07/03/2015
1
KỸ THUẬ T ĐẶ T VÀ LƯ U
CATHETER ĐỘ NG MẠ CH -
ĐO HUYẾ T ÁP ĐỘ NG
MẠ CH XÂM LẤ N
07/03/2015
ĐẶ T VẤ N ĐỀ
Lấ y dấ u hiệ u sinh tồ n và lấ y máu xét nghiệ m là
công việ c hằ ng ngày củ a điề u dư ỡ ng.
Đo huyế t áp ở nhữ ng trẻ béo phì, trẻ nhũ nhi…có
thể đánh giá không chính xác.
07/03/2015
VAI TRÒ CỦ A HUYẾ T ÁP ĐỘ NG MẠ CH XÂM LẤ N
Huyế t áp độ ng mạ ch xâm lấ n là tiêu chuẩ n vàng để
xác định huyế t áp.
Theo dõi huyế t áp liên tụ c, chính xác.
Điề u chỉnh lư ợ ng dịch chố ng số c thích hợ p.
Lấ y máu độ ng mạ ch để xét nghiệ m khí máu nhiề u
lầ n.
07/03/2015
CHỈ ĐỊNH
BN nặ ng cầ n theo dõi huyế t áp liên tụ c
Số c kéo dài/ hạ huyế t áp nặ ng
Nguy cơ rố i loạ n huyế t độ ng trong và sau phẫ u
thuậ t (đặ c biệ t là PT tim và mạ ch máu lớ n).
Trư ờ ng hợ p bệ nh số t xuấ t huyế t (SXH có dấ u
hiệ u cả nh báo, SXH nặ ng)
Tay chân miệ ng (độ III,IV), viêm cơ tim nặ ng…
Khi huyế t áp đo bằ ng tay không tin cậ y đư ợ c
Cầ n xét nghiệ m khí máu nhiề u lầ n
07/03/2015
CHỐ NG CHỈ ĐỊNH
Rố i loạ n chứ c năng đông máu nặ ng.
Nơ i chích độ ng mạ ch bị sư ng phù
Test Allen dư ơ ng tính.
07/03/2015
VỊ TRÍ
Sơ sinh: độ ng mạ ch quay, độ ng mạ ch chày sau,
độ ng mạ ch rố n.
Trẻ > 3 tháng: độ ng mạ ch quay, độ ng mạ ch mu
bàn chân.
07/03/2015
07/03/2015
2
07/03/2015
Nhậ n y lệ nh:
BN Nguyễ n Thị A, 3 tháng, phòng Hồ i sứ c,
giư ờ ng số 1.
Chẩ n đoán: Tay chân miệ ng độ III
Y lệ nh BS: Đặ t độ ng mạ ch và đo huyế t áp độ ng
mạ ch xâm lấ n
Pha heparin 500UI vào Natrichlorua 9‰ 500ml
để giữ catheter.
07/03/2015
07/03/2015
Sau đó, ĐD đế n giư ờ ng BN, đố i chiế u lạ i tên , tuổ i,
số giư ờ ng
Rử a tay nhanh, thự c hiệ nTest Allen
+ Cho BN nắ m chặ t bàn tay để đuổ i máu ra khỏ i bàn
tay. Đồ ng thờ i ép ĐM quay và ĐM trụ
+ Sau đó, mở lòng bàn tay BN ra, lòng bàn tay trở
nên xanh xao
+ Tiế p tụ c ép ĐM quay, ngừ ng ép ĐM trụ
→Ta thấ y bàn tay hồ ng trở lạ i dư ớ i 5 giây
→ Kế t luậ n: Test Allen âm tính. Ta có thể chích
đư ợ c độ ng mạ ch quay
- ĐD về phòng, mang khẩ u trang
- Rử a tay thư ờ ng qui.
- Soạ n dụ ng cụ
07/03/2015
◦Kim luồ n 24G
◦Ố ng tiêm 3ml: 2cái
◦Ố ng tiêm 5ml: 1 cái
◦Ố ng tiêm 10ml: 1 cái
◦Kim pha: 02 cái
◦Dây nố i 15cm: 1 cái
◦Heparin 5000UI/ml: 1 lọ
◦Natriclorua 9 ‰ 100ml : 1 chai
◦Natriclorua 9 ‰ 500ml : 1 chai
◦Povidin 10%
◦Cồ n 700
◦Opsite
◦Găng vô khuẩ n
◦Mâm sạ ch
◦Hộ p gòn
07/03/2015
◦Bộ dây đo huyế t áp độ ng mạ ch xâm lấ n
◦Bộ dụ ng cụ vô khuẩ n: bồ n hạ t đậ u, chén chun,
kề m, khăn có lổ xẻ , gòn gạ c
◦Brassa, thư ớ c thợ , nẹ p cố định, trụ treo, giá đỡ
◦Dung dịch sát khuẩ n tay nhanh
◦Thùng đự ng vậ t sắ c nhọ n, thùng đự ng rác sinh
hoạ t, thùng đự ng rác lây nhiễ m.
Máy monitor có cáp đo huyế t áp độ ng mạ ch xâm
lấ n
07/03/2015
07/03/2015
3
-Sát khuẩ n nút chai NaCl 9‰ 100ml
-Dùng ố ng tiêm 10ml rút 9ml NaCl 9‰
-Sát khuẩ n nắ p lọ Heparin
-Dùng ố ng tiêm 3ml rút 1ml heparin (5000UI) bơ m vào ố ng
tiêm có chứ a 9ml NaCl 9‰
→ Ta đư ợ c ddA có nồ ng độ Heparin 1ml=500UI
+ Sát khuẩ n nút chai NaCl 9‰ 500ml
+ Dùng ố ng tiêm 3ml rút 1ml dd A (500UI)
+ Sau đó, bơ m vào chai NaCl 9‰ 500ml để đư ợ c nồ ng độ
Heparin là 1ml = 1UI.
+ Ghi nhãn: Họ tên BN, tuổ i, giư ờ ng, phòng; tên DT, thuố c
pha vào, hàm lư ợ ng, tên ĐD thự c hiệ n
+ Dán nhãn lên chai NaCl 9‰ 500ml
- Bả o quả n thuố c đúng qui định
07/03/2015
Sau đó, ĐD đế n phòng đố i chiế u BN lạ i lầ n nữ a.
Chuẩ n bị tư thế bệ nh nhân: cho BN nằ m ngử a
Chêm lót để ngử a cổ tay BN và cố định
Xác định vị trí tiêm độ ng mạ ch quay: ¼ ngoài nế p
gấ p cổ tay.
Rử a tay nhanh
07/03/2015
Mở bộ dụ ng cụ vô khuẩ n
Rót povidin 10% vào chén chun
Tiế p dụ ng cụ vào mâm:
Kim luồ n, dây nố i 15cm, ố ng tiêm 5ml, kim pha,
Mang găng vô khuẩ n, sắ p xế p dụ ng cụ trong mâm
ĐD phụ : rử a tay nhanh.
Lấ y ố ng tiêm 5ml rút Natrchlorua 9‰ , đuổ i khí
dây nố i 15cm
Tiế n hành đặ t catheter ĐM:
07/03/2015
Sát khuẩ n vị trí tiêm bằ ng povidin 10% rộ ng ra
5cm đế n khi sạ ch.
Chờ Povidin khô
Trả i khăn lổ , bắ t mạ ch, chọ n nơ i mạ ch đậ p rõ
nhấ t
-Tay thuậ n cầ m kim luồ n ngử a mặ t vát lên, đâm
qua da mộ t góc 30-45 độ , thấ y có máu đỏ tư ơ i
phụ t ra ở chuôi kim, lùi nòng kim ra, nhẹ nhàng
luồ n vào độ ng mạ ch.
07/03/2015
Ấ n đư ờ ng đi củ a độ ng mạ ch, rút bỏ nòng kim
luồ n, gắ n dây nố i 15cm vào, lư u ý gắ n chặ t.
Rút nhẹ ố ng tiêm thấ y có máu chả y ra, thấ y máu
nhịp theo nhịp mạ ch đậ p.
Bơ m Natrichlorua 9‰ vào
Khóa lạ i, dán opsite cố định.
Ghi ngày, giờ , tên ĐD, chữ “Độ ng mạ ch”
Cố định lạ i tay bệ nh nhân
07/03/2015
Mở bộ dây củ a bộ đo huyế t áp độ ng mạ ch xâm lấ n,
kiể m tra kỹ các mố i nố i, khóa dây lai
Sát khuẩ n nút chai Natrichlorua 9‰ 500ml đã pha
Heparin
Cắ m bầ u củ a bộ dây đo huyế t áp độ ng mạ ch vào
chai
Gắ n chai vào túi Brassa, treo lên trụ , bơ m Brassa
đạ t áp lự c 300mmHg
Mở khóa hệ thố ng dây
07/03/2015
07/03/2015
4
Bóp bộ cả m biế n (màu xanh dư ơ ng) để đuổ i khí
ra khỏ i dây.
Sát khuẩ n đầ u nố i dây 15 cm, gắ n đầ u dây
HAĐMXL vào, mở khóa dây nố i
Tháo bỏ găng, rử a tay
07/03/2015
Xác định mứ c Zero:
Giao điể m liên sư ờ n IV và đư ờ ng nách giữ a,
dùng thư ớ c thợ để xác định sao cho giọ t nư ớ c ở
3 vị trí nằ m giữ a thư ớ c thợ
Đồ ng thờ i chỉnh giá đỡ vào đúng mứ c Zero đã
xác định.
Gắ n bộ cả m biế n vào giá đỡ
Nố i cáp củ a bộ dây HAĐM váo cáp củ a monitor
Calibre máy:
Khoá đư ờ ng vào độ ng mạ ch và mở nút màu
cam → trên monitor chọ n MENU → chọ n PRESS
→ chọ n P1SCALE/ZERO CAL → chọ n ZERO
CALIBRATOIN → ấ n CAL?? → mở thông đư ờ ng
vào độ ng mạ ch.
07/03/2015
Kiể m tra lạ i bệ nh nhân: các đầ u ngón tay:
hồ ng hào? lòng bàn tay ấ m? chổ tiêm sư ng phù?
Và đư ờ ng biể u diễ n trên monitor
Dọ n dẹ p dụ ng cụ , rử a tay, ghi hồ sơ .
07/03/2015
07/03/2015
07/03/2015
07/03/2015
TAI BIẾ N
DẤ U HIỆ U
TRIỆ U
CHỨ NG
TAI BIẾ N NGUYÊN
NHÂN XỬ TRÍ PHÒNG NGỪ A
-Tím da
xung
quanh
nơ i đặ t
catheter
-Tím các
đầ u chi
Hoạ i tử ,
thiế u máu
mô
-Tắ c mạ ch
do huyế t
khố i, do
khí
-Chích
độ ng
mạ ch tạ i
cùng mộ t
vị trí nhiề u
lầ n
-Báo bác sĩ
-Rút bỏ
catheter
-Theo dõi màu
sắ c, nhiệ t độ ,
các vậ n độ ng,
cả m giác củ a
đầ u chi đặ t
catheter độ ng
mạ ch
-Theo dõi vị trí
đặ t catheter
-Test Allen
trư ớ c khi đặ t
độ ng mạ ch
07/03/2015
5
07/03/2015
TAI BIẾ N
DẤ U HIỆ U
TRIỆ U
CHỨ NG
TAI BIẾ N NGUYÊN
NHÂN XỬ TRÍ PHÒNG NGỪ A
Tạ i nơ i
đặ t độ ng
mạ ch:
-Sư ng,
phù
-Rỉ dịch
-Bệ nh
nhân
than
đau
Do kim
không nằ m
trong lòng
độ ng mạ ch
-Rút bỏ
catheter
-Tiêm lạ i vị
trí khác
-Kiể m tra vị trí đặ t
catheter thư ờ ng
xuyên
-Cố định chi nơ i
đặ t catheter
-Theo dõi các dấ u
hiệ u: sư ng, phù,
đỏ … tạ i vị trí đặ t
catheter
-Không che phủ vị
trí đặ t catheter
độ ng mạ ch
07/03/2015
TAI BIẾ N
DẤ U HIỆ U
TRIỆ U
CHỨ NG
TAI BIẾ N NGUYÊN NHÂN XỬ TRÍ PHÒNG NGỪ A
-Nơ i
tiêm
sư ng,
nóng
đỏ ,
đau
-BN
số t
Nhiễ m
trùng
-Kỹ thuậ t
không
đả m bả o
vô khuẩ n
-Thờ i gian
lư u
catheter
quá lâu
-Báo bác
sĩ
-Rút bỏ
catheter
-Tiêm lạ i
vị trí khác
-Thự c hiệ n đúng
qui trình kỹ thuậ t
-Thay băng nơ i
đặ t catheter khi
ư ớ t, dơ
-Rút bỏ catheter
khi không còn sử
dụ ng
07/03/2015
TAI BIẾ N
DẤ U HIỆ U
TRIỆ U
CHỨ NG
TAI BIẾ N NGUYÊN
NHÂN XỬ TRÍ PHÒNG NGỪ A
-Nơ i
tiêm
chả y
máu
-Máu
chả y
ra từ
hệ
thố ng
dây
Chả y
máu
-BN bị rố i
loạ n đông
máu
-Tuộ t các
chỗ nố i
củ a hệ
thố ng đo
-Kiể m tra
lạ i các
chỗ nố i
-Kiể m tra
lạ i chỉ số
áp lự c
trên bộ
tạ o áp lự c
-Kiể m tra các
chỗ nố i trên hệ
thố ng đo trư ớ c
khi gắ n vào
chai dịch truyề n
-Không che đậ y
nơ i tiêm độ ng
mạ ch và hệ
thố ng dây
07/03/2015
TAI BIẾ N
DẤ U HIỆ U
TRIỆ U
CHỨ NG
TAI
BIẾ N NGUYÊN NHÂN XỬ TRÍ PHÒNG NGỪ A
Nghẹ t
kim
-Bộ tạ o áp lự c
bị xì
-Dòng chả y
không lư u
thông → tạ o
cụ c máu
đông trong
lòng catheter
-Gấ p góc kim
luồ n
-Do tư thế
bệ nh nhân
không đúng
-Kiể m tra lạ i bộ
tạ o áp lự c
-Kiể m tra lạ i sự
lư u thông củ a
catheter độ ng
mạ ch
-Rút bỏ catheter,
chích lạ i vị trí
khác khi catheter
bị nghẹ t hoặ c
không nằ m trong
lòng độ ng mạ ch
----------->.
-Theo dõi hệ
thố ng dây
thư ờ ng xuyên,
dịch truyề n
phả i chả y liên
tụ c
-Kiể m tra túi áp
lự c, chai dd
NaCl 9‰ chứ a
Heparin
-Sử dụ ng kim
tiêm đúng cỡ
-Calibre mỗ i khi
nhậ n ca hoặ c
mỗ i 8 giờ
07/03/2015
TAI BIẾ N
DẤ U HIỆ U
TRIỆ U CHỨ NG
TAI
BIẾ N
NGUYÊN
NHÂN XỬ TRÍ PHÒNG NGỪ A
-Catheter rút
không ra máu
-Điề u chỉnh lạ i
tư thế củ a
bệ nh nhân
-Xác định lạ i
mứ c zero
-Calibre lạ i
máy
07/03/2015
TAI BIẾ N
DẤ U HIỆ U
TRIỆ U
CHỨ NG
TAI BIẾ N NGUYÊN
NHÂN XỬ TRÍ PHÒNG NGỪ A
-Tím
đầ u chi
Tiêm
nhầ m
thuố c vào
độ ng
mạ ch
-Thuố c vào
ĐM → gây
co thắ t ĐM
→ thiế u
máu ở đầ u
chi
-Báo BS
-Thự c hiệ n y
lệ nh
-Ghi chú rõ ràng
vào nơ i đặ t
catheter độ ng
mạ ch
-Bàn giao giữ a các
tua trự c vị trí độ ng
mạ ch