Đ bài: L ghét th ng - nh ng l i th tâm huy t v n i ghét, tình th ng nhânề ẽ ươ ữ ờ ơ ế ề ỗ ươ
b n c a Nguy n Đình Chi uả ủ ễ ể
Bài làm
L ghét th ng là l i tâm huy t c a Nguy n Đình Chi u v n i ghét, tình th ng nhânẽ ươ ờ ế ủ ễ ể ề ỗ ươ
b n.ả
Trong đo n th trích nói v "L ghét th ng" có t t c 26 câu thì trong đó có 10 câu nóiạ ơ ề ẽ ươ ấ ả
v "ghét", 16 câu nói v "th ng". Nh v y là s l i nói v th ng dài g n g p đôi soề ề ươ ư ậ ố ờ ề ươ ầ ấ
v i s l i nói v "ghét". B n thân tác gi đã có l n nói rõ: "B i ch ng hay ghét cũng làớ ố ờ ề ả ả ầ ở ư
hay th ng". Qu đúng nh v y, n u đc l i 10 câu th nói v "ghét" thì ta s thây cănươ ả ư ậ ế ọ ạ ơ ề ẽ
nguyên, g c r c a cái "ghét" đây là lòng th ng dân. S dĩ ông Quán "ghét", "ghét cayố ễ ủ ở ươ ở
ghét đng, ghét vào t n tâm", nh ng cái "t m phào", nh ng cái "đa đoan", nh ng cái "d iắ ậ ữ ầ ữ ữ ố
trá", nh ng cái "mê d i'\ l vì chúng là "r i dân", "làm dân nh c nh n", làm "dân lu ngữ ầứ ầ ố ọ ằ ố
ch u l m than muôn ph n", làm "dân đn n i sa h m s y hang". Trong s 10 câu th c aị ầ ầ ế ỗ ầ ẩ ố ơ ủ
đo n này thì thì có 4 câu có t dân nói v n i kh c a dân:ạ ừ ề ỗ ổ ủ
Đ dân đn n i sa h m s y hangể ế ỗ ầ ẩ
Khi n dân lu ng ch u l m than muôn ph n.ế ố ị ầ ầ
Chuông b d i trá làm dân nh c nh n.ề ố ọ ằ
S m đu t i đánh l ng nh ng r i dân.ớ ầ ố ằ ằ ố
Đ giãi bày nh ng l i tâm huy t v n i ghét này đc sâu đm, nhà th đã s d ng nghể ữ ờ ế ế ỗ ượ ậ ơ ử ụ ệ
thu t đi p t . Trong 10 câu th có 8 t "ghét" thì hai câu m đu đo n trích đã có 4 t .ậ ệ ừ ơ ừ ở ầ ạ ừ
Riêng câu th th hai:ở ơ ứ
"Ghét cay, ghét đng, ghét vào t n tâm"ắ ậ
Ngh thu t dùng đi p t tăng c p đ di n t các màu s c, mùi v và đ sâu tăng d n c aệ ậ ệ ừ ấ ể ễ ả ắ ị ộ ầ ủ
cái ghét: T cái ghét có v cay, sang cái ghét có v đng, đn cái ghét có đ sâu c a lòngừ ị ị ắ ế ộ ủ
ng i: "ghét vào t n tâm". V i cách di n đt tăng c p này, Nguy n Đình Chi u cho b nườ ậ ớ ễ ạ ấ ễ ể ạ
đc bi t cái ghét c a ông Quán đã đi gam, đi ch t, cái g i là ghét c a ông Quán th c raọ ế ủ ổ ổ ấ ọ ủ ự
là lòng căm thù. Ong Quán căm thù t t c nh ng con ng i, nh ng s vi c làm t n h iấ ả ữ ườ ữ ự ệ ổ ạ
đn h nh phúc c a nhân dân. Đi u này th hi n tính nhân dân sâu s c c a văn thế ạ ủ ề ể ệ ắ ủ ơ
Nguyên Đình Chi u.ể
Đi l p v i n i ghét, lòng căm ghét là tình th ng, ông Quán đã t b ch v tình th ngố ậ ớ ỗ ươ ự ạ ề ươ
c a mình trong 16 câu. M đu là ông nói v tình th ng c a ông v i Kh ng T v t v ,ủ ở ầ ề ươ ủ ớ ổ ử ấ ả
gian lao trong công vi c truy n đo Nho: "Khi n i Tôhg, V , lúc Tr n, lúc Khuông". Ti pệ ề ạ ơ ệ ầ ế
đó, ông bày t tình th ng c a ông đi v i Nhan T , Gia Cát, Đng T , Nguyên L ng,ỏ ươ ủ ố ớ ử ổ ử ượ
Hàn Dũ, Liêm, L c. H là nh ng con ng i hi n nhân, quân t , ki u m u c a đo Nho,ạ ọ ữ ườ ề ử ể ẫ ủ ạ
nh ng mu n hành đo, giúp vua, c u đi và c u dân, nh ng rút c c là g p b t h nh ho cữ ố ạ ứ ờ ứ ư ụ ặ ấ ạ ặ
ch t y u, ho c là không đc vua tin dùng, ho c là không g p th i v n. M c vàế ể ặ ượ ặ ặ ờ ậ ơ ướ
nguy n v ng hành đo, c u đi, c u dân c a h không thành.ệ ọ ạ ứ ờ ứ ủ ọ
N u nh đo n th m i câu trên, tác gi cho nhân v t nói lòng căm thù b n ng i h iế ư ở ạ ơ ườ ả ậ ọ ườ ạ
dân đ nói lên lòng th ng dân thì đo n th 16 câu này tác gi l i cho nhân v t b c lể ươ ở ạ ơ ả ạ ậ ộ ộ
lòng th ng yêu tr c ti p đi v i nh ng ng i có tài cao, chí c , mu n c u đi và c uươ ự ế ố ớ ữ ườ ả ố ứ ờ ứ
dân, nh ng rút c c là g p b t h nh ho c ch t y u, ho c là không đc vua tin dùng, ho cư ụ ặ ấ ạ ặ ế ể ặ ượ ặ
là không g p th i v n. M c và nguy n v ng hành đo, c u đi, c u dân c a hặ ờ ậ ơ ướ ệ ọ ạ ứ ờ ứ ủ ọ
không thành.
N u nh đo n th m i câu trên, tác gi cho nhân v t nói lòng căm thù b n ng i h iế ư ở ạ ơ ườ ả ậ ọ ườ ạ
dân đ nói lên lòng th ng dân thì đo n th 16 câu này tác gi l i cho nhân v t b c lể ươ ở ạ ơ ả ạ ậ ộ ộ
lòng th ng yêu tr c ti p đi v i nh ng ng i có tài cao, chí c , mu n c u đi giúp dânươ ự ế ố ớ ữ ườ ả ố ứ ờ
mà g p ph i nh ng r i ro, b t h nh nên nguy n v ng c u đi, c u dân không th c hi nặ ả ữ ủ ấ ạ ệ ọ ứ ờ ứ ự ệ
đc.ượ
Đ bi u hi n tình c m th ng yêu đy tính ch t bác ái và nhân b n đó, Nguy n Đìnhể ể ệ ả ươ ầ ấ ả ễ
Chi u đo n th 16 câu này v n ti p t c dùng ngh thu t đi p t . Trong 16 câu th nàyể ở ạ ơ ẫ ế ụ ệ ậ ệ ừ ơ
ông đã dùng 9 t "th ng"ừ ươ
M đu cho đo n th ông dùng đn hai t "th ng":ở ầ ạ ơ ế ừ ươ
"Th ng là th ng đc thánh nhân"ươ ươ ứ
Đi p t "th ng" bi u hi n ni m th ng yêu tha thi t c a nhân v t đi v i Kh ng T ,ệ ừ ươ ể ệ ề ươ ế ủ ậ ố ớ ổ ử
khi Kh ng T g p nh ng gian nan, v t v trên đng hành đo. Ph i nói là lòng th ngổ ử ặ ữ ấ ả ườ ạ ả ươ
c a ông Quán đây r ng l n. Ông th ng c đn nh ng ng i ch t y u mà công danhủ ở ộ ớ ươ ả ế ữ ườ ế ể
ch a đt:ư ạ
"Th ng th y Nhan T d dang,ươ ầ ử ở
Ba m i m t tu i tách dàng công danh",ươ ố ổ
Ông th ng c đn nh ng ng i không g p v n may:ươ ả ế ữ ườ ặ ậ
Th ng ông Gia Cát tài lành,ươ
G p c n Hán m t đã đành phôi pha".ặ ơ ạ
T đó, ông Quán b c l tình th ng đn s ph n cay đng c a con ng i tr c nh ngừ ộ ộ ươ ế ố ậ ắ ủ ườ ướ ữ
quy lu t kh c nghi t c a t o hoá và xã h i.ậ ắ ệ ủ ạ ộ
Đo n th có ngh thu t b c c khá ch t ch , m ch l c.ạ ơ ệ ậ ố ụ ặ ẽ ạ ạ
Có câu m đu nói v "ghét":ở ầ ề
"Quán r ng: Ghét vi c t m phàoằ ệ ầ
Ghét cay, ghét đng, ghét vào t n tâmắ ậ
Có câu m đu nói vé đo n "th ng":ở ầ ạ ươ
"Th ng là th ng đc thánh nhân Kh n i T ng V , lúc Tr n, lúc Khuông"ươ ươ ứ ỉ ơ ố ệ ầ
Có câu k t cho c hai đo n "ghét" và "th ng":ế ả ạ ươ
"Xem qua kinh s m y l n ử ấ ầ
N a ph n l i ghét, n a ph n l i th ng",ử ầ ạ ử ầ ạ ươ
Đi v i các ý nh trong m i đo n ghét và th ng, tác gi l i dùng các đi p t ghét vàố ớ ỏ ỗ ạ ươ ả ạ ệ ừ
th ng đ v a tách bi t v a liên k t các ý nh l i v i nhau. Ví d :ươ ể ừ ệ ừ ế ỏ ạ ớ ụ
"Ghét đi Ki t, Tr mê dâm,ờ ệ ụ
Đ dân đn n i sa h m s y hang.ể ế ổ ầ ẩ
Ghét đi , L đa đoan,ờ Ư ệ
Khi n dân lu ng ch u l m than muôn ph nế ố ị ẩ ầ
ho c:ặ
"Th ng ông Gia Cát tài lành,ươ
G p c n Hán m t dã đành phôi pha.ặ ơ ạ
Th ng th y Đng T cao xa,ươ ầ ổ ử
Chí dà có chí, ngôi mà không ngôi
Nh ngh thu t dùng đi p t k t h p v i b c c ch t ch , m ch lac mà đo n th đc lênờ ệ ậ ệ ừ ế ợ ớ ố ụ ặ ẽ ạ ạ ơ ọ
gi ng đi u v a nghiêm trang v a th ng thi t, m t nét đc tr ng c a đi u th ch tìnhọ ệ ừ ừ ố ế ộ ặ ư ủ ệ ơ ữ
Nguy n Đình Chi u.ễ ể