ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ ĐÔNG Á
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
GIÁO TRÌNH
MẠNG MÁY TÍNH CĂN BẢN
Chủ biên: TS. Đinh Văn Thành
Hà Nội – 2020
ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ ĐÔNG Á
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
GIÁO TRÌNH
MẠNG MÁY TÍNH CĂN BẢN
Chủ biên: TS. Đinh Văn Thành
Thành viên: ThS. Lê Văn Hùng
ThS. Nguyễn Thanh Thụy
ThS. Giang Thị Thu Huyền
Trang ii
Hà Nội – 2020
LỜI NÓI ĐẦU
Mạng máy tính kể từ khi ra đời nó đã và đang hỗ trợ rất nhiều trong mọi lĩnh vực của
đời sống kinh tế xã hội như khoa học, quân sự, quốc phòng, thương mại, dịch vụ, giáo dục, …
Việc kết nối các máy tính lại thành mạng để trao đổi thông tin, làm giảm giá thành phần cứng
trong khi đó hiệu quả sử dụng lại cao trong quản lý kinh doanh và trong tất cả các mặt của đời
sống kinh tế, chính trị xã hội. Không thể phủ nhận rằng nhiều ngành kinh tế không còn sức
cạnh tranh, không còn tồn tại nếu không có sự giúp đỡ của mạng máy tính.
Vấn đề hiện nay là làm sao để có được một hệ thống mạng chạy thật tốt, thật an toàn,
thật tin cậy, thật ổn định với lợi ích kinh tế cao đang rất được quan tâm. Để đáp ứng được yêu
cầu trên, giáo trình “Mạng máy tính căn bản” được biên soạn gồm 157 trang với cấu trúc gồm
6 chương. Giáo trình cung cấp cho sinh viên ngành công nghệ thông tin, ngành hệ thống
thông tin quản lý và những bạn đọc quan tâm về kiến thức cơ bản và nâng cao cả lý thuyết và
thực hành về khối kiến thức chuyên ngành mạng máy tính. Giúp người học tiếp cận một cách
dễ dàng các kiến thức tổng quát về mạng máy tích; tổ chức và hoạt động của một hệ thống
mạng; cách thức các máy tính trong mạng trao đổi dữ liệu với nhau; các kiến thức về mô hình
tham chiếu OSI, kiến trúc TCP/IP; các giao thức tại các tầng khác nhau như ARP, RARP,
giao thức định tuyến và các dịch vụ chạy trên mô hình TCP/IP như HTTP, FTP, SMTP,…;
các kiến thức cơ bản về thiết bị mạng. Ngoài ra giáo trình cũng cung cấp các khái niệm về
thiết bị mạng, an ninh mạng máy tính,…
Giáo trình gồm 6 chương:
Chương 1: Tổng quan về mạng máy tính. Chương này nhằm giới thiệu cho
sinh viên các khái niệm cơ bản của mạng máy tính; phân loại mạng máy
tính; các dịch vụ của mạng; những lợi ích mà mạng máy tính mang lại và
các ứng dụng của mạng máy tính.
Chương 2: Các mô hình truyền thông. Chương này nhằm giới thiệu cho
sinh viên các kiến thức về chuẩn mạng truyền thông; kiến trúc phần mềm
của một hệ thống mạng; mô hình OSI 7 tầng và mô hình TCP/IP.
Chương 3: Mạng cục bộ. Chương này nhằm giới thiệu cho sinh viên các
khái niệm cơ bản về kỹ thuật mạng cục bộ; các hình trạng mạng cục bộ
cùng với ưu nhược điểm của từng loại cấu trúc; các phương pháp truy nhập
ngẫu nhiên và có điều khiển được sử dụng trong các mạng quảng bá; mạng
không dây và quy trình thiết kế mạng cục bộ.
Chương 4: Các mạng diện rộng. Chương này nhằm giới thiệu cho sinh
viên các kiến thức về mạng chuyển mạch; mạng thuê bao; mạng chuyển
gói tin; mạng tốc độ cao và mạng NGN.
Trang ii
Chương 5: Mạng Internet. Chương này nhằm giới thiệu cho sinh viên các
kiến thức về kiến trúc mạng internet; các giao thức của internet; định tuyến
trên internet; một số dịch vụ nổi bật trên internet và hoạt động của chúng.
Chương 6: An ninh mạng máy tính. Chương này nhằm cung cấp cho sinh
viên các kiến thức cơ bản về an ninh mạng; các biện pháp đảm bảo an ninh
an toàn dữ liệu cho mạng máy tính và một số giao thức an ninh điển hình
trên mạng Internet.
Dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn cuốn giáo trình này còn có những thiếu sót. Rất
mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp, các bạn đọc để cuốn giáo trình này
ngày càng được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn./.
ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ ĐÔNG Á
Trang iii
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ MẠNG MÁY TÍNH .......................................................... 7
1.1 KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ MẠNG MÁY TÍNH ............................................................ 7
1.2 CÁC LỢI ÍCH CỦA MẠNG MÁY TÍNH ...................................................................... 8
1.2.1 MẠNG TẠO KHẢ NĂNG DÙNG CHUNG TÀI NGUYÊN CHO CÁC NGƯỜI DÙNG ........................ 8
1.2.2 MẠNG CHO PHÉP NÂNG CAO ĐỘ TIN CẬY .......................................................................... 8
1.2.3 MẠNG GIÚP CHO CÔNG VIỆC ĐẠT HIỆU SUẤT CAO HƠN ..................................................... 9
1.2.4 TIẾT KIỆM CHI PHÍ ............................................................................................................. 9
1.2.5 TĂNG CƯỜNG TÍNH BẢO MẬT THÔNG TIN .......................................................................... 9
1.2.6 VIỆC PHÁT TRIỂN MẠNG MÁY TÍNH ĐÃ TẠO RA NHIỀU ỨNG DỤNG MỚI .............................. 9
1.3 LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA MẠNG MÁY TÍNH ...................................................... 9
1.4 PHÂN LOẠI MẠNG MÁY TÍNH ................................................................................. 13
1.4.1 PHÂN LOẠI MẠNG MÁY TÍNH THEO KỸ THUẬT TRUYỀN TIN ............................................. 13
1.4.2 PHÂN LOẠI THEO KHOẢNG CÁCH ĐỊA LÝ ......................................................................... 13
1.4.3 PHÂN LOẠI THEO KỸ THUẬT CHUYỂN MẠCH ................................................................... 16
1.4.4 PHÂN LOẠI THEO CHỨC NĂNG ....................................................................................... 182
1.5 CÁC DỊCH VỤ MẠNG MÁY TÍNH ........................................................................... 193
1.5.1 FILE VÀ PRINT .............................................................................................................. 193
1.5.2 CÁC DỊCH VỤ TRUYỀN THÔNG ....................................................................................... 193
1.5.3 CÁC DỊCH VỤ INTERNET ................................................................................................ 204
1.5.4 CÁC DỊCH VỤ QUẢN LÝ ................................................................................................. 215
1.6 ỨNG DỤNG MẠNG MÁY TÍNH TRONG KINH DOANH ..................................... 248
CHƯƠNG II – CÁC MÔ HÌNH TRUYỀN THÔNG ........................................................ 298
2.1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT .................................................................................................... 298
2.2 MÔ HÌNH OSI (OPEN SYSTEMS INTERCONNECTION) 7 TẦNG ................................. 3332
2.2.1 CÁC GIAO THỨC TRONG MÔ HÌNH OSI ........................................................................ 3534
2.2.2 CÁC CHỨC NĂNG CHỦ YẾU CỦA CÁC TẦNG CỦA MÔ HÌNH OSI. ..................................... 376
2.2.3 HOẠT ĐỘNG CỦA MÔ HÌNH OSI 7 TẦNG ..................................................................... 4342
2.3 MÔ HÌNH TCP/IP .......................................................................................................... 44
2.3.1 KIẾN TRÚC MÔ HÌNH TCP/IP ...................................................................................... 4645
2.3.2 GIAO THỨC IP ............................................................................................................... 487
2.3.3 GIAO THỨC ĐIỀU KHIỂN TRUYỀN DỮ LIỆU TCP (TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL)587
2.3.4 GIAO THỨC UDP (USER DATAGRAM PROTOCOL) ........................................................ 621