Baøi 4 :
MOÂ HÌNH VAØ HEÄ THOÁNG QUAÛN LYÙ CHAÁT
LÖÔÏNG COÂNG TRÌNH XAÂY DÖÏNG
Bieân soaïn: Löu Tröôøng Vaên, M.Eng (AIT) Trang 1
HEÄ QUAÛN TRÒ CHAÁT LÖÔÏNG ISO 9000: 2000 TRONG
GIAÙM SAÙT & THI COÂNG XAÂY LAÉP
I. KHAÙI NIEÄM CHAÁT LÖÔÏNG VAØ QUAÛN TRÒ CHAÁT LÖÔÏNG:
1. Khaùi nieäm chaát löôïng:
Chaát löôïng laø moät khaùi nieäm xuaát hieän ñaõ khaù laâu, ñoù laø moät khaùi nieäm
vöøa tröøu töôïng vöøa cuï theå vaø laø caùi ñeïp ñeõ. Moãi ngöôøi ñeàu hieåu chaát
löôïng döôùi goùc nhìn cuûa hoï, vì vaäy raát khoù ñònh nghóa ñuùng vaø ñaày ñuû
veà chaát löôïng. Nhìn chung coù moät vaøi ñònh nghóa sau laø töông ñoái ñôn
giaûn vaø deå hieåu:
– Theo TCVN ISO 8402: Chaát löôïng laø taäp hôïp caùc ñaëc tính cuûa
moät thöïc theå (ñoái töôïng) taïo cho thöïc theå (ñoái töôïng) ñoù coù khaû
naêng thoûa maõn nhu caàu ñaõ neâu ra hoaëc nhu caàu tieàm aån.
– Theo Töø ñieån tieáng Vieät phoå thoâng: chaát löôïng laø toång theå nhöõng
tính chaát, thuoäc tính cô baûn cuûa söï vaät (söï vieäc) laøm cho söï vaät
(söï vieäc) naøy phaân bieät vôùi söï vaät (söï vieäc) khaùc.
– Theo K. Ishikawa (chuyeân gia quaûn trò chaát löôïng cuûa Nhaät): Chaát
löôïng laø khaû naêng thoûa maõn nhu caàu cuûa thò tröôøng vôùi chi phí
thaáp nhaát.
– Theo caùc nhaø quaûn trò chaát löôïng: Chaát löôïng cuûa moät saûn phaåm
hoaëc moät dòch vuï laø söï nhaän thöùc cuûa khaùch haøng veà möùc ñoä
(degree) maø taïi ñoù saûn phaåm hoaëc dòch vuï ñaùp öùng kyø voïng cuûa
hoï.
Tröôùc ñaây ngöôøi ta cho raèng chaát löôïng laø hoaøn haûo, laø coâng ngheä hieän
ñaïi, laø thaåm myõ, nhöng thaät ra chaát löôïng raát ñôn giaûn chæ laø söï phuø hôïp
vôùi nhu caàu cuûa con ngöôøi
ChÊt l−îng c«ng tr×nh x©y dùng lµ nh÷ng yªu cÇu tæng hîp ®èi víi c¸c
®Æc tÝnh vÒ kü thuËt , vÒ mü thuËt, an toµn , bÒn v÷ng cña c«ng tr−êng x©y
dùng phï hîp víi quy chuÈn x©y dùng, tiªu chuÈn x©y dùng, phï hîp víi
hîp ®ång kinh tÕ vµ ph¸p luËt hiÖn hµnh
Coù nhieàu quan nieäm sai laàm veà chaát löôïng:
– Coù ngöôøi cho raèng chaát löôïng laø khoâng ño ñöôïc vì noù quaù tröøu
töôïng. Nhöng thöïc teá quaûn trò chaát löôïng laïi chöùng minh ngöôïc
Bieân soaïn: Löu Tröôøng Vaên, M.Eng (AIT) Trang 2
laïi: chaát löôïng coù theå ño löôøng deå daøng baèng tieàn (chi phí cho
chaát löôïng) vaø caùc heä soá chaát löôïng (%).
– Nhieàu ngöôøi cuõng nghó laø caàn phaûi ñaàu tö nhieàu cho nhaø xöôûng,
daây chuyeàn saûn xuaát tieân tieán thì môùi coù chaát löôïng. P. Crossby
ñaõ phaùt bieåu: “Chaát löôïng laø thöù cho khoâng (Quality is still
free)”. Ñeå coù chaát löôïng chuùng ta chæ caàn laøm toát ngay töø ñaàu,
laøm cho khaùch haøng haøi loøng thoâng qua khoâng coù pheá phaåm,
nhanh choùng cung öùng, …
– Moïi ngöôøi thöôøng nghó raèng coâng nhaân tröïc tieáp laø ñoái töôïng
phaûi chòu traùch nhieäm tröïc tieáp khi chaát löôïng keùm. Nhöng
ngöôøi Nhaät cho raèng 94% loãi chaát löôïng laø do laõnh ñaïo, ngöôøi
Myõ cho raèng 85% loãi chaát löôïng laø do laõnh ñaïo, coøn ngöôøi Phaùp
cho raèng 50% loãi chaát löôïng laø do laõnh ñaïo [1]. R. Domingo (nhaø
tö vaán Philipin) ñaõ phaùt bieåu: ”Chaát löôïng toài laø do quaûn lyù toài
chöù khoâng phaûi laø do nhöõng ngöôøi coâng nhaân toài. Quaûn lyù toài coù
nghóa laø laõnh ñaïo toài vaø chính saùch toài. Khoâng coù ngöôøi coâng
nhaân naøo toài moät caùch voâ nguyeân côù”.
– Moät soá ngöôøi laïi cho raèng quaù chuù yù ñeán chaát löôïng seõ laøm giaûm
naêng suaát. Nhöng neáu moïi thaønh vieân trong toå chöùc laøm vieäc coù
traùch nhieäm, hieäu quaû cao thì saûn phaåm laøm ra chaúng nhöõng ñaït
chaát löôïng maø naêng suaát vaãn ñaûm baûo. Theâm vaøo ñoù giaù thaønh seõ
haï thaáp bôûi vì ít sai soùt, ít pheá phaåm, khoâng phaûi laøm ñi laøm laïi
(rework). Richard Barton ñaõ phaùt bieåu: “Caùc baäc thaày chaát löôïng
noùi raèng 80% naêng suaát lao ñoäng cuûa ngöôøi coâng nhaân ñöôïc
quyeát ñònh bôûi heä thoáng laøm vieäc, chæ coù 20% laø do nhöõng noå löïc
cuûa chính hoï”.
2. Caùc ñaëc ñieåm cuûa chaát löôïng:
– ChÊt l−îng ®−îc ®o bëi sù tháa m·n nhu cÇu. NÕu mét s¶n phÇm
v× lý do nµo ®ã mµ kh«ng ®−îc nhu cÇu chÊp nhËn th× ph¶i bÞ coi lµ
cã chÊt l−îng kÐm, cho dï tr×nh ®é c«ng nghÖ ®Ó chÕ t¹o ra s¶n
phÈm ®ã cã thÓ rÊt hiÖn ®¹i. §©y lµ mét kÕt luËn then chèt vµ lµ c¬
së ®Ó c¸c nhµ qu¶n lý chÊt l−îng ®Þnh ra chÝnh s¸ch, chiÕn l−îc
kinh doanh cña m×nh
Bieân soaïn: Löu Tröôøng Vaên, M.Eng (AIT) Trang 3
– Do chÊt l−îng ®−îc ®o bëi sù tháa m·n nhu cÇu, mµ nhu cÇu lu«n
lu«n biÕn ®éng nªn chÊt l−îng còng lu«n lu«n biÕn ®éng theo
thêi gian, kh«ng gian, ®iÒu kiÖn sö dông.
– Khi ®¸nh gi¸ chÊt l−îng cña mét ®èi t−îng, ta chØ xÐt ®Õn mäi
®Æc tÝnh cña ®èi t−îng cã liªn quan ®Õn sù tháa m·n nh÷ng nhu
cÇu cô thÓ. C¸c nhu cÇu nµy kh«ng chØ tõ phÝa kh¸ch hµng mµ cßn
tõ c¸c bªn cã liªn quan, vÝ dô nh− c¸c yªu cÇu mang tÝnh ph¸p chÕ,
nhu cÇu cña céng ®ång x· héi.
– Nhu cÇu cã thÓ ®−îc c«ng bè râ rµng d−íi d¹ng c¸c qui ®Þnh, tiªu
chuÈn nh−ng còng cã nh÷ng nhu cÇu kh«ng thÓ miªu t¶ râ rµng,
ng−êi sö dông chØ cã thÓ c¶m nhËn chóng, hoÆc cã khi chØ ph¸t
hiÖn ®−îc trong chóng trong qu¸ tr×nh sö dông.
– ChÊt l−îng ®¬n thuÇn chØ lµ thuéc tÝnh cña s¶n phÈm, hµng hãa mµ
ta vÉn hiÓu hµng ngµy. ChÊt l−îng cã thÓ ¸p dông cho mét hÖ
thèng, mét qu¸ tr×nh
3. Caùc tính chaát cuûa chaát löôïng :
– Chieàu (dimension) cuûa chaát löôïng :
• Söï thöïc hieän (Performance) : coù lieân quan ñeán söï söû duïng coù
chuû yù cuûa khaùch haøng
• Caùc ñaëc tröng (Features) : Caùc ñaëc ñieåm ñaëc bieät cuûa saûn
phaåm
• Söï tin caäy (Reliability) : khaû naêng xaûy ra cuûa caùc hoûng
hoùc(breakdowns), caùc söï truïc traëc (malfunctions)
• Tính tieän duïng (Serviceability) : toác ñoä, chi phí, söï thuaän tieän
cuûa dòch vuï.
• Tính laâu beàn (Durability) : Toång soá thôøi gian tröôùc khi söûa
chöõa
• Söï xuaát hieän (Appearance) – aûnh höôûng treân söï hieåu bieát cuûa
con ngöôøi
• Dòch vuï khaùch haøng – öùng xöû vôùi khaùch haøng tröôùc khi/trong
luùc/sau khi cung caáp saûn phaåm
Bieân soaïn: Löu Tröôøng Vaên, M.Eng (AIT) Trang 4
• An toaøn (Safety) – söï baûo veä khaùch haøng tröôùc khi/trong
luùc/sau khi söû duïng saûn phaåm.
4. Quaûn trò chaát löôïng:
ChÊt l−îng lµ kÕt qu¶ t¸c ®éng cña hµng lo¹t nh©n tè cã liªn quan chÆt
chÏ víi nhau. Muèn ®¹t ®−îc chÊt l−îng mong muèn cÇn ph¶i qu¶n lý
mét c¸ch ®óng ®¾n c¸c nh©n tè nµy. Ho¹t ®éng qu¶n lý trong lÜnh vùc
chÊt l−îng ®−îc gäi lμ qu¶n lý chÊt l−îng.
Ñònh nghóa: Qu¶n lý chÊt l−îng lμ c¸c ho¹t ®éng cã phèi hîp
nh»m ®Þnh h−íng vμ kiÓm so¸t mét tæ chøc vÒ chÊt l−îng
Theo ®iÒu 18 cña NghÞ ®Þnh 209/2004/N§-CP: Qu¶n lý chÊt
l−îng thi c«ng x©y dùng c«ng tr×nh bao gåm c¸c ho¹t ®éng qu¶n
lý chÊt l−îng cña nhµ thÇu thi c«ng x©y dùng; gi¸m s¸t thi c«ng
x©y dùng c«ng tr×nh vµ nghiÖm thu c«ng tr×nh x©y dùng cña chñ
®Çu t−; gi¸m s¸t t¸c gi¶ cña nhµ thÇu thiÕt kÕ x©y dùng c«ng tr×nh
Taùm (08) nguyeân taéc cô baûn cuûa quaûn trò chaát löôïng:
• Nguyªn t¾c 1. §Þnh h−íng bëi kh¸ch hμng
Doanh nghiÖp phô thuéc vµo kh¸ch hµng cña m×nh vµ v× thÕ cÇn
ph¶I hiÓu c¸c nhu cÇu hiÖn t¹i vµ t−¬ng lai cña kh¸ch hµng, ®Ó
kh«ng chØ ®¸p øng mµ cßn phÊn ®Êu v−ît cao h¬n sù mong ®îi
cña hä
• Nguyªn t¾c 2. Sù l·nh ®¹o
L·nh ®¹o thiÕt lËp sù thèng nhÊt ®ång bé gi÷a môc ®Ých vµ
®−êng lèi cña doanh nghiÖp. L·nh ®¹o cÇn t¹o ra vµ duy tr× m«i
tr−êng néi bé trong doanh nghiÖp ®Ó hoµn toµn l«i cuèn mäi
ng−êi trong viÖc ®¹t ®−îc c¸c môc tiªu cña doanh nghiÖp
• Nguyªn t¾c 3. Sù tham gia cña mäi ng−êi
Con ng−êi lµ nguån lùc quan träng nhÊt cña mét doanh nghiÖp
vµ sù tham gia ®Çy ®ñ víi nh÷ng hiÓu biÕt vµ kinh nghiÖm cña
hä rÊt cã Ých cho doanh nghiÖp
• Nguyªn t¾c 4. Quan ®iÓm qu¸ tr×nh
KÕt qu¶ mong muèn sÏ ®¹t ®−îc mét c¸ch hiÖu qu¶ khi c¸c
nguån lùc vµ c¸c ho¹t ®éng cã liªn quan ®−îc qu¶n lý nh− mét
qu¸ tr×nh
Bieân soaïn: Löu Tröôøng Vaên, M.Eng (AIT) Trang 5
