Đ bài: T lí t ng s ng c a Phan B i Châu trong bài th "L u bi t khi xu tề ừ ưở ố ủ ộ ơ ư ệ ấ
d ng", em hãy trình bày suy nghĩ c a em v lí t ng s ng c a gi i tr hi n nayươ ủ ề ưở ố ủ ớ ẻ ệ
Bài làm
S s ng đang v nh p không ng t vào t ng cu c đi. Đôi khi nó lăn tăn âu y m, đôi khi nóự ố ỗ ị ớ ừ ộ ờ ế
cu n cu n nh mu n nghi n nát t t c . Chính nh ng lúc y, khi mà cu c s ng tr nênồ ộ ư ố ề ấ ả ữ ấ ộ ố ở
không ch u đc n a, khi mà phong ba bão táp điên cu ng kiêu hãnh v i t t c thì cũngị ượ ữ ồ ớ ấ ả
chính là khi ng i ta c n đn m t s c m nh t t đnh, m t ý th c ch u đng cao. Đi v iườ ầ ế ộ ứ ạ ộ ỉ ộ ứ ị ự ố ớ
chúng ta, quãng đi mà ta đã tô lên nó màu xanh c m và màu đ khát v ng, quãng điờ ướ ơ ỏ ọ ờ
ta vùng lên mãnh li t nh t đ ch ng ch i v i bão táp, đó chính là nh ng chu i ngày tu iệ ấ ể ố ọ ớ ữ ỗ ở ổ
thanh xuân, và nh t là đi v i nam nhi, l p ng i có th làm nên “mùa xuân c a dân t c”ấ ố ớ ớ ườ ể ủ ộ
thì s hi sinh c a h m i th t s là m t ý th c c a anh hùng tuy t v i:ự ủ ọ ớ ậ ự ộ ứ ủ ệ ờ
Làm trai cho đáng nên trai
Xu ng Đông, Đông tĩnh, lên Đoài, Đoài yên.ố
B t ngu n t câu ca dao c a dân t c, sau này Nguy n Công Tr cũng t ng quan ni m m tắ ồ ừ ủ ộ ễ ứ ừ ệ ộ
cách khá phóng khoáng trong bài “Chí anh hùng” v ng i nam nhi:ề ườ
Vòng tr i đt d c ngang, ngang d cờ ấ ọ ọ
N tang b ng vay tr , tr vayợ ồ ả ả
Chí làm trai nam b c đông tâyắ
Cho phí s c v y vùng trong b n b ...ứ ẫ ố ể
Gi đây không ph i là lúc ta ng i bên nhau đ vi t dăm ba câu v n i dung và quan ni mờ ả ồ ể ế ề ộ ệ
đi v i ý chí c a ng i thanh niên. Nh ng rõ ràng không ai ph nh n r ng mu n làm nênố ớ ủ ườ ư ủ ậ ằ ố
“mùa xuân” trên đt n c này, mu n v c d y c m t th h thanh niên đã im lìm sauấ ướ ố ự ậ ả ộ ế ệ
m i m y năm gi i phóng, thì vi c đu tiên đó là ph i xác đnh l i v trí c a ng i thanhườ ấ ả ệ ầ ả ị ạ ị ủ ườ
niên, làm sáng t giá tr c a quãng đi tu i tr mà ai cũng t ng tr i qua.ỏ ị ủ ờ ổ ẻ ừ ả
Tr c h t, chí anh hùng c a tu i tr trong hai câu ca dao đã đc kh ng đnh rõ ràng. ướ ế ủ ổ ẻ ượ ẳ ị Làm
trai ph i bi t và hi u đúng đn s c m nh c a gi i tính. Tu i tr đâu thì ph i yên tĩnh ả ế ể ắ ứ ạ ủ ớ ổ ẻ ở ả ở
đó. Tu i tr đâu ph i gieo đc m m h nh phúc và bình yên đó. Đây là m t quanổ ẻ ở ả ượ ầ ạ ở ộ
ni m đúng đn và sâu s c. Không nói đn ý th c h c a giai đo n phát sinh câu ca dao, taệ ắ ắ ế ứ ệ ủ ạ
th y cái nhìn c a ng i x a mang tính xã h i cao. Rõ ràng, ng i thanh niên bao gi cũngấ ủ ườ ư ộ ườ ờ
là tr c t t trong gia đình đn ngoài xã h i. M t c già, m t ch ph n y u t không thụ ộ ừ ế ộ ộ ụ ộ ị ụ ữ ế ớ ể
v ng vàng đng mũi ch u sào nh m t ng i thanh niên. S phát tri n sinh lí bình th ngữ ứ ị ư ộ ườ ự ể ườ
c a ng i nam gi i cũng đã nói lên đi u đó. Nh v y, t th c ti n đ đi đn nh n xét,ủ ườ ớ ề ư ậ ừ ự ễ ể ế ậ
t ng k t ng n g n, ông bà ta đã kh ng đnh ph n nào t m vóc giá tr c a ng i con trai,ổ ế ắ ọ ẳ ị ầ ầ ị ủ ườ
đng th i nêu đc m t quan ni m rõ r t v chí anh hùng c a ng i quân t .ồ ờ ượ ộ ệ ệ ề ủ ườ ử
Nh ng ph i đn Nguy n Công Tr thì quan ni m y đc kh c ho rõ h n và mang ítư ả ế ễ ứ ệ ấ ượ ắ ạ ơ
nhi u s c thái quan đi m Nho h c: “N tang b ng vay tr , tr vay”. Nguy n Công Tr đãề ắ ể ọ ợ ồ ả ả ễ ứ
bi n cái nhìn bao quát c a ng i x a thành m t ý th c v chí anh hùng c a ng i quânế ủ ườ ư ộ ứ ề ủ ườ
t . Đi v i ông, ng i con trai ph i tung hoành gi a đt tr i, nghĩa là m r ng lên c vũử ố ớ ườ ả ữ ấ ờ ở ộ ả
tr , bao trùm lên h t cu c s ng. Ng i con trai ph i bi t xoay đt chuy n tr i, vùng v yụ ế ộ ố ườ ả ế ấ ể ờ ẫ
kh p nam b c đông tây, đem h t s c l c đ c i t o và xây d ng cu c s ng, C i bắ ắ ế ứ ự ể ả ạ ự ộ ố ở ỏ
nh ng quan ni m kh t khe c a l i Nho h c, ngo i tr kh năng riêng c a gi i tính, thì ýữ ệ ắ ủ ố ọ ạ ừ ả ủ ớ
th c v nhi m v c a ng i thanh niên trong m y câu th c a Nguy n Công Tr th tứ ề ệ ụ ủ ườ ấ ơ ủ ễ ứ ậ
tuy t v i. Ch a bao gi hình nh ng i thanh niên đc nâng lên t m cao đi v i th iệ ờ ư ờ ả ườ ượ ầ ố ớ ờ
đi đp đ đn th ! Thanh niên lúc này không th “ch t già xó c a” đc, Thanh niênạ ẹ ẽ ế ế ể ế ở ử ượ
ch có m t con đng, đó là dùng s c l c và trí tu đ tái t o cu c s ng. T th c t , ta cóỉ ộ ườ ứ ự ệ ể ạ ộ ố ừ ự ế
th th y l i c a nhà th là đúng đn. Nguy n Công Tr , cu c đi bên ngoài, cũng làể ấ ờ ủ ơ ắ ễ ứ ở ộ ờ
m t nhân t tích c c trong nh ng năm tu i tr . Ông làm quan vào năm trên b n m i tu i,ộ ố ự ữ ổ ẻ ố ươ ổ
nh ng c tu i tr , ông đã hi n dâng tr n v n s c l c và trái tim cho công cu c xây d ngư ả ổ ẻ ế ọ ẹ ứ ự ộ ự
đt n c. Và th i đi hôm nay, có ai quên đc ng i thanh niên ra đi tìm đng c uấ ướ ở ờ ạ ượ ườ ườ ứ
n c khi m i hai m i m t tu i v i hai bàn tay tr ng: anh Ba, ng i làm b p trên tàuướ ớ ươ ố ổ ớ ắ ườ ế
năm x a y cũng là Bác H kính yêu c a chúng ta. Ph i! Bác đy! Ng i đã đem c tu iư ấ ồ ủ ả ấ ườ ả ổ
thanh xuân c a mình đi l y mùa xuân cho dân t c. Rõ ràng, ngay c trong cu c s ng th củ ổ ấ ộ ả ộ ố ự
t i, quan ni m c a Nguy n Công Tr cũng đúng đn vô cùng.ạ ệ ủ ễ ứ ắ
Nh ng không ph i ch có riêng cu c s ng bên ngoài ch p nh n cái quan ni m y mà cư ả ỉ ộ ố ấ ậ ệ ấ ả
t m g ng văn h c cũng công nh n. Cái gì đã làm ta yêu m n Pa-ven? B i t m vóc tấ ươ ọ ậ ế ở ầ ư
t ng l n lao ? Hay chính b i m t ng n l a tu i tr luôn luôn n ng cháy: “Đi ng iưở ớ ư ở ộ ọ ử ổ ẻ ồ ờ ườ
ch s ng có m t l n. Ph i s ng sao cho kh i ân h n vì nh ng năm tháng đã s ng hoài,ỉ ố ộ ầ ả ố ỏ ậ ữ ố
s ng phí, cho kh i h th n vì dĩ vãng ti ti n và đn hèn c a mình, đ đn khi nh m m tố ỏ ổ ẹ ệ ớ ủ ể ế ắ ắ
xuôi tay, ta có th nói r ng: t t c đi ta, ta đã hi n dâng cho s nghi p cao đp nh t trênể ằ ấ ả ờ ế ự ệ ẹ ấ
đi, s nghi p đu tranh gi i phóng loài ng i” (Nhi-cô-lai Ô-xt -rôp-xki). Quan ni m vờ ự ệ ấ ả ườ ơ ệ ề
cu c s ng và ý th c v n lên đu tranh v i nh ng giông t c a cu c đi, theo nhà văn Ô-ộ ố ứ ươ ấ ớ ữ ố ủ ộ ờ
xt -rôp-xki có gì là khác v i cái thú v y vùng ngang d c c a Nguy n Công Tr ? Không!ơ ớ ẫ ọ ủ ễ ứ
m t khía c nh nào đó, hai t t ng này v n g p đc nhau. S g p nhau trong tỞ ộ ạ ư ưở ẫ ặ ượ ự ặ ư
t ng c a h là đi u mà chúng ta c n suy nghĩ.ưở ủ ọ ề ầ
Tr l i v i câu ca dao t ngàn x a đ đi đn cái nhìn c a Nguy n Công Tr , ta có thở ạ ớ ừ ư ể ế ủ ễ ứ ể
kh ng đnh y u t đúng đn trong nh ng câu th là nh ng quan ni m y. T t nhiên taẳ ị ế ố ắ ữ ơ ữ ệ ấ ấ
ph i lo i tr kh năng h i l ch v ng i con trai trong quan đi m Nho h c vì ta đang nóiả ạ ừ ả ơ ệ ề ườ ể ọ
t i chí anh hùng c a tu i tr bi u hi n trong ý th .ớ ủ ổ ẻ ể ệ ơ
Quăng mình vào m t bi n mênh mông c a th c t i, m i chúng ta có l b t giác gi t mình.ặ ể ủ ự ạ ỗ ẽ ấ ậ
Đã lâu l m r i, ta ch ng còn th y nh ng s bùng lên m nh m trong b u nhi t huy t c aắ ồ ẳ ấ ữ ự ạ ẽ ầ ệ ế ủ
thanh niên n a. Hình nh nh ng cô gái chàng trai bên đèo mây, trên t ng núi đá không cònữ ả ữ ầ
là s th ng xuyên n a. Mà cu c s ng thì bao gi cũng đi lên phía tr c, th i đi hômự ườ ữ ộ ố ờ ướ ở ờ ạ
nay, chí anh hùng c a ng i thanh niên th t ra không mang tr n v n nh ng quan ni m màủ ườ ậ ọ ẹ ữ ệ
chúng ta v a nói đn. Nh ng “chí anh hùng” c a tu i tr hôm nay v n xu t phát t tinhừ ế ư ủ ổ ẻ ẫ ấ ừ
th n y. T t nhiên, gi c ngo i xâm gi cũng ch ng còn đ ta có th d p yên hay “phí s cầ ấ ấ ặ ạ ờ ẳ ể ể ẹ ứ
anh hùng trong b n b ”, nh ng s l c h u trì tr còn nguy hi m h n nhi u. Ng i thanhố ể ư ự ạ ậ ệ ể ơ ề ườ
niên hôm nay anh hùng, đó không ph i ch là c m cây súng b o v T qu c mà còn là sả ỉ ầ ả ệ ổ ố ự
dũng c m chi n đu v i nh ng sai l ch c a th c t và c a chính mình. Vì có chi n đuả ế ấ ớ ữ ệ ủ ự ế ủ ế ấ
v i nh ng cái sai trái thì m i có th xác đnh đc v trí c a mình trong cu c s ng, m iớ ữ ớ ể ị ượ ị ủ ộ ố ớ
bi t “mình là ai?”. Nh t là trong kho nh kh c th i gian nóng b ng c a lúc này, khi conế ấ ả ắ ờ ỏ ủ
đng ti n lên xã h i ch nghĩa đã đy r y nh c nh n và chông gai, thì “chí anh hùng”ườ ế ộ ủ ầ ẫ ọ ằ
c a ng i thanh niên m i th c s quan tr ng.ủ ườ ớ ự ự ọ
Ng i thanh niên m i gi đây ph i xông ra đ đi u ch nh cán cân công lí và b o v côngườ ớ ờ ả ể ề ỉ ả ệ
b ng xã h i. Cũng nh Phan B i Châu t ng khuyên: “Ghé vai vào c u giang s n”. Cáiằ ộ ư ộ ừ ự ơ
“ghé vai” c a ng i thanh niên ph i th hi n đy đ ý th c ph c v và trách nhi m c aủ ườ ả ể ệ ầ ủ ứ ụ ụ ệ ủ
mình. Đó không ph i là cái “ghé vai” th ng tình mà ph i mang s c n ng c a cu c s ng,ả ườ ả ứ ặ ủ ộ ố
ph i làm cho ng i thanh niên y đ m hôi, “sôi trái tim” và b n b t m t tình yêu quêả ườ ấ ổ ồ ầ ậ ộ
h ng mãnh li t. Có nh th , ng i thanh niên m i th c s là m t “đng anh hùng”. Vàươ ệ ư ế ườ ớ ự ự ộ ấ
có nh th thì l p tr ngày nay m i đu i k p đàn anh đi tr c - l p ng i đãt ng m t th iư ế ớ ẻ ớ ổ ị ướ ớ ườ ừ ộ ờ
v vang trong khói l a chi n đu.ẻ ử ế ấ
Nói tóm l i, đi t quan ni m c a ng i x a v ng i con trai, đn quan ni m c aạ ừ ệ ủ ườ ư ề ườ ế ệ ủ
Nguy n Công Tr v chí anh hùng c a ng i quân t , ta có th có m t khái ni m tròn tr aễ ứ ề ủ ườ ử ể ộ ệ ị
v ý chí và s c m nh chi n đu c a ng i con trai nói riêng, c a tu i tr nói chung. Vàề ứ ạ ế ấ ủ ườ ủ ổ ẻ
v i khái ni m y, ta có th hình thành m t quan ni m đúng đn v chí anh hùng c a tu iớ ệ ấ ể ộ ệ ắ ề ủ ổ
tr trong th i đi hôm nay. M t ngày chúng ta còn c t ti ng hát: “là thanh niên th h Hẻ ờ ạ ộ ấ ế ế ệ ồ
Chí Minh” thì chúng ta còn ph i chi n đu, b ng t t c s c l c tu i thanh xuân, b ng tríả ế ấ ằ ấ ả ứ ự ổ ằ
tê c a nh ng con ng i đn đ tung hoành đ x ng đáng v i t m áo choàng r c r Hụ ủ ữ ườ ế ộ ể ứ ớ ấ ự ỡ ồ
Chí Minh mà thanh niên ta đang mang; đ đng bao gi h th n r ng: ta đã đ tu i tr điể ừ ờ ổ ẹ ằ ể ổ ẻ
qua th t vô ích. Riêng em, em nghĩ r ng cu c s ng tôi luy n cho con ng i ta ngày m tậ ằ ộ ố ệ ườ ộ
d n dày chính là khi đang tu i thanh xuân. Em s c g ng v ng vàng v n lên đ m tạ ở ổ ẽ ố ắ ữ ươ ể ộ
ngày trên t m cao c a th i đi, em và t t c l p thanh niên hôm nay s t hào mà nóiở ầ ủ ờ ạ ấ ả ớ ẽ ự
r ng: “Tu i tr là mùa xuân c a xã h i”.ằ ổ ẻ ủ ộ