TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN HÀ NỘI
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
MÔ ĐUN: VẬT LIỆU MAY
(Lưu hành nội bộ)
GIÁO TRÌNH
LỜI GIỚI THIỆU
Vật liệu may đang đóng một vai trò quan trọng trong lĩnh vực nâng cao
chất lượng sản phẩm, và ảnh hưởng rất lớn đến giá thành sản phẩm cũng như
quá trình sử dụng sản phẩm.
Vật liệu may là môn khoa học nhằm nghiên cứu về cấu tạo, tính chất, sự
biến đổi và phạm vi ứng dụng của các loại nguyên liệu, phụ liệu dưới tác dụng
của các yếu tố khác nhau xảy ra trong quá trình gia công và sử dụng sản phẩm.
Môn học Vật Liệu May có tính chất bổ trợ cho các mô đun thiết kế và công
nghệ may. Đề cương này nhằm trang bị cho học sinh, sinh viên những kiến thức
cơ bản về đặc điểm, cấu tạo, tính chất, công dụng của một số loại xơ, sợi và vải
thường dùng. Giúp cho người học nhận biết đánh giá và có phương pháp bảo
quản vật liệu may mặc.
Đề cương Vật liệu may là tài liệu dùng để giảng dạy cho học sinh, sinh
viên trình độ cao đẳng, trung cấp nhằm cụ thể hoá yêu cầu về nội dung kiến thức,
kỹ năng của môn học VẬT LIỆU MAY trong chương trình dạy nghề may thời
trang.
Đề cương này là tài liệu dùng trong giảng dạy, học tập chính thức, tài liệu
có nội dung phù hợp với chương trình khung, chương trình dạy nghề trình độ cao
đẳng, trung cấp đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định.
Cấu trúc của giáo trình gồm 3 chương:
Chương 1: Nguyên liệu dệt
Chương 2 : Cấu tạo, tính chất của vải
Chương 3: Vật liệu may và phương pháp lựa chọn vải, bảo quản hàng
may mặc
Ban biên soạn đề cương Khoa Công nghệ và CBTP - Trường CĐ Cơ điện
và CNTP Hà nội xin chân thành cảm ơn những tác giả trong các tài liệu mà tôi đã
tham khảo trong quá trình biên soạn tài liệu. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các đồng
nghiệp đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến quí giá. Tôi rất mong nhận được sự
ủng hộ và đóng góp ý kiến của bạn đọc để tôi hoàn thiện tốt hơn tài liệu này.
Biên soạn
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU ...............................’. ...... ’ ........................................................ 1
CHƯƠNG I: NGUYÊN LIỆU DỆT....................................................................... 8
I . PHÂN LOẠI NGUYÊN LIỆU DỆT .............................................................. 8
1. Khái niệm, phân loại xơ dệt ...................................................................... 8
1.1. Khái niệm ........................................................................................... 8
1.2. Phân loại xơ dệt .................................................................................. 8
1.2.1. Xơ thiên nhiên ............................................................................. 8
1.2.2. Xơ hoá học .................................................................................. 9
2. Khái niệm - phân loại sợi dệt .................................................................... 9
2.1. Khái niệm .......................................................................................... 9
2.2. Phân loại sợi dệt................................................................................. 9
2.2.1. Phân loại theo cấu trúc................................................................ 9
2.2.2. Phân loại theo quá trình sản xuất và sử dụng .......................... 10
II. CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT ĐẶC TRƯNG CỦA NGUYÊN LIỆU DỆT
..................................................................................................................... 10
1. Cấu tạo và các tính chất cơ bản của xơ, sợi tự nhiên ............................. 10
1.1. Xơ, sợi bông .................................................................................... 10
1.2. Xơ, sợi len ....................................................................................... 12
1.3. Xơ, sợi Libe ..................................................................................... 13
1.4. Xơ, sợi tơ tằm ................................................................................. 13
2. Cấu tạo và tính chất cơ bản của xơ, sợi nhân tạo .................................. 15
2.1. Xơ, sợi vitxcô ................................................................................. 15
2.2. Xơ, sợi axetat ................................................................................... 15
2.3. Xơ, sợi poliamit .............................................................................. 16
2.4. Xơ, sợi polieste ................................................................................ 17
2.5. Xơ, sợi poliacrylonitril ................................................................... 17
3. Cấu tạo và tính chất của xơ, sợi pha ....................................................... 18
3.1. Cấu tạo ............................................................................................. 18
3.2. Tính chất ......................................................................................... 18
3.2. .................................................................................................... Tính
chất ...................................................................................................................... 18
CHƯƠNG II:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA VẢI .................................... 20
I. MỘT SỐ ĐẶC TÍNH CƠ BẢN CỦA VẢI ................................................. 20
1. Chiều dài ................................................................................................. 20
2. Chiều rộng .............................................................................................. 20
3. Bề dày ..................................................................................................... 21
4. Khối lượng .............................................................................................. 21
5. Độ nhàu ........................................................................................... 22
6. Độ thẩmthấu ........................................................................................... 22
7. Độ chịu nhiệt .......................................................................................... 23
8. Độ co ...................................................................................................... 23
9. Độ bền .................................................................................................... 24
10. Độ hao mòn của vải .............................................................................. 24
II. VẢI DỆT THOI ......................................................................................... 25
1. Khái niệm ................................................................................................ 25
1.1. Khái niệm ......................................................................................... 25
1.2. Đặc trưng cấu tạo của vải dệt thoi .................................................... 25
2. Phân loại ................................................................................................. 27
2.1. Phân loại dựa vàothành phần xơ ...................................................... 27
2.2. Phân loại theocông dụng .................................................................. 27
2.3. Phân loại theo phương pháp sản xuất .............................................. 27
3. Một số kiểu dệt cơ bản............................................................................ 28
3.1. Kiểu dệt vân điểm ............................................................................. 28
3.2. Kiểu dệt vân chéo ............................................................................. 29
3.3. Kiểu dệt vân đoạn ............................................................................. 29
4. Một số kiểu dệt biến đổi cơ bản ............................................................. 30
4.1. Kiểu dệt vân điểm biến đổi ............................................................. 31
4.2. Kiểu dệt vân chéo biến đổi .............................................................. 32
4.3. Kiểu dệt vân đoạn biến đổi .............................................................. 35
III. VẢI DỆT KIM ......................................................................................... 36
1. Khái niệm ................................................................................................ 36
1.1. Khái niệm vải dệt kim ..................................................................... 36
1.2. Đặc trưng cấu tạo vải dệt kim .......................................................... 36
1.3. Tính chất của vải dệt kim ................................................................. 37
2. Phân loại ................................................................................................. 38
2.1. Kiểu dệt kim đan ngang cơ bản ....................................................... 38
2.1.1. Kiểu dệt một mặt phải (dệt trơn) .............................................. 38
2.1.2. Kiểu dệt hai mặt phải (latxtic) .................................................. 39
2.1.3. Kiểu dệt hai mặt trái ................................................................. 39
2.2. Kiểu dệt dẫn xuất vải dệt kim đan ngang ........................................ 40
2.2.1. Kiểu dệt dẫn xuất của kiểu dệt trơn .......................................... 40
2.2.2. Kiểu dệt dẫn xuất của kiểu dệt Latxtic ..................................... 41
2.3. Kiểu dệt kim đan dọc cơ bản ........................................................... 41
2.3.1. Kiểu dệt xích ............................................................................. 41
2.3.2. Kiểu dệt Tricô ........................................................................... 42
2.3.3. Kiểu dệt Atlat ............................................................................ 44
2.4. Kiểu dệt dẫn xuất vải dệt kim đan dọc ............................................ 44
2.4.1. Kiểu dệt dẫn xuất Tricô ............................................................ 44
2.4.2. Kiểu dệt dẫn xuất Atlat ............................................................. 45
CHƯƠNG III: VẬT LIỆU MAY VÀ PHƯƠNG PHÁP LỰA CHỌN VẢI,
BẢO QUẢN HÀNG MAY MẶC ....................................................................... 46
I. CHỈ MAY .................................................................................................. 46
1. Khái niệm ............................................................................................... 46
2. Phân loại ................................................................................................ 46
2.1. Chỉ từ xơ, sợi thiên nhiên ................................................................. 46
2.2. Chỉ từ xơ, sợi hoá học .....................................................................47
2.2.1. Chỉ từ xơ, sợi nhân tạo ............................................................ 47
2.2.2. Chỉ từ xơ, sợi tổng hợp ............................................................ 47
3. Yêu cầu đối với chỉ may ........................................................................48
3.1. Đồng đều về chisố ...........................................................................49
3.2. Mềm mại .........................................................................................49
3.3. Độ đàn hồi .......................................................................................50
3.4. Cân bằng xoắn .................................................................................50
3.5. Độ sạch và bềnmàu .........................................................................50
3.6. Độ co ...............................................................................................50
4. Ảnh hưởng của độ săn đối với chỉ may .................................................50
II. PHÂN LOẠI VẬT LIỆU MAY .................................................................51
1. Vật liệu chính ..........................................................................................51
1.1. Khái niệm ........................................................................................51
1.2. Vải chính ...........................................................................................51
1.3. Vải lót ................................................................................................51
1.4. Vải phối .............................................................................................51
2. Vật liệu phụ .............................................................................................51
2.1. Vật liệu dựng ................................................................................... 51
2.1.1. Dựng dính ..................................................................................51
2.1.2. Dựng không dính .......................................................................52
2.2. Vật liệu cài ....................................................................................... 52
2.2.1. Cúc .............................................................................................52
2.2.2. Khoá kéo.....................................................................................54
2.2.3. Nhám dính .................................................................................54
2.2.4. Móc ...........................................................................................55
2.2.5. Dây thun ....................................................................................55
2.3. Vật liệu trang trí trên sản phẩm ........................................................55
2.4. Vật liệu đóng gói ..............................................................................55
III. PHÂN LOẠI SẢN PHẨM MAY .... ............................................................59
1. Phân loại theo giới tính và lứatuổi ...........................................................59
2. Phân loại theo chức năng xãhội ..............................................................59
3. Phân loại theo mùa, khí hậu ....................................................................59
4. Phân loại theo công dụng ........................................................................59
IV. PHƯƠNG PHÁP LỰA CHỌN VẢI CHO SẢN PHẨM MAY .........................59
1. Chỉ tiêu đánh giá chất lượng vải ..............................................................59
1.1. Màu sắc .............................................................................................59
1.2. Chất liệu ............................................................................................60
1.3. Vệ sinh ...............................................................................................60
1.4. Độ bền ...............................................................................................60
2. Lựa chọn vải theo yêu cầu của sản phẩm ...............................................60
2.1. Lựa chọn vải theo chức năng và kiểumốt .........................................60
2.2. Lựa chọn vải theo lứa tuổi ................................................................60
2.3. Lựa chọn vải theo vóc dáng cơ thể ...................................................61
V. BIỆN PHÁP BẢO QUẢN VẬT LIỆU MAY ............................................. 61
1. Các ký hiệu thường dùng trong bảo quản ............................................... 61
1.1. CÁC KÝ HIỆU VỀ GIẶT ........ ' ........................................................ 61
1.2. CÁC KÝ HIỆU VỀ TẨY ...... . ....................................................... 62
1.3. CÁC KÝ HIỆU VỀ SẤY KHÔ ...................................................... 62
1.4. KÝ HIỆU VỀ VẮT........................................................................ 63
1.5. CÁC KÝ HIỆU VỀ ỦI ( LÀ ) ....................................................... 63
1.6. CÁC KÝ HIỆU VỀ LÀM SẠCH KHÔ .......................................... 63
2. Nguyên nhân làm giảm chất lượng hàng may mặc ................................ 64