Đ bài: Phân tích bài th "Vi t B c" đ th y đc tính dân t c đc th hi n r t ề ơ ệ ắ ể ấ ượ ộ ượ ể ệ ấ
đm đà trong ngh thu t th T H uậ ệ ậ ơ ố ữ
Bài làm
Th T H u không ph i không có nh ng y u t cách tân nh ng trong hai h ng l n c aơ ố ữ ả ữ ế ố ư ướ ớ ủ
th tiên phong cách tân và tìm v truy n th ng, thì th T H u nghiêng v h ng th hai.ơ ề ề ố ơ ố ữ ề ướ ứ
Vì th b c vào th gi i T H u, ng i ta th y quen nhi u h n l . Ng i ta th y th Tế ướ ế ớ ố ữ ườ ấ ề ơ ạ ườ ấ ơ ố
H u g n gũi v i c đi n, v i dân gian. Đó cũng chính là m t y u t làm nên s c m nhữ ầ ớ ổ ể ớ ộ ế ố ứ ạ
c a th T H uủ ơ ố ữ
B n s c dân t c là m t v n đ vô cùng ph c t p. Ng i ta không th kh ng đnh ch cả ắ ộ ộ ấ ề ứ ạ ườ ế ẳ ị ắ
ch n r ng tính cách này là c a riêng dân t c này. ph m ch t kia là đc quy n c a m t dânắ ằ ủ ộ ẩ ấ ộ ề ủ ộ
t c khác Không ph i s n ph m sinh ra dân t c nào thì nó ch k t tinh b n s c c a dânộ ả ả ẩ ở ộ ỉ ế ả ắ ủ
t c y. L m khi b n s c là s phù h p, a dùng. Có l nhi u n c có đàn b u, và Vi tộ ấ ắ ả ắ ự ợ ư ẽ ề ướ ầ ệ
Nam thì ch a ch c đã là quê h ng c a đàn b u, nh ng rõ ràng đàn b u là th nh c cư ắ ươ ủ ầ ư ầ ứ ạ ụ
th hi n đc nh ng rung đng r t sâu s c c a con ng i Vi t Nam, âm s c đàn b uể ệ ượ ữ ộ ấ ắ ủ ườ ệ ắ ầ
nh thu c v đi u h n ng i Vi t. Cũng nh th , hi n nay Đông Nam Á, ng i taư ộ ề ệ ồ ườ ệ ư ế ệ ở ườ
th y nhi u n c có th l c bát. Tuy nhiên, l c bát là th th đc ng i Vi t Nam aấ ề ướ ơ ụ ụ ể ơ ượ ườ ệ ư
dùng, h th y l c bát g n gũi v i tâm h n mình. Nó bi u hi n m t cách thu n ti n, phùọ ấ ụ ầ ớ ồ ể ệ ộ ậ ệ
h p v i đi u h n chung c a c ng đng ng i Vi t. Vì th , khi m t nhà th dùng th l cợ ớ ệ ồ ủ ộ ồ ườ ệ ế ộ ơ ể ụ
bát, t kh c ng i ta th y g n gũi - l c bát s rung lên cái s i t lòng chung c a nh ngự ắ ườ ấ ầ ụ ẽ ợ ơ ủ ữ
t m lòng Vi t. T H u tìm v l c bát khá s m Tr c khi vi t Vi t B c, ông đã có nhi uấ ệ ố ữ ề ụ ớ ướ ế ệ ắ ề
thành t u v l c bát. Nh ng có l "Vi t B c" là bài th l c bát hay nh t c a T H u,ự ề ụ ư ẽ ệ ắ ơ ụ ấ ủ ố ữ
trong đó âm đi u l c bát đà nhu n nhuy n, tinh di u, đn m c m u m c:ệ ụ ầ ễ ệ ế ứ ẫ ự
Mình v r ng núi nh aiề ừ ớ
Trám bùi đ r ng măng mai đ giàể ụ ể
Mình đi có nh nh ng nhàớ ữ
H t hiu lau xám đm đà lòng sonắ ậ
Nh sao ti ng mõ r ng chi uớ ế ừ ề
Chày đêm n n c i đu đu su i xa.ệ ố ề ề ố
Nh gì nh nh ng i yêuớ ư ớ ườ
Trăng lên đu núi n ng chi u l ng n ng.ầ ắ ề ư ươ
Nh ng câu th l c bát y có th x p bên c nh nh ng câu ca dao dân gian, nh ng câu l cữ ơ ụ ấ ế ế ạ ữ ữ ụ
bát c đi n hay nh t c a ta. Ti ng Vi t trong nh ng câu y th t bình d mà đm th m,ổ ể ấ ủ ế ệ ữ ấ ậ ị ằ ắ
th t trong tr o mà sâu l ng b i th quy n th t ch t v i nh ng ti t t u co du i m m m iậ ẻ ắ ở ơ ệ ậ ặ ớ ữ ế ấ ỗ ề ạ
r t lên nh nh ng n t nh c, nh ng giai đi u b ng ngôn tấ ư ữ ố ạ ữ ệ ằ ừ
Nh ng nói đn "Vi t B c" có l cái gây n t ng đm nh t trong ng i đc là cái c uư ế ệ ắ ẽ ấ ượ ậ ấ ườ ọ ấ
trúc đc đáo c a nó. T H u đã tái hi n m t b c tranh hoành tráng tr i ra trong m t th iộ ủ ố ữ ệ ộ ứ ả ộ ờ
gian dài t i m i lăm năm (Nh khi kháng Nh t thu còn Vi t Minh) bao quát m t khôngớ ườ ớ ậ ở ệ ộ
gian r ng, bao quát toàn b Vi t B c (T "Mái đình H ng Thái cây đa Tân Trào" đnộ ộ ệ ắ ừ ồ ế
"Nh t Cao L ng nh sang Nh Hà"). Bài th mu n có xu h ng tr thành di n ca l chớ ừ ạ ớ ị ơ ố ướ ở ễ ị
s (ki u nh "Ba m i năm đi ta có Đng" sau này!) Nh ng s dĩ nó không là di n caử ể ư ươ ờ ả ư ở ễ
h n, b i vì thi sĩ đã tìm đn m t k t c u truy n th ng c a l i Hát giao duyên. C bài thẳ ở ế ộ ế ấ ề ố ủ ố ả ơ
dài nh m t cu c hát đi đáp nam n . T a nh nh ng khúc tr tình trong "Giã b n" hayư ộ ộ ố ữ ự ư ữ ữ ạ
"Ti n d n ng i yêu". C bài th dài ch y u là l i c a hai nhân v t. Ng i l i r ngễ ặ ườ ả ơ ủ ế ờ ủ ậ ườ ở ạ ừ
núi chi n khu là cô gái Vi t B c, ng i v xuôi là anh cán b cách m ng. T a nh li nế ệ ắ ườ ề ộ ạ ự ư ề
ch - li n anh" trong hát Quan h . Cu c chia tay l n c a cán b Đng và Chính ph khángị ề ọ ộ ớ ủ ộ ả ủ
chi n v i Vi t B c đc thu vào cu c chia tay c a m t đôi trai gái. Nói khác h n, tác giế ớ ệ ắ ượ ộ ủ ộ ơ ả
đã ch n tình yêu c a đôi trai gái làm m t góc nhìn đ bao quát toàn c nh Vi t B c, v iọ ủ ộ ể ả ệ ắ ớ
"M i lăm năm y thi t tha m n n ng". Chuy n chúng đã hoá thành chuy n riêng,ườ ấ ế ặ ồ ệ ệ
chuy n cách m ng c a dân t c Đt n c tr thành chuy n tình yêu c a l a đôi.ệ ạ ủ ộ ấ ướ ở ệ ủ ứ
M t s ki n chính tr đã chuy n hoá thành th ca theo cách Tâm tình hoá chính là m t đcộ ự ệ ị ể ơ ộ ặ
tr ng c a l i th tr tình - chính tr c a T H u. Vi c "d i đô" (Vi t B c là th đô khángư ủ ố ơ ữ ị ủ ố ữ ệ ờ ệ ắ ủ
chi n – T H u g i là "Th đô gió ngàn") đã thành câu chuy n ân tình chung thu c aế ố ữ ọ ủ ệ ỷ ủ
ng i cách m ng v i r ng núi chi n khu, v i đng bào, v i quá kh , v i chính mình...ườ ạ ớ ừ ế ớ ồ ớ ứ ớ
Đôi trai gái x ng hô theo l i r t dân gian: Ta – mình. M i băn khoăn l n nh t c a ta vàư ố ấ ố ớ ấ ủ
mình trong cu c chia tay giã b n là ân tình - chung thu :ộ ạ ỷ
Mình v thành th xa xôiề ị
Nhà cao còn nh núi đi n a chăng?ớ ồ ữ
Ph cao còn nh b n làngố ớ ả
Sáng đèn còn nh m nh trăng gi a r ngớ ả ữ ừ
"Mình v mình có nh ta" đã là chuy n chung thu ! Nh ng "Minh đi mình có nh mình"ề ớ ệ ỷ ư ớ
thì ân tình thu chung đã đc đy t i m t m c th t sâu. Mình đi kh i Vi t B c là điỷ ượ ẩ ớ ộ ứ ậ ỏ ệ ắ
kh i th i gian kh , n i gian kh . có th mình quên ta. phu ta Nh ng mình có nh chínhỏ ờ ổ ơ ổ ể ư ớ
mình chăng, Có ph chính mình đc chăng? B i quên ta cũng là quên chính mình đó.ụ ượ ở
Nh ng câu h i thâm thúy ân tình nh v y đã giúp T H u dân gian hóa, truy n th ng hoáữ ỏ ư ậ ố ữ ề ố
m t v n đ c a cách m ng, v n đ c a hôm nay. Ng i con trai cũng tr l i, cũng ghiộ ấ ề ủ ạ ấ ề ủ ườ ả ờ
lòng t c d v i m t tinh th n nh th :ạ ạ ớ ộ ầ ư ế
Ta v mình có nh taề ớ
Ta v ta nh nh ng hoa cùng ng iề ớ ữ ườ
Nhà cao ch ng khu t non xanhẳ ấ
Ph đông càng gi c chân nhanh b c đngố ụ ướ ườ
Mình đi mình l i nh mìnhạ ớ
Ngu n bao nhiêu n c nghĩa tình b y nhiêuồ ướ ấ
K t c u đi đáp hoà v i l i th l c bát giàu ch t dân gian nh th đã làm cho bài Vi tế ấ ố ớ ờ ơ ụ ấ ư ể ệ
B c c a T H u cò cái dáng d p c a m t bài hát giao duyên bác h c đc vi t theo l iắ ủ ố ữ ấ ủ ộ ọ ượ ế ố
dân gian. Nó làm cho bài th g n gũi v i tâm h n qu n chúng và d dàng gia nh p vàoơ ầ ớ ồ ầ ễ ậ
m ch Văn hoá dân gian, tr thành nh ng bài hát ru. Th m chí có th trình bày bài th theoạ ở ữ ậ ể ơ
l i di n x ng dân gian r t phù h p.ố ễ ướ ấ ợ
Có l cũng c n ph i nói thêm v phong v c đi n c a nó. Đây là m t nét truy n th ngẽ ầ ả ề ị ổ ể ủ ộ ề ố
khác c a th T H u. Trong bài "Kính g i c Nguy n Du", chúng ta th y không khí l củ ơ ố ữ ử ụ ễ ấ ụ
bát th t trang tr ng. Thi sĩ đã dùng nh ng thi li u c a "Truy n Ki u" đ tâm tình v i tácậ ọ ữ ệ ủ ệ ề ể ớ
gi "Truy n Ki u". Ông cũng dùng hình th c l y Ki u, t p Ki u đ làm cho bài th cóả ệ ề ứ ẩ ề ậ ề ể ơ
phong v c đi n. Còn đây không th . Chúng ta đã th y k t c u tr tình c a bài th ,ị ổ ể ở ế ấ ế ấ ữ ủ ơ
gi ng đi u t bình c a bài th có ph n nghiêng v dân gian. Còn bút pháp t o hình nhi uọ ệ ứ ủ ơ ầ ề ạ ề
ch nghiêng h n v c đi n. Câu l c bát nh ng ch y th ng ch t ch không l ng,ỗ ẳ ề ổ ể ụ ở ữ ỗ ấ ườ ặ ứ ỏ
ch "đúc” nhi u, ch "n c” ít. Hình th c ti u đi đc s d ng r t dày và bi n hoáữ ề ữ ướ ứ ể ố ượ ử ụ ấ ế
nh p nhàng. Nh ng có l đáng nói h n v n là l i v thiên nhiên trong các câu l c bát y.ị ư ẽ ơ ẫ ố ẽ ụ ấ
Nói riêng đo n "Hoa cùng ng i", có th th y ngay, thi sĩ t o hình theo l i xây d ng bạ ườ ể ấ ạ ố ự ộ
tranh tr tình - m t hình th c r t ph bi n c a ngh thu t c đi n Hoa và ng i Vi từ ộ ứ ấ ổ ế ủ ệ ậ ổ ể ườ ệ
B c c đng hi n, m i dáng ng i là m t dáng hoa. Hoa và ng i soi chi u nhau, tônắ ứ ồ ệ ỗ ườ ộ ườ ế
vinh l n nhau. B n b c tranh d ng nh đã tái hi n tr n v n đy đ v nh p văn hànhẫ ố ứ ườ ư ệ ọ ẹ ầ ủ ề ị
luân chuy n c a thiên nhiên và con ng i Vi t B c:ể ủ ườ ệ ắ
Ta v mình có nh taề ớ
Ta v , ta nh nh ng hoa cùng ng iề ớ ữ ườ
R ng xanh hoa chu i đ t iừ ố ỏ ươ
Đèo cao n ng ánh dao gài th t l ngắ ắ ư
Ngày xuân m n tr ng r ngơ ở ắ ừ
Nh ng i đan nón chu t t ng s i giangớ ườ ố ừ ợ
Ve kêu r ng phách đ vàngừ ổ
Nh cô em gái hái măng m t mìnhớ ộ
R ng thu trăng r i hòa bìnhừ ọ
Nh ai ti ng hát ân tình thu chungớ ế ỷ
Còn có th phân tích bài th nh ng ph ng di n khác nh các th pháp ngh thu t, l iể ơ ở ữ ươ ệ ư ủ ệ ậ ố
s d ng ngôn ng g n gũi v i qu n chúng, phát huy đc v đp riêng c a ti ng Vi t...ử ụ ữ ầ ớ ầ ượ ẻ ẹ ủ ế ệ
Nh ng có l ch c n đi m qua m t vài nét chính y cũng đ th y ngh thu t "Vi t B c"ư ẽ ỉ ầ ể ộ ấ ủ ấ ệ ậ ệ ắ
nghiêng v truy n th ng nh th nào. T H u đã đi trên con đng y b n b su t t khiề ề ố ư ế ố ữ ườ ấ ề ỉ ố ừ
b t đu c m bút cho đn t n bây gi đ kh ng đnh m t phong cách th đc đáo c aắ ầ ầ ế ậ ờ ể ẳ ị ộ ơ ộ ủ
riêng mình.