Nêu cảm nhận đoạn trích Hai cây
phong của tác giả Aimatop
Truyện ngắn Người thầy đầu tiên của nhà văn Ai-ma-tốp đã đưa chúng ta
về với làng nhỏ Ku-ku-rêu của nước cộng hoà Cư-rơ-gư-xtan thuộc Liên-Xô (cũ).
Câu chuyện về người chiến sĩ Hồng quân, đoàn viên thanh niên cộng sản Đuy-sen
– người thầy đầu tiên đã trồng hai cây phong nhỏ cùng cô bé An-tư-nai thuở
trước. Để bốn chục năm sau, cô bé đã là một viện sĩ danh tiếng, còn Hai cây
phong đã trở thành một phần không thể thiếu trong ký ức làng quê của biết bao
thế hệ dân làng
Ku-ku-rêu.
Kỷ niệm gắn
bó với hai cây
phong được kể lại
theo hai mạch dẫn
lồng vào nhau:
mạch dẫn chuyện
trực tiếp của nhân vật “tôi” – một hoạ sĩ đã lớn lên từ chính mảnh đất này và mạch kỷ
niệm của cả một thế hệ “chúng tôi”. Ký ức thật đậm nét của tuổi thơ đã khiến cho
người hoạ sĩ – nhân vật “tôi” đã tái hiện lại thật đẹp và xúc động hình ảnh hai cây
phong – biểu tượng của quê hương, một mảnh hồn làng sống động.
Bắt đầu của những ký ức về làng quê là lời dẫn chuyện đưa người đọc trở về
một nơi nằm ven chân núi, trên một cao nguyên rộng, có những khe nước ào ào từ
nhiều ngách đá đổ xuống . Ku-ku-rêu đã hiện ra với tất cả vẻ hoang sơ của thiên nhiên
với thung lũng, thảo nguyên, rặng núi. Hai cây phong không phải là món quà của tự
nhiên nhưng đã từ rất lâu, những đứa trẻ đã biết chúng từ thuở bắt đầu biết mình.
Để cũng rất tự nhiên, hình ảnh hai cây phong đã trở thành của riêng làng Ku-
ku-rêu: “chúng luôn hiện ra trước mắt hệt như những ngọn hải đăng đặt trên núi”, trở
thành mốc định hướng cho mọi người tìm đến. Riêng đối với “tôi”, “mỗi lần về quê,
khi xuống xe lửa đi qua thảo nguyên về làng, tôi đều coi bổn phận đầu tiên là từ xa
đưa mắt tìm hai cây phong thân thuộc ấy". Anh đã dành tình cảm đặc biệt với hai cây
phong như với những người bạn, nhìn bằng cặp mắt chan chứa tình cảm yêu thương,
nên dù khó nhìn đến mấy, anh bao giờ cũng cảm biết được chúng, lúc nào cũng nhìn
rõ . Hai cây phong đã trở thành một phần tâm hồn của anh, chi phối cả niềm vui, nỗi
buồn của người hoạ sĩ.
Bằng tình yêu ấy, anh đã tạo nên một bức tranh thật sinh động, đẹp đẽ. Một bức
tranh ngân nga cả những giai điệu “tiếng lá reo cho đến khi say sưa ngây ngất”. Đoạn
văn miêu tả hình ảnh hai cây phong đẹp như một bài thơ về một loài cây “có tiếng nói
riêng và hẳn phải có một tâm hồn riêng, chan chứa những lời ca êm dịu”. Có lẽ chính
tình yêu quê hương của người hoạ sĩ đã đem đến cảm giác choáng ngợp say sưa ấy:
“Dù ta tới đây vào lúc nào, ban ngày hay ban đêm, chúng cũng vẫn nghiêng ngả thân
cây, lay động lá cành, không ngớt tiếng rì rào theo nhiều cung bậc khác nhau. Có khi
tưởng chừng như một làn sóng thủy triều dâng lên vỗ vào bãi cát, có khi lại nghe như
một tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm chuyển qua lá cành như một đốm lửa vô hình,
có khi hai cây phong bỗng im bặt một thoáng, rồi khắp lá cành lại cất tiếng thở dài
một lượt như thương tiếc người nào”. Ngay cả khi thời tiết thay đổi khắc nghiệt, hai
cây phong ấy vẫn như một con người bền bỉ kiên cường đối chọi với sức mạnh tàn phá
của bão dông, “nghiêng ngả tấm thân dẻo dai và reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy
rừng rực".
Cảm nhận của tuổi thơ đã được người họa sĩ ấy trân trọng gìn giữ, ngay cả khi
khám phá ra điều bí ẩn về hai cây phong bằng những giải thích chính xác khoa học thì
: “việc khám phá ra chân lí giản đơn ấy vẫn không làm tôi vỡ mộng xưa, không làm
tôi bỏ mất cách cảm thụ của tuổi thơ mà tôi còn giữ đến tận ngày nay”. Bởi lẽ cây
phong ấy đã gắn với cả một thời tươi đẹp: “Tuổi trẻ của tôi đã để lại nơi ấy, bên cạnh
chúng như một mảnh vỡ của chiếc gương thần xanh…”. Hình ảnh thời ấu thơ đã tạo
thành không gian cổ tích rất riêng, phải chăng chính từ tình yêu và sự gắn bó với hai
cây phong, đã làm cậu bé năm xưa lớn lên trở thành họa sĩ với mong muốn vẽ lại linh
hồn nồng thắm của làng quê?
Hai cây phong ấy còn là kỷ niệm chung của chúng tôi – bọn con trai tinh
nghịch ở làng Ku-ku-rêu, những người bạn cùng trang lứa của người họa sĩ. Đó là tất
cả những ngày tháng được vui chơi, chạy nhảy giữa núi đồi rộng lớn , trong bóng râm
mát rượi và tiếng lá xào xạc dịu hiền của hai cây phong. Đẹp làm sao khoảnh khắc
những cậu bé ấy được nâng lên cao từ những cành cao ngất, cao đến ngang tầm chim