Đ bài: Bàn v nhân v t M trong tác ph m v ch ng A Ph c a Tô Hoài, có ý ki nề ề ậ ị ẩ ợ ồ ủ ủ ế
cho r ng M là ng i cam ch u nh n nh c chai s n vô c m v tâm h n, ý ki n khácằ ị ườ ị ẫ ụ ạ ả ề ồ ế
thì nh n m nh M là cô gái có khát v ng s ng khát v ng t do mãnh li t. Hãy bìnhấ ạ ị ọ ố ọ ự ệ
lu n các ý ki n trênậ ế
Bài làm
Cách m ng tháng Tám năm 1945 thành công đã đem đn cho văn ngh sĩ n c ta m tạ ế ệ ướ ộ
cu c tái sinh nhi m màu. Các nhà văn, nhà th đã đng lên d i ng n c cách m ng, v iộ ệ ơ ứ ướ ọ ờ ạ ớ
ý th c công dân sâu s c, tích c c sáng tác ph c v xã h i m i. Tô Hoài là m t trongứ ắ ự ụ ụ ộ ớ ộ
nh ng nhà văn hi n th c s m đn v i cu c s ng l n c a nhân dân. Trong kháng chi nữ ệ ự ớ ế ớ ộ ố ớ ủ ế
ch ng Pháp, ông đã cùng b đi tham gia chi n d ch Tây B c gi i phóng đng bào baố ộ ộ ế ị ắ ả ồ ở
t nh S n La, Lai Châu, Hoàng Liên S n. Tr c m t Tô Hoài bây gi là m t th gi i m iỉ ơ ơ ướ ắ ờ ộ ế ớ ớ
v i nh ng phong c nh m i, con ng i m i, v n đ xã h i m i. Ngòi bút c a ông v n raớ ữ ả ớ ườ ớ ấ ề ộ ớ ủ ươ
kh i làng Nghĩa Đô bé nh đ h ng đn miêu t , tái hi n m t vùng đt h t s c phongỏ ỏ ể ướ ế ả ệ ộ ấ ế ứ
phú và cũng h t s c kì l c a đt n c: vùng Tây B c. Và cũng nh nhi u nhà văn, nhàế ứ ạ ủ ấ ướ ắ ư ề
th khác, Tô Hoài đã trăn tr "nh n đng" và rèn luy n cho mình m t th gi i quan vàơ ở ậ ườ ệ ộ ế ớ
nhân sinh m i, xác đnh m t ph ng pháp sáng tác m i phù h p v i th i đi. K t qu c aớ ị ộ ươ ớ ợ ớ ờ ạ ế ả ủ
nh ng chuy n đi và ni m trăn tr nh n đng y là tác ph m Truy n Tây B c g m baữ ế ề ở ậ ườ ấ ẩ ệ ắ ồ
truy n C u đt c u m ng, M ng gi n và V ch ng A Ph , Truy n Tây B c ch aệ ứ ấ ứ ườ ườ ơ ợ ồ ủ ệ ắ ứ
đng giá tr hi n th c và giá tr nhân đo thông qua vi c miêu t cu c đi và s ph n c aự ị ệ ự ị ạ ệ ả ộ ờ ố ậ ủ
hai nhân v t trung tâm là M và A Ph .ậ ị ủ
Trong V ch ng A Ph , Tô Hoài k v cu c đi đy gian truân và đau kh c a hai vợ ồ ủ ể ề ộ ờ ầ ổ ủ ợ
ch ng ng i Mèo là M và A Ph . H v n là nh ng ng i nô l trong nhà th ng lí Pá Tra;ồ ườ ị ủ ọ ố ữ ườ ệ ố
M b b t v làm con dâu g t n , A Ph vì dám đánh b i con trai nhà th ng lí nên cũngị ị ắ ề ạ ợ ủ ạ ố
ph i làm ng i đ đn t i v i ch .ả ườ ở ể ề ộ ớ ủ
Trong c nh ng t i tăm y, h đã g p g , đng c m và giúp nhau thoát kh i nhà Pá Traả ộ ố ấ ọ ặ ỡ ồ ả ỏ
tìm đn vùng Phi ng Sa. T i đây h đã tr thành v ch ng. Gi a lúc b n lính Pháp đnế ề ạ ọ ở ợ ồ ữ ọ ế
đánh phá và c p bóc Phi ng Sa, cán b c a Đng đã đn đ giúp đng bào các dân t cướ ở ề ộ ủ ả ế ể ồ ộ
t b o v cu c s ng c a mình. M và A Ph g p A Châu, m t cán b c a Đng, k t làmự ả ệ ộ ố ủ ị ủ ặ ộ ộ ủ ả ế
anh em r i thành đi viên du kích. Nh l i th i đi m sáng tác V ch ng A Ph , nhà vănồ ộ ớ ạ ờ ể ợ ồ ủ
Tô Hoài vi t: "Câu chuy n V ch ng A Ph c a tôi đã xây d ng đc b ng m t th y taiế ệ ợ ồ ủ ủ ự ượ ằ ắ ấ
nghe và c m nghĩ v nh ng con ng i và s vi c y trong cu c chi n đu gi i phóng quêả ề ữ ườ ự ệ ấ ộ ế ấ ả
h ng c a các dân t c thi u s anh em biên gi i Tây B c c a đt n c". Qua câu nóiươ ủ ộ ể ố ở ớ ắ ủ ấ ướ
đó, chúng tôi đã nh n th y giá tr hi n th c và giá tr nhân đo c a tác ph m đã đc nhàậ ấ ị ệ ự ị ạ ủ ẩ ượ
văn Tô Hoài xây d ng m t cách có ý th c.ự ộ ứ
Giá tr hi n th c c a V ch ng A Ph th hi n tr c h t vi c trình bày chân th c cu cị ệ ự ủ ợ ồ ủ ể ệ ướ ế ở ệ ự ộ
s ng đau th ng, tăm t i đy bi k ch c a ng i dân mi n núi Tây B c d i ách phongố ươ ố ầ ị ủ ườ ề ắ ướ
ki n n ng n và s bóc l t c a th c dân Pháp. Giá tr hi n th c c a tác ph m còn g nế ặ ề ự ộ ủ ự ị ệ ự ủ ẩ ắ
li n v i s t cáo, v ch tr n t i ác c a b n phong ki n (th ng lí, th ty, lang đo) vùngề ớ ự ố ạ ầ ộ ủ ọ ế ố ổ ạ ở
cao.
Hình t ng nhân v t M là t ng tr ng cho cái đp b vùi d p. Cô gái tr xinh đp nhượ ậ ị ượ ư ẹ ị ậ ẻ ẹ ư
m t bông hoa c a núi r ng đó b A S c p v làm dâu. Trong ngôi nhà gi ng nh m t tùộ ủ ừ ị ử ướ ề ố ư ộ
ng c đó, M su t ngày "lùi lũi nh con rùa nuôi trong xó c a", s ph n c a M ch ng khácụ ị ố ư ử ố ậ ủ ị ẳ
nào s ph n c a ki p ng a trâu vì giá tr c a con ng i không đc xem tr ng, con ng iố ậ ủ ế ự ị ủ ườ ượ ọ ườ
ch nh m t cái máy đ làm vi c. Th m chí, Tô Hoài vi t ''con ng a, con trâu làm còn cóỉ ư ộ ể ệ ậ ế ự
lúc, đêm nó còn đc đng gãi chân, đng nhai c , đàn bà con gái nhà này thì vùi vào vi cượ ứ ứ ỏ ệ
c đêm l n ngày". L ra trong cu c s ng bình th ng nh ng ng i con gái nh M ph iả ẫ ẽ ộ ố ườ ữ ườ ư ị ả
đc vui ch i, đi d h i hè, tìm th y tình yêu và h nh phúc cho mình. Nh ng ng c l i,ượ ơ ự ộ ấ ạ ư ượ ạ
đn ngày T t, A S l i đi ch i v i b n trai, còn M thì b trói đng trong bu ng t i.ế ế ử ạ ơ ớ ạ ị ị ứ ồ ố
Cùng chung ngh ch c nh v i M là A Ph , nhân v t trung tâm th hai c a truy n. N u Mị ả ớ ị ủ ậ ứ ủ ệ ế ị
là hình t ng t ng tr ng cho cái đp b vùi d p thì A Ph t ng tr ng cho s s ng, s cượ ượ ư ẹ ị ậ ủ ượ ư ự ố ứ
lao đng và lòng khao khát t do c a con ng i b kìm hãm. A Ph ch y nhanh nh conộ ự ủ ườ ị ủ ạ ư
ng a, bi t đúc l i cày, l i cu c, cày b a r t gi i và săn bò tót r t thành th o. L ra conự ế ưỡ ưỡ ố ừ ấ ỏ ấ ạ ẽ
ng i đó ph i đc t do gi a núi r ng đ phát huy s c m nh c a mình. Nh ng ch vì Aườ ả ượ ự ữ ừ ể ứ ạ ủ ư ỉ
Phù b t bình ph n ng, đánh l i A S , k đã phá v cu c vui ngày T t, mà A Ph đã bấ ả ứ ạ ử ẻ ỡ ộ ế ủ ị
b t v làm k nô l trong nhà th ng lí, đây anh ph i đi đt r ng, săn bò tót, b y h ,ắ ề ẻ ệ ố ở ả ố ừ ẫ ổ
chăn ng a quanh năm. M t l n đ cho h ăn th t m t m t con bò mà A Ph b th ng lí tróiự ộ ầ ể ổ ị ấ ộ ủ ị ố
đng su t m y ngày trong góc nhà. Hình t ng A Ph th hi n m t cu c s ng b tróiứ ố ấ ượ ủ ể ệ ộ ộ ố ị
bu c, t ng tr ng cho s c lao đng b bóc l t và đè nén.ộ ượ ư ứ ộ ị ộ
Giá tr hi n th c c a truy n ng n V ch ng A Ph không ch b c l qua vi c trình bàyị ệ ự ủ ệ ắ ợ ồ ủ ỉ ộ ộ ệ
chân th c cu c s ng đy bi k ch c a nhân dân mi n núi Tây B c nói chung, đng bào dânự ộ ố ầ ị ủ ề ắ ồ
t c H'Mông nói riêng mà còn th hi n qua vi c kh c h a nh ng b m t tàn b o c a chaộ ể ệ ệ ắ ọ ữ ộ ặ ạ ủ
con th ng lí Pá Tra và A S c a b n lý d ch, quan l i, th ng qu n. Đây là nguyên nhânố ử ủ ọ ị ạ ố ả
tr c ti p gây nên n i kh c a nh ng ng i dân th p c , bé mi ng nh M và A Ph . Bự ế ỗ ổ ủ ữ ườ ấ ổ ệ ư ị ủ ộ
m t tàn b o c a chúng không ch hi n ra qua nh ng hành đng đánh đp dã man đi v iặ ạ ủ ỉ ệ ữ ộ ậ ố ớ
k ăn ng i trong nhà mà còn qua nh ng l i nguy n r a r t thâm hi m: "đi mày, điẻ ườ ở ữ ờ ề ủ ấ ể ờ ờ
con, đi cháu mày tao cũng b t th , bao gi h t n tao m i thôi". Có l đó không ch là l iờ ắ ế ờ ế ợ ớ ẽ ỉ ờ
nguy n r a c a m t hai cá nhân mà còn là l i nguy n r a c a c m t ch đ xã h i. Baoề ủ ủ ộ ờ ề ủ ủ ả ộ ế ộ ộ
gi còn ch đ xã h i đó thì v n còn nh ng k ác nh Pá Tra và nh ng n n nhân c a h nờ ế ộ ộ ẫ ữ ẻ ư ữ ạ ủ ắ
nh M và A Ph .ư ị ủ
Xã h i phong ki n Vi t Nam v n đã l c h u, nói v nguyên nhân c a nh ng bi k ch màộ ế ệ ố ạ ậ ề ủ ữ ị
ng i dân mi n núi ph i ch u đng, Tô Hoài cho r ng đng đng sau th l c phong ki nườ ề ả ị ự ằ ứ ằ ế ự ế
t i ch là bóng dáng c a quân đi xâm l c ph ng Tây tràn đn. Trong b c tranh hi nạ ỗ ủ ộ ượ ươ ế ứ ệ
th c c a tác ph m V ch ng A Ph hình nh gi c Pháp hi n lên nh là ch d a, là thự ủ ẩ ợ ồ ủ ả ặ ệ ư ỗ ự ế
l c mà b n phong ki n vùng cao s n sàng c u k t đ duy trì ách th ng tr c a chúng.ự ọ ế ẵ ấ ế ể ố ị ủ
Ng i dân Tây B c ch có th s ng đc m t cu c đi m no, h nh phúc khi này ch mườ ắ ỉ ể ố ượ ộ ộ ờ ấ ạ ấ
d t đc c hai th l c trên đây. V n đ áp b c giai c p g n li n v i v n đ áp b c dânứ ượ ả ế ự ấ ề ứ ấ ắ ề ớ ấ ề ứ
t c là m t nét căn b n t o nên giá tr hi n th c c a V ch ng A Ph .ộ ộ ả ạ ị ệ ự ủ ợ ồ ủ
G n li n v i giá tr hi n th c c a V ch ng A Ph là giá tr nhân đo xu t phát t cáiắ ề ớ ị ệ ự ủ ợ ồ ủ ị ạ ấ ừ
nhìn, t m lòng, tình th ng yêu, n i xúc đng, c a nhà văn Tô Hoài tr c s ph n c a Mấ ươ ỗ ộ ủ ướ ố ậ ủ ị
và A Ph trong truy n ng n này. Nhà văn bày t s thông c m v i n i đau kh c a ng iủ ệ ắ ỏ ự ả ớ ỗ ổ ủ ườ
ph n b g bán nh m t th hàng hóa. Ch nào nhà văn miêu t n i đau c a M là chụ ữ ị ả ư ộ ứ ỗ ả ỗ ủ ị ở ỗ
đó ngòi bút c a ông cũng run lên vì xúc đng. Tô Hoài vi t: "Đi ng i đàn bà l y ch ngủ ộ ế ờ ườ ấ ồ
nhà giàu H ng Ngài thì ch bi t đi theo đuôi con ng a c a ch ng". M ch t nh l i câuở ồ ỉ ế ự ủ ồ ị ợ ớ ạ
chuy n ng i ta v n k : "Đi tr c nhà th ng lí Pá Tra có m t ng i trói v trong nhàệ ườ ẫ ể ờ ướ ở ố ộ ườ ợ
ba ngày, r i đi ch i, khi v nhìn đn thì v ch t r i. Nh th M s quá, M c a qu y xemồ ơ ề ế ợ ế ồ ờ ế ị ợ ị ự ậ
mình còn s ng hay ch t. C tay, đu, b p chân b dây trói si t l i, đau đt t ng m nhố ế ổ ầ ắ ị ế ạ ứ ừ ả
th t". Đc đn đây ta nh l i câu th c a Nguy n Du: "Đau đn thay ph n đàn bà".ị ọ ế ớ ạ ơ ủ ễ ớ ậ
Đó là n i đau c a thân xác, còn n i đau tinh th n? Trong hoàn c nh b trói bu c M nghĩỗ ủ ỗ ầ ả ị ộ ị
r ng mình đang ng i trong m t nhà tù ch t h p nhìn qua m t l vuông mà trông đi choằ ồ ộ ậ ẹ ộ ỗ ợ
đn bao gi ch t m i thôi. Dù v y, khát v ng làm ng i h nh phúc không bao gi l i tànế ờ ế ớ ậ ọ ườ ạ ờ ụ
trong lòng M . Nghe ti ng sáo th i trong r ng, M tha thi t nh l i nh ng ngày xuân t iị ế ổ ừ ị ế ớ ạ ữ ươ
đp c a mình và tràn tr m t lòng ham s ng. Ngòi bút nhân đo c a Tô Hoài đã khôngẹ ủ ề ộ ố ạ ủ
d ng d ng v i khát v ng đó c a M .ử ư ớ ọ ủ ị
Giá tr nhân đo c a V ch ng A Ph còn có th tìm th y qua vi c nhà văn tái hi n quáị ạ ủ ợ ồ ủ ể ấ ệ ệ
trình th c t nh cách m ng c a nh ng ng i b áp b c. Nh trên đã nói, trong tác ph mứ ỉ ạ ủ ữ ườ ị ứ ư ẩ
này, ch đ gi i phóng dân t c g n li n v i ch đ gi i phóng giai c p nông dân và gi iủ ề ả ộ ắ ề ớ ủ ề ả ấ ả
phóng ph n . M và A Ph g p nhau trong m t hoàn c nh th t éo le, h là nh ng sụ ữ ị ủ ặ ộ ả ậ ọ ữ ố
ph n đang đng bên b v c th m. Hai nhân v t y đã kháng c l i cái ch t, kháng c l iậ ứ ờ ự ẳ ậ ấ ự ạ ế ự ạ
s ph n đ gi l i cu c s ng. Trong b c đng cùng qu n, v đp c a M l i hi n raố ậ ể ữ ạ ộ ố ướ ườ ẫ ẻ ẹ ủ ị ạ ệ
không ch b ng m t mà c trong tâm h n. Đi u đó b c l rõ nh t qua thái đ c a M điỉ ằ ặ ả ồ ề ộ ộ ấ ộ ủ ị ố
v i A Ph : m t thái đ v tha, cùng gánh ch u kh đau. Tình yêu c a h đã đn t vi cớ ủ ộ ộ ị ị ổ ủ ọ ế ừ ệ
chia s s ph n chung đó. Chính Tô Hoài cũng nh n xét: "cái bi u hi n c i trói cho A Phẻ ố ậ ậ ể ệ ở ủ
ch x y ra trong kho nh kh c nh ng kho nh kh c có ý nghĩa quy t đnh và t n t i điỉ ả ả ắ ư ả ắ ế ị ồ ạ ờ
đi". M c i trói cho A Ph r i tìm đn khu du kích c a làng H'Mông h o lánh vùngờ ị ở ủ ồ ế ủ ẻ
Phi ng Sa. Đc A Châu giác ng , h tham gia đi du kích ch ng Pháp, tr thành nh ngề ượ ộ ọ ộ ố ở ữ
ng i t tin vào s c m nh c a mình. V ch ng A Ph đã t ng đu tranh t phát v nườ ự ứ ạ ủ ợ ồ ủ ừ ấ ự ươ
đn đu tranh t giác, t nh ng ph n ng có tính ch t b n năng đn s ph n kháng có ýế ấ ự ừ ữ ả ứ ấ ả ế ự ả
th c, nh t là khi nh n ra đc nguyên nhân đau kh c a mình và lòng d c a k thù. Cóứ ấ ậ ượ ổ ủ ạ ủ ẻ
th nói, qua hình t ng M và A Ph , Tô Hoài đã xây d ng đc nh ng nhân v t có tínhể ượ ị ủ ự ượ ữ ậ
cách bi n đi theo quá trình c a cách m ng.ế ổ ủ ạ
Giá tr V ch ng A Ph không tách r i v i đng l i cách m ng và chính sách dân t cị ợ ồ ủ ờ ớ ườ ố ạ ộ
Đng C ng s n là gi i phóng nh ng ng i lao đng b áp b c bóc l t, gi i phóng m iả ộ ả ả ữ ườ ộ ị ứ ộ ả ọ
s c s ng và v đp b các th l c đen t i kìm hãm, trói bu c.ứ ố ẻ ẹ ị ế ự ố ộ
Tác ph m V ch ng A Ph là m t b c ti n trong vi c nh n th c, khám phá hi n th cẩ ợ ồ ủ ộ ướ ế ệ ậ ứ ệ ự
kháng chi n, đng th i cũng là m t b c ti n trong vi c th hi n ch nghĩa nhân đoế ồ ờ ộ ướ ế ệ ể ệ ủ ạ
theo nhân sinh quan cách m ng. Giá tr hi n th c và giá tr nhân đo c a nó đc hòaạ ị ệ ự ị ạ ủ ượ
quy n trong m t ch t th trong sáng, màu s c dân t c đm đà và văn phong giàu tính t oệ ộ ấ ơ ắ ộ ậ ạ
hình. V i V ch ng A Ph nói riêng, Truy n Tây B c nói chung, Tô Hoài đã góp ph n điớ ợ ồ ủ ệ ắ ầ ổ
m i v đ tài mi n núi, th c s b c vào văn h c v i nh ng hình nh phong phú, t iớ ề ề ề ự ự ướ ọ ớ ữ ả ươ
đp và chân th c. V ch ng A Ph tiên báo nh ng thành t u t ng lai trong sáng tác vẹ ự ợ ồ ủ ữ ự ươ ề
đ tài mi n núi c a m t l p nhà văn sung s c xu t hi n sau Cách m ng tháng tháng Támề ề ủ ộ ớ ứ ấ ệ ạ
nh : Nguy n Ng c, Nông Qu c Ch n, Ma Văn Kháng, Vi H ng...ư ễ ọ ố ấ ồ