BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỸ THUẬT VIỆT NAM
NGUYỄN THỊ KIM NGA
ĐẶC ĐIỂM TẠO HÌNH TRONG TRANH LỤA
CỦA HỌA SĨ NGUYỄN THỤ
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP THẠC SỸ
Chuyên ngành: Mỹ thuật tạo hình (Hội họa)
Mã số: 60210102
Khóa: 18 (2015 – 2017)
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS. LÊ VĂN SỬU
Hà Nội – 2017
1
BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT
GS Giáo sư
H Hình
Nxb Nhà xuất bản
PGS Phó giáo sư
TS Tiến sĩ
Tr Trang
2
MỤC LỤC
Trang phụ bìa.
BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT ......................................................................... 1
MỤC LỤC ...................................................................................................... 2
MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỂ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI. ...................... 15
1.1. Một số khái niệm được sử dụng trong đề tài ........................................... 15
1.1.1. Khái niệm “Đặc điểm tạo hình” .......................................................... 15
1.1.2. Khái niệm “Đặc điểm tạo hình trong tranh lụa” .................................. 17
1.2. Khái quát về tranh lụa Việt Nam hiện đại ............................................... 18
1.2.1. Khái lược sự hình thành và phát triển của tranh lụa Việt Nam hiện đại ............ 18
1.2.2. Đặc điểm của tranh lụa Việt Namm hiện đại ....................................... 20
1.3. Khái quát về sự nghiệp sáng tác của họa sĩ Nguyễn Thụ ......................... 25
1.3.1. Khái lược về thân thế và sự nghiệp của họa sĩ Nguyễn Thụ ................ 25
1.3.2. Khái lược về các chất liệu và chủ đề nội dung tiêu biểu trong tranh lụa
của họa sĩ Nguyễn Thụ ................................................................................. 26
Tiểu kết ........................................................................................................ 30
CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM TẠO HÌNH TRONG TRANH LỤA
CỦA HỌA SĨ NGUYỄN THỤ ...................................................................... 31
2.1. Tính trang trí trong tranh lụa của họa sĩ Nguyễn Thụ ............................ 31
2.2. Sự khái quát các hình tượng nghệ thuật trong tranh lụa của họa sĩ Nguyễn
Thụ ........................................................................................................... 42
2.3. Chất thơ trong tranh lụa của họa sĩ Nguyễn Thụ .................................... 50
Tiểu kết. ....................................................................................................... 60
CHƯƠNG 3: NHỮNG GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT VÀ BÀI HỌC RÚT RA TỪ
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM TẠO HÌNH TRONG TRANH LỤA CỦA HỌA SĨ
NGUYỄN THỤ ............................................................................................ 62
3.1. Giá trị nghệ thuật của đặc điểm tạo hình trong tranh lụa họa sĩ Nguyễn
Thụ ........................................................................................................... 62
3
3.2. Bài học rút ra từ nghiên cứu đặc điểm tạo hình trong tranh lụa họa sĩ
Nguyễn Thụ .................................................................................................. 67
Tiểu kết ........................................................................................................ 70
KẾT LUẬN .................................................................................................. 72
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................. 74
PHẦN PHỤ LỤC.......................................................................................... 80
PHỤ LỤC .................................................................................................................. 82
4
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Nghệ thuật tranh lụa là một phần quan trọng của nền mỹ thuật hiện đại
Việt Nam. Năm 1925, khi trường Mỹ thuật Đông Dương được thành lập và
sau đó, dưới sự khích lệ của các vị giáo sư mỹ thuật người Pháp cùng với
những tìm tòi khám phá và quan trọng nhất chính là lòng tự tôn dân tộc của
các sinh viên, đặc biệt là Nguyễn Phan Chánh, tranh lụa hiện đại Việt Nam ra
đời. Từ đây chúng ta đã có những tác phẩm đầu tiên ghi dấu ấn mạnh mẽ, tạo
thêm một gương mặt mới cho nền mỹ thuật Việt Nam. Tranh lụa Việt Nam có
những vẻ đẹp riêng, không hòa lẫn với các nước khác.
Lụa là chất liệu có đặc tính mềm, mỏng, trong nên đòi hỏi sự cầu kỳ,
trau chuốt của nghệ sỹ trong quá trình làm việc. Cũng chính vì điều đó mà nó
trở thành một chất liệu thực sự kén người và không dễ dàng để có được thành
công. Chính vì điều đó nên số hoạ sĩ chuyên sâu và dành cả cuộc đời để vẽ
tranh lụa là rất ít. Chúng ta có thể kể đến một số tên tuổi như: Nguyễn Phan
Chánh, Lê Thị Lựu, Trần Đông Lương, Mộng Bích, Minh Tâm, Kim Bạch…
Và một trong những cái tên ấy mà chúng ta không thể không nhắc đến chính
là Nguyễn Thụ. Tranh của ông cô đọng về ý, tinh lược về hình, lúc nhấn, lúc
thả, đẹp dịu dàng, nên thơ, trong trẻo…như một cuộc dạo chơi lãng đãng giữa
núi rừng, giữa đất trời, không thể lẫn vào ai khác. Tranh lụa của Nguyễn Thụ
khác biệt với các nghệ sĩ khác bởi vẻ đẹp thơ mộng; các hình tượng nghệ
thuật được khái quát, cô đọng; các yếu tố hình thể, đường nét, màu sắc giàu
tính trang trí. Những điều này đã góp phần rất lớn vào việc tạo nên tên tuổi
riêng trong làng tranh lụa của ông. Từ trước đến nay, có khá nhiều bài viết,
tham luận, công trình nghiên cứu về nghệ thuật tranh lụa của họa sĩ Nguyễn
Thụ, ví dụ như: hình tượng người phụ nữ, không gian trong tranh, cách xử lý
kĩ thuật chất liệu lụa… Tuy nhiên chưa có một công trình nào nghiên cứu
tổng thể về nghệ thuật sử dụng yếu tố tạo hình trong tranh ông. Đây chính là
