Đ bài: Phân tích bài th “Tr v quê n i” c a Lê Anh Xuânề ơ ở ề ộ ủ
Bài làm
Lê Anh Xuân (1940-1968) là nhà th mi n Nam thu c th h thi sĩ tr ng thành trongơ ề ộ ế ệ ưở
kháng chi n ch ng M . Anh đã ngã xu ng trên chi n tr ng Sài Gòn trong cu c T ngế ố ỹ ố ế ườ ộ ổ
ti n công T t M u Thân 1968. “Ti ng gà gáy”, “Hoa d a”, “Tr ng ca Nguy n Vănế ế ậ ế ừ ườ ễ
Tr i” là ba t p th c a Lê Anh Xuân g i l i cho đt n c quê h ng.ỗ ậ ơ ủ ử ạ ấ ướ ươ
Năm 1954, Lê Anh Xuân t p k t ra mi n B c. Cu i năm 1964, anh tr l i mi n Nam, trậ ế ề ắ ố ở ạ ề ở
l i B n Tre quê n i, khi cu c kháng chi n ch ng M đang di n ra vô cùng ác li t. Xaạ ế ộ ộ ế ố ỹ ễ ệ
cách quê n i, đã “M i m t năm r i ta nh , ta th ng”.. V i 58 câu t do, tác gi nói lênộ ườ ộ ồ ớ ươ ớ ự ả
ni m xúc đng và t hào v quê n i Bên Tre thân yêu c a mình.ề ộ ự ẻ ộ ủ
M đu là ti ng g i quê h ng c t lên thi t tha; gi ng th tâm tình đm th m, lay đng:ở ầ ế ọ ươ ấ ế ọ ơ ằ ắ ộ
“Ôi quê h ng xanh bi c bóng d aươ ế ừ
Có ng đâu hôm nay ta tr l i”.ờ ở ạ
G p l i quê h ng, nhìn bóng d a xanh bi c thân thu c, đa con b i h i xúc đng. “Cóặ ạ ươ ừ ế ộ ứ ồ ồ ộ
ng đâu”... vì ni m xúc đng g p l i quê cha đt m th t quá l n, nh trong m . Nhà thờ ề ộ ặ ạ ấ ẹ ậ ớ ư ơ ơ
t hào vì trong bom đn c a gi c M , tuy có nhi u m t mát đau th ng, nh ng quêự ạ ủ ặ ỹ ề ấ ươ ư
h ng “v n còn”, v n hiên ngang trong “dáng đng B n Tre” anh hùng:ươ ẫ ẫ ứ ế
“Quê h ng ta t t c v n còn đâyươ ấ ả ẫ
Dù ng i thân đã ngã xu ng đt này”ườ ố ấ
C m xúc ch t ch a trong lòng b y nay nh tràn ra câu ch , v n th . Sau bao năm dài xaả ấ ứ ấ ư ữ ầ ơ
cách, nay g p l i quê h ng, đa con vô cùng xúc đng: “ta g p l i”, “ta yêu bi tặ ạ ươ ứ ộ ặ ạ ế
m y”,“ta nhìn”, “ta ng m”, “ta say”, “ta run run l m... ”, “ta th ng nh d n trong tay taấ ắ ắ ươ ớ ồ
nóng b ng”. Ch “ta” đc đi p l i nhi u l n, liên k t v i hàng lo t đng t - v ngỏ ữ ượ ệ ạ ề ầ ế ớ ạ ộ ừ ị ữ
(g p l i, yêu, nhìn, ng m, say... )đã c c t ni m xúc đng l n lao, mãnh li t dâng lênặ ạ ắ ự ả ề ộ ớ ệ
trong lòng c a đa con đi xa, nay đc tr v g p l i quê h ng. Th ng nh , xúc đng,ủ ứ ượ ở ề ặ ạ ươ ươ ớ ộ
t hào dâng lên dào d t t ng nh tát mãi không bao gi v i:ự ạ ưở ư ờ ơ
“Ta g p l i nh ng m t ng i ta yêu bi t m yặ ạ ữ ặ ườ ế ấ
Ta nhìn, ta ng m, ta sayắ
Ta run run n m nh ng bàn tayắ ữ
Th ng nh d n trong tay ta nóng b ng”ươ ớ ồ ỏ
M i câu m ti p theo di n t th t hay ni m vui g p g quê h ng sau nh ng năm dàiườ ơ ế ễ ả ậ ề ặ ỡ ươ ữ
xa cách. G p l i con đng x a, con đng tu i th ; "th ng nh l m” khi nghe ti ngặ ạ ườ ư ườ ổ ơ ươ ớ ắ ế
võng đa "k o k t”, khi nghe ti ng m “ u …” ru con. Ng m nhìn hoa c quê nhà, bôngư ẽ ẹ ế ẹ ầ ơ ắ ỏ
trang tr ng, bông trang h ng, hoa l c bình tím bi c mà t hào v t m lòng trong tr ngắ ồ ụ ế ự ề ấ ắ
thu chung c a ng i con gái B n Tre, mà b i h i nh v hoài ni m tu i th . Đây làỷ ủ ườ ế ồ ồ ớ ề ệ ổ ơ
nh ng so sánh liên t ng hay nh t, xúc đng nh t trong th Lê Anh Xuân khi nói v tìnhữ ưở ấ ộ ấ ơ ề
yêu và ni m t hào đi v i c nh s c thiên nhiên và con ng i quê h ng. Ch “ i ”c tề ự ố ớ ả ắ ườ ươ ữ ơ ấ
lên nh m t ti ng tâm tình v i bao trìu m n:ư ộ ế ớ ế
“ i! nh ng bông trang tr ng, nh ng bông trang h ngƠ ữ ắ ữ ồ
Nh t m lòng em trong tr ng th y chungư ấ ắ ủ
Nh trái tim em đp màu đ th mư ẹ ỏ ắ
Con sông nh tu i th ta t mỏ ổ ơ ắ
V n còn đây n c ch ng đi dòngẫ ướ ẳ ổ
Hoa l c bình tím c b sông”.ụ ả ờ
Hình t ng th , ngôn ng th đy màu s c đp: “bông trang tr ng”, “bông trang h ng”,ượ ơ ữ ơ ầ ắ ẹ ắ ồ
“t m lòng em trong tr ng”, “trái tim em… đ th m”, “hoa l c bình tím…”, cùng v i hìnhấ ắ ỏ ắ ụ ớ
nh con sông tu i th “V n còn đây n c ch ng đi dòng” mang hàm nghĩa nói lên vả ổ ơ ẫ ướ ẳ ổ ẻ
đp và s c s ng ti m tàng, mãnh li t c a quê h ng. Câu “Hoa l c bình tím c b sông”ẹ ứ ố ề ệ ủ ươ ụ ả ờ
là m t câu th hay, nhi u thi v . Ch “tím” là tính t , trong văn c nh đc chuy n đi tộ ơ ề ị ữ ừ ả ượ ể ổ ừ
lo i thành đng t - v ng di n t tình c m th y chung dào d t đi v i quê n i.ạ ộ ừ ị ữ ễ ả ả ủ ạ ố ớ ộ
Ph n th hai bài “Tr v quê n i” nói th t xúc đng v con ng i quê h ng. Bà m vàầ ứ ở ề ộ ậ ộ ề ườ ươ ẹ
ng i em gái là hai nét v đp nh t v quê n i thân yêu. S k t h p y u t t s và trườ ẽ ẹ ấ ề ộ ự ế ợ ế ố ự ự ữ
tình, k t h p gi a bút pháp hi n th c v i bút pháp lãng m n đã t o nên nh ng v n thế ợ ữ ệ ự ớ ạ ạ ữ ầ ơ
đm th m nh t th hi n m t cách sinh đng cho s c s ng và v đp quê h ng.ằ ắ ấ ể ệ ộ ộ ứ ố ẻ ẹ ươ
Gi ng th bùi ngùi qua l i m k v nh ng đau th ng m t mát c a quê nhà: ọ ơ ờ ẹ ể ề ữ ươ ấ ủ “Tám em
bé ch t vì bom xăng đc – Trên đng đi h c tr v - Gi c gi t ch t m i ng i trongế ặ ườ ọ ở ề ặ ế ế ườ ườ
m t p...”. Trong bom đn gi c M , quê n i nhà th tang tóc, điêu tàn. V i Vũ Cao:ộ ấ ạ ặ ỹ ộ ơ ớ
“B ng cu i mùa chiêm, quân gi c t i - Ngõ chùa cháy đ nh ng thân cau ” (Núi đôi). V iỗ ố ặ ớ ỏ ữ ớ
Hoàng C m: “Quê h ng ta t ngày kh ng khi p – Gi c kéo lên ngùn ng t l a hung tàn -ầ ươ ừ ủ ế ặ ụ ử
Ru ng ta khô - Nhà ta cháy...” (Bên kia sông Đu ng). V i T H u: “Làng ta gi c đt m yộ ố ớ ố ữ ặ ố ấ
l n qua... ”(Quê m ),v.v... Và B n Tre, quê n i Lê Anh Xuân:ầ ẹ ế ộ
“Làng ta m y l n bom g i nátấ ầ ộ
D a ngã ng n ngang, x xác b tre”,ừ ổ ơ ờ
Cây d a, cây tre mang n i đau, n i căm gi n cùng quê h ng, khi quê h i “đng tr ngừ ỗ ỗ ậ ươ ộ ườ ắ
khăn tang” trong nh ng năm dài đánh M xâm l c!ữ ỹ ượ
Hình nh bà m là bi u t ng cho chí khí b t khu t hiên ngang, cho tinh th n kiên c ngả ẹ ể ượ ấ ấ ầ ườ
cách m ng. M đào h m bí m t, nuôi gi u ch che cán b “n m vùng”. Nhà th xúc đngạ ẹ ầ ậ ấ ở ộ ằ ơ ộ
t hào:ự
"Ta có ng đâu mái l u c a m ,ờ ề ủ ẹ
D i l p đt kia ng n l a v n cònướ ớ ấ ọ ử ẫ
M ta t n t o s m hômẹ ầ ả ớ
Nuôi các anh d i h m bí m t”.ướ ầ ậ
Hình t ng "ng n l a" là m t sáng t o thi ca giàu c m xúc th m mĩ. Đó là ng n l aượ ọ ử ộ ạ ả ẩ ọ ử
thiêng c a lòng yêu n c, là ng n l a tình th ng c a lòng m Vi t Nam “anh hùng, b tủ ướ ọ ử ươ ủ ẹ ệ ấ
khu t, trung h u, đm đang". Bà m B n Tre, bà m quê n i là bà m Vi t Nam anh hùngấ ậ ả ẹ ế ẹ ộ ẹ ệ
đã "hi sinh gan g c ”, đã 20 năm tr i “gi đt gi làng”. Đây là nh ng câu th hay d ngố ờ ữ ấ ữ ữ ơ ự
lên t ng đài bà m mi n Nam anh hùng v i t t c t m lòng ng ng m , kính ph c vàượ ẹ ề ớ ấ ả ấ ưỡ ộ ụ
bi t n vô h n:ế ơ ạ
"C đi m hy sinh gan gócả ờ ẹ
Hai m i năm gi đt, gi làngươ ữ ấ ữ
Ôi m là bà m mi n Nam”.ẹ ẹ ề
Ti p theo hình nh bà m là hình nh em gái quê h ng. Nh ng nét v đp mang màuế ả ẹ ả ươ ữ ẽ ẹ
s c lãng m n đy ch t th làm hi n lên m t “dáng đng B n Tre” xinh đp, duyên dáng,ắ ạ ầ ấ ơ ệ ộ ứ ế ẹ
trong sáng, h n nhiên, anh hùng. V i kh u súng trên vai “Em đp l m nh mùa xuân b ngồ ớ ẩ ẹ ắ ư ừ
d y", Mái tóc em mang h ng v hoa trái mi t v n. Gi ng c i c a em trong tr o ng tậ ươ ị ệ ườ ọ ườ ủ ẻ ọ
ngào. H ng s u riêng, n c d a xiêm là tâm h n trinh n . So sánh nào cũng đc đáo, thiươ ầ ướ ừ ồ ữ ộ
v :ị
"Em i! Sao tóc em th m v yơ ơ ậ
Hay em v a đi qua v n s u riêngừ ườ ầ
Ta yêu gi ng em c i trong tr oọ ườ ẻ
Ng t ngào nh n c d a xiêmọ ư ướ ừ
Yêu dáng em đi qua c u tre l t l oầ ắ ẻ
D u dàng nh nh ng nàng tiên”.ị ư ữ
Nàng tiên mà bi t c m súng đánh gi c, dáng đi u l i “d u dàng” đáng yêu. Rõ ràng đó làế ầ ặ ệ ạ ị
nh ng nét v lãng m n. H n th Lê Anh Xuân là h n th chi n sĩ nên m i vi t r t hayữ ẽ ạ ồ ơ ồ ơ ế ớ ế ấ
b ng c m h ng lãng m n v cô gái B n Tre bi u t ng cho v đp và s c s ng quêằ ả ứ ạ ề ế ể ượ ẻ ẹ ứ ố
h ng:ươ
"Em là du kích, em là giao liên
Em chính là quê h ng ta đóươ
M i m t năm r i ta nh ta th ng ",ườ ộ ồ ớ ươ
Cô gái quê h ng đc Hoàng C m nói đn trong bài th "Bên kia sông Đu ng” là cô gáiươ ượ ầ ế ơ ố
Kinh B c có "khuôn m t búp sen ”, có n c i r ng r “nh mùa thu t a n ng”. Còn côắ ặ ụ ườ ạ ỡ ư ỏ ắ
gái B n Tre trong th Lê Anh Xuân là cô gái mi t v n dũng c m c m súng đánh gi c,ế ơ ệ ườ ả ầ ặ
mà "D u dàng nh nh ng nàng tiên". M t nét r t m i trong th Lê Anh Xuân là hình nhị ư ữ ộ ấ ớ ơ ả
em gái quê h ng, cô du kích, cô giao liên th i đánh M . Th ca kháng chi n ch ng Phápươ ờ ỹ ơ ế ố
ch a có hình t ng v ng i con gái Vi t Nam mang t m vóc và v đp nh th !ư ượ ề ườ ệ ầ ẻ ẹ ư ế
M i b n câu trong đo n ba, nhà th nói lên nh ng c m xúc, ý nghĩ tr c ti p c a mìnhườ ố ạ ơ ữ ả ự ế ủ
đi v i quê h ng. Lòng vui s ng bi t bao, h nh phúc bi t bao! Đa con b i h i xúcố ớ ươ ướ ế ạ ế ứ ồ ồ
đng: “sao th y lòng m l ” đc tr v , “Đêm đu tiên ta ng gi a quê h ng”. Đó làộ ấ ấ ạ ượ ở ề ầ ủ ữ ươ
ni m h nh phúc tái ng c a đa con li h ng đã “M i m t năm r i..." xa cách. V l i,ề ạ ộ ủ ứ ươ ườ ộ ồ ả ạ
“H nh phúc nào không h nh phúc đu tiên” nh Ch Lan Viên đã nói.ạ ạ ầ ư ế
Hàng lo t hình nh v a hi n th c v a mang ý nghĩa t ng tr ng n i ti p xu t hi n: “tr iạ ả ừ ệ ự ừ ượ ư ố ế ấ ệ ờ
t m tã m a tuôn”, “ti ng đi bác g m rung”, nh ng “h bom” trên đng, “áo em v nầ ư ế ạ ầ ữ ố ườ ẫ
còn m nh vá”, t t c đu cho th y quê h ng B n Tre, mi n Nam thân yêu đang đngả ấ ả ề ấ ươ ế ề ứ
tr c nh ng th thách n ng n , cu c chi n đu đang di n ra vô cùng ác li t. Đi p tướ ữ ử ặ ề ộ ế ấ ễ ệ ệ ừ
“dù”, c u trúc câu th “dù...v n ” đ kh ng đnh m t ni m tin, ni m t hào:ấ ơ ẫ ể ẳ ị ộ ề ề ự
“Ôi quê h ng ta đp quá!”ươ ẹ
“Đp quá” vì màu xanh bi c bóng d a, vì màu tr ng màu h ng c a bông trang, đp vì lòngẹ ế ừ ắ ồ ủ ẹ
m , vì tình em, “đp quá ” vì “dáng đng B n Tre” c a quê n i:ẹ ẹ ứ ế ủ ộ
