   ắ ắ ồ và g n tr c G m ma tr n chân c m đ ế  dùng đ  g ng CPU vào. Socket CPU có hình dáng   ti p trên mainboard  ấ ậ ặ t nh t trên mainboard. Hi n có đ c bi   ạ ả   2 d ng thông d ng đ i v i CPU INTEL là socket 478 (đã ng ng s n ấ xu t) và socket 775. Đ i v i CPU AMD thì socket AMD2.

ắ ử ụ ờ

ể ả ắ Hình 87 ớ ẽ ế

ế ế ặ ể   ỗ ắ  c m mà s  d ng ki u Các khe c m CPU đ i m i s  không có các l ệ ậ ộ ti p xúc, bên trên có m t mi ng đ y đ  b o v . Khi g n CPU thì tháo   ị mi ng này ra và đ t CPU vào đúng v  trí

Hình 88

ủ

ắ

Đế c m CPU ­ Socket370 trong các máy Pentium

Mainboard c a máy Pentium 2       3

ư ặ ạ ­ Ngoài ra có thêm các d ng khác nh ng ít g p

ế ắ

ế ắ

Đ  c m CPU ­ Socket 478 ờ

ờ ầ

Đ  c m CPU ­ Socket 423  trong các máy Pentium 4 đ i đ u      trong các

máyPentium 4 đ i trung

Hình 89

ế ắ

ế ắ

Đ  c m CPU – Socket 939

Đ  c m CPU ­ Socket 775  trong các máy Pentium 4 đ iờ  m iớ                        trong các máy dùng chíp AMD

Hình 90

­ Các l i th

ườ ủ ế ỗ ặ ng g p: ế . Ch  y u do ti p xúc không t ố   Đ i v i socket 478 và AMD2 t:

ỹ ả ạ ỉ

ị ế ể ố ớ ế ố ớ

ế ị ậ   ệ ph i quan sát k  xem có b , r  hay không. N u có thì v  sinh và c o th t ở ạ ạ i. Đ i v i socket 775 thì quan sát  s ch đ  CPU và socket ti p xúc tr  l ỹ k  xem có b  cong các chân ti p xúc.

Hình 91

ầ ở .  L i h  chân socket: Đ i v i l ai socket dùng chân g m h  chân

ế ị

ố ớ ọ ợ ế ườ ạ ỗ

ố ỗ ở ẩ ấ t b  “test socket” (xem  r t khó chu n đoán. Tr ng h p này  dùng thi ể ể ế ủ hình) đ  ki m tra tình tr ng ti p xúc c a Socket CPU. L i này do ti p  ữ xúc chì gi a socket và mainboard không t t

Hình 92

ộ ớ ắ 3.3 Khe c m b  nh  ram

ắ ồ ố ị ố ộ ủ  h  ệ th ng . SDRam có  k p t c đ  c a Khe c m SDRam ­ Cho máy Pentium 2 và Pentium 3 : SDRam (Synchronous Dynamic Ram)  Ram đ ngộ  có khả năngđ ng b ,  ộ tốc  ứ t c Ram này có k ộ đ  Bus t ả h  năng theo  ế ừ 66MHz đ n 133MHz

ắ và Pentium 3

Hình 93. Khe c m SDRam trong máy Pentium 2  ắ máy Pentium 4 :

ừ ố ộ ộ ữ liệu nhân 2 . DDRam có t c đ  Bus t Khe c m DDRam ­ Cho  DDRam   (Double   Data   Rate   Synchronous   Dynamic   Ram)   Chính   là  ố SDRam có t c đ  d    200MHz ế đ n 533MHz

Hình 94. Khe cắm DDRam trong máy Pentium 4

ắ ở ộ   3.4 Khe c m m  r ng

Chieám dieän tích cuûa board meï nhieàu nhaát laø caùc khe môû  roäng. Ñoù laø loaïi khe caém ñöôïc noái vôùi caùc daây daãn song song  taûi tín hieäu (bus), vaø ñöôïc thieát keá phuø hôïp ñeå caém vöøa caùc  card môû roäng, taïo neân bus môû roäng theo nhieàu chuaån khaùc nhau.  Nhôø coù bus môû roäng neân ta coù theå boå sung theâm nhieàu tính  naêng môùi cho maùy thoâng qua card ñieàu hôïp môùi. Khoâng chæ laø  oå caém ñieän bình thöôøng, bus naøy coøn cung caáp moät loaït caùc  chöùc naêng ñieän töû phöùc taïp ñöôïc ñoàng boä vôùi caùc chöùc naêng  cuûa boä VXL.

Coù   nhieàu   tieâu   chuaån   bus   môû   roäng   ñang   caïnh   tranh   laãn  nhau. Ñaàu tieân ngöôøi ta duøng tieâu chuaån ISA (Industry Standard  Architecture) moät kieåu bus 16­bit ra ñôøi töø 1984. Sau ñoù laø bus  EISA (Enhanced ISA) roäng 32­bit, VESA local bus gaén chaët vôùi loaïi  VXL 486, vaø PCI (Peripheral Component Interface) roäng 32­bit hoaëc  64­bit toác ñoä nhanh maø khoâng bò raøng buoäc vaøo kieåu VXL naøo.  Chuaån PCI coøn coù khaû naêng döï tröõ ñeå töông thích tieán ñoái vôùi  chuaån Plug and Play sau naøy.

Hieän   nay,   caùc   nhaø   saûn   xuaát   ñang   taäp   trung   ñaàu   tö   cho  chuaån bus goïi laø bus tuaàn töï ña naêng (USB ­ Universal Serial Bus).  Vôùi chuaån naøy, vieäc caøi ñaët thieát bò ngoaïi vi seõ trôû neân deã  daøng, chæ caàn caém vaøo ñaàu noái chuaån cuûa PC laø maùy tính coù  theå nhaän bieát ngay thieát bò boå sung, khoâng caàn phaûi môû maùy  ra vaø caém card ñieàu hôïp nhö hieän nay. Tuy nhieân, ñeå ñaït ñöôïc  khaû naêng naøy, thieát bò ngoaïi vi cuõng phaûi tuaân theo chuaån USB.  Card môû roäng ñieàu haønh caùc thieát bò ngoaïi vi thoâng qua caùc  coång gheùp noái. Coù caùc loaïi coång song song (parallel port), coång  noái tieáp (serial port), coång troø chôi (game port), vaø môùi nhaát laø  coång   EPP/ECP,  moät   loaïi  coång   song   song   phuø   hôïp  vôùi   caû   hai  chuaån EPP vaø ECP, cuõng nhö vôùi giao dieän maùy in Centronics.  Caùc coång maùy in EPP/ECP ñöôïc hoã trôï bôûi Windows 95, vaø vôùi  daây   caùp   toác   ñoä   cao   ñaëc   bieät,   ngöôøi   duøng   Windows   coù   theå

duøng coång naøy ñeå thaønh laäp caùc gheùp noái toác ñoä nhanh vôùi  phöông thöùc lieân tuïc hai chieàu (bidirectional communication).

Caùc vaán ñeà veà bus môû roäng vaø coång seõ ñöôïc trình baøy

chi tieát hôn trong moät muïc rieâng sau naøy.

ể ắ ở ộ ắ ạ ắ Khe c m ISA: khe c m đ  g n thêm các bo m ch m  r ng nh ư

ặ ạ ắ ạ ườ ả bo m ch âm thanh ho c hình  nh. Lo i khe c m ISA thông th ng ít

ử ụ s  d ng

ể ắ ủ ạ ắ ắ Khe c m PCI: trên bo m ch ch  có các khe c m PCI dành đ  l p thêm

ế ị ư ế ắ ớ các thi t b  giao ti p v i máy tính nh  card âm thanh, modem g n trong

v.v(cid:133).

ắ Hình 99. Các khe c m ISA, PCI và AGP

ắ ề ệ ế ầ Khe c m PCI Express: H u h t các máy tính hi n nay đ u đ ượ   c

ở ộ ắ ớ ị ắ   trang b  khe c m m  r ng PCI Express (PCIe) cùng v i các khe c m

ỗ ợ ắ ẩ ẩ ơ   PCI tiêu chu n. Khe c m chu n PCI Express h  tr  băng thông cao h n

ự ự ế ẩ ầ ả ớ 30 l n so v i chu n PCI và th c s  có kh  năng thay th  hoàn toàn khe

ề ẫ ạ ắ c m PCI l n AGP. May thay, card âm thanh, card m ng và nhi u card

ỗ ợ ồ ở ộ ệ ề ẩ ố ờ   m  r ng theo chu n PCI. Vì đa s  BMC hi n nay đ u h  tr  đ ng th i

ắ khe c m PCI và PCI Express.

ắ ắ Hình 100. Khe c m PCI Express (màu đen) và khe PCI (màu tr ng)

ồ ọ ắ ả   Tuy nhiên, khe c m PCI Express x16 cho card đ  h a, không ph i

ệ ố ắ ờ ỗ ợ ồ khe c m AGP. Các h  th ng h  tr  đ ng th i AGP 8x và PCI Express

ế ạ ể ệ ạ x16 hi n đang trong giai đo n phát tri n, dù hãng ch  t o chip Uli đã

ớ ỗ ợ ả ẫ ố công b  chipset m i h  tr  c  AGP 8x l n PCI Express x16.

ề ắ ộ ộ Khe c m PCI Express có nhi u đ  dài khác nhau, tùy thu c vào

ượ ể ỗ ợ ữ ệ ắ dung l ng d  li u có th  h  tr . Khe c m PCI Express x1 thay cho

ề ẩ ả ả khe PCI tiêu chu n, có chi u dài kho ng 1"(hay 26mm) và có kh  năng

ữ ệ ạ ể ắ ờ ỗ ợ ế h  tr  đ n 250 MBps d  li u vào/ra t i cùng th i đi m. Khe c m PCI

ư ố ườ ả Express x16, gi ng nh  khe PCI thông th ng, có kh  năng thay cho

ồ ọ ề ắ ả ộ khe c m card đ  h a AGP có chi u dài 90 mm (kho ng 3,5"). M t khe

ề ể ầ ớ ơ ữ ệ PCI Express x16 có th  truy n d  li u nhanh h n 16 l n so v i khe x1:

ữ ệ 4 GBps d  li u vào/ra cùng lúc.

ỉ ầ ố ạ ộ ố ủ ườ ữ ệ ủ ế i đa c a đ ng giao ti p d  li u c a CPU Bus: ch  t n s  ho t đ ng t

ủ ỗ ợ ạ ườ ẽ ỗ ợ ộ ố mà bo m ch ch  h  tr . Th ng thì bus t c đ  cao s  h  tr  luôn các

ạ ở ơ VXL ch y ấ  bus th p h n.

ế ắ ủ ổ ợ ủ ạ ứ t t c c a Dual Chanel, t c là bo m ch ch  h  tr ch  đ ế ộ Dual:   vi

ể ệ ạ ớ ệ   ch y 2 thanh RAM song song. V i công ngh  này, có th  nâng cao hi u

ể ữ ệ ủ ố ộ ấ su t và t c đ  chuy n d  li u c a RAM.

ứ ế ạ ẩ ộ SATA: là m t lo i chu n giao ti p dành cho đĩa c ng. SATA thì nhanh

ủ ế ạ ẩ ổ ớ ơ ị ơ h n và  n đ nh h n so v i chu n IDE. N u m ch ch  có ghi dòng là

ệ ấ ậ ế ATA66, ATA100, ATA133 thì đó chính là d u hi u nh n bi ạ   t   m ch

ổ ợ ứ ủ ẩ ch  có h  tr  chu n đĩa c ng IDE.

ạ ổ ủ Hình 101. C ng SATA trên bo m ch ch

ươ ủ ể

ạ ộ ng pháp ki m tra ho t đ ng c a mainboard ư ồ 4. Ph ắ C m ngu n vào main và đo khi ch a kích ngu n

1. Dây tím ph i đ  5V: thi u thì ph i ki m tra b  ngu n, n u b

ả ủ ế ả ồ ế

ồ ể ị ụ ừ ồ ố ế ố ộ  ộ ậ   ỏ rd b  s t áp thì coi ch ng ch p, t mà k t n i vào mainb a

ngu n t lúc này chú ý các Chip NAM, LAN, Sound, SIO...2.

ặ ả ế

2. Dây xanh lá ph i có 5V (ho c 2v5 đ n ~5v)  3.

ồ

ả ấ ồ c ngu n

ướ   ấ c   Chân A14 khe PCI ph i có 3V3: Đây là chân ngu n c p tr ạ ộ   3v3 cho chipset Nam, m t 3v3 này thì chip Nam không ho t đ ng ượ thì không kích đ ồ ả ạ

ặ

ế ặ ấ

ỗ i SIO ho c chip Nam.

ủ ng do l ạ

4. Chân kích ngu n ps_on ph i có 5V: Khi đã có 3v3, th ch anh ự ẽ ấ 32Mhz thì chip Nam s  c p tr c ti p (ho c thông qua SIO) 5V ắ ạ t (t kích cho 1 chân c a công t i m t cây CPU) PS_ON. M t 5V ặ ườ kích này th ồ 5. Kích   ngu n,   qu t   quay,   máy   không   boot,   không   lên   hình.   Đo  DDR1: Chân s  7 ho c chân 143 nh  hình ph i có

ư ặ ả ố

ồ Ngu n RAM: 2V5:

Hình 102

ả DDR2: Ph i có 1V8

Hình 103

ả DDR3: Chân 51 ph i có 1V5

Hình 104

ấ ế ồ ườ ế ế ặ ấ ộ ng do ch t FET ho c ch t IC dao đ ng c p

ồ ồ N u m t ngu n RAM th ngu n cho ngu n RAM.

ả ồ 6 . Đo ngu n BUS RAM (VTT) ph i có 1V25 cho DDR1

Hình 105 ắ ồ ấ ẫ ắ

ế ư ạ ạ ắ ỗ i chip B c).

ồ ồ

ự ữ ả ấ M t ngu n Bus Ram d n đ n: không c m RAM thì kêu tit tit, c m  RAM vào  không ch y (nh  d ng l 7. Ngu n chipset ( ngu n AGP/PCIx): Đo chân S các mosfet công su t khu v c gi a 2 chipset ph i có 1V5.

Hình 106

ồ ế

ạ ấ ồ ố i chân các cu n dây gi ng nhau

ả ấ

ắ ạ ộ ồ ạ ể ắ ắ ạ i

ệ ế

ươ ệ ụ ệ ở ệ

ộ ể ướ ướ ệ ầ ậ ứ ồ N u m t ngu n này khi kích ngu n chipset l p t c nóng . ộ ấ 8. Ngu n Vcore c p cho CPU: Đo t ừ xung socket g n CPU: ph i có t  1v1 ~ 1v8. M t ngu n này CPU  không ho t đ ng  và ch c ch n mainboard không ch y. Ki m tra l CPU  5. Ph Linh ki n đi n tr , cu n dây, t B c 1. Khoanh vùng đ  giám sát kích th ng pháp thay th  các linh ki n trên mainboard  đi n, IC, transistor…..  ỏ c linh ki n  h ng c n thay

th  ế

Hình 107

ướ ỉ ệ ộ ủ ợ ớ ề B c 2. Đi u ch nh nhi t đ  và gió c a máy hàn khò thích h p v i

ệ ẽ

ề ộ ệ

ệ ầ linh ki n c n tháo  ế ế ế ệ ỉ ỉ ỉ ạ ế ẽ ạ ệ ẽ ủ ự t quá m nh s  gây cháy linh ki n và nám

ế ệ ả t quá y u thì không làm ch y thi t hàn

ỉ ả ướ ệ ế t đúng theo kích th c

ề ­ N u ch nh gió quá m nh s  làm bay linh ki n li n k   ­ N u ch nh gió quá y u s  không đ  l c gió tác đ ng và linh ki n  ­ N u ch nh nhi mainboard ­ N u ch nh nhi ề ỉ ­ V y ph i đi u ch nh sao cho gió và nhi ệ ầ ế ậ ủ c a linh ki n c n tháo

Hình 108

ử ụ

ầ ủ ự ắ

ướ ng gió và nhi ệ ầ ả ng th ng góc vào linh  ệ ậ t t p trung

ớ ệ ầ ị ệ ỏ ố ớ

ị ỏ ủ ệ ắ ỏ

ướ ệ ấ i v  trí đã l y linh ki n trên mainboard

ạ ị ướ ớ

c l n chipset  ỏ

ữ ế ỏ

ướ ướ ướ ủ ị ướ ỏ B c 3. S  d ng nh a thông l ng bôi vào linh ki n c n tháo ra  ướ B c 4. Dùng tay n m đ u hàn c a máy hàn h ể ượ ả ệ ầ ki n c n tháo v i kho ng cách 3­ 5 cm đ  l ạ ị t i v  trí linh ki n c n tháo ướ B c 5. Quan sát v  trí chì hàn n i linh ki n v i mainboard b  hóa l ng ộ  ( đ  bóng c a chì). Sau đó dùng nhíp g p linh ki n h ng kh i  mainboard  ệ B c 6. V  sinh t ệ Linh ki n kính th ị B c 1. Xác đ nh chipset h ng  ự ị B c 2. Bôi nh a thông l ng vào v  giao ti p gi a chip và mainboard ị B c 3. Đ nh v  mainboard vào khung c a máy hàn chípset

Hình 109 ị ừ ầ

ị ệ

ậ t vào các v  trí lân c n chipset c n tháo   đ u m  hàn v i b  m t chipset

ệ ẫ ủ ướ ầ ớ ề ặ ng d n c a chipset t theo đúng b ng h

ướ ướ ướ ướ ề ề ấ ự ộ ỏ ả ệ ự ự ấ B c 4. Dán gi y ch u nhi ả ỉ B c 5. Đi u ch nh kho ng cách t ỉ B c 6. Đi u ch nh gió, nhi B c 7. Nh n nút t đ ng, máy t th c hi n

ắ

ướ ướ ệ ỏ B c 8. Dùng nhíp g p chipset ra kh i mainboard ừ ị B c 9. v  sinh v  trí v a tháo chipset

BÀI 7

Ớ Ộ Tên bài :   B  NH  TRONG

Mã bài: MĐ 23 Ý nghĩa:

ộ ơ ộ ả ế ị ể ớ ớ Memory đ n gi n là m t thi

ề

ả

ẫ ư ấ ơ ả ạ ố ồ ứ   t b  nh  nó có th  ghi và ch a ể   Dù là lo i memory nào cũng   ậ   và  ộ ứ ,  t c  đ  truy nh p ứ s c  ch a

B  nh   thông tin. ROM, RAM, Cache, Hard disk, Floppy disk, CD.... đ u có th ọ g i là memory c  (vì nó v n l u thông tin). bao g m 03 tính ch t c  b n  đó là   Interface

ụ

ể ượ ệ ủ ộ ớ M c tiêu: ­ Hi u đ c nguyên lý làm vi c c a b  nh  trong

ể ượ ụ ắ ỗ ườ ặ i th ng g p

­     Hi u đ ủ ộ c a b  nh  trong

c các nguyên nhân và cách kh c ph c các l ớ

­    Chu n đoán và kh c ph c đ

ụ ượ ẩ ắ ự ố ườ c các s  c  th ớ ặ ủ ộ ng g p c a b  nh

ộ N i dung:

Ộ Ớ BÀI 7: B  NH  TRONG

ộ

ệ ớ

ấ ứ ữ ệ ớ ắ ơ ơ ữ ệ ể ộ ươ ệ

ộ ộ ớ  ROM & RAM b  nh  g n trên Mainboard  đây ệ   1. Khái  ni m b  nh : ế ớ ự là b  nh  tr c ti p làm vi c v i CPU. Nó là n i CPU l y d  li u và   ấ   ờ ể ự ồ ng trình đ  th c hi n, đ ng th i cũng là n i ch a d  li u đ  xu t ch ạ ồ ớ ra ngoài. B  nh  trong này g m 2 lo i là ROM và RAM.

ớ ộ ố ữ ệ ậ ỹ I.1 Gi ậ i thi u : Memory­RAM ­ M t s  thu t ng  và k  thu t

ế ẽ ơ

ạ ấ ạ ư ữ System memory: khi ta nói đ n "memory" thì có l ể

ừ ứ ượ memory trong quá kh  đ

ớ ệ ư ạ

ư ễ ạ

ế ệ ề ậ

ễ ả ờ

ử ậ

ự ẫ ộ ễ ả ắ ọ ơ ồ    h i m  h  và ế t vi   ễ   c di n ừ  ạ ứ  ẽ ệ ữ ừ  memory mà đ  c p trong nh ng th  h  máy tính hi n nay   ộ  ừ ầ  các b  n y hoàn toàn mù m  và không chích xác di n t RAM, ROM, DRAM, SRRAM,  ề ng n g n v

ể ạ ộ ể ả ơ ớ ề ấ khó hi u cho r t nhi u b n, nh t là nh ng b n ch a có quen bi ự ề  Th c ra t ấ c u trúc máy tính nhi u. ả ấ ả t   c   "vùng   nh "   trong   computer   ngo i   tr   nh   đ i   di n   cho   t t ứ CPU. Ðó là trong quá kh  khi mà vi tính ch a phát tri n m nh m , ch ế n u dùng t thì danh t ph n trong máy vi tính n a. Chúng ta có  ể DDR SDRAM... Ð  tránh s  l n l n, tôi xin phép di n t ể ữ ậ memory và các thu t ng  liên quan đ  b n hi u rõ. ế ị Memory: Memory đ n gi n là m t thi

ứ t b  nh  nó có th  ghi và  ROM, RAM, Cache, Hard disk, Floppy disk, CD.... đ uề ch a thông tin.

ạ  Dù là lo i memory

ả có th  g i là memory c  (vì nó v n l u thông tin). ế nào b n cũng nên đ  ý đ n các tính ch t sau đây:

ứ ụ ẫ ư ấ t b  có th  ch a đ

ứ ượ ể ọ ể ạ ể ứ ượ ế ị ứ : thi (cid:0) S c ch a c 650MB­700MB, Floppy disk ch a đ ứ   c bao nhiêu? Ví d : CD ch a ứ ượ   c c 1.4MB, Cache ch a đ

ượ đ 256KB...

(cid:0) T c đ  truy nh p

ạ ề ư

ờ ạ ạ

ơ ầ ế ị ố ộ

ả ụ ơ ắ ế ị ạ ố t b . Ví d   đ n  gi n là n u b n có con CPU ch y t c  đ

ủ ạ ộ

ả

ữ ẹ ấ ố ộ ế ố ộ ậ ậ : b n nên l u ý đ n t c đ  v n truy n thông tin   ậ   ạ ẹ ế ị ủ t b . B n có memory lo i "ch y l " khi mà th i gian truy c p c a thi ọ ậ   thông tin ng n h n. Đây là ph n quan tr ng quy t đ nh t c đ  truy c p ộ  ạ ế ủ c a thi ạ   1.5Ghz trong khi đó hard disk c a b n thu c lo i "rùa bò" thì dù CPU ờ có l    đ n đâu nó cũng đàng ph i....ch  thôi!Tính v  t c đ  thì CPU bao ờ gi ẹ ế  cũng l

ạ ấ

ụ ề

ắ

ề ố ộ ạ  nh t, sau đó là Cache, sau n a là các lo i RAM. ủ ủ ạ ế ị t b  khác c a b n không. ố ủ ạ ạ (cid:0) Interface: b n nên xem c u trúc bên ngoài c a memory nó có phù ạ   ớ   Ví d , nhi u lo i ể ặ   ng có s  chân c m và đ c tính khác nhau. Đ  phù ướ   c khi

ớ ợ h p v i (ăn kh p) các thi ị ườ RAM tren th  tr ợ h p cho motherboard c a b n, b n nên xem xét motherboard tr mua memory.

ạ ộ ớ 1.2 Các lo i b  nh   (cid:0) ROM (Read Only Memory)

ấ

ư

ể  trong ROM không th  xoá đ ư  Nh ng ng  mãi mãi. ồ ộ ơ ụ ế

ủ ế ạ   Ðây là lo i memory dùng trong các hãng sãn xu t là ch  y u. Nó ượ ặ ữ c và   có đ c tính là thông tin l u tr ượ ạ   ượ ữ ử ẽ ượ ư c, thông tin s  đ không s a đ i c l c l u tr ẽ  ộ ấ ợ ặ i là m t khi đã cài đ t thông tin vào r i thì ROM s ROM có b t l ư ị ắ  Ví  không còn tính đa d ng (xem nh  b  g n "ch t" vào m t n i nào đó). ể  ụ ể d  đi n hình là các con "chip" trên motherboard hay là BIOS ROM đ ở ộ ậ v n hành khi máy vi tính v a kh i đ ng. (cid:0) ừ PROM (Programmable ROM)

ặ ư ượ

ế M c dù ROM nguyên th y là không xoá/ghi đ ộ ơ

ấ

ạ ụ ủ ế ệ ể ắ ề ườ

ể ượ t và đ t ti n (kh  năng ng c). Thông tin có th  đ

ộ ặ ấ ủ ể ạ

ộ ầ ặ ọ

ể ể

ự  c, nh ng do s ủ ọ ư  ụ ti n b  trong khoa h c, các th  h  sau c a ROM đã đa d ng h n nh ặ ạ ả ằ PROM. Các hãng s n xu t có th  cài đ t l i ROM b ng cách dùng các   ả ệ ụ ặ ườ   lo i d ng c  đ c bi ng i dùng bình th ể ớ ớ ượ ẽ  i đ không th  v i t c "cài" vào chip và nó s ớ ư ạ   i mãi trong chip. M t đ c đi m l n nh t c a lo i PROM là thông l u l ể ượ ỉ   c g i là PROM vì chúng tin ch  cài đ t m t l n mà thôi. CD có th  đ ấ ộ ầ   ta có th  copy thông tin vào nó (m t l n duy nh t) và không th  nào xoá c.ượ đ (cid:0) EPROM (Erasable Programmable ROM)

ư ứ

ộ ộ ạ ể ta   có   th   xoá   và   vi M t d ng cao h n PROM là EPROM, t c là ROM nh ng chúng ể   ượ  D ng   "CD­Erasable"   là   m t   đi n ạ ơ ế ạ t   l i   đ c.

ể ượ ế ổ ch  là thông tin có th  đ c vi

ở ườ ử ụ ươ i x  d ng, và ph

ạ

t và xoá hình. EPROM khác PROM  ề ầ   ng pháp xoá là hardware (dùng nhi u l n theo ý ng ả ố ồ tia h ng ngo i xoá) cho nên khá là t n kém và không ph i ai cũng trang   ị ượ b  đ c. (cid:0) EEPROM (Electronic Erasable Programmable ROM)

ơ ặ ệ ể ộ ạ

ớ Ðây là m t d ng cao h n EPROM, đ t đi m khác bi ề

ầ

ử ế

ụ ộ

ấ

ươ ph

ề ầ ở

ấ   t duy nh t ằ   ầ ạ ể i   nhi u   l n   b ng so   v i   EPROM   là   có   th   ghi   và   xoá   thông   tin   l ạ ụ ể software  thay vì  hardware. Ví d  đi n hình cho lo i EPROM n y là   ể  ạ ộ "CD­Rewritable" n u b n ra c a hàng mua m t cái CD­WR thì có th ủ Ứ   thu và xoá thông tin mình thích m t cách tùy ý.   ng d ng c a EEPROM ố ụ ể ứ  BIOS v n là ROM và flash BIOS t c là tái c  th  nh t là "flash BIOS".   ầ   ấ ở ệ ặ  Cái ti n nh t  ng pháp n y cài đ t thông tin (upgrade) cho BIOS. ể   ỉ ạ là b n không c n m  thùng máy ra mà ch  dùng software đi u khi n gián ti p.ế

(cid:0) RAM (Random Access Memory)

ề

ẳ ề R t nhi u ng ự ế

ủ ả ứ

ầ c truy c p không c n theo th  t .

ề ậ ầ

ầ ầ ấ ớ ườ   i nghĩ là RAM khác v i ROM trên nhi u khía ạ ế ệ ư    RAM ch ng qua là th  h  sau c a ROM mà thôi. c nh nh ng th c t ề ả   C  RAM và ROM đ u là "random access memory" c , t c là thông tin ứ ự  Tuy nhiên ROM ch yạ   ậ ể ượ có th  đ ể ậ   ườ ấ ơ ng ROM c n trên 50ns đ  v n ch m h n RAM r t nhi u. Thông th ế ạ  Tôi  ướ ầ i 10ns (do cách ch  t o). hành thông tin trong khi đó RAM c n d ẽ ở ạ ớ s  tr  l i v i ph n "shadow BIOS ROM" sau n y. (cid:0) SRAM (Static RAM) và DRAM (Dynamic RAM)

ư ậ ạ SRAM là lo i RAM l u gi

ầ

ng   data   trong   DRAM   s   đ ể ư ề ầ ử ạ  l

ữ ế ạ ườ   ng ườ   ng ẽ ượ   c ữ   i nh ng ệ   ồ i DRAM thì dù ngu n đi n

ắ ầ ậ ữ  data mà không c n c p nh t th ạ ậ ậ xuyên (static) trong khi DRAM là lo i RAM c n c p nh t data th ườ xuyên   (high   refresh   rate).   Thông   th ộ ươ i) nhi u l n trong m t second đ  l u gi refresh (làm t ư thông tin đang l u tr , n u không refresh l không ng t, thông tin trong DRAM cũng s  b  m t. (cid:0) ườ ạ ẹ ơ ẽ ị ấ ề   Nhi u ng h n DRAM.

ề ư

ố ự ế ườ

ế ạ ơ ơ

ộ ố ỉ

ỡ ớ ờ ể ạ ư ề ầ ấ ủ ờ ủ ẽ ề ả ơ

ẫ   ể ầ i có th  l m l n SRAM ch y l ệ ơ   t h n. Đi u đó không đúng. Trên là DRAM là "dynamic" cho nên  u vi ơ ơ ng có , ch  t o SRAM t n kém h n h n DRAM và SRAM th th c t   ả   ố ộ kích c  l n h n DRAM, nh ng t c đ  nhanh h n DRAM vì không ph i ự ố   t n th i gian refresh nhi u l n. S  ra đ i c a DRAM ch  là m t l i đi vòng đ  h  giá s n xu t c a SRAM (tôi s  nói rõ h n v  bên trong   CPU, DRAM, và SRAM). FPM­DRAM (Fast Page Mode DRAM) ế ủ ề ả

ộ h n DRAM m t tí do c i ti n cách dò đ a ch  tr

ị ư ạ ầ

ữ ệ ữ ấ ộ ạ ẽ ạ ẹ ơ DRAM s  ch y l ậ khi truy c p thông tin. ị ườ ả s n xu t trên th  tr Ðây là m t d ng c i ti n c a DRAM, v  nguyên lý thì FPM   ỉ ướ   ả ế c ư    Nh ng lo i RAM nh  FPM h u nh  không còn ng hi n nay n a.

(cid:0)

ả ạ ẹ ơ

ị EDO­DRAM (Extended Data Out DRAM) ộ ạ ủ Là m t d ng c i ti n c a FPM DRAM, nó ch y l ờ ộ ố ả ế ỉ ướ

ể ủ

ở ộ ộ ặ ạ

ệ ố   lên   (t c   đ   d ậ ớ ỹ

ế  h n FPM   ậ   DRAM m t nh  vào m t s  c i ti n cách dò đ a ch  tr c khi truy c p ầ ữ ủ   data. M t đ c đi m n a c a EDO DRAM là nó c n support c a system ộ ướ   ớ ạ ầ chipset. Lo i   memory   n y   ch y   v i   máy   486   tr i 75MHz). EDO DRAM cũng đã quá cũ so v i k  thu t hi n nay.   EDO­ DRAM ch y l h n FPM­DRAM t 10 ­ 15%.

ừ ạ ẹ ơ (cid:0) BDEO­DRAM (Burst Extended Data Out DRAM) ậ

ế ệ ể ỉ ủ ế ắ ạ

ệ ẫ ấ ớ

ậ ậ ế ố

ế ả ằ ặ ỉ

ề ả

ỉ ướ ạ ầ t qua ho c trình bày đ i ý.

ị ườ ế ẩ ữ ể ng n a, tôi ch

ể ạ ứ ộ

(cid:0) ỹ ủ   Là   th   h   sau   c a   EDO   DRAM,   dùng   k   thu t   "pineline ể   ờ ị technology" đ  rút ng n th i gian dò đ a ch  c a data.  N u các b n đ  ý ự ỹ ữ    k  thu t thì th y là nh ng m u RAM tôi gi i thi u trên theo trình t ộ ế ạ ầ   h u h t các nhà ch  t o tìm cách nâng cao t c đ  truy c p thông tin ị ế ạ   ủ c a   RAM   b ng   cách   c i   ti n   cách   dò   đ a   ch   ho t   cách   ch   t o ệ ề   ấ i thích v  hardware r t khó khăn và c n nhi u hardware. Vì vi c gi   Nhi uề   ặ ệ ử ứ ki n th c đi n t  cho nên tôi ch  l ỉ  m u RAM tôi trình bày có th  không còn trên th  tr ế trình bày đ  b n có m t ki n th c chung mà thôi. SDRAM (Synchronous DRAM)

ạ ế ạ ẳ ớ

ướ ộ ư

ọ ủ ạ ề ệ ử ố ẽ ồ ọ ơ ạ   Ðây là m t lo i RAM có nguyên lý ch  t o khác h n v i các lo i   c. Nh  tên g i c a nó là "synchronous" DRAM, synchronous    s  thì s  rõ h n ý nghĩ

ồ RAM tr ộ ế có nghĩa là đ ng b , n u b n h c v  đi n t ộ ủ c a tính đ ng b .

ấ ệ

ộ ề i h n v  chuyên môn tôi cũng r t l y làm khó gi

ế ỉ ầ ạ ộ t là RAM ho t đ ng đ

ượ ẽ ượ

ổ ậ ể ừ

ẳ

ầ ượ ạ c l

ư ờ

ờ

ớ ậ ậ

ậ ả ậ ỹ

ẽ ượ ế ạ ).   Do   k   thu t   ch   t o   mang   tính   b ộ ế ệ ẳ ố ơ

ọ ự   Synchronous   là   m t   khái   ni m   r t   quan   tr ng   trong   lĩnh   v c ả   ấ ấ ớ ạ i digital, trong gi ộ ạ c là do m t memory   thích. B n ch  c n bi ậ   ậ c truy c p hay c p controller (hay clock controller), thông tin s  đ ệ    0 sang 1, "synchronous" có nh t m i khi clock (dòng đi n) chuy n t ứ ả ừ  0 sang 1 ch  không h n là clock qua 1 nghĩa là ngay lúc clock nh y t   ả   ể ừ i, nó c n 1 kho ng hoàn toàn (khi clock chuy n t  0 sang 1 hay ng ờ   ả ấ ắ th i gian interval, tuy vô cùng ng n nh ng cũng m t 1 kho ng th i ế ả ầ gian, SDRAM không c n ch  kho ng interval này k t thúc hoàn toàn   ậ   ắ ầ ồ c b t đ u c p nh t r i m i c p nh t thông tin, mà thông tin s  đ ướ   ngay   trong   kho ng   interval c ầ ạ   ặ ngo c n y, SDRAM và các th  h  sau có t c đ  cao h n h n các lo i c.ướ DRAM tr

ạ ụ ị ườ ệ ấ

ộ đ ố   ng hi n nay, t c 66­100­133Mhz.

ố ộ ạ

Đây là lo i RAM thông d ng nh t trên th  tr      DDR SDRAM (Double Data Rate SDRAM) Ðây là lo i memory c i ti n t ằ ủ ộ ả ế ừ    SDRAM. Nó nhân đôi t c đ  truy ồ ả ậ   c p c a SDRAM b ng cách dùng c  hai quá trình đ ng b  khi clock

ể ừ ừ 1 sang 0. ể   ủ  Ngay khi clock c a memory chuy n

0 sang 1 và t ặ ừ ượ chuy n t ừ t 1 sang 0 thì thông tin trong memory đ

ỗ ợ ố ượ Lo i RAM này đ ậ c truy c p. ộ ệ ạ   i c CPU Intel và AMD h  tr , t c đ  hi n t

0 sang 1 ho c t ạ ả ờ vào kho ng 266Mhz. (DDR­SDRAM đã ra đ i trong năm 2000)

(cid:0) DRDRAM (Direct Rambus DRAM)

ạ ế ạ ộ ướ Ðây l i là m t b

ặ ủ ự ế ạ

ố ề ế ạ ớ ộ ạ

ở ụ ọ ộ ệ ố

ể ể

ế ớ ầ ẽ ể ấ ổ

ệ

ư ế ầ

ớ ầ ổ ớ ậ ỹ

ẳ ớ

ề ủ ủ ở ữ ậ

ạ ờ Rambus Inline Memory Module (RIMM) t

ề ạ ố

ắ ố ộ ệ ả ợ ở c ngo c m i trong lĩnh v c ch  t o memory,   ệ ố   h  th ng Rambus (cũng là tên c a m t hãng ch  t o nó) có nguyên lý ấ và c u trúc ch  t o hoàn toàn khác lo i SDRAM truy n th ng.  Memory  ẽ ượ ậ c v n hành b i m t h  th ng ph  g i là  Direct Rambus Channel  s  đ ề ộ ộ ộ có   đ   r ng   16   bit   và   m t   clock   400MHz   đi u   khi n.   (có   th   lên   800MHz) ớ ố   Theo lý thuy t thì c u trúc m i n y s  có th  trao đ i thông tin v i t c ố   ộ đ   800MHz   x   16bit   =   800MHz   x   2   bytes   =   1.6GB/giây.   H   th ng ộ ầ   Rambus DRAM nh  th  n y c n m t serial presence detect (SPD) chip ấ ể    Ta th y k  thu t m i n y dùng 16bits đ  trao đ i v i motherboard. ố ế ạ interface, trông trái h n v i cách ch  t o truy n th ng là dùng 64bit cho   ẽ  ế ỹ ở memory, b i th  k  thu t Rambus (s  h u ch  c a Rambus và Intel) s ố   ươ ng đ i cho ra đ i lo i chân  ỉ ượ ỗ  ớ khác so v i memory truy n th ng.Lo i RAM này hi n nay ch  đ c h tr  b i CPU Intel Pentum IV, khá đ t, t c đ  vào kho ng 400­800Mhz (cid:0)

ủ

ớ ệ ố  Theo lý thuy t thì h  th ng m i có th  đ t đ

ệ ể ề

ượ ấ ụ ề ầ

ề SLDRAM (Synchronous­Link DRAM) ế Direct Rambus Channel  Là th  sau c a DRDRAM, thay vì dùng  ề ộ ạ   ố ộ ớ v i chi u r ng 16bit và t c đ  400MHz, SLDRAM dùng bus 64bit ch y ể ạ ượ   ế ộ ớ ố c v i t c đ  200MHz. ấ   ứ ộ ố t c đ  400Mhz x 64 bits = 400Mhz x 8 bytes = 3.2Gb/giây, t c là g p ở   ậ đôi DRDRAM. Ði u thu n ti n là là SLDRAM  đ c phát tri n b i ộ   m t nhóm 20 công ty hàng đ u v  vi tính cho nên nó r t da d ng và phù ệ ố ợ h p nhi u h  th ng khác nhau.

(cid:0) VRAM (Video RAM)

ớ ầ ề ồ ạ

ế ạ ế ạ

ủ ủ ệ

ụ

ạ ẹ ơ ắ ơ ấ ờ

(cid:0)

ệ ố   Khác v i memory trong h  th ng và do nhu c u v  đ  ho  ngày càng cao, các hãng ch  t o graphic card đã ch  t o VRAM riêng cho   ố   ầ ọ video   card   c a   h   mà   không   c n   dùng   memory   c a   h   th ng ư   ừ  h n vì  ng d ng Dual Port technology nh ng chính. VRAM ch y l ề ồ đ ng th i cũng đ t h n r t nhi u. SGRAM (Synchronous Graphic RAM) ơ ẽ ọ ả ẩ ả

Là s n ph m c i ti n c a VRAM mà ra, đ n gi n nó s  đ c và ỏ ả ế ủ ả ế ừ ừ t t ng block thay vì t ng m ng nh . vi

Flash Memory

ử ẩ

ế ợ ư ữ ượ ẫ ư ạ ẹ ể Là s n ph m k t h p gi a RAM và hard disk. Có nghĩa là Flash c data khi nh  SDRAM mà và v n l u tr  đ

ả memory có th  ch y l power off.

ắ ắ ữ

ế ố ể ể

ủ

ự ừ ầ ỹ

ể ờ ầ ữ ạ ủ ể

ẽ ạ ế ấ

ủ

ẽ

ề ộ ươ ự ng t

ẽ

PC66, PC100, PC133, PC1600, PC2100, PC2400.... ừ  ọ ề ậ ạ ẽ ấ Ch c khi mua s m RAM b n s  th y h  đ  c p đ n nh ng t ộ ủ ệ  ạ ư nh  trên. PC66, 100, 133MHz thì b n có th  hi u đó là t c đ  c a h ư ố   th ng chipset c a motherboard. Nh ng PC1600, PC2100, PC2400 thì có ậ   ạ ẻ ơ  n y ra  đ i  khi k  thu t v  h i...cao  và  quái l !  Th c  ra nh ng  t ạ   ặ Rambus phát tri n. Ð t đi m c a lo i motherboard n y là dùng lo i DDR SDRAM (Double Data Rate Synchronous Dynamic RAM). Nh  đãư   ạ   ầ ề ậ ở  ph n trên, DDR SDRAM s  ch y g p đôi (trên lý thuy t) lo i đ  c p  ả ườ   ng  vì nó dùng c  rising and falling edge c a system RAM bình th ườ   ng s  thành PC200 và nhân lên 8 bytes clock. Cho nên PC100 bình th ủ   chi u r ng c a DDR SDRAM:   PC133 PC200 * 8 = PC1600. T s  là  ẽ   PC133 * 2 * 8bytes = PC2100  và  PC150 s  là PC150 * 2 * 8 = PC2400.

ồ ẫ ệ

ậ ư ệ ố ố

ứ ướ ạ ơ ề ệ ố ỏ ộ ạ   i, là h  th ng hành ừ    các b  ph n trong computer (CPU, memory, IO ố   ẫ ơ ứ c, n i nào  ng ế   c m nh hay y u là do

ề ướ ẽ c s  ch y qua nhi u h n, còn s c n ậ ạ

ớ

i main memory ớ BUS:  g m nhi u dây d n đi n nh  g p l ộ ể ẫ lang đ  d n data t ướ devices). BUS có ch a năng nh  h  th ng  ng d n n ạ to thì n ộ các b  ph n khác t o ra. ạ ừ FSB (Front Side Bus) hành lang ch y t ạ ừ BSB (Back Side Bus) hành lang ch y t CPU t  memory controller t i L2

(Cache level 2)

ỏ ấ ườ ng r t nh  (th

ư ố

ấ

ự ụ ủ

ả ủ

ượ ứ ng dùng (ho c đang dùng) th ng đ

ậ ặ ổ ướ

ồ ạ ế ạ

ặ ả ấ ậ ộ

ầ

ư ấ ở ứ ề ấ

ơ ở ứ ữ

ể ở ệ vi c nó

ạ l i ế ạ ấ tìm   ỏ

ườ ư ầ

ộ ợ ề ằ ầ (cid:0) Cache memory ượ ỏ ơ ạ   ng nh  h n 1MB) Là lo i memory có dung l ườ ộ ủ ầ ấ ẹ ạ  (g n nh  t c đ  c a CPU). Thông th   ng thì Cache và ch y r t l ườ   ữ ệ ầ ằ memory n m g n CPU và có nhi m v  cung c p nh ng data th ng ộ (đang) dùng cho CPU. S  hình thành c a Cache là m t cách nâng cao   ệ ạ   ữ hi u qu  truy c p thông tin c a máy tính mà thôi. Nh ng thông tin b n ườ ổ ườ   th c ch a trong Cache, m i khi ẽ ử   c xem x  lý hay thay đ i thông tin, CPU s  dò trong Cache memory tr ẽ ẽ ấ i hay không, n u có nó s  l y ra dùng l   i còn không thì s  tìm có t n t ế   ộ ụ ơ ế ti p vào RAM ho c các b  ph n khác.  L y m t ví d  đ n gi n là n u ẽ ấ ở ầ ạ b n m  Microsoft Word lên l n đ u tiên s  th y h i lâu nh ng m  lên   ệ   ầ ẹ ơ ầ  h n r t nhi u vì trong l n m  th  nh t các l nh l n th  nhì thì l ượ ư  trong Cache, CPU c l u gi (instructions) đ  m  Microsoft Word đã đ   ỉ   ch thôi.   xài   và ấ ắ ề   Lý do Cache memory nh  là vì nó r t đ t ti n và ch  t o r t khó khăn ố ề ấ ở ng Cache b i nó g n nh  là CPU (v  c u thành và t c đ ). Thông th   ằ   ườ ng h p Cache memory n m memory n m g n CPU, trong nhi u tr

ọ

ấ ầ ủ ườ ầ i ta g i Cache Level 1 (L1), Cache level 2 Cache L1 g n CPU nh t, sau

ộ ỹ ằ ố

ọ  Ví d , CPU c n đ c thông tin thông t

ấ ờ

ớ ả ế

ỡ ạ ấ ấ ượ ể ớ trong con CPU luôn. Ng ị (L2)...là do v  trí c a nó g n hay xa CPU.  đó là Cache L2... Interleave ả   ộ ậ Là m t k  thu t làm tăng t c đ  truy c p thông tin b ng gi m ụ ờ ầ ừ  ư ị ấ   ẹ ạ ơ  cho nên A ch a k p l y ề ờ ồ   A th y CPU ch  thì phi n quá m i b o CPU   ư ở ộ   i A l y cũng ch a mu n! B i th  CPU có ộ ồ ở ả    Toàn b  nghĩa  c  A và B. c đ

ậ ổ ủ ớ b t th i gian nhàn r i c a CPU. hai n i A và B khác nhau, vì CPU ch y quá l ả ồ đ  ra CPU ph i ch  r i! sang B đòi luôn sau đó tr  l ờ th  rút b t th i gian mà l y đ interleave là v y.ậ

ể ả ộ ỹ ậ Bursting Cũng là m t k  thu t khác đ  gi m th i gian truy n t

ề ả ộ ấ i thông tin ẽ

ỗ ầ ấ ộ ờ ừ trong máy tính. Thay vì CPU l y thông tin t ng byte m t, bursting s giúp CPU l y thông tin m i l n là m t block.

ừ ầ ECC (Error Correction Code) Khi mua RAM b n có th  th y c m t

ạ ộ ỹ

ủ ể ị

ữ ả  n y mô t ử ổ  Ðây là m t k  thu t đ  ki m tra và s a l ị ư ườ ạ

ạ ư ả ố

ể ị ố ị

ườ ườ ư i tiêu dùng bình th

ở ể ấ ụ ụ  ph  thêm vào   ườ   ậ ể ể ạ ng i trong tr lo i RAM. ợ   h p 1 bit nào đó c a memory b  sai giá tr  trong khi l u chuy n data.   Nh ng lo i RAM có ECC th ng dùng cho các lo i computer quan ọ   tr ng nh  server. Tuy nhiên không có ECC cũng không ph i là m i lo ạ   ớ l n vì theo th ng kê 1 bit trong memory có th  b  sai giá tr  khi ch y ờ ầ trong g n 750 gi   ng nh  chúng ta đâu có ai ụ ớ m  máy liên t c t , ng ớ i...1 tháng đâu ch !

ư

ạ ườ ề ậ ể ấ Register và Buffer (cùng nh  nhau) Ðôi khi mua memory b n có th  th y ng

ẽ ướ Trông hình v  d

ạ c lo i RAM có buffer.

ạ ơ ượ ậ ộ ế   i bán đ  c p đ n tính ủ ế ấ ủ   ch t c a memory là có buffer, register...Buffer và Register ch  y u dùng ả ạ ắ ể   đ  qu n lý các modules trên RAM. i ch c b n cũng ậ ẽ s  nh n ra đ    Lo i RAM có buffer hay register ẽ ạ thì s  ch y ch m h n lo i RAM không có buffer hay register m t ít.

ả ờ

ữ ễ ả ự ằ c tính b ng clock cycle.

ờ ợ ể ệ ụ ấ ố ắ ỉ ố ả

ố ớ ị ạ CAS (Column Address Strobe) latency Latency nghĩa là kho ng th i gian ch  đ i đ  làm cái gì đó, CAS   ủ   ậ ậ  s  delay trong vi c truy c p thông tin c a latency là thu t ng  di n t ượ   memory và đ  Ví d , CAS3 là delay 3 "clock cycle". Trong quá kh  các nhà s n xu t c  g ng h  th p ch  s  delay   ư xu ng nh ng nó s  t

ạ ấ ẩ  ngh ch v i giá thành s n ph m. ượ ủ ứ ẽ ỷ ệ  l  Cách tính dung l

ườ ả ng c a memory (RAM) ỉ ố ng RAM có hai ch  s , ví d , 32Mx4.

ủ

ề ị ố ộ ề

ề ạ ụ Thông th ị ố ể ơ bi u th  s  hàng (chi u sâu) c a RAM trong đ n v   ể ủ ứ th  nhì bi u th  s  c t (chi u ngang) c a RAM. ộ Mega Bit = 128/8 Mega Bytes = 16MB. Có nhi u b n có th c t = 128 ố ầ    Thông s  đ u ị Mega Bit, thông số   32x4 = 32MegaBit x 4  ể

ố ầ ư

ưở ặ ỳ ự ề ạ ớ

ư ế ị ụ ộ ầ   ng thông s  đ u là Mega Bytes nh ng k  th c các hãng sãn l m t ầ ấ xu t m c đ nh nó là Mega Bit, b n nên l u nh  cho đi u n y khi mua   ứ RAM. Ví d , 32Mx64 RAM t c là m t mi ng RAM 256MB.

ố

ứ ệ ả ọ

ố ộ ứ ỳ ườ ủ ạ ố ố    ng s Pin c a RAM là (tu  vào lo i RAM): 30, Thông th

ủ S  Pin c a RAM Khi ch n RAM, ngoài vi c chú ý t c đ , s c ch a, ta ph i coi s ủ Pin c a nó. 72, 144, 160, 168, 184 pins.

ặ ạ ạ

ặ ặ ờ ớ ọ

ầ ả ườ

ầ ạ ế

ạ ạ ế ị ườ

ặ

ạ ề ộ SIMM (Single In­Line Memory Module) Ðây là lo i ra đ i s m và có hai lo i ho c là 30 pins ho c là 72    Lo iạ   ườ i ta hay g i rõ là 30­pin SIMM ho c 72­pin SIMM. pins. Ng ỗ ầ ấ   RAM (có c u hình SIMM) n y th i thông tin m i l n 8bits, sau ng t ắ ễ   đó phát tri n lên 32bits.  B n cũng không c n quan tâm l m đ n cách ậ ỉ ầ ủ ậ   ng b n ch  c n nh n d ng SIMM v n hành c a nó, n u ra ngoài th  tr ề ộ  Lo i 72­pin SIMM có chi u r ng 41/2" trong khi nó có 30 ho c 72 pins.   xem hình). khi lo i 30­pin SIMM có chi u r ng 31/2" (

ư ạ ư ố ố

ể ặ

ệ  M t đ c đi m khác đ  phân bi ạ ể ạ ớ ớ ộ ả

ộ ặ ụ ử ượ ể ớ

ế ấ

ả ấ ả ạ ng lo i 30 pins t

ứ ộ  Thông th ạ

ạ DIMM (Dual In­line Memory Modules) ầ   Cũng g n gi ng nh  lo i SIMM mà thôi nh ng có s  pins là 72 ộ ặ   t DIMM v i SIMM là cái ho c 168. ể ế   ủ i v i nhau t o thành m t m ng đ  ti p chân (pins) c a SIMM dính l ờ   ớ xúc v i memory slot trong khi DIMM có các chân hoàn toàn cách r i ẳ   ặ ộ ậ c cài đ t th ng đ c l p v i nhau. M t đ c đi m ph  n a là DIMM đ ẳ ứ   đ ng ( n mi ng RAM th ng đ ng vào memory slot) trong khi SIMM ườ   thì  n vào nghiêng kho ng 45 đ . i data ạ   16bits, lo i 72 pins t i data 32bits, lo i 144 (cho notebook) hay 168 pins ả i data 64bits. ( t ả xem hình)

ạ

ạ ể ấ ộ ỏ ợ

ạ ạ ổ ạ ậ ậ

SO DIMM (Small Outline DIMM) ặ   Ðây là lo i memory dùng cho notebook, có hai lo i pin là 72 ho c ế 144.  N u b n đ  ý m t tý thì th y chúng có kh  hình nh  phù h p cho   ớ   ớ notebook. Lo i 72pins v n hành v i 32bits, lo i 144pins v n hành v i 64bits.

ỗ ầ ề

ệ ấ ớ ố ộ t r t cao thành ra l ơ  nhi

ụ ạ

ề ả i b n s  th y mi n RAM có hai thanh gi ẽ ặ ố i nhi ạ ế

RIMM (Rambus In­line Memory Modules) và SO RIMM (RIMM  ủ dùng   cho   notebook)Là   technology   c a   hãng   Rambus,   có   184   pins   ế ệ  (RIMM) và 160 pins (SO RIMM) và truy n data m i l n 16bit (th  h ạ ủ  Tuy nhiên  ủ ỉ ạ c  ch  có 8bits mà thôi) cho nên ch y nhanh h n các lo i c . ố   ạ do ch y v i t c đ  cao, RIMM memory t i  Như  ớ ả ế ạ ch  t o nó cũng ph i khác so v i các lo i RAM truy n th ng. ệ ẹ   ế ướ ạ ẽ ấ ẽ hình v  bên d t k p ạ hai bên g i là    heat speader.  N u b n dùng Pentium 4 s  g p lo i RAM n y. (ầ ọ xem hình)

ổ ứ ộ ớ

2. Cách t  ch c b  nh  trong máy tính

Caàn coù moät phaân bieät giöõa boä nhôù (memory) vaø thieát bò löu  tröõ (storage device). Boä nhôù thöôøng chæ duøng ñeå löu tröõ taïm thôøi  caùc chöông trình vaø döõ lieäu trong phieân laøm vieäc, taét maùy thì noäi  dung nhôù cuõng maát (tröø ROM). Coøn thieát bò löu tröõ thì duøng ñeå caát  giöõ   laâu   daøi   thoâng  tin   vaø   khoâng  maát   noäi   dung  khi  taét   ñieän   (ñiaõ  cöùng,   ñiaõ   meàm,   CD­ROM,   oå   baêng   v.v...),   coù   dung   löôïng   lôùn   vaø  thöôøng toác ñoä truy caäp chaäm. Dó nhieân khoâng coù giôùi haïn roõ raøng  giöõa hai loaïi naøy, ví duï, boä nhôù RAM coù theå lôùn ñeán vaøi chuïc MB  trong khi ñiaõ meàm löu tröõ chæ 1,44MB, hoaëc ñiaõ cöùng ñoâi khi cuõng  ñöôïc duøng laøm boä nhôù aûo trong moät soá tröôøng hôïp.

Cuøng vôùi boä vi xöû lyù, caùc thieát bò nhôù ñaõ phaùt trieån khaù  nhanh   trong   khoaûng   möôøi   naêm   gaàn   ñaây,   neân   ñaõ   laøm   phong   phuù  chuûng loaïi boä nhôù, vaø do ñoù ñaõ toái öu hoùa haàu heát caùc heä maùy  tính. Tuy ña daïng nhöng caùc khaùi nieäm cô baûn vaø nguyeân lyù hoaït  ñoäng cuûa boä nhôù vaãn khoâng thay ñoåi cho caùc loaïi.  2.1 Caùc teá baøo nhôù (storage cell)

Boä nhôù löu giöõ thoâng tin döôùi daïng moät daõy caùc con soá nhò  phaân 1 vaø 0, trong ñoù 1 laø ñaïi dieän cho söï coù maët cuûa ñieän aùp tín  hieäu, vaø 0 ñaïi dieän cho söï vaéng maët. Vì moãi bit ñöôïc ñaïi dieän bôûi  moät möùc ñieän aùp, neân ñieän aùp ñoù phaûi ñöôïc duy trì trong maïch  ñieän töû nhôù, goïi laø teá baøo nhôù. Noäi dung löu giöõ trong teá baøo nhôù  coù theå ñöôïc sao cheùp ra bus hoaëc caùc linh kieän chôø khaùc, goïi laø ñoïc

ra (reading). Moät soá teá baøo nhôù cuõng cho pheùp sao cheùp vaøo baûn  thaân mình nhöõng möùc tín hieäu môùi laáy töø bus ngoaøi, goïi laø ghi vaøo  (writing). Baèng caùch saép xeáp lieân keát teá baøo nhôù thaønh caùc haøng  vaø coät (ma traän),  ngöôøi ta  coù theå xaây döïng neân caùc maïch nhôù  nhieàu trieäu bit. Caùc ma traän teá baøo nhôù ñöôïc cheá taïo treân moät chip  silic nhoû gioáng nhö caùc maïch tích hôïp. Coù saùu loaïi teá baøo nhôù ñang  ñöôïc söû duïng roäng raõi hieän nay: SRAM, DRAM, ROM, PROM, EPROM  vaø EEPROM.

2.2  Caùc loaïi boä nhôù

RAM tónh (static RAM ­ SRAM) löu giöõ caùc bit trong nhöõng teá  baøo cuûa mình döôùi daïng chuyeån maïch ñieän töû. Teá baøo SRAM môû  maïch ñieän (logic 1) hoaëc taét maïch (logic 0) ñeå phaûn aùnh traïng thaùi  cuûa teá baøo. Thöïc  teá ñoù laø caùc  maïch flip­flop trong tình traïng set  hoaëc reset. Maïch flip­flop seõ giöõ nguyeân maãu traïng thaùi cho ñeán khi  ñöôïc thay ñoåi bôûi thao taùc ghi tieáp theo hoaëc ngaét ñieän. Tuy nhieân  SRAM coù kích thöôùc lôùn vaø toán ñieän, hieän nay thöôøng ñöôïc cheá taïo  saün trong giôùi haïn 512K. Maëc duø coù toác ñoä nhanh, nhöng phöùc taïp  vaø ñaét tieàn, SRAM chæ ñöôïc söû duïng trong caùc boä phaän caàn toác ñoä  nhö boä nhôù cache chaúng haïn.

RAM ñoäng (dynamic RAM ­ DRAM) löu giöõ caùc bit döôùi daïng  ñieän tích chöùa trong caùc tuï ñieän cöïc nhoû, ñoù laø caùc ñieän dung cuûa  baûn thaân transistor MOS  ñoùng vai troø chuyeån maïch hoaëc phaàn töû  ñieàu khieån. Coù hoaëc khoâng coù ñieän tích trong tuï ñieän naøy töông öùng  vôùi logic 1 hoaëc logic 0. Do tuï ñieän nhoû neân ñieän tích ñöôïc naïp vaø  phoùng raát nhanh, côõ chuïc nanoâ giaây. Bôûi kích thöôùc nhoû vaø haàu  nhö khoâng tieâu thuï ñieän neân DRAM coù maät ñoä löu tröõ khaù cao vaø  giaù reû. Nhöôïc ñieåm duy nhaát cuûa DRAM laø khoâng giöõ ñöôïc thoâng  tin laâu quaù vaøi miligiaây, neân phaûi thöôøng xuyeân naïp laïi naêng löôïng  cho noù goïi laø laøm töôi hay hoài phuïc (refresh), thöïc chaát laø laøm ñaày  laïi ñieän tích cho caùc tuï ñieän nhôù tí hon.  Boä nhôù ROM thöïc chaát laø moät toå chöùc gheùp noái saün caùc maïch  ñieän ñeå theå hieän caùc traïng thaùi coù noái (logic 0) hoaëc khoâng noái  (logic 1). Caùch boá trí caùc traïng thaùi 1 vaø 0 nhö theá naøo laø tuøy yeâu  caàu, vaø ñöôïc cheá taïo saün trong ROM khi saûn xuaát. Khi vi maïch ROM  ñöôïc cheá taïo xong thì noäi dung cuûa noù khoâng theå thay ñoåi nöõa. ROM  duøng trong heä BIOS cuõ thuoäc loaïi naøy cho neân khi baät maùy tính laø  caùc chöông trình chöùa saün trong ñoù ñöôïc laáy ra ñeå chaïy khôûi ñoäng  maùy (bao goàm caùc böôùc kieåm tra chaån ñoaùn, hoã trôï phaàn meàm cô  sôû vaø hôïp nhaát caùc boä phaän trong heä thoáng maùy). Ta khoâng muoán  vaø cuõng khoâng theå thay ñoåi baát cöù ñieàu gì ñoái vôùi caùc chöông trình  coát töû naøy. Tuy nhieân khi phaùt hieän coù moät loãi trong ROM hoaëc  caàn ñöa vaøo moät thoâng soá BIOS môùi ñeå phuø hôïp vôùi thieát bò ngoaïi  vi môùi thì thaät laø tai hoïa. Gaàn ñaây coù moät giaûi phaùp laø duøng flash

BIOS, noù thay moät phaàn ROM baèng loaïi EEPROM, ñoù laø vi maïch  ROM   coù   theå   laäp   trình   vaø   xoùa   baèng   ñieän   (Electrically   Erasable  Programmable ROM). Phöông phaùp naøy cho pheùp chæ xoùa ôû moät soá  ñòa chæ, khoâng phaûi toaøn boä trong khi vi maïch vaãn giöõ nguyeân treân  board.  2.3 Thôøi gian truy caäp

Moät boä nhôù lyù töôûng phaûi ñöa döõ lieäu ñöôïc choïn ngay töùc  khaéc leân caùc ñöôøng döõ lieäu cuûa vi maïch nhôù ñoù. Tuy nhieân trong  thöïc teá luoân toàn taïi moät thôøi gian treã giöõa thôøi ñieåm tín hieäu ñòa  chæ loái vaøo coù hieäu löïc vaø thôøi ñieåm döõ lieäu coù maët treân caùc  ñöôøng döõ lieäu, goïi laø thôøi gian truy caäp (access time). Maëc duø thôøi  gian naøy ñöôïc tính baèng nanoâ giaây nhöng cuõng laøm chaäm toác ñoä  hoaït ñoäng chung cuûa toaøn heä thoáng, neân boä xöû lyù phaûi ñôïi, coù khi  ñeán 4 hoaëc 5 xung nhòp.

Caùc maùy PC loaïi cuõ coù theå söû duïng caùc chip DRAM coù thôøi  gian truy caäp trong voøng 80 nanoâgiaây vôùi caùc board meï loaïi 25MHz.  Caùc maùy tính 486 vaø Pentium hieän nay, söû duïng board meï 33 hoaëc 40  MHz, ñoøi hoûi DRAM phaûi laø loaïi 60 nanoâgiaây. Thôøi gian truy caäp  caøng nhanh thì DRAM caøng ñaét.

2.4 Toå chöùc boä nhôù

Hình 110

Caùc maùy tính caù nhaân kieåu cuõ chæ coù theå ñòa chæ hoùa tröïc  tieáp 1MB boä nhôù do haïn cheá cuûa boä vi xöû lyù 8088. Caùc BXL hieän  nay, nhö 80486 vaø Pentium, coù khaû naêng ñòa chæ hoùa hôn 4GB boä  nhôù. Vaäy laøm theá naøo caùc maùy môùi coù theå töông thích ngöôïc vôùi  caùc maùy cuõ, ñeå coù theå thöøa höôûng moät khoái löôïng chöông trình  öùng duïng khoång loà ñang coù saün.

Ñeå vöôït qua giôùi haïn cuûa boä nhôù truyeàn thoáng, ngöôøi ta ñaõ

boå sung theâm boä nhôù trieån khai, boä nhôù môû roäng, caùc boä nhôù  treân, vaø nhöõng phaàn meàm ñeå söû duïng caùc boä nhôù ñoù.

* Boä nhôù quy öôùc. Caùc boä vi xöû lyù 8086 vaø 8088 (coù saün

khi maùy IBM PC ñöôïc thieát keá) ñeàu coù theå söû duïng thaúng 1MB  RAM (1024K). Caùc nhaø thieát keá maùy PC ñaõ quyeát ñònh cheá taïo  phaàn 640K RAM daønh rieâng cho caùc chöông trình söû duïng trong cheá  ñoä thöïc (real mode) cuûa BXL; phaàn 384KB coøn laïi duøng cho caùc chöùc  naêng heä thoáng noäi boä. Phaàn 640K RAM cô sôû ñoù goïi laø boä nhôù  quy öôùc (conventional memory) trong caùc maùy söû duïng BXL Intel vaø  chaïy vôùi heä ñieàu haønh MS­DOS.

Trong nhöõng naêm 1980, boä nhôù 640K laø ñuû, nhöng caøng veà sau  caùc chöông trình öùng duïng cöù ñoà soä daàn leân neân caùc nhaø thieát keá  maùy phaûi nghó caùch môû roäng khaû naêng cuûa boä nhôù. * Boä nhôù  môû roäng (extended memory). Ñöôïc giôùi thieäu trong maùy PC/AT cuûa  haõng IBM, BXL 80286 ñaõ ñöôïc döï tính tröôùc ñeå vöôït qua giôùi haïn  640K baèng caùch söû duïng cheá ñoä baûo veä (protected mode). BXL 80286  coù theå laäp ñòa chæ cho 16MB boä nhôù ôû cheá ñoä baûo veä, coøn 80386  vaø 80486 coù theå quaûn lyù ñeán 4GB boä nhôù trong cheá ñoä baûo veä.  Khaû naêng thì nhö vaäy nhöng khoâng khai thaùc heát vì ñaét tieàn vaø cuõng  khoâng caàn thieát. Hieän nay, taát caû caùc heä maùy tính ñeàu coù laép  theâm treân board meï vaøi ba MB ngoaøi 1MB truyeàn thoáng vaø goïi laø  boä nhôù môû roäng.

Ngoaøi BXL phaûi thuoäc loaïi toát, boä nhôù môû roäng coøn caàn söï  trôï giuùp cuûa caùc phaàn meàm quaûn lyù thích hôïp. HIMEM.SYS trong  DOS 5.0 vaø Microsoft Windows 3.0 (vaø caùc phieân baûn sau) hieän ñang  ñöôïc söû duïng roäng raõi nhaát ñeå truy caäp boä nhôù môû roäng.

* Boä nhôù trieån khai, hay coøn goïi laø baønh tröôùng (expanded  memory). Ñaây laø moät phöông phaùp mang tính kyõ xaûo nhaèm vöôït qua  haøng raøo 640K baèng caùch laàn löôït chuyeån ñoåi caùc baêng nhôù cuûa  boä nhôù truyeàn thoáng, nôi maø CPU coù theå truy caäp theo cheá ñoä thöïc.  Tieâu chuaån kyõ thuaät LIM hoaëc EMS ñaõ söû duïng caùc baêng nhôù 16K  ñöôïc aùnh xaï vaøo trong daûi 64K cuûa boä nhôù cheá ñoä thöïc naèm treân  boä   nhôù   cô   baûn   640K;   nhö   vaäy   coù   theå   chaïy   ñoàng   thôøi   vôùi   boán  "khoái" nhôù trieån khai trong cheá ñoä thöïc. EMS/LIM 4.0 laø tieâu chuaån  boä nhôù trieån khai coù theå quaûn lyù ñeán 32MB bieåu kieán. Tuy nhieân,  kyõ thuaät chuyeån ñoåi baêng naøy seõ laøm cho thôøi gian truy caäp boä  nhôù chaäm hôn so vôùi boä nhôù môû roäng.

Vuøng nhôù treân (high memory hoaëc uper memory area). Trong maùy  tính töông thích IBM PC chaïy vôùi MS­DOS, ñaây laø vuøng boä nhôù naèm  giöõa boä nhôù quy öôùc 640K vaø giôùi haïn 1024K. Ñoái vôùi caùc maùy  PC nguyeân thuûy, moät soá baêng trong vuøng naøy ñöôïc duøng cho söû  duïng   heä   thoáng,   nhöng   thöïc   söï   khoâng   duøng   ñeán.   Caùc   chöông   trình  quaûn lyù boä nhôù, cuõng nhö HIMEM.SYS coù trong MS­DOS 6.2 coù khaû

naêng toå chöùc vuøng nhôù treân naøy ñeå duøng cho caùc trình tieän ích heä  thoáng vaø caùc trình thöôøng truù (TSR).

*  Boä nhôù aûo (virtual memory).  Ñaây laø moät phöông phaùp môû  roäng kích thöôùc bieåu kieán cuûa boä nhôù RAM heä thoáng baèng caùch  duøng moät phaàn ñiaõ cöùng laøm RAM moû roäng. Haàu heát caùc chöông  trình öùng duïng DOS ñeàu thöïc hieän vieäc traùo ñoåi caùc leänh chöông  trình vaø döõ lieäu vaøo ra ñiaõ thay vì giöõ chuùng trong boä nhôù. Töø BXL  80286 trôû leân, nhaát laø 80386, ñeàu coù theå quaûn lyù caùc thao taùc boä  nhôù aûo ôû möùc heä ñieàu haønh, neân baát kyø chöông trình naøo cuõng  söû duïng ñöôïc tính öu vieät naøy, laøm cho RAM ñöôïc phaùt trieån lieàn  khoái vôùi ñiaõ cöùng. Trong cheá ñoä 386 Enhanced, Microsoft Windows  taän duïng heát khaû naêng boä nhôù aûo cuûa caùc BXL naøy, vaø coù theå  "troâng coi" moät löôïng RAM gaàn nhö khoâng giôùi haïn. Tuy nhieân toác  ñoä truy caäp ñiaõ chaäm hôn nhieàu so vôùi RAM. Cho neân neáu ta thöôøng  xuyeân chaïy nhieàu chöông trình vôùi Windows thì toát nhaát laø taêng RAM  (8M) ñeå taän duïng ñöôïc öu vieät cuûa khaû naêng ña nhieäm.

Hình 111



ươ ử ữ ử 3. Ph ng pháp s a ch a, x  lý s  c  c a ự ố ủ b  nhộ ớ

ể Khi RAM hỏng thường có bi u hi ện là :

ế i ng bít dài , không lên màn hình ế ư h ng thông t Card Video cũng có các ti ng bíp n hường là m t ộ ậ ư ế ế ắ B t máy tính có 3 t L u ý : ti ng bíp dài ba ti ng bíp ng n .

Nguyên nhân :

ế t ố ề ố ộ RAM bị h ngỏ ắ RAM c m vào Mainboard ti p xúc không t RAM không được Mainboard h  tỗ rợ v  t c đ  Bus

ể RAM

ệ s ch ạ sẽ bằng xăng sau đó Ki m tra Tháo RAM ra ngoài , v  sinh chân  l p lắ ại

ả mới ( lưu ý ph i thanh RAM có Busđ ược

ẫ ầ ộ Thay thử m t thanh RAM  ỗ ợ Main h  tr  ) Trường hợp sau khi thay RAM mà v n còn t khác đi thì ta c n ki ưng tiếng kêu  ế i ng kêu nh ểm tra Card Video ho c ặ thay th  ử Card Video khác .

ạ ớ  RAM m i mua v  c m vào không ch y. ề ắ

ắ ắ ư ố ế ạ

­ Bus RAM không t

ạ ẫ

ẽ ợ ộ

ườ ỗ ợ Nguyên nhân :  ố ­ C m ch a ch c, các m i ti p xúc không t t RAM không ch y. ờ   ườ ng thích ­ Th ng là do mainboard đ i  Bus 266. Thanh ram có bus 333 hay   ỉ ổ  ờ ầ c trên mainboard đ i đ u (PIV) ch  h ạ ố ng h p này ram s  ch y t c đ  266 mà   ạ   i thanh ram có bus 266 ko ch y

ươ ỉ ổ ợ ầ đ u (PIV) ch  h  tr ượ 400 v n ch y đ tr  Bus 266, tr mainboard h  tr . Ng ượ đ ợ ượ ạ c l ỉ ỗ ợ c trên mainboard ch  h  tr  333 hay 400.

ắ ụ   Kh c ph c:

ạ ượ ế ắ ặ ắ

ẫ ị ể ạ ậ ắ c thì i ho c c m th t ch c vào. N u v n không đ i mainboard và khe c m RAM xem có b  ch p, cháy không.

ậ ắ ổ ạ ỉ ­ Tháo ra c m l ki m tra l Còn mua sai Bus thì ch  có cách đ i l i.

BÀI 8

Ế Ị Tên bài : THI T B   I/O

ầ ữ ệ ố ệ ề u tr

ử

nh  ư h  đi u hành, ch ớ ự ữ c   l u   tr ng   l n   và   thông   tin   đ

ữ ừ ề ộ ữ ệ ượ ư ặ , quang ho c quang t

ừ ể ọ ữ ệ , đ  đ c/ghi d  li u có g i là đĩa t đĩa t

ờ   trong   th i   gian   dài. ư ậ ổ ữ ệ ể ọ ọ quang

ụ

ế ị

ế ị t b  I/O ụ ắ ườ ặ ỗ t b  I/O c các thi ệ ủ c nguyên lý làm vi c c a thi c các nguyên nhân và cách kh c ph c các l ng g p i th

ế ị Mã bài: MĐ 23 Ý nghĩa:  ư ế ị ươ   t b  I/O l Thi  ph n m m h  th ng   ng ứ ử ụ   và  toàn b  d  li u đã x  lý và đang x  lí, v i dung trình  ng d ng   ớ ượ l     D a   trên ừ . Nh  v y, thông tin ghi lên ắ ư nguyên t c l u tr  t   ừ ậ ệ ừ ọ   v t li u t . Thông tin ghi ổ ậ ệ lên v t li u quang g i là đĩa quang, đ  đ c/ghi d  li u có  M c tiêu: ượ ắ ­ N m đ ể ượ ­ Hi u đ ể ượ ­ Hi u đ ủ c a thi t b  I/O

ộ N i dung:

1.

Hình 112

ề Ổ  đĩa m m FDD (Foppy Disk Drive) 1.1. Khái ni mệ :

ễ

ỉ

ổ hể đọc và ghi nhiều l nầ  và d  ràng di chuy ển đi xa, tuy  ỏ hế ch  có 1,44MB và nhanh h ng nên ngày   ều ưu   USB có nhi các

ề  Đĩa m m có t nhiên do dung lượng h n cạ nay đĩa m m ề ít được s  d ng mà thay vào đó là ử ụ điểm vượt tr iộ  .

ấ ạ 1.2 C u t o:

ồ G m có hai ph n chính :

ệ ử ẹ ơ , thanh k p, đĩa t ề ư ể ộ ộ ừ  .... ậ   ơ  : đi u khi n đ ng c  cũng nh  các b  ph n

i mã.

Ổ ả ố ộ ầ ầ ơ + Ph n c  khí : mô t ầ + Ph n đi n t ả ọ đ c /ghi và gi ­

ả ấ ắ ờ ả ả ị ầ ừ ị kh  năng đ nh v  đ u t đĩa ph i đ m b o t c đ  quay chính xác (360 vòng/phút) và  chính xác trong th i gian r t ng n.

ệ ề ự ứ Ổ

ị ề đĩa m m th c hi n các ch c năng sau : ớ ố ộ

ị ể

ặ ớ ầ ừ ạ ủ ổ ầ ừ ọ ạ ị ế  đ c/ghi cho nó ti p xúc v i m t đĩa.  đĩa (v  trí đ u t ẵ   , tr ng thái s n

ỗ ọ ệ ấ i đ c, ghi....)

ế ổ ỉ ố ả ạ ệ ử ể ­  + Quay đĩa m m v i t c đ  quy đ nh + D ch chuy n đ u t + Thông báo tr ng thái c a  sàng làm vi c, có c m ghi không, l ọ ữ ệ + Ghi và đ c d  li u. ộ ả ­ Các b  c m bi n : + C m bi n l ế  ch  s : Các m ch đi n t ơ ắ    ki m soát đâu là n i b t

ầ ủ đ u c a sector.

ớ ậ + C m bi n rãnh 0: khi m i b t máy, m ch đi u khi n

ề ả ề ể ạ ớ ế ả ế ầ ừ ở t đ u t i v  trí ban đ u. L nh này phát t

ầ ừ ế ớ ạ ể ổ    đĩa ộ ệ   ầ  trên rãnh nào nên c n ph i có m t l nh ệ i m ch đi u khi n phát ra   ượ   ị ế c ti n đ n rãnh 0, v  trí này đ i khi đ u t

đang  ầ c cho t ế ị không bi ẩ ạ ị chu n l ướ ữ nh ng xung b xác đ ng b i c m bi n rãnh 0.

ố ở ở ả ả ị + C m bi n ch ng ghi : Xác đ nh xem khe h  "Write Protect" ở

ế ị ắ góc đĩa có b  ch n không.

ạ ộ 1.3 Nguyên lý ho t đ ng

ọ ầ

ụ ằ

ộ ể ủ ộ

ư ầ ấ ữ ố ị ượ ộ ể ộ ổ  đĩa, đĩa đ c b  ph n gi

ơ ấ ể ề

ỏ ụ ậ ộ ọ ầ ộ   ể ặ ­ Có hai đ u đ c/ghi cho hai m t đĩa. Đ u đ c/ghi chuy n đ ng ế   ơ ướ ị ộ ế c.  Tr c  vít bi n t nh  ti n theo  bán kính  đĩa b ng  m t   đ ng  c  b ế ị ơ  thành chuy n đ ng t nh ti n. Khi đ a đĩa chuy n đ ng quay c a môt   ố ấ ậ    c  đ nh. Mu n l y đĩa ra c n  n nút vào  ượ   ộ ả tr  đĩa (ejector button). Nút này truy n chuy n đ ng sang c  c u tr t ơ ư đ a đĩa ra kh i tr c quay đ ng c  và b t ra ngoài.

ọ ậ ộ ­ Đ u đ c ghi là b  ph n quan tr ng nh t. Khi đĩa đ

ượ ấ ố ọ ẹ

ầ ầ ừ ế ế ườ ầ ọ ớ  ti p xúc tr c ti p v i đĩa nên m t đĩa tr

ầ ẫ

ộ ố

ề ộ

ắ ộ ỗ ầ ừ c. M i đ u t ề  đĩa m m th ầ ừ ọ ượ ư   c đ a vào, ặ ớ c k p xu ng ti p xúc v i m t đĩa.   ộ   ặ ượ c tráng m t ng đ ộ ụ ượ   c gá trên m t tr c d n song ề    có cáp m m n i ra ườ   ng có ba cu n dây ộ   ặ ủ  đ c/ghi c a hai m t và m t

ặ hai đ u đ c ghi cho hai m t đĩa đ ự ế Vì đ u t ọ ả ỏ ớ l p gi m ma sát m ng. Đ u đ c/ghi đ ơ ướ ủ ớ ụ song v i tr c vít c a đ ng c  b ầ ừ ổ ể ạ ả   b n m ch đi u khi n. Các đ u t ố cu n trên ba lõi s t, hai cu n cho đ u t ộ cu n xoá.

ộ ộ ề ộ

ơ ệ ử ơ ệ ầ

ụ ệ

ố ộ ề ằ ả ụ ủ c đi u khi n b ng vòng kín. T c đ  quay luôn luôn đ

ạ ể   ­ Đ ng c  quay là đ ng c  đi n m t chi u, chuy n m ch theo ả   ượ ấ ổ ươ ph c c y trên b n  mà không c n ch i quét. Stator đ ng pháp đi n t ộ ơ ạ m ch, rôto còn có nhi m v  c a bánh đà và tr c quay. Đ ng c  này   ả   ượ ể ượ c đ m b o đ 360 vòng/phút.

ỏ ơ ướ

ướ ị ả ế ế ể ­ Đ ng c  b ủ c : Có kh  năng quay theo t ng b ơ ướ  b ừ ể   c nh . Chuy n ầ   ủ ộ c bi n thành chuy n đ ng t nh ti n c a đ u

ề ạ ộ ộ đ ng quay c a môt .ừ t ể c. Bo m ch đi u khi n

ứ ươ ủ Bo m ch này ch a các m ch t

ể ề ạ ả   ố ạ ng thích n i ra c a các c m ề   ạ ế ạ ơ , các m ch khuy ch đ i, m ch đi u

ế bi n, các m ch đi u khi n môt ể ổ khi n

Ổ ắ ệ ẻ ề ượ ế ạ ạ  đĩa...  c m tín hi u 34 chân các chân l đ u đ

ệ ề

ệ ệ ứ ệ ệ

ấ c ti p đ t. Các tín hi u này đ u dùng đi n th  TTL (Transitor ­ Transitor ­ Logic) : có ớ nghĩa là các m c tín hi u 0  ng v i đi n áp 0­2V còn m c tín hi u 1 ứ ứ ớ ế ứ ứ ệ ng v i m c đi n áp 2,5 ­ 5v.

ữ ổ ử ề 1.4 S a ch a đĩa m m

ế ố ướ ể ệ ồ B c 1. Ki m tra k t n i dây ngu n và dây tín hi u

ướ ồ ấ ạ ể i ngõ vào c a đi m k t n i trên

ổ ề    m m ộ ổ ắ ồ ế ố ủ ệ ộ ổ ắ  c m ngu n đi n và m t c m tín

ệ Ổ ắ ư B c 2. Đo ngu n c p t ớ Giao di n v i máy vi tính : M t  ồ hi u. ệ ố  c m ngu n b  trí nh  sau :

+ Chân 1 : +12V ; Chân 2 : GND ; Chân 3 : GND; Chân 4 : +5V

ướ ệ ể ạ

ề ế ạ ấ ể B c 3. Đo ki m các đi n áp c p cho m ch đi u khi n motor, m ch  ể ổ ạ khuy ch đ i , m ch đi u khi n ề ạ ạ ộ  đĩa ho t đ ng

ướ ề ổ ề B c 4. Cho đĩa m m vào khe đĩa m m

ủ ệ ố ạ ộ ướ ấ ữ ệ   B c 5. quan sát ho t đ ng c a h  th ng nâng, quay đĩa và l y d  li u

ệ ứ ườ ng g p

ỏ ặ Tri u ch ng th ậ ­ Không nh n khay đĩa  ọ ­ Không đ c đĩa  ấ ữ ệ ­ Không xu t d  li u  ầ ­ H ng đ u quang

Ổ ứ 2. đĩa c ng

2.1. Khái ni m:ệ

ể Ổ ứ

ệ ụ ế   c ng   (Harddisk   driver)   là   m t   ki u   thi ả

ể ư

ờ ư ế ư

ộ ố ờ ượ ộ

ề

ổ ụ ệ

i tiêu th  đi n năng nhi u so v i các thi ư ề

ữ ớ

ả ệ ề ế ị ư t b  l u tr ầ ủ ữ o nh ng năm đ u c a th p k  80. Hi n nay

ạ ữ ữ ệ   ị ư ộ   d   li u t   b   l u   tr ế  ấ ủ (storage device). M c đích chính c a các nhà s n xu t trong vi c ch ề   ữ ữ ệ ế ị ạ  d  li u và đ  thay th  đĩa m m t b  này đó chính là l u tr t o ra thi ạ ổ ể ạ  đĩa quang nh  CD­ROM   (t i th i đi m HDD ra đ i ch a có các lo i  ậ   ế ệ ạ ể c đi m làm h n ch  ti n ích và đ  tin c y hay ZIP). Có m t s  nh ậ ấ ố ả ề ủ   t nh t cũng quá ch m khi c a đĩa m m. Ngay c  các   đĩa m m t ế ị ớ ề ạ ữ ệ ọ t b  khác đ c/ghi d  li u, l   ệ   ữ ượ ế ề ị ạ Ổ  đĩa m m còn b  h n ch  v  dung l ng l u tr , vi c trong máy tính.  ể ậ ấ ệ ữ ỗ   chuy n đ i gi a nhi u đĩa là cách làm b t ti n và không tin c y. Nhu ổ ề ộ ầ  đĩa  l n và c  đ nh đã làm n y sinh ra  c u v  m t thi   ổ ứ ỷ ổ ứ ứ    c ng là c ng (  c ng) và ẩ ế ị ộ m t thi ố ị ậ t b  chu n trong các lo i máy tính.

ủ 2006 có thể lưu trữ Hình114. Một ở cứng c a năm                                        thông tin b ngằ cả hàng trăm hiệu sách

ấ ạ ủ ổ ứ 2.2 C u t o c a c ng:

ộ a. B  khung:

ấ ạ ộ

ề ệ

ề

ộ ườ ứ  đĩa c ng th

ạ

ọ ế ự ợ ả ứ ầ ậ ổ ứ  c ng lo i nh  c a máy tính xách tay th ộ ậ ệ ế ố ủ ổ    đĩa ề ệ   t và v  đi n ắ ể  ữ   ng dùng khung nhôm ườ   ng dùng ạ    hình d ng (form

ứ Hình 115 ơ ộ ố ớ B  khung c  khí r t quan tr ng đ i v i ho t đ ng chính xác c a  ấ ề ấ ưở ả ứ c ng,  nh h ng đ n s  h p nh t v  c u trúc, v  nhi ạ ủ ổ c a   đĩa. Khung c n ph i c ng và t o nên m t cái n n v ng ch c đ ộ ắ l p ráp các b  ph n khác. Các  ư đúc, nh ng các  ỏ ụ ể voplastic. V t li u v  c  th  ph  thu c vào y u t ướ ủ ổ ứ c c a  factor) t c là kích th ổ ỏ ủ ụ  c ng.

b. Đĩa t :ừ

Hình 116

ằ ừ ủ ổ ứ c ng là các đĩa b ng nhôm, thu  tinh, ho c s  có ch  đ

ượ

ố ữ ố  t

ị t, an toàn và không b  (nh  t ) nh  các thi ặ

ủ ậ ệ ừ ở ả ớ ỏ ả

ộ ố ạ ỉ

ộ . Tr ầ ừ ượ ơ ấ

ỷ ế ộ  ặ ứ Đĩa t  c a  ế ạ ấ ặ ươ ạ ộ ệ c ch  t o r t đ c bi ng đ i năng. Đĩa đ ho t đ ng t   t giúp cho nó ả ừ ế ị  ư ả ư có kh  năng l u tr t b ừ ằ ọ ượ     c ph  v t li u t  tính khác . Đĩa đ đ c ghi b ng t  c  hai m t (môi ệ ằ ọ ữ ự ư ườ    th c) và bao b c b ng l p v  b o v . Sau khi đã hoàn ng l u tr tr ượ ế ố ớ   ồ ấ c x p ch ng lên nhau và ghép n i v i t t và đánh bóng, các đĩa này đ ồ   ướ ừ ứ ơ c khi ch ng  quay; có m t s  lo i đĩa c ng ch  có m t đĩa t môt ữ   ượ ắ ố ị c ghép vào gi a  đ c l p c  đ nh vào khung, c  c u các đ u t đĩa đ các đĩa.

ầ ườ ứ  đĩa c ng th

ề ề ư

ượ ng đ ặ ươ

ặ ị

ụ

ạ ỏ ượ ấ ố ế ế ầ ừ t k  đ u t ỏ  màng m ng. Nó đ

ể  đã lo i b  các ki u qu n dây c ế ạ ỏ ể ỏ ơ ủ ờ ổ  ư   c ch  t o gi ng nh  vi ộ  c nh  và nh  nên đ    nhanh

ầ ọ c. Các đ u đ c ghi : ọ ế ủ ổ ướ c ch  rao Tr c kia các đ u đ c/ghi c a  ớ ắ ế ơ ộ ổ  đĩa m m, lõi s t m m c ng v i 8 đ n 34 (ho c h n) vòng nh  trong  ướ ớn và t ầ ừ ồ ố ả ng đ i năng dây đ ng m nh. Các đ u t c l  này có kích th ể ệ ố ể ế ố ạ làm h n ch  s  rãnh có th  có trên m t đĩa mà h  th ng chuy n d ch ầ ừ ả ắ  ph i kh c ph c. đ u t ệ Hi n nay, các thi ể ạ ầ ừ đi n mà dùng lo i đ u t ẹ ướ ệ ạ m ch dùng công ngh  quang hóa. Do kích th ầ ư ị ộ r ng c a rãnh ghi cũng nh  h n và th i gian d ch chuy n đ u t h n.ơ

ấ ổ ọ ượ ể Trong c u trúc t ng th , các đ u đ c/ghi này đ

ạ ơ ầ ằ

ế ấ

ộ ị ọ ắ c g n vào các   ề   ạ . Các vi m ch ti n ỏ ằ   ạ c g n trên t m vi m ch in nh  n m ượ ộ ấ   c b c kín trong

ể ượ ắ ng đ . Toàn b  c u trúc này đ ằ ộ ượ ậ ắ ạ ề cánh tay kim lo i dài đi u khi n b ng các môt ạ ủ ầ ừ ườ  th khu ch đ i c a đ u t ể ầ ừ trong b  d ch chuy n đ u t ộ c đ y kín b ng n p kim lo i  h p đĩa. H p đ

ộ ị ể d. B  d ch chuy n đ u t ầ ừ :

ạ ử ụ ơ ộ

ặ ọ

ướ ể ứ ộ  cu n dây di đ ng (voice coil Nhi u lo i đĩa c ng s  d ng môt   ể ề   ộ ơ  cu n dây quay (rotary coil) ho c servo đ  đi u ẹ  ỏ ủ ầ ừ c nh , nh . Các môt

ỏ ọ ậ ề motor) còn g i là môt ộ ể khi n chuy n đ ng c a đ u t ớ ổ ứ ợ ấ r t thích h p v i ơ  servo có kích th ờ  c ng nh  g n và có th i gian truy c p nhanh.

ấ ứ ớ ầ ư ữ ề ể Thách th c l n nh t trong vi c đi u khi n đ u t là gi

ố

ệ ứ ọ t trên đĩa t

ề

ầ ừ ể ị ể ệ    cho ễ   c nó đúng ngay tâm rãnh mong mu n. Nói cách khác là các nhi u ủ   ế ừ ệ  và các bi n thiên c a ị ệ ố    servo có th  gây nên sai s  trong vi c đi u đ nh ề   ượ c ki m tra và đi u ượ đ ộ ạ lo i khí đ ng h c, các hi u  ng nhi ể ơ ề dòng đi u khi n môt ả ủ ị ầ ừ . V  trí c a đ u t v i đ u t ph i luôn luôn đ

ậ ị

ỉ ỉ ị ầ ừ ả ọ ươ

ờ ể ả  theo rãnh g i là ph ự ị ị ệ   ch nh k p th i đ  đ m b o v  trí rãnh th t chính xác. Quá trình hi u ng pháp servo đ u t ch nh đ u t   . C n có thông ố ủ ầ ư ể tin đ  so sánh v  trí th c và v  trí mong mu n c a đ u t ầ ư ầ .

Thông tin servo dành riêng (Dedicated servo information)  đ cượ

ặ ghi trên m t đĩa t ừ ự ữ  d  tr .

ạ ượ   c i đ

ệ ố

Thông tin serve   nhúng (Embedded servo information) l ắ ự ệ ầ ừ ữ ệ mã hoá thành các chùm d  li u ng n đ t trên t ng sector ử ụ ị ế ậ ượ ể ặ ặ ủ   ệ H  th ng servo s  d ng s  l ch pha c a các xung tín hi u c a ữ rãnh hay ừ ủ c đ t đúng gi a có đ

các rãnh k  c n đ  xác đ nh đ u t không.

ơ ụ e. Môt tr c quay:

ế ố ướ ầ ọ ộ ầ ừ ớ ố ị  xác đ nh ch t l i đ u đ c/ghi. Đĩa t ừ ướ  l ấ ượ ng c a  ừ ướ  l ủ ổ ứ t qua đ u t ố    c ng là t c đ  mà ộ v i t c đ

ữ t qua d ấ ộ M t trong nh ng y u t đĩa t khá cao (ít nh t là 3600 vòng/phút).

ạ f. Các m ch đi n t ệ ử ủ ổ ứ  c a c ng :

Hình 117. M ch bên trong HDD

ổ ứ

ạ ầ

ạ ậ ộ ẳ Nhìn th ng vào  ượ ứ ể Ổ ề ạ  đĩa c ng đ ng đ i ph c t p. M ch đi n t ạ ớ ộ ệ

ữ ệ ọ ừ ể ầ ỗ

ả ượ ệ ể ả

ệ ộ

ộ ổ ắ ồ c ng (HDD cache), m t

c ng tr

ố ớ ở ấ ộ 512kb tr  xu ng còn v i các th  h

ố ấ ừ

ớ  1Mb tr ộ ủ ổ ứ ạ ấ ầ  c ng b  ph n đ u tiên mà chúng ta th y chính   ệ   ạ ở ề ể c đi u khi n b i các m ch đi n là bo m ch đi u khi n.  ướ ộ ứ ạ ố ử ươ ệ ử ượ ắ i  b  khung và  t    đ t c g n d ề   ế ể ứ ệ ề ả i các tín hi u đi u t  đ  truy n t ch a hoàn toàn các m ch c n thi ầ ể ề ậ ể ọ   khi n và d  li u v i b  giao di n v t lý riêng, đi u khi n đ u đ c/ghi, ứ   ộ ự th c hi n đ c/ghi theo yêu c u và đ  quay các đĩa t . M i m t ch c ự ớ ộ   năng k  trên ph i đ c th c hi n hoàn h o v i đ  chính xác cao. Bo ồ ể ề ạ   m ch đi u khi n này bao g m b  chip controller, chip input/output IO, ổ ứ ớ ệ ộ  c m ngu n 5+ 5­ 12­ 12+, b  nh  đ m cho    ẩ ắ ướ   ế ệ ổ ứ c và chân c m chu n IDE 39/40 chân. Đ i v i các th  h   ế ệ  ừ ỉ ấ ớ ệ đây b  nh  đ m r t th p ch  có t ổ ứ ở ố ượ ạ ệ  lên.    c ng hi n đ i sau này thì s  l ng cache r t cao t ớ ệ    c ng thì motor, chip controller và b  nh  đ m Trong bo m ch c a

ộ ọ ớ ệ ộ

ố ề ấ

ự ố ươ ả ẽ ng t

ế ố ọ

ầ ố

ấ ữ ệ ẽ ấ   ấ đóng vai trò r t quan tr ng. B  nh  đ m càng cao thì t c đ  truy xu t ơ ấ ữ ệ   ề ổ ứ ữ ệ  c ng s  nhanh h n r t nhi u và v n đ  sai sót d  li u d  li u trên  ấ ề   ủ ộ ấ , t c  đ  quay c a motor và kh  năng đi u cũng r t th p. T ộ  ộ ủ ể khi n c a b  controller cũng không kém ph n quan tr ng, n u t c đ ủ ổ ứ c a     c ng (rpm – revolution per minute – s  vòng trên phút) càng cao ố ộ thì t c đ  truy xu t d  li u s  càng nhanh.

h.Track (rãnh) :

ỗ ể ứ

ể ặ Có th  coi m i m t đĩa c ng là m t tr ượ

ồ tr c quay ra t

ườ ế

ộ ậ ư

ừ ợ ng t ng track khác nhau có đ  l n t

ề ườ ộ ng hai chi u: cao và   ữ ệ ọ ộ   c ghi vào các vòng tròn r ng. Theo ki u hình h c này thì d  li u đ ỗ ớ ố ừ ụ ồ i rìa đĩa. M i vòng trong đ ng tâm đ ng tâm, phân b  t   ừ ọ ỗ    312 đ n 2048 rãnh. trên đĩa g i là track. Thông th ng,m i đĩa có t ấ ị ộ ố ồ   Track là m t t p h p bao g m m t s  sector nh t đ nh nh ng dung ộ ớ ừ ượ l    trong ra ngoài (Track 0>track 1 >track 2 >…>track N>track N+1)

k.Sector (cung t ): ừ

ộ ủ ụ

ấ ừ ỗ ộ ườ

ừ ứ ữ ệ ọ ỏ

ể ả ữ ệ ỗ

ấ ị ơ ờ

ầ

ể ứ ượ ượ ấ ữ ệ   M i track là m t vòng tròn d  li u có tâm là tâm c a tr c quay ề đĩa t   i ta g i các cung này . M t track chia thành r t nhi u cung, ng ổ  ấ ậ là sector (cung t ). Sector là vùng v t lý ch a d  li u nh  nh t trong  ượ ứ ườ ọ ứ   ng thì 1 sector ch a đ c 512 c ng k  c  khi đ c và ghi. Thông th ộ ượ ề   ng sector byte d  li u (US Windows). M i track đ u chia thành m t l ớ   nh t đ nh. Tuy nhiên, vì các track bên ngoài bao gi  cũng l n h n các track phía trong (g n tr c) cho nên càng vào sâu các track phía trong thì   dung l ụ ng mà 1 sector có th  ch a đ c càng th p.

Hình 118. Bề mặt của đĩa cứng

ấ ơ ả ư C u trúc c a sector :­Sector header (thông tin c  b n) : l u tr

ố ứ ự ậ ầ

ủ ề ị ậ ượ ị

ọ ệ ẽ ư ả ặ ữ  ủ    v t lý c a sector. các thông tin v  v  trí đ u đ c, cylinder, và s  th  t ụ ử ụ   Nó cũng đ m nh n luôn nhi m v  xác đ nh sector có s  d ng đ c hay ữ ệ   không ho c sector nào s  l u d  li u thay cho sector này. Thông tin

ị ủ ể

ẵ ẽ ị i ch n l

ố i d  li u tu n hoàn (hay còn g i là l ượ ị ầ ọ ươ ng  trình xác  đ nh  đ

ệ ấ cu i cùng mà sector header cung c p chính là giá tr  c a vi c ki m tra ỗ ỗ ữ ệ l  CRC), giá tr  này giúp cho các  ch c  sector  header  có  chính xác  hay không.

ố ứ ả

ố ữ ấ ế ổ ứ

ộ ổ ứ ạ ấ   ả ­S  sector trên m t track: khi s n xu t ra đĩa c ng nhà s n xu t ầ    c ng trong đó có ph n ệ    c ng hi n đ i ngày

ề ỡ

ấ ọ

ợ ộ ề ừ ủ ổ ứ ộ ầ  c ng thì đ u có m t đ u đ c (head) riêng c a

ộ luôn ghi rõ ràng nh ng thông s  liên quan đ n  ữ ố s  sector trên m t track (sector per track). Nh ng  ừ ử ụ nay s  d ng r t nhi u kích c  khác nhau trên t ng track. l. Đ u đ c (head) và motor tr  đ ng (servo­motor ỗ ữ ):  ọ ề ặ ữ ệ ặ ầ ừ ệ ọ ầ Trên m i m t đĩa t ọ bi t nh ng đ u đ c này có vai trò đ c/ghi d  li u lên b  m t đĩa t .

Hình 119

ố ộ ừ m.T c đ  quay c a motor chính (motor quay đĩa t ):

ủ ườ ộ ạ ệ ng thì các lo i đĩa c ng hi n nay có t c đ  quay t

ơ ẽ ổ ứ ư ế ừ  ố ế ố   ế ế t y u đ n t c  m t vai trò thi ọ    c ng, quay càng nhanh thì đ c và ghi càng    c ng s  kêu to h n và mau

c ng (HDD Cache):

ứ  Thông th ữ ộ ộ ố ế 5200rpm đ n 7200rpm. T c đ  quay gi ấ ữ ệ ủ ổ ứ ộ đ  truy xu t d  li u c a  ồ ư nhanh nh ng nh  th  cũng đ ng nghĩa là  nóng h n. ơ ộ ệ ổ ứ n.B  đ m  ệ ả ấ ộ

ấ ữ ệ ư

ộ ằ ắ ể ờ

ấ ầ ộ ớ

ạ ầ

ấ ộ ệ ủ ổ ứ

ả ầ ử ụ ượ ườ ứ ng xuyên đ

ữ ữ ệ ư ữ ậ

ữ ấ ữ ệ ố ộ ổ ơ

ố   Hi n nay tuy các nhà s n xu t đang ngày càng m t nâng cao t c ủ ổ  ắ ố ộ ủ ổ ứ đ  c a   c ng nh ng ch c ch n là t c đ  truy xu t d  li u c a  ẽ ứ     có   th   nhanh   b ng   RAM   (Random   Access c ng   s   không   bao   gi ớ ể ẫ   Memory   –   b   nh   truy   xu t   ng u   nhiên).   Đ   gi m   b t   ph n   nào ề ả ứ ả kho ng cách đó, các nhà s n xu t ph n c ng và ph n m m đã t o ra   ầ   ộ ộ ệ ổ ứ  c ng s  d ng m t ph n b  đ m   c ng (disk cache). B  đ m c a  ụ   ể ư ủ c các  ng d ng c a RAM đ  l u tr  nh ng thông tin th ộ ệ    nh ng thông tin này trên RAM, b  đ m truy nh p. Chính vi c l u tr ọ ủ   đã giúp t c đ  truy xu t d  li u nhanh h n và giúp kéo dài tu i th  c a ổ ứ c ng.

ạ ộ 2.3 Nguyên lý ho t đ ng

ơ ứ  tr c (spindle môt ) có ch c năng làm quay các đĩa t

ụ

ơ ề đ ỗ  trong

ữ ơ ư ổ  nh  môt ượ ạ c t o ra trong các cu n dây môt ư ng l u tr

ệ ượ

ậ ệ ế ừ ơ  . Môt ộ   ệ ấ ề  không có ch i quét, chi u cao th p, dùng đi n m t ệ   ơ ượ ấ c c p đi n,  đĩa m m. Khi môt ệ ắ   . Khi đi n c t, năng ơ ượ ả    đ i phóng c gi ộ   c.   K   thu t   Hãm   đ ng   (dynamic ể ượ ủ   c đó đ  làm ng c a xung đi n th  ng

ừ ằ ơ ụ Môt ạ tr c là lo i môt ự ươ ề chi u, t ng t ơ ố ộ ừ ườ ng đ  tr m t t ộ ượ ừ ườ  trong các cu n dây môt ng  t l  tr ế ỹ ạ ướ d i   d ng   xung   đi n   th   ng ượ ẽ ử ụ braking) s  s  d ng năng l ạ ừ d ng đĩa l i. ắ ừ ọ Ổ ứ  c ng ghi và đ c theo nguyên t c t ờ . Các track n m ngoài cùng thì bao gi

ầ ơ ở

ủ ổ ứ ầ ặ    ngoài vào trong trên m t ề    cũng có nhi u không gian ừ    bên trong (g n tâm đĩa t ). Do đó    c ng bao

đĩa t ằ cho sector h n là các track n m sâu  ữ ệ nh ng ph n d  li u n m trên sector và track đ u tiên c a  c truy xu t nhanh nh t. gi ầ ữ ượ ờ  cũng đ

ằ ấ ạ ộ ả

ữ

ầ ổ ứ

ị ấ ủ ộ ệ ữ ệ   ữ ơ ắ Nguyên t c ho t đ ng c a b  đ m khá đ n gi n: nh ng d  li u ế   ậ ẽ ượ ư ượ ườ c l u tr c truy nh p s  đ ng xuyên đ  trong RAM khi đó n u th ữ ệ ữ ữ ệ ữ ậ ầ ụ ứ có  ng d ng yêu c u truy c p nh ng d  li u này thì nh ng d  li u này   ự ả ứ ế ừ ẽ ượ ấ s  đ    c ng ph i làm  RAM ch  không c n  c l y ra tr c ti p t ư ữ nh ng công v êc nh : quay đĩa

ậ ổ ứ ỹ ỉ 2.4 Các ch  tiêu k  thu t c ng

ữ ệ ộ ệ ­ B  đ m d  li u (Data Buffer) : 4 hay 8 MB.

ậ ủ ầ ừ ờ ­ Th i gian truy c p c a đ u t ( Average seek time) : 4,5 hay 6

ms.

­ T c đ  quay (Spindle speed) : 5400, 7200, hay 10000 RPM. ề ữ ệ : 100 ­133 ­ 150 MB/s. ­ T c đ  truy n d  li u

ử ụ ệ ố ộ ố ộ ẩ S  d ng chu n giao di n : IDE/ATA ­ SATA hay SCSI.

ậ ộ ố ­ B  ph n ch ng rung

ổ ứ 2.5 Cách t c ng

ị ứ

ơ ả ấ ủ ổ ứ ặ ỗ ­ D ng c  b n nh t c a t ch c đĩa là :M i đĩa có hai m t (side),

ổ ứ  ch c thông tin trên  (cid:0) Đ nh d ng đĩa c ng  ạ ạ ầ ặ m t trên đ u tiên có s  th  t

ặ

ừ ư ằ ễ  nhi m t

ứ ự ừ là 0. + TRACK (rãnh) là nh ng đ ầ ử ả  t ườ ồ ầ ự  l u tr  thông tin n m tu n t ứ ả ậ ộ  s  0. M t đ  rãnh đ ỗ   ng tròn đ ng tâm trên m i m t đĩa, ề    trên rãnh (đĩa m m ố  ượ c đánh s ằ   c tính b ng ngoài vào, b t đ u t

ố ứ ự ữ ữ các ph n t có kho ng 80 rãnh trong khi đĩa c ng có kho ng 1000), đ ượ ắ ầ ừ ố th  t Track trên inch (Track Per Inch : TPI)

ị ượ ữ ơ ỏ + Sector (cung) là nh ng đ n v  đ

ề ề ơ ố ỗ ổ ừ ứ c ng dùng nhi u cung h n đĩa m m nên có s  cung thay đ i t c chia nh  trên m i rãnh. Đĩa  ngoài

ề ư ứ ề ề ượ c 512

vào (ngoài nhi u, trong ít). Đĩa m m và đĩa c ng đ u l u đ byte/cung.

ế ề ­ Trong đĩa c ng, n u có nhi u đĩa song song thì các Track cùng

ả ộ ụ ợ kho ng cách v i tr c quay h p thành m t tr  (Cylinder)

ấ

ậ ứ ượ ả ượ ị c đ nh d ng v t lý, đĩa c ng ph i đ

ạ ặ

ử ụ

ể ư ữ ẵ

ệ ề ạ ể ị

ử ụ ộ ệ ề ụ ị

ộ ậ ứ

ể ộ ệ ề ượ ệ ứ ớ ụ (cid:0) Đ nh  d ng c p cao ạ ị ạ   ị ­ Sau khi đã đ c đ nh d ng ộ ệ ố ạ ị   logic. Đ nh d ng logic là đ t m t h  th ng file (File system) lên đĩa, cho ệ ề   phép h  đi u hành (DOS, WINDOWS, LINUX, NT, ...) s  d ng dung ậ ượ   ng đĩa có s n đ  l u tr  và truy c p các file. Các h  đi u hành khác l ụ   ậ nhau s  d ng các file khác nhau. Vì v y ki u đ nh d ng logic áp d ng ặ ph  thu c vào h  đi u hành đ nh cài đ t. ỗ   ­ Đĩa c ng có th  chia thành các phân khu đ c l p (partition), m i   ng đĩa

ươ ề ậ

phân khu dành cho m t h  đi u hành riêng. Hi n nay, dung l ể ứ c ng t ng đ i l n vì v y ta có th  chia thành nhi u phân khu. ụ Ví d  : trên

ố ớ ổ ứ  c ng ghi : 80GB/7200 RPM/4MB/4,5 ms. có nghĩa là : ượ ổ ứ ng

­ Dung l  c ng : 80 GB. ố ộ ­ T c đ  quay (Spindle speed) : 7200 vòng/phút. ữ ệ ộ ệ ­ B  đ m d  li u (data Buffer) : 4 MB hay 8 MB. ậ ủ ầ ừ ờ ­ Th i gian truy c p c a đ u t (Avegage seek time) : 4,5ms

ử ụ ể ổ đĩaổ Cách phân chia  ụ S  d ng công c  Partition Magic Pro 8.05 đ  phân vùng đĩa.

ộ ề ể

ầ ư ổ ứ ạ ổ Partition Magic Pro 8.05 là m t ph n m m chuyên dùng đ  phân   ứ   ể  c ng cũng nh  chuy n đ i các d ng th c

c ng

ổ ứ

c ng.  ở ộ

ệ ể ấ ọ

Hình 120

chia và tái… phân chia  ổ ứ phân vùng  ộ ể ấ ữ ệ m t cách d  dàng mà không làm m t d  li u đã có trong  ẵ ươ ng trình này có s n trong đĩa CD Hiren's BootCD. Kh i đ ng máy, Ch   ừ ở ộ ọ   ch n kh i đ ng máy t  CD ROM và cho đĩa Hiren's BootCD vào trong ổ ở ộ    đĩa. Khi menu boot xu t hi n, ch n "Start BootCD" đ  kh i đ ng Hiren's BootCD

ọ ủ ộ c đ a đ n m t menu boot c a

ạ ẽ ượ ư ế Khi ch n Start BootCD b n s  đ ọ Hiren's BootCD, ta ch n Disk Partition Tools

Hình 121

Hình 122

ể ạ ọ ươ Ch n Partition Magic Pro 8.05 đ  ch y ch ng trình

ệ ươ ư Giao di n ch ng trình nh  sau:

ổ ề

ệ ủ ể ổ đĩa), Discard All Changes (h y b

ộ

ừ ổ ứ ọ ổ ế ậ ở c ng v t lý tr  lên) 2

Hình 123 ự   ­  Menu General: t ng quan v  Partition Magic; Apply Changes (th c ỏ  hi n các thao tác đ  phân vùng  ổ toàn b  thao tác phân vùng   đĩa). ầ  đĩa c n thao tác (n u có t ­ Menu Disk: ch n  ọ ­ Menu Partitions: ch n phân vùng c n thao tác ­ Menu Operations:

ầ

Hình 124 ổ ặ ướ c phân vùng (không

ớ ả ư

ố ượ

ạ

ỗ i phân vùng.

ấ ữ ệ ể ổ  đĩa. ổ ể ạ ị

ể ổ ệ ề ứ

ể ữ ệ ứ

ể  Resize/Move: di chuy n ho c thay đ i kích th ể ấ ữ ệ làm m t d  li u).  Create: t o phân vùng m i (dùng khi ch a có phân vùng nào c  trên ạ dung l ng còn tr ng).  Delete: xóa phân vùng.  Undelete: ph c h i phân vùng đã xóa ụ ồ  Label: đ t nhãn đĩa ặ  Format: đ nh d ng phân vùng ị  Copy: sao chép phân vùng   Merge:   ghép   2   hay   nhi u   phân   vùng   thành   1   phân   vùng   duy   nh t ấ   ề (không làm m t d  li u).  Check for Errors: ki m tra l  Info: thông tin    Convert:   chuy n   đ i   đ nh   d ng   phân   vùng   FAT thành FAT32, FAT thành NTFS, FAT32  thành   FAT,   NTFS   thành   FAT,   NTFS   thành  FAT32, chuy n đ i phân vùng Primary (phân   ượ   vùng  ch a  h   đi u  hành, có   th   boot  đ c)   thành Logical (phân vùng ch a d  li u, không th  boot) và Logical thành Primary. Hình 125

ể

ẩ

ượ ứ

ượ ề

ướ ấ ố ướ   Advanced   :   Bad   Sector   Retest   (ki m   tra   bad   sector),   Hide/Unhide   ệ Partition ( n/hi n phân vùng), Set Active (cho phép phân vùng Primary   ổ   ạ ộ c phép boot), Resize Clusters (thay đ i ho t đ ng, t c là phân vùng đ ư   ng nh ng kích th truy xu t nhanh và ng c Clusters, n u cluster cao thì t n nhi u dung l i), (hình bên d ế ượ ạ c l i):

Hình 126

ạ ự Khi th c hi n xong các thao tác phân vùng

ớ ắ ầ

ể ự ư ổ ứ ng và ch  đ c th c thi ch

ỉ ượ ọ ấ

ệ

ế ỏ ộ

ắ ổ

ươ ể ạ i hay t ư ỏ ử ổ ứ ự ể ẫ c di chuy n tr  chu t (có th  d n đ n treo máy), không đ ừ t máy tính n a ch ng (có th  gây l  c ng). Ch  đ

ả ấ   ệ ổ  đĩa, b n ph i b m ệ ự ươ   ng trình m i b t đ u quá trình th c hi n (vì quá trình nút Apply thì ch ế ể ẫ ế ạ    c ng, do đó các thao tác b n phân chia đĩa n u sai có th  d n đ n h   ươ   ự ỹ ưỡ ả ượ ệ c ki m tra k  l th c hi n ph i đ ng ặ   trình khi b m nút Apply ho c vào menu General ch n Apply Changes). ng trình đang th c hi n thao tác phân chia đĩa, không Trong khi ch   ở   ượ ượ đ c kh i ộ   i Partition Table đ ng l ặ ho c h  h ng hoàn toàn    t máy khi có thông báo "All operations completed", (hình bên d ể ỉ ượ ắ c t i):ướ

Hình 127

ạ ạ Trên m t

ỗ

ượ c (m i phân vùng con là 1

ọ ổ ứ ử ổ

ươ  c ng: trong c a s  ch ọ ố ỉ

ướ ể ạ ộ ổ T o phân vùng (partition)    đĩa b n có th  t o 4 phân vùng   Primary hay 3 phân vùng Primary và 1 phân vùng Extended. M i phân ộ ổ  đĩa logic, riêng phân vùng Extended cho phép vùng Primary là m t    ổ  ỗ ạ ạ b n t o bao nhiêu phân vùng con cũng đ logic). đĩa ạ   ng trình Partition Magic Pro, b n ­ Ch n  ể ọ ổ ứ   ấ b m mũi tên ch  xu ng trong ô ch n trên thanh toolbar đ  ch n   c ng ầ c n phân vùng (hình bên d i):

Hình 128

ầ ọ ổ ứ c ng c n phân vùng.

ạ ả ấ

ộ ữ ả ọ ồ ọ

ướ ở ọ Sau đó ch n  ố   ­ T o phân vùng Primary: b m phím ph i chu t vào không gian tr ng Unallocated r i ch n Create trong menu ng  c nh (hay ch n partition   ồ r i m  menu Operations > ch n Create) (hình bên d i):

Hình 129

ệ ạ ấ ộ ướ Sau đó xu t hi n h p tho i sau (theo hình bên d i):

Hình130

ậ ừ ộ ạ    hình trên trong h p tho i

ậ ư

ọ ủ ụ ả ố

ể ể ấ ố ị ỉ

ủ ổ đĩa.

ạ ả ọ ố

ể ị ụ ạ ạ ố ­ Xác l p thông s  cho phân vùng Primary: t ạ Create Partition b n xác l p nh  sau: + Ch n Primary Partition trong danh sách th  xu ng c a m c Create as ộ (b m chu t vào mũi tên ch  xu ng đ  hi n th  danh sách). Đây là phân ở ộ vùng kh i đ ng c a  ủ   ị + Ch n đ nh d ng cho phân vùng này trong danh sách th  xu ng c a ẩ   m c Partition Type. B n có th  đ nh d ng phân vùng theo các chu n

NTFS.

ổ ạ

ạ ụ i m c Label. ằ ụ ng (tính b ng MB) cho phân vùng t

ấ ố

ấ ậ ạ

ể ạ ướ i các b

FAT, ặ  đĩa logic t + Đ t tên cho  ượ ị ỉ + Ch  đ nh dung l i m c Size ộ ố (dùng bàn phím s  hay b m chu t vào 2 nút mũi tên lên, xu ng). Sau khi xác l p xong, b n b m nút OK. Chúng ta có th  l p l ế ể ậ ạ ạ ề ổ

ể ặ ướ ượ ế ạ ộ

ạ

ạ ạ ướ ể ể ộ

i phân vùng m t cách d  dàng (xem h ầ

ạ c trên đ  t o thêm phân vùng   ụ    logic thì trong m c Primary khác. N u b n không phân chia nhi u  ế   ả ị Size b n đ  m c đ nh (toàn b  dung l c (Ti n ng) và nh y đ n b ạ ổ   hành ghi các thay đ i ­ Apply). Trong quá trình t o phân vùng, b n có ẩ   ng d n xóa th  xóa và t o l phân vùng trong ph n sau). T o phân vùng Extended:

ế ụ ầ ả ộ

ủ ổ ng   ch a   s   d ng   c a   ầ Quay l ư ữ ả ọ ủ ổ ượ ọ ạ ử ổ i c a s  chính, ti p t c kích ph i chu t vào ph n dung ồ ử ụ ượ l   đĩa   (Unallocated)   r i   ch n   Create   trong ư ử ụ ng ch a s  d ng c a  menu ng  c nh. Ch n ph n dung l đĩa.

ố ậ

ạ ố

ậ ạ ạ ộ ng t

ụ ạ

ậ ươ ạ ở ể

ấ Hình 131 ứ   ­ Xác l p thông s  cho phân vùng Logical: do phân vùng Extended ch a ỉ ầ   các phân vùng Logical nên b n ch  c n xác l p thông s  cho phân vùng ự  Logical. Trong h p tho i Create Partition b n cũng xác l p t ư ả   ư nh  khi t o phân vùng Primary nh ng trong m c Create as b n ph i ộ   ọ ch n   là   Logical   Partition   (các   phân   vùng   này   không   th   kh i   đ ng ượ đ ậ c). Sau khi xác l p xong, nh n OK.

Hình132

ố ạ ề ỉ

ạ ể ạ ụ

ng trong m c Size r i l p l ế ướ ặ ị ề ế N u b n mu n chia nhi u phân vùng logic thì b n đi u ch nh dung ồ ậ ạ ượ c trên đ  t o thêm các phân i hai b l ể vùng logic khác, n u không thì đ  Size m c đ nh.

ế ệ ạ ế ổ

ế ổ

ạ   ­ Ti n hành ghi các thay đ i: sau khi k t thúc vi c t o phân vùng, b n ấ ứ   ể ươ ng trình ti n hành ghi các thay đ i vào đĩa c ng b m nút Apply đ  ch ướ ự ự th c s  (theo hình bên d i):

Hình 133

ấ ạ ổ

ể ế ạ ệ ộ ệ ể ấ ậ

B m nút Apply đ  ti n hành ghi các thay đ i. Khi h p tho i Apply  Changes xu t hi n, b n b m nút Yes đ  xác nh n vi c phân vùng (theo hình bên d ấ i):ướ

Hình 134

ọ ệ ả ồ

t kê r i vào menu  ả ặ ệ Operations, ch n ọ ọ ồ t kê r i ch n

ệ ẽ ạ ấ ộ Format Partition Ch n 1 partition trong b ng li Format... ho c right click lên 1 partition trong b ng li Format...H p tho i Format s  xu t hi n.

ể ệ ố ậ ọ ầ Partition Type, Nh p vào "tên" cho Hình 135  ph n

ể ể ố ở  ô ở Label (tu  ch n, có th  đ  tr ng)

ắ ộ ữ

Type OK to confirm parititon format (b t bu c), và  ấ

ớ c c a partition mà ta format l n h n ơ 2Gb thì

t thao tác! ướ ủ ọ FAT trong ph n ầ Parttition Type. ư c phép ch n

ả ọ ệ ọ ồ Ta ch n ki u h  th ng file  ỳ ọ partition  Gõ ch  OK vào ô  nh n ấ OK đ  hoàn t ể ế Chú ý: N u nh  kích th ượ ẽ s  không đ Xoá Partition Ch n 1 partition trong b ng li t kê, vào menu Operations r i ch n

ặ ả ệ ọ ồ t kê r i ch n

ệ ẽ ạ ấ ộ Delete... ho c right click lên 1 partition trong b ng li Delete...H p tho i Delete s  xu t hi n.

Hình 136

ữ ộ

ể ể

ọ ổ t   kê,   vào   menu

ặ ả ắ Type OK to confirm parititon deletion (b t bu c), và   ướ ấ   c Partition Di chuy n/Thay đ i kích th ọ   ồ ệ Operations  r i   ch n ồ   ệ t kê r i

ệ ấ Gõ ch  OK vào ô  nh n ấ OK đ  hoàn t t thao tác!  ả Ch n   1   partition   trong   b ng   li Resize/Move...  ho c right click lên 1 partition trong b ng li ạ ẽ ộ ch n ọ Resize/Move...h p tho i s  xu t hi n.

Hình 137

ầ ắ ể ể ế

ố ậ ặ ự ế

ể

ạ ậ ộ

ể ộ ữ ệ

ư

i thành m t phân vùng D, ộ   ể c chuy n thành m t i (tuy nhiên, b n cũng nên sao l u các   ế ố ấ ả ờ

ể ả ụ ể ư ộ ả ồ

ị Ta có th  dùng mouse "n m và kéo" tr c ti p ph n graph bi u th  cho   ự Free  partition (trên cùng), ho c nh p tr c ti p các thông s  vào các ô  ấ Space Before, New Size và Free Space After, nh n ấ OK đ  hoàn t   t thao tác! Cách ghép hai phân vùng thành 1 phân vùng ạ B n có th  sát nh p hai phân vùng D và E l ẽ ượ toàn b  d  li u trong phân vùng D hay E s  đ ạ ạ ư ụ th  m c trong phân vùng còn l ữ ệ d  li u cá nhân đ  đ m b o an toàn cho dù có bi n c  b t ng ). Cách làm c  th  nh  sau: ọ   ­ Kích ph i chu t vào phân vùng E trên thanh Partition Map r i ch n Merge trong menu (hình bên d i):ướ

ọ ươ Hình 139 ậ ủ ộ   ầ ng cách xác nh p trong ph n Merge Options c a h p

ạ ạ ướ ọ ­ B n ch n ph tho i Merge Adjacent Partitions theo hình minh h a bên d i:

Hình140

ổ ở ộ ọ ố ọ ế

ọ ố ọ ế

ổ ư ụ ủ

ọ ẽ ượ ể ộ ư ụ ằ   c chuy n thành m t th  m c n m

ọ ẽ ượ ể ư ụ   c chuy n thành 1 th  m c

ạ ọ

ư ụ ọ Ta g i Partition b  chuy n thành th  m c là Partition khách;

ạ ư ụ   Ch n tùy ch n 1, n u mu n cho DATA 1 (  D) tr  thành m t th  m c ủ ở c a DATA 2 (  E). Ch n tùy ch n 2, n u mu n cho DATA 2 tr  thành   ộ m t th  m c c a DATA 1. ạ + Nghĩa là Partition b n ch n s  đ ạ trên 1 Partition c nh nó. ạ ạ + Partitions c nh Partition b n ch n s  đ trên Partition mà b n đã ch n. ể ị ủ i là Partition ch .

Partition còn l ặ ạ ủ ư ụ ư

ầ ậ ồ ấ

ế ố ổ ạ ổ i ị ấ ấ ứ  đĩa c ng.

ể ạ ằ

ả ệ

ứ ữ c có phân vùng th  3 và

ượ ớ

ể ẽ ượ ệ ờ c th c hi n trong th i gian dài n u nh ư

ự ượ ớ c ghép là l n.

ể ổ

ọ

ồ ữ ộ B n đ t tên cho th  m c l u tr  n i dung c a phân vùng b  m t  khi sát nh p trong ph n Merge Folder r i b m OK. Cu i cùng, b m nút ể Apply đ  Partition Magic Ti n hành ghi các thay đ i l *Chú ý:  ạ   ằ ỉ ạ ­B n ch  có th  ghép 2 Partition n m c nh nhau (2 Partition n m c nh t kê). nhau trong b ng li ậ ầ ­Gi a 2 phân vùng c n ghép (nh p) không đ ể ạ b n không th  ghép phân vùng FAT/FAT32 v i phân vùng NTFS ế ­Quá trình ghép có th  s  đ ữ ệ d  li u trong 2 Partition ghép và đ ủ ể ệ ố Chuy n đ i ki u file h  th ng c a partition ệ ả   t   kê,   vào Ch n   1   partition   trong   b ng   li ọ Convert  ho cặ   menu  Operations  r i   ch n

ộ ả ệ ồ t kê r i ch n ọ Convert. M t menu

ọ ể ể ệ ể th ộ   ch n   m t ổ   trong   các   ki u   chuy n   đ i:

ặ

ặ

ừ ể Logical thành Primary và

ượ ạ c l i.

ướ ự ệ

ể ẽ ấ ể ờ

ệ ả

ư ả ọ ồ

right click lên 1 partition trong b ng li ấ ẽ con s  xu t hi n. Ta   có   Hình 141 ừ ­ T  FAT sang FAT32, HPFS ho c NTFS; ừ ­ T  FAT32 sang FAT; ừ ­ T  NTFS sang FAT ho c FAT32. ể Ngoài ra ta cũng có th  chuy n 1 partition t ng ữ ệ ổ ể c khi th c hi n quá trình chuy n đ i. *Chú ý: Backup d  li u tr ể ổ ố ớ ệ ố Th i gian chuy n đ i ki u h  th ng file có th  s  r t lâu đ i v i  ớ ượ ng l n. partition có dung l Các thao tác nâng cao ọ Ch n 1 Partition trong b ng li t kê, vào Menu  Operations/Advanced ộ ặ ho c Click chu t ph i lên Partition r i ch n Advanced nh  hình bên i:ướ d

Hình142

ấ c đánh d u là “bad” trên đĩa

ử ượ c n a hay không.

ể ượ ẩ ệ ạ ể ử ụ ẩ ậ c n a. Đ  làm xu t hi n l

ế ấ ọ ẽ ọ

ệ ị ẩ ệ ằ

ề ạ

ạ ẩ i các phân vùng khác s  t

ẽ ự ộ ư ụ ổ ố ượ ỉ  đ ng “ n”. ư ụ ố   ng file và th  m c con mà th  m c g c

ể ờ ộ ỉ

ượ ạ c active và h  đi u hành nào cài trên partition active s

ọ

ướ ủ ổ ­ Bad Sector Retset: ki m tra các sector đ ượ ữ ứ c ng xem th  nó còn s  d ng đ ệ ề   ­ Hide Partition: làm “ n” partition; partition sau khi làm  n thì h  đi u ữ   hành s  không còn nh n ra đ i partition, ạ ạ   b n   ch n   l nh   Unhide   partition   (n u   b n   ch n   Advanced   trên   1 ẽ ượ ệ partition đã b   n thì l nh Hide partition s  đ   c thay b ng l nh Unhide partition). ở   ế *Chú ý: n u b n có nhi u phân vùng primary thì ch  có phân vùng kh i ệ ộ đ ng “hi n” còn l ­ Resize Root: thay đ i s  l ữ ể ư có th  l u tr . ể   ­ Set Active: làm cho partition “active”. T i m t th i đi m ch  có th  có ệ ề ẽ  1 partition đ ậ ở ộ ượ đ c ch n kh i đ ng lúc b t máy. ­ Resize Clusters: thay đ i kích th c c a 1 clusters. Clusters là m tộ

ọ ứ ề

ư ế ẽ ừ ộ

ấ ứ ứ ỗ ầ ả ổ ướ

ố ổ ố ứ ộ

ố ư ượ ẽ

ấ ừ   nhóm   các   sector.   M i   l n   đ c/ghi   đĩa   c ng   ta   đ u   truy   xu t   t ng   clusters ch  không ph i là t ng sector; làm nh  th  s  tăng t c đ  truy c clusters chính là thay đ i s  sector xu t đĩa c ng. Thay đ i kích th   ớ   trong m t clusters. S  sector trong 1 clusters càng l n thì đĩa c ng truy ề   ấ xu t càng nhanh; nh ng cũng s  gây lãng phí dung l ng đĩa nhi u h n.ơ

ự ố ử ổ ứ 2.6  X  lý s  c  trên c ng

Nguyên nhân

ở ộ ả

­ Sau khi kh i đ ng máy tính đã báo phiên b n Bios, màn hình ị ữ ể hi n th  dòng ch  “ Delecting…none”

ỗ ể ỏ ấ ­ Quá trình test đĩa đòi b m F4 đ  b  qua

ệ ề ấ ­ máy không tìm th y h  đi u hành

ị ỗ ạ ­ Khi cài win b  báo l i và gián đo n

ườ ử ụ ­ Máy th ng xuyên treo trong quá trình s  d ng

ắ ụ Kh c ph c

ủ ế ể ắ ­ Ki m tra r c c m, dây tín hi u, jumper c a IDE n u hai ổ

ả ắ ị chung card thì ph i xác đ nh ổ ủ ổ  ch ệ  khách.

ấ

ỏ

ể

ở ộ ị ỗ ố ệ ề   ­ Khi máy không tìm th y h  đi u hành báo : “ Invalid system ệ ố disk­ h  th ng đĩa h ng”.”Replay the disk, and then press any key­ thay   ầ ấ ệ  ấ ỳ ể ế ụ đĩa khác v  b m phím b t k  đ  ti p t c”. Nguyên nhân có th  do h ỏ i các sector kh i đ ng. th ng đĩa h ng, hdd b  l

ạ ổ ể ể ị ­ Khi cài win b  gián đo n dùng CD và đĩa CD khác đ  ki m tra

ộ ố ệ ể ể ề ặ ­ Dùng m t s  ti n ích đ  ki m tra b  m t đĩa

ể ề ạ ấ  CD và đĩa không có v n đ  gì thì ki m tra l i Ram và

ế ổ ­ N u  ở ộ card m  r ng

Ổ ứ ạ ộ ậ Nguyên nhân: ặ  c ng không nh n ho c không ho t đ ng

ụ ắ Kh c ph c:

ổ ứ ồ ấ c ng

ể ể ể ổ ứ

c ng  ạ ừ ầ ơ ủ ổ ứ    c ng

ẫ ầ ơ ử ớ ế

Ổ

­ Ki m tra ngu n c p cho  ­ Ki m tra dây cáp  ­ Ki m tra các chip trên main  ổ ứ  c ng m u, lo i tr  ph n c  khí c a  ­ Thay th  main  ỏ ­ Thay m i, n u h ng ph n c  khí   đĩa Quang ( CD ROM) ấ ạ 3.  3.1 C u t o

Hình 143

ậ ồ ộ ­

ạ ề ọ ể ư đĩa  quang dùng  đ   đ c  đĩa quang  g m  các  b  ph n  sau:   ơ  ơ ấ    đi u khi n khay đĩa (đ a đĩa vào/ra)

Ổ ề ể ệ

ạ

ể ọ ầ ọ ể M ch đi u khi n quá trình ghi/đ c, đ u đ c/ghi, c  c u quay đĩa, môt ơ ề ọ ầ đi u khi n đ u đ c quang, môt ố ớ và giao di n n i v i máy tính. (cid:0) Bo m ch đi u khi n ể ề ề ụ ạ ệ

ỹ ạ ự ỉ

ỉ ọ  đ u đ c quang.

ọ ộ ệ

ố ề ổ ể ­ M ch đi u khi n có các nhi m v  sau : ệ ị + Lái tia laser, hi u ch nh tiêu c , ch nh v  qu  đ o. ữ ệ ừ ầ + Đ c/ghi d  li u t + B  đ m (Ram Buffer). ả + BIOS : Qu n lý các thông s  v đĩa.

(cid:0) Đ u đ c/ghi quang ọ

ầ ấ ạ ủ ầ ọ ầ

ấ

ộ ộ

ể ọ

ồ ­ C u t o c a đ u đ c quang g m các ph n sau : ồ + Diod phát tia laser (ngu n laser) + các th u kính và lăng kính. ả + Diod thu (Diod c m quang). ườ ậ ỉ ng đ  tai laser. + B  ph n ch nh c ể ề ạ ế ẫ ữ ệ + Cáp d n d  li u đ n bo m ch đi u khi n ơ ề ầ ớ ế + C  c u ti p xúc v i môt  đi u khi n đ u đ c quang. ự ị + B  ch nh v  (ch nh tiêu c )  trong

quang ầ

ỉ ổ ơ ể ơ ề ọ  đi u khi n đ u đ c/ghi quang ể ơ ề  đi u khi n quay đĩa ơ ấ ộ ỉ (cid:0) Các môt + Môt + Môt

ạ ộ 3.2  Nguyên lý ho t đ ng

ọ ể ơ ề

ơ đi u khi n đ u đ c/ghi quang là d ng môt ủ ơ ướ  b ầ

ơ ạ ầ ướ ể  thành chuy n  đ ng b ầ

ế ớ ậ ố ể ệ

ượ ạ ữ ệ  quay, t o d  li u quang là đ c đ t trên tr c c a môt

ệ ụ ủ ế ặ ụ ầ ể   c : chuy n ­ Môt ọ ộ ủ ộ   c  c a  đ u  đ c quang. đ ng xoay c a môt ặ   ề ọ ể  này đi u khi n chính xác đ u đ c quang đ n các ránh trên m t Môt ơ ề   đĩa. Khi  môt  đi u khi n đĩa quang làm vi c v i v n t c góc không ọ ổ   đ i CAV  (g i là công ngh  CAV  :  Constant  Angular  Velocity).  Đĩa ườ   ơ quang đ ng ế ộ ậ ố   ắ ố xo n  c liên t c. Vì th  đĩa quang c n quay trong ch   đ  v n t c

ổ ư ậ ơ

ị ọ

ộ

ơ

ổ ừ ậ ả ổ

ở ố ω c a môt ủ ầ   ế ậ ố  quay đĩa c n tuy n tính không đ i. Nh  v y v n t c g c  ế   ậ ố ể ả ả ộ ỳ ổ ầ ượ c thay đ i tu  thu c vào v  trí đ u đ c đ  đ m b o v n t c tuy n đ ọ ở ầ ả ố ầ ổ  g n tâm quay thì t c đ  quay ph i càng cao tính không đ i. Đ u đ c    ể ữ  ậ ộ ậ ộ ữ ệ ở ầ  g n tâm cao h n m t đ  bên ngoài đĩa). Đ  gi (vì m t đ  d  li u  ố ậ v n   t c   tuy n   tính   không   đ i,   v n   t c   góc   ph i   thay   đ i   t     500 vòng/giây ố ở  bên ngoài

ế  bên trong và 200 vòng/giây  ượ ặ ơ c đ t trên khay đĩa. Môt ụ ư   ệ  này có nhi m v  đ a Khi đĩa quang đ

ặ ấ đĩa vào ho c l y đĩa ra.  ắ ọ ữ ệ ­ Nguyên t c đ c d  li u :

ỏ ồ

ượ ữ

ạ ỉ

ủ

ạ ị ề ộ ề ặ ỉ ố ộ   * Lái tai laser : Sau khi ra kh i ngu n phát, tia laser đi qua m t ể ọ ữ ệ   c chia thành 3 tia. Nh ng tia này dùng đ  đ c d  li u kính tán x  và đ ặ   ộ ụ ấ  trên m t và ch nh v . Sau khi tán x  tia laser đi qua th u kính và h i t ả   ớ ặ đĩa. Chi u r ng c a tia laser khi g p m t đĩa là 0,8 mm. L p phim b o ệ v  đĩa có chi u dày 1,2 mm và có ch  s  khúc x  n=1,5.

ả ự ử ỗ ạ ạ ể ể

ộ ệ ỉ

ầ ỉ ị ỹ ạ ị

ủ ấ ị ặ ậ

ạ

ụ ậ ị ỉ

ng pháp chuy n đ ng đ u đ c đ n rãnh c n t

ộ

ướ ữ ổ ủ ệ ớ

ẩ * Hi u ch nh tiêu c  : Dùng tia ph n x  đ  ki m tra và s  l i. ề ộ ả   ­ Ch nh v  rãnh : Vì chi u r ng m t "pit" là 0,6 µm và kho ng ỏ ấ ớ ộ  ữ cách gi a hai qu  đ o g n nh t là 1,6 µm. Giá tr  này r t nh  so v i đ ộ ộ ệ ể ữ  ỉ ế ầ ệ t đ  gi l ch tâm c a đĩa CD. Vì th  c n m t b  ph n ch nh v  đ c bi ộ   ộ ụ ượ ắ ấ ị c l p trên m t  đ tai laser đi đúng theo đ o quy đ nh. Th u kính h i t ề ị ị ể ể ươ ể ộ ng đi u khi n đ  ch nh v  tai b  ph n đ nh v  2 tr c. Có th  dùng g   ầ ớ ọ   ế ọ ầ ộ ể ươ i g i laser. Có hai ph ế ể ổ  đĩa quang giao ng bán kính đĩa.  là chuy n đ ng tính ti n theo h   ế ố ở ộ ớ di n v i máy tính là k t n i gi a     đĩa v i bus m  r ng c a máy tính ệ theo các chu n giao di n sau

ắ ẩ ệ ả ế ủ ổ ổ ứ ệ + ATAPI là giao di n chu n IDE c i ti n cho   CD­ROM l p vào giao di n IDE c a

ủ ổ ứ CD­ROM. Nh ắ ắ  c ng. Tuy nhiên nên l p giao di n chính dành ư   đĩa c ng và l p chung   ổ ứ   ệ  c ng

ắ ổ đĩa CD­ROM.

ế ị ậ ổ v y  vào cáp c a  (IDE 1) và (IDE 2) dành l p cho  ệ + SCSI/ASPI : là giao di n bus dành cho các thi

ế ổ

ượ ế ố ẩ ẩ ố ớ   ạ t b  ngo i vi v i ẩ    CD­ROM có chu n SCSI trong khi máy tính không có máy tính. N u  ể ề ả ắ chu n này thì ph i l p thêm card đi u khi n SCSI. Nh  v y CD­ROM   ư ổ ứ chu n SCSI cũng đ c k t n i gi ng nh

ệ ộ ổ ổ ư ậ ạ  c ng lo i SCSI. ế

ượ

ổ ồ ườ ề ố

ớ ử ụ ủ ệ ề ấ ơ

­ Giao di n song song (qua c ng LPT) : N u dùng m t     CD ế ố ớ ọ c k t n i v i máy tính qua c ng song song   ngoài g i là CD­BOX đ ố   ể (th ng có cáp n i và đĩa đi u khi n đi kèm và có ngu n riêng). T c ộ   đ  truy n c a CD­BOX th p h n so v i s  d ng giao di n IDE hay SCSI.

ế ố ệ

ậ ậ ổ i khó k t n i v i máy tính. Vì v y, các

ượ ả ế ế ố ớ ẩ ễ ế ố ệ CD ngoài k t n i qua giao di n song song có ổ    CD ố ộ c c i ti n dùng chu n giao di n USB d  k t n i và t c đ

ệ ­ Giao di n USB :  ạ ề ộ ố t c đ  truy n ch m, l ngoài đã đ ề truy n cao.

ổ ử ự ố quang:

ấ

ậ ủ ượ a khay c khi nh n open/close  đĩa B  ph n ra vào c

ể  Loading

ề ệ ộ

3.3 X  lý s  c  trên  Nguyên nhân:  khay đĩa không vào ra đ ộ ử X  lý: ki m tra  ơ + Mô t + Dây cu loa  + H  bánh răng truy n đ ng  + Khay đĩa  ủ dây cu roa c a khay đĩa

Hình 144

ể

ố ầ ị ể ụ

ậ ộ  Sleed

ị Nguyên nhân: kh i đ u quang không d ch chuy n  ắ ọ   X  lý:ử  B  ph n d ch chuy n c m m t đ c ơ + Mô t ệ + H  bánh răng  + Thanh tr tượ

ệ ừ đĩa quang, đĩa quang không quay

ậ ậ quay đĩa, m t đ c ắ ọ ơ B  ph n  ơ

ắ ọ Hình 145 Nguyên nhân: không nh n tín hi u t X  lý:ử ộ  Spind   quay đĩa : Mô t + Mô t ụ + C m m t đ c : Lazer Pickup

Hình 147

ố ộ ư ệ Nguyên nhân: Đĩa quang quy đúng t c đ  nh ng không có tín hi u

ộ ử ượ ừ ắ ọ ử B  x  lý tín hi u s m t đ c sau đó g i theo c t

ề ộ ủ X  lý:ử ườ đ ệ ố  thu đ ớ ng Bus v  b  nh  chính c a máy

Hình 148

ấ ạ 4.  Bàn phím  4.1 C u t o bàn phím:

Hình 149 ơ ồ ạ

ệ ủ    S  đ  m ch đi n c a bàn phím ứ ắ ấ

ộ ỗ ữ ấ ộ ị ớ ư ậ

ộ ườ ươ ộ ậ ể ạ

ị ượ ấ c nh n .

ữ ệ ử ề ọ ị

ố ế ể ố ề ẩ ướ ấ ị ể c theo tiêu chu n qu c t c quy

ượ ấ ộ ớ ệ ự ẽ ị ả theo b ng mã ASCII . ộ ậ   ng  ng v i m t công t c đ u ch p M i phím b m trên bàn phím t ỉ  ỗ gi a m t chân hàng A và chân c t B , nh  v y m i phím có m t đ a ch ấ hàng và c t duy nh t, ng   i ta l p trình cho các phím này đ  t o ra các ử ề mã nh  phân 11 bít g i v  máy tính khi phím đ Trong d  li u 11 bit g i v  có 8 bít mang thông tin nh  phân (g i là mã quét bàn phím ) và 3 bit mang thông tin đi u khi n 8 bít mang thông tin  đ  th ng nh t cho nh  phân đó đ ả các nhà s n xu t bàn phím . ệ ề   ượ ạ c n p vào b  nh  đ m trên RAM sau đó h  đi u Mã quét bàn phím đ ị hành s  d ch các mã nh  phân  thành ký t

ấ ử ộ ị ệ Hình 150  ,  bàn phím g i mã nh  phân cho b  nh ớ  đ m sau đó Khi b m phím A

ẽ ố ự ệ ề h  đi u hành s  đ i sang mã ASC II và hi u ị ể   th  ký t trên màn hình.

ạ ộ 4.2 Nguyên lý ho t đ ng

ộ ữ ế ế

ạ ệ ệ ơ ệ

ể ộ ề ự ủ

ạ ử ủ

ọ ể ọ Bàn phím ho t đ ng trên c  ch  ti p đi n gi a m t dây d c và ươ ng trình  c a bàn phím đó.  ậ ể Chip x  lý bàn phím liên t c ki m tra tr ng thái c a ma tr n quét ượ ộ i các t a đ  X, Y đang đ c đóng

ở ươ ứ ụ ắ ạ ng  ng vào

ẽ ượ ề c truy n n i ti p t ố ế ớ   i

ố

ủ ệ ề ố

ẽ ượ ồ c gán cho 1 mã quét (scan code) g m 1

M i phím nh n s  đ ế ấ ượ

ươ ứ ớ ng   ng v i  mã quét

ề ớ ạ

ượ ủ c phát ra qua IRQ1.

ế ể

Ki u bàn phím  ư ố ặ ớ

ạ ộ ­ ộ m t dây ngang t o ra m t xung đi n. Xung đi n này qua ch ẽ ư di u khi n bàn phím s  đ a vào máy mã ASCII kí t ­ ị (scan matrix) đ  xác đ nh công t c t ộ hay m  và ghi m t mã t ộ ệ b  đ m bên trong bàn phím. Sau đó mã này s  đ ạ m ch ghép n i bàn  ấ phím trong PC. C u trúc c a SDU (Serial Data Unit) cho vi c truy n s li u: ệ ỗ ­ byte. N u 1 phím đ c  ấ nh n thì bàn phím phát ra 1 mã make code t ố i m ch ghép n i  truy n t ắ ứ bàn phím c a PC. Ng t c ng INT 09h đ  c aủ   QWERTY 104­phím dành cho PC ti ng Anh ­ Mỹ gi ng nh  bàn phím  ế máy đánh chữ v i thêm các phím đ c ch  cho   máy tính.

ế

ườ ủ ắ ữ ườ

Hình 151 ả ượ  s p x p các phím sao cho các c Dvorak ­ ộ ể ấ ấ phím th i  ng h  ki u bàn  n i d  nh n nh t. Nh ng ng ự ỏ ơ phím này cho r ng nó gi m s  m i c  khi gõ ti ng Anh ph  thông .

Ki u ể bàn phím Gi n l ở ơ ễ ả ng dùng  ằ ế ổ

ử Hình 152 ự ố bàn phím

ệ

ệ ể 4.3  X  lý s  c   ị ứ a. Bàn phím b  đ t dây tín hi u. Bi u hi n :

ỗ ậ i   bàn   phím ở ộ

ố ở ắ ợ ồ ể ố ừ ộ ể ấ ả m t m i hàn đ  t ệ ừ    t c  các chân thông

ạ ấ ệ ệ ứ ộ

ị ậ

ệ ể ứ ụ ể ị ẹ ấ ố ượ ự ẩ  n y lên đ ưỡ ạ ổ ng bàn phím b ng cách dùng khí nén th i m nh vào các khe c không ? ằ ụ ẩ ể ậ ị ẹ ụ ẩ ườ ể ợ ng h p các phím hay b  k t do b i b n ta có th  tháo bàn phím

ướ ệ ạ ấ ỏ c xà ầ ử ạ ơ Máy   không   nh n   bàn   phím,   hoăc   có   các   thông   báo   l Keyboard Ero trên màn hình khi kh i đ ng. ể Ki m tra : ạ + B n hãy tháo các  c phía sau bàn phím và m  l p sau bàn phím ra. ồ + Dùng đ ng h  VOM đ  thang x1 đo các s i dây trong cáp tín hi u t ố m i hàn trên bàn phím ta đo t m ch.ạ ệ   ế + N u phát hi n th y cáp tín hi u đ t thì b n thay m t cáp tín hi u khác . b. Bàn phím b  ch p phím. Bi u hi n : ế Máy có ti ng bíp liên t c không d t . Ki m tra : ư   ể + Ki m tra các phím xem có phím nào đó b  k t, b m xu ng nh ng không t ả + B o d ủ c a bàn phím đ  cho b i b n b t ra. + Tr ra. ể Tách ph n m ch đi n ra kh i các phím b m, có th  dùng n ồ ắ ạ ấ phòng r a s ch các phím b m sau đó ph i kho r i l p l i .

ắ Hình 153. Tháo l p sau bàn phím đ  ki m tra ớ ẫ ể ể ượ c bàn phím

ế ỏ ớ ể ắ ắ ể ớ ạ ầ ạ ư c. Đã thay bàn phím m i nh ng máy v n không dùng đ Nguyên nhân :  ệ Bi u hi n trên là do h ng IC giao ti p v i bàn phím trên Mainboard ụ Kh c ph c : ủ ừ ồ ạ ồ  chân c m PS/2 c a bàn phím trên + Dùng đ ng h  v n năng đ  dò t   ớ ầ   Mainboard xem thông m ch v i IC nào g n đó, IC thông m ch v i đ u

ế ắ c m PS2 là IC giao ti p bàn phím .

5. Mouse

ấ ạ 5.1 C u t o

ộ a. Chu t bi

ườ ạ

ể

ướ ề ờ

ọ ượ ng là tên g i đ ự ượ ử ụ ả ả ấ ơ ử ụ   ộ ặ ộ c đ t cho lo i chu t máy tính s  d ng Chu t bi th ộ ủ ộ ệ ầ m t viên bi hình c u cho s  phát hi n các chuy n đ ng c a nó. Đây là   ở ấ   ộ ạ c s  d ng nhi u trong th i gian tr lo i chu t mà đ c đây b i c u ấ ạ t o đ n gi n, giá thành s n xu t th p.

ộ ủ ạ ộ ấ ạ

ọ ộ ấ ủ ệ ố

ề ặ ả

ộ ụ ộ ụ ậ ế ộ  trên b  ph n c th u kính h i t , h i t

ư ậ ắ ộ ộ ọ

Hình 154. C u t o và nguyên lý ho t đ ng c a chu t bi ộ b. Chu t quang ộ ậ   + B  ph n quan tr ng nh t c a chu t quang là h  th ng phát quang và ề ặ   ả c m quang, Diode phát ra ánh sáng chi u lên b  m t bàn,  nh b  m t ấ ẽ ượ s  đ ả c m quang . ạ + Bên c nh b  ph n quang h c là bi xoay và các công t c nh  chu t  ngườ thông th

Hình 155

ạ ộ

ộ

ọ ể ượ ỏ ằ

ị

ể ộ ớ ị ủ ể

ộ ề ớ ướ ộ

ể ươ ể ượ ớ ể ng chuy n đ ng vuông góc v i nhau, quy ủ ớ ộ ộ  (1). ượ c phân tách đ ặ ướ c đ t là ph c ra thành   ươ   ng

ộ ệ ố ươ ể ụ ự ủ ượ ỳ c t

ể ể ng Y. ộ ươ ng X và Y đ  chúng có th  làm quay các đĩa đ c l vào m t h  th ng tr c bánh t  t ỳ  ụ ỗ ạ   i

ỗ ủ ươ ạ c a hình tròn này theo hai ph ng thì có các h  th ng đi

ế ị ệ ố ố   t ộ   ư ậ t b  nh  v y m t

ệ ự

này. ủ ệ ậ

ụ ỗ c đ a v  m ch c a nó ố ộ t c m quang s  đ ệ ạ ộ ươ 5.2 Nguyên lý ho t đ ng  a. Chu c bi  ộ ẵ M t viên bi có v  b ng m t l p cao su nh n, tr ng l ng đ  l n đ  có ể ộ ệ ố th  lăn trong khung đ nh v  c a m t h  th ng. Khi lăn chu t thì viên bi ẽ ủ ng chuy n đ ng c a toàn th  chu t s  lăn cùng v i h ủ ỗ M i chuy n đ ng c a viên bi đ u có th  đ ộ hai ph X và ph S  chuy n đ ng c a viên bi đ theo hai ph vành rìa (3).  T i các l ố ả ỗ t c m quang (m i đĩa có hai thi phát quang và đi ỗ ể ủ ể ặ  đ  phát hi n s  chuy n đ ng c a đĩa đ c l c p) soi qua các l ẽ ượ ư ề ạ ượ ừ ố ả Tín hi u nh n đ  đi c t ể ể ng đ i X và Y. đ  chuy n chúng thành tín hi u to  đ  t

ộ b. Chu t quang

ộ ề ặ

ộ ừ ữ

ướ ế ấ ấ ộ ấ ượ ể ể  ánh sáng đ

ướ ự ộ ụ ế

ứ ả

ữ ộ ả ộ ủ ỏ ế ỏ ồ ẽ ọ

ứ ả ộ ư

ể ả ủ ắ ố ủ   i đáy c a M t diode phát ánh sáng (LED) làm sáng b  m t phía d ỉ  ỏ ặ ả ả  LED ph n  nh nh ng đ c tính k t c u r t nh  (ch chu t. Ánh sáng t ủ ề ặ ấ ấ i kính hi n vi ) c a b  m t ra không gian . M t th u kính nhìn th y d   ỏ ầ   ạ ừ ả ằ c ph n x  t  nh ng đi m r t nh , g n b ng nh a h i t ả ế ộ ả nhau vào c m bi n hình thành m t  nh trên m t c m bi n. N u chúng   ứ ả ủ   ầ ắ ta nhìn b c  nh, nó s  là b c  nh tr ng đen c a m t ph n nh  xíu c a ư ề   ề ặ b  m t. Nh  minh h a trong hình trên, b c  nh nh  xíu này g m nhi u ườ ằ ể ả   đi m  nh b ng nhau nh ng có c ng đ  sáng hoàn toàn khác nhau ữ ộ ằ   i đen và màu tr ng sáng, các đi m  nh có n m gi a đ  sáng c a màu t

ể

ể ể ấ ả ủ ề ặ ữ ụ ế

ộ ứ ả ỡ ế ể ả ấ

ứ ả ữ ả

ế ử ượ ộ ố

ẫ ườ ể ử ươ ệ ạ ị ạ   ộ i đ  sáng khác nhau này là do c u trúc hi n vi c a b  m t khác nhau t các đi m hi n vi khác nhau. C m bi n liên t c thu nh ng b c  nh khi   ả   ữ chu t di chuy n. C m bi n thu nh ng b c  nh r t nhanh­c  1500  nh ủ ể ớ   ơ trên giây hay nhanh h n đ  đ  cho nh ng  nh liên ti p trùng kh p ế ả ữ ầ c   g i   đ n   Optical (gi ng   nhau)   m t   ph n.Nh ng   nh   sau   đó   đ   ng quang) đ  x  lý. ng ti n d n đ Navigation Engine (t m d ch ph

Hình 156

ố ữ ộ ả ấ ầ ạ ộ ờ

ề ệ ế ố ớ ộ

ượ ủ ể ộ   Đa s  nh ng chu t s n xu t trong th i gian g n đây  thu c lo i chu t   quang, chúng đã thay th  cho công ngh  chu t bi truy n th ng v i các nh c đi m c a nó.

5.3

ử ộ ự ố X  lý s  c  chu t

ể ể ấ ộ ỏ ậ ụ ấ a. Chu t biộ (cid:0) Khi di chuy n chu t th y con tr  di chuy n gi t c c và r t khó

khăn.

ườ ị ẩ ụ ậ ng h p trên do hai tr c lăn áp vào viên bi b  b n vì v y chúng

Nguyên nhân: ợ ­ Tr không xoay đ

ắ c.ượ ụ Kh c ph c:

ụ ệ ạ

ẽ ­ Tháo viên bi ra , v  sinh s ch s  viên bi và hai tr c lăn áp vào viên  bi,sau đó l p l

ộ ướ ể ặ ọ ắ ạ i. ỉ ộ (cid:0) Chu t ch  di chuy n theo m t h ng ngang ho c d c.

ụ ẩ ể

ộ ộ ế

ụ

ắ ệ Nguyên nhân: ộ ụ ­  Do m t tr c lăn không quay có th  do b i b n. ậ ả ỏ ­  Do h ng m t b  ph n c m bi n. Kh c ph c: ụ ­ V  sinh các tr c lăn bên trong.

ử ụ

ấ ế ể ỏ ể

ộ ­ Tháo viên bi ra và dùng tay xoay th  hai tr c ,khi xoay tr c nào mà  ỏ không th y con tr  di chuy n là h ng c m bi n ăn vào tr c đó,ta có th ộ ả ử ụ s  d ng b  c m bi n t

ụ ả ụ ể ắ ế  chu t khác đ  l p vào thay th  . ỏ ể ế ừ ậ ộ ị (cid:0) Máy không nh n chu t ,di chuy n trên bàn con tr  không d ch

ả ộ ệ i mã bên trong chu t.

ụ

ắ ể ủ ự ệ ạ ằ ồ ồ

ộ

chuy n.ể Nguyên nhân: ứ ­ Do đ t cáp tín hi u. ỏ ­ Do h ng IC gi Kh c ph c: ể ­ Ki m tra s  thông m ch c a cáp tín hi u b ng đ ng h  VOM đ   ế ứ thang đo X1 .N u đ t cáp thì thay dây. ả ­ N u không ph i do cáp thì hãy th  IC trong chu t. ụ ộ ử ả ắ ấ ế (cid:0) B m công t c chu t trái,ph i không có tác d ng.

ộ ạ ế ể ự ế

ắ ấ ế

ỏ ố ế t thì nguyên nhân do h ng IC ,c n thay IC

ộ

ườ ợ

ng h p này th ợ ộ ị ứ ế ỏ ệ ng do chu t b  đ t cáp tín hi u ộ ng h p do h ng IC giao ti p trên chu t

ắ

Ω ồ ạ ự ạ ồ

ệ ế

ế ầ ử ng thì c n thay th  C giao ti p ( là IC

Dùng đ ng h  v n năng đ  thang 1  đo s  thông m ch c a cáp ộ ợ ấ ứ ệ ạ ầ ỉ ệ N u cáp tín hi u b nh th ệ ế ầ ố Nguyên nhân  ắ ­ Do công t c không ti p xúc,b n tháo chu t ra và ki m tra s  ti p xúc  ế ắ ủ c a công t c khi b m,n u công t c không ti p xúc thì thay. ầ ắ ế ­ N u công t c ti p xúc t m i.ớ ộ b. Chu t quang ậ Máy không nh n chu t: Nguyên nhân: ườ Tr ­ ộ ố ườ ­ M t s  tr ụ Kh c ph c: ủ ể ­ tín hi u, n u th y đ t m t s i thì b n c n thay cáp tín hi u khác . ườ ­ ở ạ  c nh g n b i dây cáp tín hi u)

ạ ộ ộ ỏ ượ (cid:0) Chu t không phát ra ánh sáng đ  , không ho t đ ng đ c:

ệ

ộ ấ Đ t cáp tín hi u làm m t Vcc cho chu t H ng Diode phát quang

ắ

ệ

ườ ứ ế ng) n u đ t thì

ế ứ Ki m tra và thay cáp tín hi u n u đ t ư Ki m tra Diode phát quang ( đo nh  Diode th ộ Nguyên nhân: ứ ­ ỏ ­ ụ Kh c ph c: ể ­ ể ­ thay m t Diode khác.

ươ ế ị ử 6 `Ph ữ ng pháp s a ch a các thi t b  I/O

ổ 6.1. C ng PS2

ổ 6.3. C ng COM

ủ ổ

ố

B  trí chân c a c ng COM

Hình 158

ổ ạ ầ ầ ố ố

D9

Mô t

ả

ữ ệ

ậ

ữ ệ

C ng COM có hai d ng: đ u n i DB25 (25 chân) và đ u n i DB9 (9  chân) mô t nhả ư sau

T í n h i ệ u 3 TxD 2 RxD

H ư ớng tru y ề  n DTE∅DCE DCE∅DTE

7 RTS

DTE∅DCE

ố ấ

ệ

ẵ

8 CTS 6 DSR 5 GND 1 DCD 4 DTR 9 RI

DCE∅DTE DCE∅DTE - DCE∅DTE DTE∅DCE DCE∅DTE

ề Transmitted data: d  li u truy n Received data: d  li u nh n ề ữ ầ Request to send: DTE yêu c u truy n d   li uệ ậ ữ ệ ẵ Clear to send: DCE s n sàng nh n d  li u ệ ẵ Data set ready: DCE s n sàng làm vi c Ground: n i đ t (0V) Data carier detect: DCE phát hi n sóng mang ệ Data terminal ready: DTE s n sàng làm vi c Ring indicator: báo chuông ế ố ế ổ RS 232 ­ C ng giao ti p n i ti p

ộ ổ ệ

ổ ể ự ố ế ọ ổ ổ ế ộ ổ ườ   ấ i    do cho các

ụ

ượ ử ụ ậ   ộ c s  d ng m t cách thu n

ế ị ổ ớ

ữ ệ ư ổ ệ ề ng d ng khác. ố ệ ệ ạ ượ

ữ ệ

ổ ượ c truy n đi n i ti p nhau trên m t đ ả ứ ụ ữ

ề ả ễ ả ơ

ạ ề ể ơ ớ ộ ổ ổ

ễ ạ ổ

ả ứ ể ầ

ổ ộ ớ ứ ể

C ng n i ti p RS232 là m t giao di n ph  bi n r ng rãi nh t. Ng ta còn g i c ng này là c ng COM1, còn c ng COM2 đ  t ứ Gi ng nh  c ng máy in c ng COM cũng đ ế ti n cho vi c giao ti p v i thi t b  ngo i vi. ố ế   ế c ti n hành theo cách n i ti p. Vi c truy n d  li u qua c ng COM đ ộ ườ   ố ế ề Nghĩa là các bit d  li u đ ng ẫ d n. Lo i truy n này có kh  năng dùng cho nh ng  ng d ng có yêu   ỏ  ở ầ c u truy n kho ng cách l n h n, b i vì các kh  năng gây nhi u là nh đáng k  h n khi dùng m t c ng song song (c ng máy in). ộ ệ ố C ng COM không ph i là m t h  th ng bus nó cho phép d  dàng t o ra ữ ể ế ướ i hình th c đi m v i đi m gi a hai máy c n trao đ i thông liên k t d ộ ớ tin v i nhau, m t thành viên th  ba không th  tham gia vào cu c trao ổ đ i thông tin này.

ườ ẫ ượ ả ư Các chân và đ ng d n đ c mô t nh  sau:

ộ ổ ể ế

ạ ườ ắ ườ ư ng d n, ch a k  đ n đ ộ

ạ ể

ở ắ ề ệ ườ

ể

ế ượ

ổ ổ ợ ữ ệ ệ

ả ế ề ạ ượ i đ ệ ợ ứ

ệ ườ

ớ ể

ạ ệ ề ế

ợ ệ ổ ứ ổ ể ự

ệ ớ ng thích đi n áp.

ườ

ấ ẫ ố ế

ượ ộ ệ ệ ể ủ

ộ ậ ữ ệ ở ổ i vào CTS, đi u khi n vi c xu t ra d  li u  t, đ ủ

ậ ẫ ắ ượ

ắ ng d n b t tay đ ữ

ng thì các đ ể ố ữ ệ ề ế ấ ả ỉ

ườ

ệ ạ ạ  Modem trên m ng đi n tho i.

ệ ạ ạ ở ườ   ng

ẵ

ế ị ầ ằ ằ ẵ ố t b  đ u cu i đã s n sàng

ắ

ằ ầ t b  đ u cu i yêu c u phát d  li u.

ử ữ ệ ủ

ế ị ầ ứ ố ề ế ị ầ t b  đ u cu i có th  s  d ng kênh truy n d  li u. Các đ ố   t b  đ u cu i ườ   ng

ạ

ế ằ ượ ậ ố t r ng đã nh n đ ộ   c m t

ợ ệ ừ ạ t

ể ớ ượ i đ

ệ ủ ổ ỉ ỉ ơ ả ị ị ố   ẫ ắ ng n i Phích c m COM có t ng c ng 8 đ ộ ạ ự ế ấ    có hai lo i phích c m, m t lo i 9 chân và m t lo i 25 đ t. Trên th c t ạ ộ ặ ề ả chân. C  hai lo i này đ u có chung m t đ c đi m. ẫ ả ữ ệ ng d n. Qua chân c m ra  trên hai đ Vi c truy n d  li u x y ra  ề ở ữ ệ ủ ế TXD máy tính g i d  li u c a nó đ n KIT Vi đi u khi n. Trong khi đó ậ ẫ các d  li u mà máy tính nh n đ c d n đ n chân RXD các c, l ư tín hi u khác đóng vai trò nh  là tín hi u h  tr  khi trao đ i thông tin, ế ụ ọ ườ ng h p  ng d ng đ u dùng h t. và vì th  không ph i trong m i tr ở ứ ươ   ổ ng ng  Vì tín hi u c ng COM th  m c +12V, ­12V nên không t ớ   ế ể ệ thích v i đi n áp TTL nên đ  giao ti p KIT Vi đi u khi n 8051 v i ộ ả máy tính qua c ng COM ta ph i qua m t vi m ch bi n đ i đi n áp cho   ệ   ạ ọ phù h p v i m c TTL, ta ch n vi m ch MAX232 đ  th c hi n vi c ươ t ề   ạ Vi m ch MAX 232 có hai b  đ m và hai b  nh n. Đ ng d n đi u ề ể ố   khi n l  c ng n i ti p khi ạ ố ớ ế ầ   c n i v i chân 9 c a vi m ch MAX 232. Còn chân RST c n thi ể   ể ề ố ớ ườ ạ ng d n b t tay đ  đi u khi n (chân 10 c a vi m ch MAX ) n i v i đ ố ớ ổ   ẫ ườ ườ c n i v i c ng quá trình nh n. Th ể ở ạ   ầ ố ế n i ti p qua các c u n i, đ  khi không dùng đ n n a có th  h  m ch ườ   ơ ầ các c u này. Cách truy n d  li u đ n gi n nh t là ch  dùng ba đ ng ẫ d n TxD, RxD và GND (mass). ể ả ề ữ ệ Các đ ng d  li u v  đi u khi n RS232 ữ ệ ượ ừ ề c truy n đi t ­ TxD: D  li u đ ữ ệ ượ ­ RxD: D  li u đ c thu b i Modem trên m ng đi n tho i.Các đ ế ị ẵ t b  s n sàng: báo thi ể ­ DSR : Đ  báo r ng Modem đã s n sàng. ể ­ DTR : Đ  báo r ng thi ườ ng b t tay bán song công. ­ Các đ ố ữ ệ ế ị ầ ể ­ RTS : Đ  báo r ng thi ầ ầ ­ CTS : Modem đáp  ng nhu c u c n g i d  li u c a thi ể ử ụ ữ ệ cho thi ệ ệ ạ tr ng thái sóng mang và tín hi u đi n tho i: ế ị ầ t b  đ u cu i bi ­ CD : Modem báo cho thi ạ ệ  m ng đi n tho i. sóng mang h p l ằ ả ờ ự ộ  đ ng tr ­ RI : Các Modem t  l i báo r ng đã phát hi n chuông t ệ ỉ ầ ạ ị ạ m ng đi n tho i đ a ch  đ u tiên có th  t ọ ượ đ ừ  ố ế   c c a c ng n i ti p ế   c g i là đ a ch  c  b n (Basic Address). Các đ a ch  ghi ti p theo

ố ệ ộ ặ ủ ộ i b ng vi c c ng thêm s  thanh ghi đã g p c a b  UART

c đ t t ị

ộ ườ ặ ớ ằ ỉ ơ ả ệ

ế

ứ ố ớ ứ ằ

ằ

ả ộ  m t dòng d ế ệ ữ ủ ể ổ

ộ

ộ ườ  tr ng thái tĩnh trên đ ệ ẽ ở ầ ệ ữ ệ

ẻ ẽ ế c g i tr

ế ị ấ ẽ ượ ử ướ  s  đ n, trong đó các bit giá tr  th p s  đ Ở ố ủ ữ ữ ệ ổ

ể ặ ở ạ ạ ừ ượ đ vào đ a ch  c  b n. ẫ ứ ng d n TxD và thông   ­ M c tín hi u trên chân ra RxD tùy thu c vào đ ượ ử ả   ữ ệ ằ ườ ả c g i đ o ng n m trong kho ng –12 đ n +12. Các bit d  li u đ th ữ ượ ạ i. M c đi n áp đ i v i m c High n m gi a –3V và –12V và   ng c l ữ  ứ m c Low n m gi a +3V và +12V. Trên hình 2­4 mô t ố ữ ệ ệ li u   đi n   hình   c a   m t   byte   d   li u   trên   c ng   n i   ti p   RS­232C. ẫ ở ộ   Ở ạ ng d n có đi n áp –12V. M t bit kh i đ ng ­  ữ ệ   ề (Starbit) s  m  đ u vi c truy n d  li u. Ti p đó là các bit d  li u   c tiên. Còn riêng l ố ủ s  c a các bit thay đ i gi a 5 và 8.     cu i c a dòng d  li u còn có ộ m t bit d ng (Stopbit) đ  đ t tr  l i tr ng thái ngõ ra (­12V).

ổ 6.3. C ng parallel ấ ạ a. C u t o

ượ ơ ồ ướ

ố ậ ế ố c b  trí theo s  đ  d ề ở ạ  d ng female ọ

ọ

ậ ở

ạ ộ ố ố ọ

ể ể ậ ữ ệ ể ủ

ể ề ổ ữ ố

ạ ượ i đ

Hình 159 ố ồ Parallel port bao g m 25 pin (chân) đ   i đây, đa ầ ắ ệ ố ủ , 8 pins dùng  s  giao di n đ u c m c a Parallel port đ u  ể ở ữ ệ   ừ  pin s  2 đ n s  9) g i là DATA Port. D  li u đ  g i và nh n data (t ị  ượ ổ c gói g n trong 1 byte.5 pins dùng đ  hi n th trao đ i qua 8 pin này đ ủ ạ   tình tr ng ho t đ ng c a parallel port: đang b n, đang g i/nh n thông tin...(các pin s  10­13 và pin s  15) g i là STATUS Port. D  li u trao   ọ   ổ đ i qua 8 pin này dùng 5 bit cao c a byte.4 pins dùng đ  đi u khi n g i là CONTROL Port, là các pin s  1, 14, 16 và 17. D  trao đ i qua pin này   ườ ử  ấ ủ dùng 4 bit th p c a byte. 8 pins còn l i s ế ụ d ng. N u không đ

c dùng tùy theo ý ng ẽ ượ ượ ử ụ ố ấ c s  d ng thì chúng s  đ c ground (n i đ t)

ượ c th ng nh t trong công ngh  vi tính và đ

ấ ố ộ ổ ứ ớ ượ ố ấ ề ậ ị ấ Ðây là c u hình đ ở nh n b i IEEE (v n là m t t ệ   c công ố    ch c l n nh t v  qui đ nh hardware qu c

ẽ ượ ổ ừ ế

ế ị ạ ậ ơ ề t b  khác (hai chi u). Khi l p trình

ế ệ t 1 program/driver cho các hardware.

ươ ả computer đ n các c trao đ i t ắ ẳ t h n cũng có khi b n nghe nói Ở  đây driver cho ể ề ng trình qu n lý và đi u khi n quá trình trao

ứ ế t ). DATA port là n i thông tin s  đ thi ế đ n chuy n vi parallel port chính là ch ổ đ i thông tin này. DATA port có 8 pins t c là 1 bytes.

ổ 6.4 C ng USB

Nguyên nhân hư hỏng.

­ Do mất điện áp 5V cấp ra chân USB ­ Do bong chân Chipset nam hoặc hỏng Chipset nam ­ Do USB không có trình điều khiển. ­     Hầu hết USB  đều  được Windows tự  nhận, nhưng trên các hệ  điều hành phiên bản thấp chúng không tự nhận cổng USB, kho đó  bạn cần phải cài đặt Drive cho USB. ­ Do lỗi Windows hoặc Windows bị nhiễm Virus

ụ ắ Cách kh c ph c

ặ n i ố  tắt cầu chì nếu đứt

ấ

ế ạ ư c.

ượ ụ ả

ầ ử ụ c USB nh ng b n không s  d ng đ ơ i Windows phiên b n cao h n (Ví d  Win XP SP2 thì   ậ   c h u h t các USB trong khi Win XP SP1 không nh n

ậ ượ ạ ượ ộ ố ế c m t s  USB)

1. Đo kiểm tra điện áp 5V ra chân USB­ Cách đo tương tự như đo  điện áp ra chân bàn phím trên cổng PS/2 ­ Nếu mất  điện áp trên cổng USB ,   cần kiểm tra các cầu chì  đứng sau các cổng USB (cầu chì có chữ F1, F2…) ớ ­ Thay m i ho c  ư ắ 2. Cài Drive cho USB n u nh  c m USB vào, th y Windows có nh n đ 3. Cài l ậ nh n đ ượ đ 4. Khò lại chân Chipset nam (nếu cắm USB vào nhưng Windows  không nhận, trong khi Windows  đã  tốt và  đã  có  điện áp cấp ra  chân USB)

Ệ

ệ ự ố ự ọ T  H c Ch n Đoán S  C  Và

Nhà xu t b n Th ng kê, 2010.

ẩ   ữ ấ ả ề Ả ng Văn Thi n. Elizabeth Scurfield ,  ố ấ ử H i Đáp V  Nâng C p & S a Ch a Máy Tính, Nhà

ử ữ ẫ H ng D n T  L p Ráp Và S a Ch a Máy

ố

ấ ả  Th ng kê ỏ ữ ừ ạ

TÀI LI U THAM KH O  ươ Tr ữ ử S a Ch a Máy Tính,  ị ỏ Tr nh Anh Toàn,  ấ ả Thanh Niên, 2010.   xu t b n  ự ắ ướ ườ ễ Nguy n C ng Thành,   ạ , 2009.   Nhà xu t b n Tính T i Nhà,  ề ự ọ 500 câu h i đáp v  th c hành s a ch a máy tính, ễ T  Nguy n Ng c,   ấ ả Nhà xu t b n Thanh Niên, 2009 . ậ ắ ỹ ệ Tài li u k  thu t l p ráp máy tính Trang Web:

https://www. tailieu.vn https://www. lg77.com https://www.vn­zoom.com https://forum.bkav.com.vn    www.Beenvn.com   https://