Đ bài: Phân tích bài th Xúc c nh (Ngóng gió đông) c a Nguy n Đình Chi uề ơ ả ủ ễ ể
Bài làm
Ngay t khi có "ti ng súng Tây" trên đt n c ta, Nguy n Đình Chi u đã gi ng cao lá cừ ế ấ ướ ễ ể ươ ờ
yêu n c ch ng Pháp b ng nh ng tác ph m th ca c a mình. Nam B d n d n n m trongướ ố ằ ữ ẩ ơ ủ ộ ầ ầ ằ
tay gi c b i tri u đình nhà Nguy n hèn nhát. S ng trong vòng kìm k p c a ch đ th cặ ở ề ễ ố ẹ ủ ế ộ ự
dân, t m lòng nhà th kh c kho i đau bu n nh ng v n ngóng trông và hy v ng vào ngàyấ ơ ắ ả ồ ư ẫ ọ
mai, vào m t v n h i m i làm thay đi s n hà. Bài th Xúc c nh là ti ng v ng c a t mộ ậ ộ ớ ổ ơ ơ ả ế ọ ủ ấ
lòng nhà th Nguy n Đình Chi u đi v i đt n c:ơ ễ ể ố ớ ấ ướ
Hoa c ngùi ngùi ngóng gió đôngỏ
Chúa xuân đâu h i có hay không?ỡ
Mây giăng i B c trông tin nh nả ắ ạ
Ngày x non Nam b t ti ng h ng.ế ặ ế ồ
B cõi nay đà chia đt khácờ ấ
N ng m a nay h đi tr i chung.ắ ư ả ộ ờ
Ch ng nào thánh đ ân soi th uừ ế ấ
M t tr n m a nhu n r a núi sông.ộ ậ ư ầ ử
M t tr n m a nhu n r a núi sôngộ ậ ư ầ ử
Bài th làm theo th th t ngôn bát cú, m t th th Đng lu t quen thu c. Đ tài làơ ể ấ ộ ể ơ ườ ậ ộ ề
Ngóng gió đông, trông ngóng gió c a mùa xuân mát lành, nh ng th c ra là kí thác tâmủ ư ự
tr ng và n i khát v ng c a nhà th đi v i v n h i đt n c.ạ ỗ ọ ủ ơ ố ớ ậ ộ ấ ướ
Sáu câu đu (đ, th c, lu n) miêu t c nh ngóng đi gió đông c a đt tr i, cây c màầ ề ự ậ ả ả ợ ủ ấ ờ ỏ
th c ra là đ nói lên tâm tr ng kh c kho i, b c l m t n i bu n da di t v c nh n cự ể ạ ắ ả ộ ộ ộ ỗ ồ ế ề ả ướ
m t, nhà tan:ấ
"Hoa c ngùi ngùi ngóng gió đôngỏ
Chúa xuân đâu h i có hay không?"ỡ
Hai ch "ngùi ngùi" th hi n rõ tâm tr ng bu n bã c a hoa c đang ngóng đi gió xuân.ữ ế ệ ạ ồ ủ ỏ ợ
Ti p theo sau là m t câu h i, nh m t tiêng kêu đau đn, xót xa, làm tăng thêm, tô đmế ộ ỏ ư ộ ớ ậ
thêm tâm tr ng bu n bã, ngóng đi trên.ạ ồ ợ ở
Hai câu đ vi t theo ki u n d . Nói "hoa c " nh ng là đ nói quê h ng, đt n c, sôngề ế ể ẩ ụ ỏ ư ể ươ ấ ướ
núi, cũng là đ nói nhân dân, đt n c. Còn "chúa xuân" thì hàm nghĩa tri u đình, nhà vua,ể ấ ướ ề
cũng có th là nh ng trang anh hùng c u n c. "Chúa xuân" đâu, có nghe không ti ngể ữ ứ ướ ở ế
g i c a non sông, cây c đang "ngùi ngùi" ngóng đi c n gió mùa xuân mát lành? Có m tọ ủ ỏ ợ ơ ộ
cái gì v a thi t tha, v a bu n bã, đn đauừ ế ừ ố ớ
"Mây giăng i B c trông tin nh nả ắ ạ
Ngày x non Nam b t ti ng h ng"ế ặ ế ồ
Hoa c ngùi ngùi ngóng gió đôngỏ
V n theo cách nói n d , nh ng h nh nh "mây giăng i B c", "Ngày x non Nam" là đẫ ẩ ụ ữ ỉ ả ả ắ ế ể
ch tình c nh đt n c tiêu đi u, mù m t vì s ngóng trông vô v ng tin t c c a chúa xuân,ỉ ả ấ ướ ề ị ự ọ ứ ủ
c a gió đông. Ng i x a dùng chim nh n và chim h ng đ đa tin. "Trông tin nh n" màủ ườ ư ạ ồ ể ư ạ
ch ng th y và "b t ti ng h ng" cũng có nghĩa là b t vô âm tín. Hai câu th (th c) thẳ ấ ặ ế ồ ặ ơ ự ể
hi n s chán ngán, trách móc thái đ h h ng, vô trách nhi m c a chúa xuân:ệ ự ộ ờ ữ ệ ủ
"B cõi x a đà chia đt khácờ ư ấ
N ng s ng nay há đi tr i chung"ắ ươ ộ ờ
Hai câu lu n đa ta tr v v i hi n th c đau đn c a đt n c h i đó. L i th có gi ngậ ư ở ề ớ ệ ự ớ ủ ấ ướ ồ ờ ơ ọ
oán trách và căm gi n.ậ
"B cõi x a" v n là giang s n đt n c tr n v n c a ta, sao gi chia cho k khác, ch ngờ ư ố ơ ấ ướ ọ ẹ ủ ờ ẻ ẳ
l có th s ng chung v i quân gi c sao? "Há đi tr i chung" th hi n gi ng đi u b tẽ ể ố ớ ặ ộ ờ ể ệ ọ ệ ấ
bình, thái đ d t khoát, quy t li t v i k thù.ộ ứ ế ệ ớ ẻ
Hai câu k t:ế
"Ch ng nào thánh đ ăn soi th uừ ế ấ
M t tr n m a nhu n r a núi sông".ộ ậ ư ầ ử
N u m đu bài th tác gi dùng ngôn ng n d : “chúa xuân"\ "gió đông" thì đn đâyế ở ầ ơ ả ữ ẩ ụ ế
ông th y c n tr c ti p g i tên đi t ng: đó là "Thánh đ". Bao gi m i xu t hi n v vuaấ ầ ự ế ọ ố ượ ế ờ ớ ấ ệ ị
sáng su t, v hoàng đ anh minh hi u th u dân tình, ra tay c u dân, c u n c, r a nh cố ị ế ể ấ ứ ứ ướ ử ụ
cho non sông này. L i c v ng cũng là l i kêu g i tha thi t xu t phát t lòng th ng dânờ ướ ọ ờ ọ ế ấ ừ ươ
sâu s c c a Nguy n Đình Chi u - hãy "soi th u” tình c nh c a dân, hãy hi u th u lòngắ ủ ễ ể ấ ả ủ ể ấ
dân khát khao mong đi. Bài th k t thúc b ng m t vi n c nh th t h lòng h d . Ng iợ ơ ế ằ ộ ễ ả ậ ả ả ạ ườ
x a th ng nói: " n vua nh m a móc", đây tác gi khao khát m t tr n m a l n t tư ườ ơ ư ư ở ả ộ ậ ư ớ ố
lành đ có th cu n phăng đi t t c b n c p n c và m i rác r i đang làm nh b nể ể ố ấ ả ọ ướ ướ ọ ưở ơ ẩ
n c non này.ướ
Bài th có hai l p nghĩa đan xen nhau, rõ ràng mà sâu kín. B n i d th y c a bài th làơ ớ ề ổ ễ ấ ủ ơ
c nh m t con ng i đang bu n bã, ngóng đi "gió đông", ao c m t "tr n m a nhu n"...ả ộ ườ ồ ợ ướ ộ ậ ư ầ
Nh ng ai đc cũng th y, cái b n i y c chìm đi, đ cho ph n chìm l i hi n lên ngàyư ọ ấ ề ổ ấ ứ ể ầ ạ ệ
m t rõ. Đó là s khao khát, mong đi m t ngày mai t t lành s t i. Càng nghĩ càng th yộ ự ợ ộ ố ẽ ớ ấ
trân tr ng bi t bao t m lòng c a nhà th mù yêu n c Nguy n Đình Chi u.ọ ế ấ ủ ơ ướ ễ ể
