BIÊN SOẠN : LÂM MINH KÍNH TRANG 41
CHƯƠNG 2 : HOÀ ÂM
I THẾTAY KHI CHƠI GUITAR MỘT SỐBẬC TRONG HỢP ÂM BẤMĐƯỢC VÀ LOẠI BỎ
ĐƯỢC
Vì trong guitar khi chúng ta bấm thường chỉcó năm ngón tay là tốiđa nhưvậyđối với một sốhợp âm mà
có năm note trởlên thì chúng ta phải làm nhưthếnào . do đó mà chúng ta cần lọc ra những note có thể
không cần bấm cũng được
XÉT VỀCÔNG NĂNG CỦA CÁC BẬC
BẬC 1 LÀ CHỦÂM ( TONIC ) bậc này là bật quan trọng nhằmđể xác định tên của hợp âm nên chúng ta
không thểbõ bậc này chúng ta cần giữlại
BẬC 3 LÀ (MEDIANT) Bậc này nhằm xác định giới tính cho hợp âm dung để phân dạng thứhay trưởng
do đó ta cần giữlại nếu hợp âm nào mà không có bậc 3 xuất hiện thì hợp âm đó sẽkhông thểmang màu
sắc giới tính trưởng và thứ được do đó mà nó nằmởnhóm hợp âm trung tính vd nhưsus2 sus4 …
BẬC 5 LÀ ( DOMINANT) BẬC ÁT bậc này thường làm chức năng dẫn với lại trong hp âm thứvà trưởng
ta có âm 5 là âm chung nên có thểkhông bấm cũng không sao
BẬC 7 ( SUBTONIC ) HẠCHỦÂM bậc này giúp chúng ta phân biệt các dạng hợp âm khác nhau nên
chúng ta cần phải bấm vd CM9 ta bấm ( C E B D ) loại bõ bậc 5 là G được
Những bậc loại bõ được chỉáp dụng cho hợp âm 5 note trởlên
Nếu nắmđược nguyên tắt này thì các bạn sẽdểdàng hơn trong việc tìm ra các thếbấm của hợp âm nang
cao.
Ngoài ra bậc 5 và bậc 9 bậc 13 là những bậc có thếbiếnđổiđược tuỳtheo mụcđích của người chơi nhạc
VD A7b9 dùng để dẫn vềDM7 hay là Bm7b5 dẫn vềE7 chẳng hạn ….
II TÌM HỢP ÂM CHO GIỌNG BẤC KỲ
ởphần này chúng ta lưuýlà phải nắm vềquan hệhọhang cấp1của hợp âm , các gam tựnhiên hoà
thanh giai điệu của giọng thứhoặc trưởng thì ta mới có thểtính chính xác được
vd trong C ta có các hợp âm cơbản sau
C Dm Em F Fm ( hoà thanh ) G Am Bm7b5
Nhưvậy thì chúng ta vẫn còn bõ sót một sốhợp âm mà chiuj sự ảnh hưởng của gam hoà thanh và giai điệu
nữa ta có gam hoà thanh của C có thêm note Ab và giai điệu có thêm Ab Bb nhưvậy ta có thêm các hợp
âm sau
Fm ( F Ab C ) Ab ( Ab C Eb ) Bb ( Bb D F ) E7b5 ( E G# Bb D ) G# = Ab
BIÊN SOẠN : LÂM MINH KÍNH TRANG 42
Đối với Am ta có hoà thanh là note G# và giai điệu là F#
Do vậy ta có thêm các hợp âm F#m7b5 và G#dim7 ngoài ra ta còn có thêm hợp âm C#dim7 thường dung
để nối giữa hai hợp âm là Am qua Dm
Cách thông thường Am A7 Dm A7 là hợp âm chức năng mặcđịnh
Thay Am C#dim7 Dm
LưuýC#dim7 lúc này biếnđổi thành hợp âm chức năng dẫn qua một thằng khác mà đó là Dm
Vì sao thay được vì A7 có ( A C# E G ) có chứnote C# E G tức là hợp âm C#dim mà thếdim không xài
nguyên vịbuột chuyểnđổi vềhợp âm 4 note ta được C#dim7 C# E G Bb
TỔNG KẾT
Do Am và C là giọng song song cùng chung hệthống hoá biếu nền hợp âm giữa hai bên được xài qua xài
lạiđược với nhau tuy có điều chúng ta cần lưuýlà vềbâch và chức năng của hợp âm đó
ví dụhai tìm tone trên giọng G
ta được G Am Bm C D Em F#Dim7 hoặc F#m7b5
ngoài ra còn có Cm (ht) Eb F B7b5
đối với Em ta được thêm G#dim7 C#m7b5 D#dim7
ĐỂ CHƠI MỘT BÀI NHẠC HAY HƠN VÀ SINH ĐỘNG HƠN CHÚNG TA NÊN TẬP CHƠI HOÀ
ÂM 4 NOTE TRỞLÊN ĐỂ CHO BÀI HÁT THẬTĐA DNAGJ MÀU SẮC
VÍ DỤTRONG BÀI CÁNH HỒNG PHAI
TA CHƠI THEO VÒNG
Am Dm G C F Dm E7 Am ( đây là vòng quãng 5 trong hoà thanh rất cơbản ) việc chúng ta cần làm bây
giờlà biếnđổi nó vềhoà thanh 4 note trướcđã
Am thành Am7
Dm thành Dm7
G thành Gadd9 hoặc G6 vì sao ta không xài GM7 vì nếu có note F# xuất hiện thì chúng ta phải giải quyết
rất là phức tạp mà ô nhạc thì không đủ thời gian cho chúng ta làm việcđó với lại khi chúng ta đánh GM7
thì rất là khó nghe . Chúng ta cũng không xài G7 vì G7 là hợp âm chức năng không phải là một hợp âm
mang màu sắc dẫndođó xài Gadd9 hoặc G6 sẽtốt hơn cả
C biếnđổi thành CM7
F biếnđổi thành FM7
BIÊN SOẠN : LÂM MINH KÍNH TRANG 43
Dm biến thành Dm7 nhưng do có sựtrùng lặp , nên chúng ta có thểthay đỏi Dm thành BbM7 vì trong hoà
âm bậc 6 và bậc 1 có quan hệrất than thiết với nhau có thểdểdàng thay đổi cho nhau để tạo ra hiệuứng
màu sắc một cách hay nhất trường hợp này nếu thay Dm bằng BbM7 thì màu sắc từbuồn chuyển qua bi
tráng hào hung và sáng hơn hẳn tuy nhiên đừng lạm deungj quá nhiều sẽmấtđi tính mềm mại của bài hát
chúng ta còn cần phải xét thêm đến melody trong bài hát nữa
E7 vềAm chúng ta nên xài hoà âm 2 5 1 tức là trước E7 sẽlà hợp âm bậc 2 của Am
Do đó ta có Bm7b5 _ E7_ Am7
Tổng kết sau khi biếnđổi ta được
Am7 Dm7 Gadd9 CM7 FM7 BbM7 Bm7b5 E7 Am7
Khi làm xong bước 1 là chúng ta đã tiến hành lên một cấpđộ mới
Bây giờchúng ta tiếp tục làm qen với vòng hoà thanh 2 5 1 trong đệm hát nhé
BIÊN SOẠN : LÂM MINH KÍNH TRANG 44
1.CÔNG NĂNG CỦA HOÀ ÂM VÀ CÁC BƯỚC THAY THẾ
HỢP ÂM
Vềhoà âm ta có các nhóm sau
Thứnhất nhóm chủâm ( tonic ) gồm bậc 1 bậc 3 và bậc 6 vì sao vì bậc 3 thường mang chức năng
của nhóm át ( dominant ) và chủâm ( tonic ) thường áp dụng khi bậc 1 ởdạng hợp âm thứ
Bậc 6 mang chức năng của nhóm hạát ( subdominant) và nhóm chủâm do đó ta có thểthay thế
được
Lưuýtrong tone trưởng thì bậc 6 là giọng song song nên trường hợp trên áp dụng cho hoà âm thứ
là chủyếu
Thứhai nhóm subdominant nhóm hạát gồm bậc 2 và bậc 4 tuy nhiên bậc 2 thường là nhóm phụ
bậc là nhóm chính cho nên bậc 2 không thếthay đổi cho bậc 4 đượcởtone thứnhưng ởtone
trưởng thì thay thế được nhằm giúp cho màu sắc nhẹnhàng hơn nếu bậc 2 xài ởtone thứthì nên
quưy vềchum hoà thanh 2 5 1
Thứ3 là nhóm át dominant gồm bậc 7 và bậc 5 trường hợp này bậc 5 là nhóm chính bậc 7 là nhóm
phụdo đó không đứng trước 5 được nếuởtone thứthì bậc 7 mang chức năng dẫn qua bậc 3 hoặc
bậc 1 còn bậc 5 là dẫn trực tiếp về1
Ví dụ ở bài THÁNG TƯLÀ LỜI NÓI DỐI CỦA EM
TA CÓ VÒNG HOÀ THANH 6 7 5 1 LÀ FM7 _ Gadd9 _ Em7 – Am7
Ta thấy thông thường bài hát sẽvô ngay tone chủnhưng trường hợp này là vô ngay bậc 6 do đó
trường hợp này bậc 6 đã thay đỗi cho bậc 1 nhầm tạo ra hiệuứng sáng hơn và bay hơn cho bài hát.
Hoặcởbài HỒNG KÔNG 1 ta có vòng 4 3 2 5 1
FM7 – Em7 – Dm7_G7 – CM7
Lúc này ta thấy Dm đã thay thếcho F tức là bậc 2 đã thay thếcho bậc 4 ởtone trưởng để hình
thành nên hoà thanh 2 5 1 của C
Một sốbài hát Ví dụnhưChỉlà Không cùng nhau chơiởtone Cm nhưng ở đây mình sẽquy về
Am cho các bạn dểhiểu nhất
Ta có vòng hoà thanh quãng 5 lưuý ở phầnđiệp khúc
Am7 – Dm7 - Gadd9 – CM7 – FM7 – BbM7 – Bm7b5_E7
BIÊN SOẠN : LÂM MINH KÍNH TRANG 45
Ta thấyởvòng này xuất hiện Bb nhằm thay thếcho Dm trường hợp này ta xét Dm là bậc 1
Ta thấy lúc này 6 thay thếcho 1 nhằm tạo hiệuứng sáng và đẩy cao trào bài hát
Nếu bậc 1 là Am thì Bb lúc này trởthành bậc 2b trong hoà âm cổ điển bậc 2b còn được gọi là
2napoli
Chùm 2 5 1 tiếp tục xuất hiệnởcuối câu trước khi vềlại Am ( Bm7b5 – E7 – Am7 )
Do đó ta suy ra được một công thức nếu xài 2napoli thì ta sẽ được
2napoli – 2m7b5 - 5( dominant ) – 1
Ví dụ ở tone Em ta có FM7 – F#m7b5 – B7 – Em7
Ngoài ra nếu chúng ta áp dụng hoà âm nhạc nhẹthì các nhóm hoà âm từ4 note trởlên ta chia ra
làm hai nhóm chính
Nhóm 1 là nhóm hợp âm chức năng tức là nhóm dominat dung để chuyển hoặc kết nối qua giọng
mới
Nhóm 2 là nhóm hợp âm màu sắc
Nguyên tắc hoà âm ứng dụng trong đệm hát giúp nâng cao khảnăng cảm âm
ĐỐI VỚI TONE CHỦLÀ HỢP ÂM THỨ
Bậc 1 được phép qua tấc cảcác bậc
Bậc 2 thường là về5 và 5 thì về1 ( hoà thanh 2 5 1 )
Bậc 3 về5 hoặc dung passing chord để dẫn về1 ví dụC | G/B | Am
Bậc 4 ởtone thứcó hai trường hợp 1 là 4 7 3 hai là 4 7 1 ví dụ ở tone Am ta có Dm – G – C
Hoặc Dm – G – Am
Bậc 5 chắc chắn là về1 bậc 5 có thếvề1ởhai dạng một là dạng dominat hai là dạng thứ7
Bậc 6 xài trong các trường hợp 6 7 3 hay là 6 7 1 hoặc cao cấp hơn 6 7 5 1
Ví dụtrong tone Am ta có F – G – C
F – G – Am hoặc F – G - Em – Am
Bậc 7 qua được bậc 3 hoặc vềthẳng bậc 1 ví dụtone Am ta có G qua C hoặc G vềAm