Đ bài: Hai b c tranh “mùa thu x a - mùa thu nay” và s thay đi v c m xúc c aề ứ ư ự ổ ề ả ủ
Nguy n Đình Thi trong bài th “Đt n c”ễ ơ ấ ướ
Bài làm
Nguy n Đình Thi là m t ngh s đa tài, ông thành công trong rât nhi u lĩnh v c nh thễ ộ ệ ỹ ề ự ư ơ
ca, âm nh c, h i ho ... Nh ng d ng nh ông v n đc ng i đi nh c đn nhi u nh tạ ộ ạ ư ườ ư ẫ ượ ườ ờ ắ ế ề ấ
v i t cách m t nhà th . Và ông là m t nh th vi t r t hay, r t n t ng v hình nhớ ư ộ ơ ộ ả ơ ế ấ ấ ấ ượ ề ả
m t đt n c đau th ng mà b t khu t trong chi n tranh, v tình yêu đôi l a hài hoàộ ấ ướ ươ ấ ấ ế ề ứ
trong tình yêu T qu c. “Đt n c” là m t đnh cao trong s nghi p th ca c a Nguy nổ ố ấ ướ ộ ỉ ự ệ ơ ủ ễ
Đình Thi. Bài th đc hình thành trong m t kho ng th i gian dài. Ti n thân c a Đtơ ượ ộ ả ờ ề ủ ấ
n c là bài “Sáng mát trong nh sáng năm x a” (1948) và “Đêm mít tinh” (1949). C haiướ ư ư ả
bài th đu vi t t Vi t B c kháng Pháp trong tâm tr ng nh Hà N i, n i nh da di t, d tơ ề ế ừ ệ ắ ạ ớ ộ ỗ ớ ế ạ
dào yêu th ng.ươ
Nguy n Đình Thi không sinh ra nh ng l n lên Hà N i, có l vì th mà ông có r t nhi uễ ư ớ ở ộ ẽ ế ấ ề
g n bó v i Hà N i. Trong bài “Ng i Hà N i” sáng tác h i đu kháng chi n, b ng c nétắ ớ ộ ườ ộ ồ ầ ế ằ ả
nh c và l i ca, ông đã th hi n đc sâu s c ý chí cách m ng và cái th n thái tài hoa c aạ ờ ể ệ ượ ắ ạ ầ ủ
ba m i sáu ph ph ng:ươ ố ườ
“Nh ng c a đu ôữ ử ầ
Tíu tít gánh g ng, đây Ô ch D a, kia ô c u D nồ ợ ừ ầ ề
Làn áo xanh nâu...”
Trong bài “Sáng mát trong nh sáng năm x a” cũng ph ng ph t m t cái h n Hà N i như ư ả ấ ộ ồ ộ ư
v y: đp, th m ng và đy không khí lãng m n chi n đu. Bài th đã m đu b ngậ ẹ ơ ộ ầ ạ ế ấ ơ ở ầ ằ
nh ng câu th đp, bình yên t a nh mùa thu Hà N i:ữ ơ ẹ ự ư ộ
“Sáng mát trong nh sáng năm x aư ư
Gió th i mùa thu h ng c m m i”ổ ươ ố ớ
Bài th “Đt n c” là s s p đt c nh nhau c a hai b c tranh mùa thu Hà N i hai th iơ ấ ướ ự ắ ặ ạ ủ ứ ộ ở ờ
đi m khác nhau nh ng b c tranh nào cũng th t đp, th t đm ch t Hà N i. Đã có r tể ư ứ ậ ẹ ậ ậ ấ ộ ấ
nhi u nhà văn nhà th khác vi t v mùa thu, nh ng Nguy n Đình Thi có m t đi m r tề ơ ế ề ư ễ ộ ể ấ
khác, r t đc đáo, ông không c m nh n mùa thu b ng nh ng hình nh c l “sen tàn,ấ ộ ả ậ ằ ữ ả ướ ệ
cúc n hoa, lá ngô r ng” cũng không đón nh n mùa thu b ng “r ng li u đìu hiu đng ch uở ụ ậ ằ ặ ễ ứ ị
tang / Tóc bu n buông xu ng l ngàn hàng” nh Xuân Di u, ông c m nh n mùa thu b ngỉ ồ ố ệ ư ệ ả ậ ằ
“h ng c m m i” r t đc tr ng cho Hà N i. Ng i Hà N i l ch lãm, tinh t t l i ănươ ố ớ ấ ặ ư ộ ườ ộ ị ế ừ ờ
ti ng nói cho đn nh ng th c quà. H ng c m g i lên s tinh tuý, gi n d r t đc tr ngế ế ữ ứ ươ ố ợ ự ả ị ấ ặ ư
cho Hà N i m i đ thu sang. M t hình nh gi n d , nh ng l i t đc không gian, th iộ ỗ ộ ộ ả ả ị ư ạ ả ượ ờ
gian thu, v a b c l tâm lòng yêu Hà N i, yêu đt n c sâu l ng, thi t tha c a thi nhân.ừ ộ ộ ộ ấ ướ ắ ế ủ
Đng tr c mùa thu Vi t B c, nhà th đã b i h i nh l i mùa thu đã xa. Đó là mùa thuứ ướ ệ ắ ơ ồ ồ ớ ạ
ph i t bi t quê h ng ra đi vì nghĩa l n:ả ừ ệ ươ ớ
“Sáng ch m l nh trong lòng Hà N iớ ạ ộ
Nh ng ph dài xao xác h i may”ữ ố ơ
N i nh v Hà N i vào thu đc miêu t qua nh ng chi ti t c th và đy n t ngỗ ớ ề ộ ượ ả ữ ế ụ ể ầ ấ ượ
“Sáng ch m l nh trong lòng Hà N i”, di n t chính xác giây phút chuy n mùa, giây phútớ ạ ộ ễ ả ể
giao thoa gi a h i m mùa hè ch a k p đi qua h t và cái l nh đu thu báo hi u gió rét mùaữ ơ ấ ư ị ế ạ ầ ệ
đông s p v . Cái “ch m l nh” tuy còn s sàng, e p nh ng d ng nh đã báo tr c m tắ ề ớ ạ ẽ ấ ư ườ ư ướ ộ
c nh s c thiên nhiên đy thú v :ả ắ ầ ị
“Tr i không n ng cũng không m aờ ắ ư
Ch hiu hiu rét cho v a nh nhung”ỉ ừ ớ
(H Dz nh)ồ ế
T “ch m” là m t t đt, nói lên cái giây phút ban đu, giây phút m i hình nh c a t oừ ớ ộ ừ ắ ầ ớ ả ủ ạ
v t và lòng ng i. Chút l nh trong lòng Hà N i vô c kéo theo c m giác l nh trong tâmậ ườ ạ ộ ớ ả ạ
h n con ng i. Ph i là m t ngh s có s rung đng th t s tinh t , nh y bén m i có thồ ườ ả ộ ệ ỹ ự ộ ậ ự ế ạ ớ ể
nh n bi t đc s “ch m” lan to kh p không gian, th i gian và lòng ng i nh v y.ậ ế ượ ự ớ ả ắ ờ ườ ư ậ
Tr c Nguy n Đình Thi, Xuân Di u đã c m nh n mùa thu chút run r y c a cây lá:ướ ễ ệ ả ậ ở ẩ ủ
“Nh ng lu ng run r y rung rinh láữ ồ ẩ
Đôi nhánh khô g y x ng m ng manh"ầ ươ ỏ
B ng s nh y c m trong giác quan, Nguy n Đình Thi m r ng tâm h n l ng nghe “nh ngằ ự ạ ả ễ ở ộ ồ ắ ữ
ph dài xao xác h i may”. H i thu m i b t đu nh ng cũng đ đ kéo dài cái se l nh trênố ơ ơ ớ ắ ầ ư ủ ể ạ
đng ph . Ph Hà N i h p thôi, nh thôi nh ng cái h i l nh y d khi n ta c m th yườ ố ố ộ ẹ ỏ ư ơ ạ ấ ễ ế ả ấ
ph nh dài h n, v ng h n. Là “h i may” ch không ph i “heo may”, mùa thu m i chố ư ơ ắ ơ ơ ứ ả ớ ỉ
“ch m” v , ch a đ m nh đ làm thành heo may, ch là nh ng gì nh nhàng nh t, d uớ ề ư ủ ạ ể ỉ ữ ẹ ấ ị
dàng nh t, thi v nh h i th c a mùa thu Hà N i, m t Hà N i tài hoa, thanh l ch, c kính.ấ ị ư ơ ở ủ ộ ộ ộ ị ổ
Vì nh nên nó m i “xao xác” th i, xao xác nh chính cái c m giác bâng khuâng, xaoẹ ớ ổ ư ả
xuy n c a cái l nh không ph i to ra t gió mà to ra t s tr ng v ng, bu n hiu h t c aế ủ ạ ả ả ừ ả ừ ự ố ắ ồ ắ ủ
ph ph ng, c a h n ng i xa quê. Tâm tr ng ng i xa quê, ra đi vì non sông đt n cố ườ ủ ồ ườ ạ ườ ấ ướ
l u luy n khi chia tay Hà N i, th m thía c m giác l nh trong lòng Hà N i và trong chínhư ế ộ ấ ả ạ ộ
lòng mình. Gi phút chia tay, Hà N i nh b ng tr thành m t sinh th s ng v i h i thuờ ộ ư ỗ ở ộ ể ố ớ ơ
hiu h t trong ng n gió đu mùa, nh ng c n gió g i nh nhung, g i ni m xa v ng.ắ ọ ầ ữ ơ ợ ớ ợ ề ắ
“Ng i ra đi đu không ngo nh l iườ ầ ả ạ
Sau l ng th m n ng lá r i đy”ư ề ắ ơ ầ
Sáng mát trong nh sáng năm x aư ư
S c thu Hà N i đã hoá vào đi s ng n i tâm con ng i, tr thành ký c, thành tình yêu vàắ ộ ờ ố ộ ườ ở ứ
n i nh . B c chân ng i đi d t khoát mà lòng l i l u luy n, ng p ng ng, cái bu n nỗ ớ ướ ườ ứ ạ ư ế ậ ừ ồ ẩ
sau trong “xao xác, h i may”, “cái bu n c a m t s đo n tuy t l ng l , t ch ” (Vũ Qu nơ ồ ủ ộ ự ạ ệ ặ ẽ ự ủ ầ
Ph ng).ươ
Sau khi h i t ng đn mùa thu c a nh ng ngày r i Hà N i ra đi vì nghĩa l n v i c m xúcồ ưở ế ủ ữ ờ ộ ớ ớ ả
“bu n bu n l ng l ng” (Hoài Thanh), tác gi b c l c m nghĩ c a mình v mùa thu m i,ồ ồ ặ ặ ả ộ ộ ả ủ ề ớ
thu trên đt n c nhân dân đã làm ch v n m nh c a mình, đng th i là mùa thu khángấ ướ ủ ậ ệ ủ ồ ờ
chi n núi r ng Vi t B c:ế ở ừ ệ ắ
“Mùa thu nay khác r i”ồ
Đó là s khác bi t v không gian, th i gian, tâm tr ng c a con ng i tr c mùa thu.ự ệ ề ờ ạ ủ ườ ướ
Nh ng cái khác tr c h t c a “mùa thu nay” đc ng i đc nh n ra ngay nh p đi u,ư ướ ế ủ ượ ườ ọ ậ ở ị ệ
ti t t u, hình nh th , t nh ng câu th th t ngôn sâu l ng, c kính đm màu s c Đngế ấ ả ơ ừ ữ ơ ấ ắ ổ ậ ắ ườ
thi, đo n th nh m t khúc hát c a m t trái tim ch t ch a ni m vui, ch t ch a s t do,ạ ơ ư ộ ủ ộ ấ ứ ề ấ ứ ự ự
t ch . Đng gi a không gian bao la, gi a đt tr i bát ngát thoáng đãng, v i trái tim reoự ủ ứ ữ ữ ấ ờ ớ
vui, tác gi đã l ng nghe, c m nh n s c thu, h n thu m i “Tôi đng vui nghe gi a núiả ắ ả ậ ắ ồ ớ ứ ữ
đi” - “vui nghe” ni m vui xu t phát t trái tim, ni m vui nhu m c c nh v t, đt tr i,ồ ề ấ ừ ề ố ả ả ậ ấ ờ
mây n c.ướ
“Gió th i r ng tre ph p ph iổ ừ ấ ớ
Tr i thu thay áo m iờ ớ
Trong bi c nói c i thi t tha”ế ườ ế
Ph i chăng r ng tre ph p ph i chính là s n d cho lá c đ bay ph p ph i gi a chi nả ừ ấ ớ ự ẩ ụ ờ ỏ ấ ớ ữ ế
khu t do, là ni m vui ph i ph i c a con ng i đang bay lên cùng v i đt tr i gi i phóng.ự ề ơ ớ ủ ườ ớ ấ ờ ả
Trong ni m vui y, nhà th đã c m nh n đc s thay đi r t m c tinh t c a h n thu,ề ấ ơ ả ậ ượ ự ổ ấ ự ế ủ ồ
và b ng bi n pháp nhân hoá, Nguy n Đình Thi không ch di n t đc s thay đi c aằ ệ ễ ỉ ễ ả ượ ự ổ ủ
s c thu mà còn di n t đc s thay đi c a lòng ng i, c a h n ng i. Qua câu th c aắ ễ ả ượ ự ổ ủ ườ ủ ồ ườ ơ ủ
Nguy n Đình Thi, d ng nh mùa thu đt n c đc h i sinh và hi n lên nh m t cô gáiễ ườ ư ấ ướ ượ ồ ệ ư ộ
đy s c tr “trong bi c nói c i thi t tha”. Câu th nh khúc hát ngân vang cùng đt tr iầ ứ ẻ ế ườ ế ơ ư ấ ờ
hoà vào lòng ng i. Không còn là m t mùa thu “bu n bu n l ng l ng” mùa thu nay đãườ ộ ồ ồ ặ ặ
t i sáng h n, đp đ h n, mùa thu t đây không còn là “không thu th m thu s u” mà cònươ ơ ẹ ẽ ơ ừ ả ầ
là “thu s ng nhu m màu xuân mát mát”.ướ ộ
Đng tr c khung c nh mùa thu đt n c nh đang h i sinh, trào dâng s c s ng, ni mứ ướ ả ấ ướ ư ồ ứ ố ề
vui, v i tình yêu th ng n ng th m, tác gi đã b c l ý th c đc l p, t ch và ni m tớ ươ ồ ắ ả ộ ộ ứ ộ ậ ự ủ ề ự
hào v T qu c giàu đp. Thông qua tình c m n ng th m, yêu th ng và chói đ t hàoề ổ ố ẹ ả ồ ắ ươ ỏ ự
c a tác gi , b c tranh đt n c c l n l t đc m ra v i không gian ba chi u bát ngátủ ả ứ ấ ướ ứ ầ ượ ượ ở ớ ề
và hi n lên v i nh ng đng nét, màu s c, hình kh i và c h ng v , th t nên th , nênệ ớ ữ ườ ắ ố ả ươ ị ậ ơ
h a:ọ
“Tr i xanh dây là c a chúng taờ ủ
Núi r ng đây là c a chúng taừ ủ
Nh ng cánh đng th m mátữ ồ ơ
Nh ng ng đng bát ngátữ ả ườ
Nh ng dòng sông đ n ng phù sa”ữ ỏ ặ
Câu th mang tính ch t kh ng đnh, cùng đi t ch đnh “đây” cùng nh ng đi p ng “c aơ ấ ẳ ị ạ ừ ỉ ị ữ ệ ữ ủ
chúng ta” đã vang lên dõng d c ni m t hào, kiêu hãnh v quy n làm ch đt n c. Nhàạ ề ự ề ề ủ ấ ướ
th nh hát chung v i dàn đng ca c a nhân dân, hoà chung vào c m h ng vui s ng, tơ ư ớ ồ ủ ả ứ ướ ự
hào đc làm ch đt tr i thiên nhiên T qu c t i đp.ượ ủ ấ ờ ổ ố ươ ẹ
Hai b c tranh mùa thu v i nh ng c m xúc khác nhau, v i không gian, th i gian khác nhau.ứ ớ ữ ả ớ ờ
Hai b c tranh t ng nh đi l p nh ng th c ra l i là m t s ch p ghép r t hoàn h o.ứ ưở ư ố ậ ư ự ạ ộ ự ắ ấ ả
Mùa thu x a và mùa thu này - n i bu n c a ng i ra đi tìm đng c u n c và ni m vuiư ỗ ồ ủ ườ ườ ứ ướ ề
c a ng i chi n th ng làm ch đt n c - chi u dài c a không gian, th i gian, t t c đãủ ườ ế ắ ủ ấ ướ ề ủ ờ ấ ả
t o thành m t m ch xuyên su t toàn bài th .ạ ộ ạ ố ơ
“Tình nào h n T qu c”. V i tình yêu T qu c sâu n ng, m i nhà th b ng nh ng cáchơ ổ ố ớ ổ ố ặ ỗ ơ ằ ữ
khác nhau đã góp ph n t o nên nh ng t ng đài cao đp v T qu c, là T qu c đauầ ạ ữ ượ ẹ ề ổ ố ổ ố
th ng d i gót giày xâm l c, là T qu c v i c nh s c nên th “R ng c đi chè, đngươ ướ ượ ổ ố ớ ả ắ ơ ừ ọ ồ ồ
xanh ngào ng t”... V i Nguy n Đình Thi, T qu c là s h i sinh tràn đy s c s ng, là ýạ ớ ễ ổ ố ự ồ ầ ứ ố
th c đc l p t ch và ni m t hào v T qu c giàu đp, có truy n th ng b t khu t kiênứ ộ ậ ự ủ ề ự ề ổ ố ẹ ề ố ấ ấ
c ng.ườ