68
NẮN, BÓ BỘT GÃY MÂM CHÀY
I. ĐẠI CƯƠNG
- Gãy mâm chày là loại gãy xương trong khớp gối.
- Là phần xương xốp nên gãy mâm chày sẽ gây chảy máu nhiều, gây sưng nề, rối
loạn dinh dưỡng, có thể kèm theo hội chứng khoang, tắc mạch.
- Mặt sau mâm chày là khoeo có chứa hệ thống thần kinh, mạch máu do vậy gãy
mâm chày cần chú ý phát hiện các tổn thương mạch máu, thần kinh kèm theo.
II. CHỈ ĐỊNH
- Đối với tất cả các trường hợp gãy kín mâm chày di lệch ít và mới.
- Với những trường hợp gãy nhiều mảnh phức tạp, phẫu thuật khó khăn có thể
điều trị bảo tồn.
III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
- Gãy hở từ độ 2 trở lên.
- Gãy xương kèm theo tổn thương mạch máu, thần kinh, hội chứng khoang.
- Những trường hợp sưng nề nhiều, nhiều nốt phỏng do người bệnh đến muộn
hoặc đắp lá.
IV. CHUẨN BỊ
1. Người thực hiện: 04 người
- Bác sỹ. 01
- Kỹ thuật viên: 03
2. Người bệnh:
- Sau tai nạn sinh hoạt, tai nạn lao động…..
- Có chẩn đoán gãy mâm chày và có chỉ định điều trị bảo tồn.
- Được giải thích kỹ mục đích của thủ thuật,quá trình tiến hành làm thủ thuật.
- Được vệ sinh sạch sẽ, và bộc chi bên bó bột.
- Với người bệnh gây mê cần nhịn ăn uống 6 giờ.
3. Phương tiện:
- Thuốc gây mê tĩnh mạch hoặc gây tê tại chỗ.
- Máy C-ARM.
- Bàn nắn chỉnh Pelvie.
- Bơm tiêm 20ml, kim lấy thuốc số 24, bông băng cồn gạc.
- Bột thạch cao: 10- 12 cuộn khổ 20cm (bột liền); 12- 14 cuộn khổ 20cm (bột tự
cán). - Bông lót: 2-4 cuộn khổ 20cm.
4. Thời gian thực hiện thủ thuật: 60- 80 phút.
V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
1. Tư thế:
Người bệnh nằm ngửa trên bàn chỉnh hình để được gây mê hoặc gây tê tại chỗ.
69
2. Vô cảm
- Gây mê tĩnh mạch
- Gây tê tại ổ gãy
3. Kỹ thuật:
- Sau gây mê, gây tê cho người bệnh nằm ngửa cố định cổ chân hai bên vào bàn
nắn chỉnh.
- Kỹ thuật viên 1: Xoay tay kéo bàn chỉnh hình để kéo dài chi dọc theo trục 5- 7
phút. - Kỹ thuật viên 2: Sát trùng rộng vùng khớp gối, đi găng vô khuẩn hút máu tụ
ttrong khớp gối. Sau đó dùng hai bàn tay nắn chỉnh ép các mảnh gãy về vị trí giải phẫu.
- Kỹ thuật viên 3: Kiểm tra trên C- ARM và bó bột Đùi cẳng bàn chân.
VI. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN
- XQ kiểm tra.
- Để phát hiện sớm các biến chứng như: Chèn ép bột, hội chứng khoang cần kê
cao chân, theo dõi cảm giác đau của người bệnh, vận động và cảm giác cũng như màu
sắc, nhiệt độ của ngón chân.
- Khám lại sau 24 giờ kiểm tra xem có chèn ép không.
- Nếu có dấu hiệu chèn ép cho nới bột ngay.