Nấm và thuốc chữa
Có rất nhiều loại bệnh da do nấm gây nên như nấm thân, nấm kẽ, nấm
tóc, nấm móng, lang ben... tuy nhiên trong phạm vi bài viết này chỉ đề cập
đến những vấn đề cơ bản về bệnh nấm thân (hắc lào) và nấm kẽ (nước ăn
chân), là hai bệnh dễ có nguy cơ bùng phát trong điều kiện thời tiết ẩm ướt
hiện nay.
Nấm hắc lào.
Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp nhiều hơn ở tuổi thanh
thiếu niên và trung niên.
Biểu hiện làm bệnh nhân khó chịu nhất là ngứa ở vùng da bị tổn thương,
ngứa cả ngày lẫn đêm, ngứa nhiều hơn khi về đêm, khi đổ mồ hôi, hoặc khi thời
tiết nóng bức... Tổn thương cơ bản là các đám đỏ hình tròn, bầu dục hoặc đa cung,
đường kính, số lượng khác nhau. Ranh giới rõ, có bờ viền, bờ có mụn nước, giữa
có xu hướng lành, khô, bong vẩy nhẹ, phát triển ly tâm lan dần ra ngoại vi. Bệnh
có thể gặp ở bẹn, chân tay, mặt, bụng, ngực... Nếu không điều trị kịp thời bệnh sẽ
lây sang những vị trí khác của cơ thể, tăng mức độ tổn thương trên da, chàm hóa
hoặc dễ dàng lây sang người khác do tiếp xúc trực tiếp hoặc lây qua quần áo.
Nguyên tắc điều trị: Phát hiện sớm, điều trị sớm, tránh lây lan trong tập thể;
Điều trị liên tục, đủ thời gian, đúng phác đồ; Không cào gãi, chà sát; Kết hợp vệ
sinh phòng bệnh ngoài da với tắm giặt, phơi nắng chăn màn, quần áo; kết hợp điều
trị tại chỗ với điều trị toàn thân.
Những loại thuốc cổ điển như ASA, BSI... cũng có tác dụng tốt nhưng gây
lột da nhiều, đau rát, có thể làm sạm da. Trong tuần 1: Bôi BSI 2% hai lần sáng,
chiều; sang tuần 2: Sáng bôi BSI 2%; Chiều bôi mỡ Benzosali; từ tuần 3: bôi mỡ
Benzosali 1lần / ngày đến khi mịn da.
Hiện nay đã có những loại thuốc mới, có thể bôi hoặc uống. Thuốc bôi như
ketoconazol, miconazol, clotrimazol... Những thuốc này có ưu điểm là không có
màu, mùi thơm, không gây lột da, không sưng đau nhưng cũng có thể gây ra
những dị ứng nhẹ. Những dị ứng này sẽ hết khi ngừng dùng thuốc.
ốc chống nấm dạng uống. Thuốc cổ điển được sử dụng là Griseofulvin.
Thuốc được dùng trong nấm da mạn tính, tái phát dai dẳng điều trị bằng
phác đồ thông thường không hết, hoặc nấm móng, nấm tóc, nấm da do chủng
Tricophyton rubrum; thuốc không được dùng cho phụ nữ có thai, người mắc bệnh
gan thận, người già, trẻ em, làm việc trên cao, người vận hành máy móc; Liều
dùng 1000mg/24h, thời gian uống thuốc 30 ngày.
Hiện nay có thể dùng Ketoconazol (nizoral)200mg, 2viên/24h. Tuy nhiên
việc dùng thuốc gì và liều lượng như thế nào cần phải được thầy thuốc chuyên về
da liễu khám và chỉ định, nếu tự ý dùng có thể sẽ xảy ra những tác dụng phụ nguy
hiểm.
Nấm kẽ
Căn nguyên của bệnh là do vi nấm epidermophyton, nấm trichophyton hay
còn do nấm candida albicans. Bệnh bắt đầu ở giữa kẽ ngón chân thứ 3 và thứ 4. Kẽ
ngón có hiện tượng bong xước da, màu hơi vàng, chảy dịch, có thể xuất hiện mụn
nước.
Bệnh thường gặp ở những người do nghề nghiệp phải tiếp xúc nước nhiều
giờ liên tục nhiều ngày như nông dân, người làm vệ sinh cống rãnh, vận động viên
bơi lội... nên trong dân gian hay gọi là nước ăn chân, tuy nhiên điều cần chú ý, nếu
căn nguyên do nấm thì không nguy hiểm, nhưng nếu căn nguyên do nhiễm khuẩn
mà bệnh nhân chủ quan không đi khám có thể dẫn tới nhiễm khuẩn toàn thân.
Về điều trị, thường sử dụng ketoconazol hoặc miconazol bôi tại chỗ, ngoài
ra những người thường xuyên phải dầm trong nước bẩn, cần rửa chân bằng nước
muối loãng, nước lá trầu không hay nước chè... sau đó lau thật khô mới được đi
giày tất.
Bên cạnh đó, cần thường xuyên dùng dung dịch cồn iốt nồng độ thấp hoặc
các loại bột có tác dụng diệt nấm ở bàn chân và kẽ ngón chân.