42
7. Më th«ng èng tiªu ho¸
Môc tiªu:
1. HiÓu ®îc kh¸i niÖm vÒ më th«ng èng tiªu ho¸.
2. Ph©n tÝch ®îc nguyªn t¾c cña më th«ng èng tiªu ho¸ .
3. ChØ ®Þnh vµ kü thuËt cña më th«ng d¹ dµy.
4. ChØ ®Þnh, kü thuËt cña më th«ng hçng trµng.
1. §¹i c¬ng
Më th«ng èng tiªu ho¸ lµ phÉu thuËt t¹o sù th«ng th¬ng gi÷a èng tiªu ho¸ víi bªn
ngoµi æ bông. Sù th«ng th¬ng nµy cã thÓ trùc tiÕp tõ lßng èng tiªu ho¸ víi bªn ngoµi æ
bông hoÆc gi¸n tiÕp qua mét èng th«ng. PhÉu thuËt nµy nh»m c¸c môc ®Ých: §Ó cho ¨n
(më th«ng d¹ dµy, më th«ng hçng trµng); ®Ó gi¶m ¸p (më th«ng d¹ dµy, hçng trµng,
håi trµng); ®Ó dÉn lu (më th«ng håi trµng, ®¹i trµng). PhÉu thuËt cÇn ®¶m b¶o c¸c
nguyªn t¾c:
- §êng kh©u ph¶i kÝn vµ ch¾c.
- CÇm m¸u tèt, kh«ng lµm hÑp chç më th«ng èng tiªu ho¸.
- VÞ trÝ më th«ng èng tiªu ho¸ ph¶i ®îc c¸ch ly hoµn toµn víi æ phóc m¹c, ®Ó thøc ¨n,
dÞch tiªu ho¸ kh«ng rß vµo æ bông.
2. Më th«ng d¹ dµy
2.1. ChØ ®Þnh
- Më th«ng d¹ dµy cho ¨n vÜnh viÔn: ung th thùc qu¶n kh«ng cßn kh¶ n¨ng phÉu
thuËt, giai ®o¹n cuèi cña nh÷ng ung th h¹ häng thanh qu¶n, ung th thùc qu¶n cao.
- Më th«ng d¹ dµy cho ¨n t¹m thêi: báng thùc qu¶n do ho¸ chÊt. Rß d¹ dµy thùc qu¶n,
rß thùc qu¶n ®¹i trµng hoÆc d¹ dµy ®¹i trµng sau phÉu thuËt c¾t bá thùc qu¶n, trong
thêi gian chê ®îi t¹o h×nh thùc qu¶n míi. KÕt thóc mét phÉu thuËt nÆng nÒ ë æ bông,
bÖnh nh©n cÇn cã sù nu«i dìng ®Æc biÖt vµ kÐo dµi, mµ viÖc ®Æt èng th«ng d¹ dµy l©u
ngµy cã thÓ g©y nhiÒu biÕn chøng.
- Më th«ng d¹ dµy ®Ó gi¶m ¸p: hót liªn tôc d¹ dµy, tr¸nh c¸c nguy c¬ biÕn chøng cña
viÖc hót èng th«ng d¹ dµy qua ®êng mòi - d¹ dµy l©u ngµy trong c¸c bÖnh lý: viªm
tuþ ho¹i tö, tæn th¬ng loÐt x©m thùc ë phÇn thÊp thùc qu¶n hoÆc mét sè phÉu thuËt lín
ë æ bông.
HiÖn nay, cã rÊt nhiÒu ph¬ng ph¸p më th«ng d¹ dµy, chóng t«i tr×nh bµy díi ®©y 2
ph¬ng ph¸p thêng dïng:
- Më th«ng d¹ dµy kiÓu WITZEL.
- Më th«ng d¹ dµy kiÓu STAMM.
2.2. Më th«ng d¹ dµy kiÓu Witzel
ChuÈn bÞ:
- BÖnh nh©n n»m ngöa.
43
- PhÉu thuËt viªn ®øng bªn ph¶i, ngêi phô ®øng ®èi diÖn
- G©y mª hoÆc g©y tª.
Th× 1 - R¹ch da: theo ®êng tr¾ng gi÷a trªn rèn. §êng r¹ch dõng l¹i ë díi mòi øc
2cm vµ trªn rèn 2cm (H×nh 7.1). Lµm nÕp phóc m¹c ®Ó më phóc m¹c. Bäc mÐp vÕt mæ.
Th× 2 - T×m ph×nh vÞ lín cña d¹ dµy:
PhÉu thuËt viªn dïng banh tù ®éng Gosset ®Ó banh réng vÕt mæ. T×m bê cong lín cña
d¹ dµy kÐo xuèng díi vµ sang ph¶i ®Ó t×m ph×nh vÞ lín. NhËn biÕt ph×nh vÞ lín dùa
vµo c¸c ®Æc ®iÓm sau ®©y:
D¹ dµy khi kÐo xuèng díi bÞ gi÷ l¹i ë phÝa trªn bëi t©m vÞ vµ thùc qu¶n, ph×nh vÞ lín
lµ tói h¬i thµnh máng, Ýt m¹ch m¸u vµ cã mµu sÉm. §Æt mét van banh bông (H×nh 7.2)
H×nh 7.2: §Æt van æ bông.
H×nh 7.1: T thÕ vµ ®êng më bông.
1. G©y mª håi søc
2. PhÉu thuËt viªn.
3. Ngêi phô
4. Dông cô viªn
44
Th× 3 - Lµm ®êng hÇm Witzel:
PhÉu thuËt viªn dïng 3 kÑp Chaput hoÆc Allis cÆp vµo ph×nh vÞ lín ®Ó t¹o mét nÕp ë
thµnh d¹ dµy c¸ch bê cong lín 2-3 cm (H×nh 7.3). Kh©u tói thanh c¬, ®êng kÝnh tói
kho¶ng 2cm.
Dïng dao ®iÖn hoÆc dao thêng ®Ó më d¹ dµy réng kho¶ng 8mm trong ®êng kh©u tói
(H×nh 7.4). Chó ý cÇm m¸u thµnh d¹ dµy b»ng c¸c mòi chØ ch÷ X, U b»ng chØ tiªu
chËm 2-0, 3-0. §a èng th«ng NÐlaton hoÆc Pezzer sè 24-26 Fr, vµo s©u kho¶ng 6 cm
trong lßng d¹ dµy. Th¾t sîi chØ kh©u h×nh tói ®Ó «m lÊy èng th«ng sao cho niªm m¹c d¹
dµy lén vµo trong. §Æt èng th«ng ë mÆt tríc d¹ dµy, song song víi bê cong lín. Kh©u
v¾t thanh c¬ ë mÆt tríc d¹ dµy võa ®ñ chÆt ®Ó vïi kÝn èng th«ng mét ®o¹n dµi kho¶ng
8-10 cm. §êng kh©u b¾t ®Çu ë phÝa trªn chç ®Æt èng th«ng 1-2 cm (H×nh 7.5).
Th× 4 - §a èng th«ng ra ngoµi:
Më mét lç ë thµnh bông qua c¬ th¼ng to hoÆc bê ngoµi c¬ th¼ng to bªn tr¸i t¬ng øng
víi cuèi ®êng hÇm Witzel ®Ó ®a èng th«ng ra ngoµi sao cho khi cè ®Þnh vµo thµnh
bông, d¹ dµy kh«ng bÞ c¨ng. Lç nµy kh«ng ®îc s¸t vµo bê sên. Kh©u cè ®Þnh d¹ dµy
ë ch©n èng th«ng vµo phóc m¹c thµnh bông b»ng 3-4 mòi chØ kh«ng tiªu 2-0, 3-0.
H×nh 7.5. ChuÈn bÞ kh©u vïi èng th«ng. H×nh 7.6: T¹o ®êng hÇm èng th«ng.
H×nh 7.4. Më d¹ dµy, ®Æt èng èng th«ng. H×nh 7.3. T¹o nÕp ë thµnh d¹ dµy.
45
Th× 5 - §ãng bông: theo c¸c líp gi¶i phÉu, cè ®Þnh èng th«ng ë ngoµi da.
S¨n sãc:
- B¾t ®Çu cho bÖnh nh©n ¨n qua èng th«ng 48 giê sau mæ. Sau khi cho ¨n, dïng níc
b¬m röa lßng èng th«ng vµ kÑp èng th«ng l¹i.
- Sau mét tuÇn ®êng hÇm ®· h×nh thµnh ch¾c, cã trót èng th«ng, ®Õn b÷a ¨n l¹i ®Æt
èng th«ng vµo d¹ dµy theo ®êng hÇm (më th«ng d¹ dµy vÜnh viÔn).
- Khi kh«ng cÇn cho ¨n qua èng th«ng, rót èng th«ng vµ ®êng hÇm tù liÒn l¹i (Më
th«ng d¹ dµy t¹m thêi).
2.3. Më th«ng d¹ dµy kiÓu STAMM
ChuÈn bÞ:
- BÖnh nh©n n»m ngöa.
- PhÉu thuËt viªn ®øng bªn ph¶i. Ngêi phô vµ dông cô viªn ®øng bªn tr¸i bÖnh nh©n.
- G©y tª hoÆc g©y mª.
Th× 1 - R¹ch da: theo mét trong c¸c ®êng sau (H×nh 7.7).
- §êng tr¾ng gi÷a trªn rèn.
- §êng díi sên tr¸i.
- Bê ngoµi c¬ th¼ng to bªn tr¸i.
Th× 2 - §Æt èng th«ng vµo d¹ dµy:
T×m ph×nh vÞ lín cña d¹ dµy vµ kh©u tói (gièng nh më th«ng d¹ dµy kiÓu Witzel). Më
mét lç ë ph×nh vÞ lín cña d¹ dµy (H×nh 7.8) cÇm m¸u niªm m¹c vµ díi niªm m¹c. §a
mét èng th«ng NÐlaton 16, hay Foley sè 21 hoÆc Pezzer sè 24, th¾t chØ kh©u tói. Kh©u
tói nh vËy 2 lÇn n÷a ®Ó vïi èng th«ng vµo trong thµnh d¹ dµy lµm thµnh 1 ®êng hÇm
th¼ng gãc (H×nh 7.9)
H×nh 7.7. §êng r¹ch da.
46
H×nh 7.8. Më d¹ dµy.
H×nh 7.9. §Æt èng th«ng vµo d¹ dµy.