Lễ hội cầu ngư đầy màu sắc ở Bình Thuận
Lễ Cầu ngư chính mùa ở Bình Thuận thường diễn ra
vào 20/6 âm lịch với nhiều nghi lễ dân gian ý nghĩa,
đầy màu sắc, tái hiện sinh động tục thờ cúng cá Ông
của vạn chài nơi đây.
Tục thờ cá Ông
Cầu ngư là một loại hình lễ hội dân gian gắn liền với
tín ngưỡng và đời sống cư dân ven biển miền Trung,
miền Nam nước ta. Cũng như ngư dân các vùng biển
khác, ngư dân Bình Thuận có niềm tin mãnh liệt vào
sự linh thiêng của cá Ông và coi đây là vị Thần phò
trợ, giúp họ vượt qua những hiểm nguy trên biển. Lễ
hội Cầu Ngư diễn ra hàng năm ở hầu hết các dinh vạn
thờ cá Ông (cá Voi) của tỉnh.
Theo truyền thuyết, cá Ông vốn hóa thân từ những
mảnh áo cà sa của Phật Bà Quan Âm quăng xuống
biển để cứu vớt sinh linh bị chìm đắm. Truyền thuyết
về cá Ông còn được gắn với những ngày đầu lập
quốc của vua Gia Long Nguyễn Ánh: Khi bị quân
Tây Sơn truy đuổi, thủy quân của Nguyễn Ánh tháo
chạy ra biển và gặp phải sóng to gió lớn, trong lúc
nguy khốn bỗng có một con cá Ông to lớn ghé đưa
thuyền vào bờ. Sau này khi thắng quân Tây Sơn và
lên ngôi vua, nhớ ơn cứu mạng, Nguyễn Ánh đã
phong tặng cá Ông là Nam Hải Đại tướng quân và
sức cho dân lập miếu thờ cúng, tín ngưỡng cá Ông…
Vì thế, dưới triều Nguyễn người phát hiện ra cá voi
mắc cạn sẽ được miễn sưu dịch 3 năm.
Trước khi ra khơi, ngư dân thường cúng vái cá Ông
mong cho sóng yên bể lặn, cá đầy ăm ắp. Đặc biệt
những lúc gặp mưa giông bão tố, cá Ông được xem là
vị thần duy nhất có thể giúp họ thoát khỏi nguy nan
trong tích tắc. Những câu chuyện, truyền thuyết về
những cuộc cứu vớt thần kì càng làm sống động thêm
lòng tin vào vị thần biển luôn phò trợ, giúp sức cho
người đi biển.
Người dân vạn chài tin rằng Cá Ông lụy và trôi dạt
vào làng nào, làng đó muôn đời ấm no, tai qua nạn
khỏi. Vì lòng tín ngưỡng ấy, mỗi khi có cá voi bị nạn
dạt vào bờ, dân chài thường làm lễ cúng tế long
trọng, chôn cất và để tang Ông, hương khói như
chính cha mẹ mình vậy . Xác cá được đem tắm bằng
rượu rồi liệm bằng vải đỏ. Xác cá được mai táng
trong đụn cát gần biển. Ba bốn năm sau khi chôn, dân
làng sẽ làm lễ cải táng, rồi đem cốt cho nhập lăng.
Cá ông trôi vào bờ đang được người dân
chuẩn bị chôn cất theo nghi lễ truyền
thống.
Tưng bừng lễ hội
Hàng năm dân làng chọn ngày "ông lụy", tức ngày cá
Ông trôi vào bờ làm lễ cúng giỗ.
Lễ Cầu ngư chính mùa ở Bình Thuận thường diễn ra
vào 20 tháng Sáu âm lịch đã trở thành một lễ hội
truyền thống của nhân dân nơi đây.
Lễ hội Cầu Ngư tái hiện lại một cách sinh động
phong tục truyền thống thờ cúng cá Ông theo những
truyền thuyết mang đậm nét dân gian gồm hai phần lễ
và hội. Đây là lễ hội truyền thống, mang đậm bản sắc
văn hóa vùng biển, thu hút hàng vạn lượt người tham
gia, với nhiều hoạt động sôi nổi, ý nghĩa.
Từ sáng sớm, các đội chèo Bá Trạo, Nhạc lễ, Nghi
thức lễ cùng hàng trăm ngư dân trong trang phục
truyền thống đã long trọng “Cung nghinh lệnh Ông
Sanh” hay còn gọi là lễ rước hồn Thần Nam Hải từ
Hòn Lao về cửa biển Cồn Chà, tiếp đó, rước Nghinh
Ông theo dọc bờ sông Cà Ty về Vạn Thủy Tú. Đây là
lễ nghi quan trọng nhất mang tính cộng đồng rõ nét,