Đ bài: Nhà th Xuân Di u có nh n xét v bài th “Tây Ti n” c a Quang Dũng:ề ơ ệ ậ ề ơ ế ủ
“Đc Tây Ti n, ta có c m h ng nh ng m nh c trong mi ng”. Em hãy ch ngọ ế ả ưở ư ậ ạ ệ ứ
minh nh n đnh trênậ ị
Bài văn m uẫ
Đt n c i! T qu c i! Ba ti ng đó sao nghe thân th ng quá! Đt n c tr ng thànhấ ướ ơ ổ ố ơ ế ươ ấ ướ ưở
t trong nh ng gian kh , hy sinh. Gi t m hôi đm đìa trên g ng m t ng i c m súng.ừ ữ ổ ọ ồ ầ ươ ặ ườ ầ
Gi t n c m t chan hòa trên m t l nhòa ng i quê nhà m i m t ngóng v ng tin ch ng,ọ ướ ắ ắ ệ ườ ỏ ắ ọ ồ
tin con. “B n ngàn năm Đt N c” c a tôi, đã bao ng i đã t ng hiên ngang tr c quânố ấ ướ ủ ườ ừ ướ
thù, đã t ng ngã xu ng trong t th đng hoàng, đĩnh đc c a ng i lính V qu c.ừ ố ư ế ườ ạ ủ ườ ệ ố
Trong tr i nghi m văn h c song hành cùng m t ph n ba cu c đi, hình t ng ng i línhả ệ ọ ộ ầ ộ ờ ượ ườ
Tây Ti n trong bài th “Tây Ti n” c a Quang Dũng đã đ l i trong lòng tôi nh ng d u nế ơ ế ủ ể ạ ữ ấ ấ
khó phai m đ r i m i l n đc l i, tôi l i kh th t lên: “Đt n c i” – đt n c c aờ ể ồ ỗ ầ ọ ạ ạ ẽ ố ấ ướ ơ ấ ướ ủ
nh ng con ng i kiên trung, hào hùng không bao gi bi t cúi đu ch u khu t. “Tây Ti n”ữ ườ ờ ế ầ ị ấ ế
đi sâu vào lòng ng i h n b y m i năm ch ng bao gi v i nh t m t ph n nh ch tườ ơ ả ươ ẳ ờ ơ ạ ộ ầ ờ ấ
nh c trong th mà Quang Dũng khéo léo gieo vào. Nhà th Xuân Di u đã t ng nh n xét:ạ ơ ơ ệ ừ ậ
“Đc Tây Ti n, ta có c m t ng nh ng m nh c trong mi ng”. Nh c đi u d ng nhọ ế ả ưở ư ậ ạ ệ ạ ệ ườ ư
bàng b t kh p bài th , nh t là nh ng đo n th tái hi n khung c nh thiên nhiên núi r ngạ ắ ơ ấ ữ ạ ơ ệ ả ừ
Tây B c v a d d i, v a thi v , nên th , th p thoáng đng sau là bóng dáng con ng i âmắ ừ ữ ộ ừ ị ơ ấ ằ ườ
th m d ng xây T qu c. ầ ự ổ ố
Trong văn ch ng, m i nhà văn, nhà th đu ph i trăn tr , n l c tìm ra m t “ch t gi ngươ ỗ ơ ề ả ở ỗ ự ộ ấ ọ
riêng” cho mình đ không tr n l n v i b t kì gi ng đi u c a m t tác gi nào khác trênể ộ ẫ ớ ấ ọ ệ ủ ộ ả
văn đàn. m i tác ph m văn ch ng, gi ng đi u chính là: “m t hi n t ng ngh thu tỞ ỗ ẩ ươ ọ ệ ộ ệ ượ ệ ậ
toát ra t b n thân tác ph m và mang m t n i hàm t t ng th m mĩ” (Tr n Đình S ).ừ ả ẩ ộ ộ ư ưở ẩ ầ ử
Gi ng đi u ngh thu t b chi ph i t r t nhi u y u t : c m h ng sáng tác, cái nhìn hi nọ ệ ệ ậ ị ố ừ ấ ề ế ố ả ứ ệ
t ng, t t ng tình c m c a tác gi đi v i s v t, con ng i, phong c nh,… Gi ngượ ư ưở ả ủ ả ố ớ ự ậ ườ ả ọ
đi u y đc c th hóa qua t ng , l i văn, ng đi u và các th pháp ngh thu t trongệ ấ ượ ụ ể ừ ữ ờ ữ ệ ủ ệ ậ
tác ph m, đ qua đó b c l thái đ, tình c m, l p tr ng, t t ng đo c a nhà văn điẩ ể ộ ộ ộ ả ậ ườ ư ưở ạ ủ ố
v i các hi n t ng đc miêu t . M i tác ph m văn ch ng đu có gi ng đi u, s c tháiớ ệ ượ ượ ả ỗ ẩ ươ ề ọ ệ ắ
riêng. S c thái gi ng đi u tr thành ph ng ti n chuy n t i b c tranh hi n th c vào trongắ ọ ệ ở ươ ệ ể ả ứ ệ ự
tác ph m, đng th i chuy n t i n i dung t t ng, tình c m c a nhà th đn v i ng iẩ ồ ờ ể ả ộ ư ưở ả ủ ơ ế ớ ườ
đc, th hi n thái đ c a thi sĩ tr c cu c s ng. Đó là “nh c” trong nh n đnh Xuânọ ể ệ ộ ủ ướ ộ ố ạ ậ ị
Di u, nh ng giai đi u khi hùng tráng, khi m m m i… khi n bài th tr nên phong phú vàệ ữ ệ ề ạ ế ơ ở
riêng bi t không l n l n v i nh ng thi ph m cùng th i khi vi t v đ tài ng i lính. ệ ẫ ộ ớ ữ ẩ ờ ế ề ề ườ
“Tây Ti n” – thi ph m xu t s c cho đi th Quang Dũng, bài th đc vi t năm 1948 khiế ẩ ấ ắ ờ ơ ơ ượ ế
Quang Dũng đã r i xa đoàn quân Tây Ti n, dòng h i t ng đa Quang Dũng tr v v iờ ế ồ ưở ư ở ề ớ
nh ng kí c xa x a: v nh ng cung đng chi n đu, v đng đi c a mình… m i kí cữ ứ ư ề ữ ườ ế ấ ề ồ ộ ủ ỗ ứ
là m t m ng màu khác nhau góp ph n làm nên muôn m t s c thái c a bài th “Tây Ti n”.ộ ả ầ ặ ắ ủ ơ ế
R i xa đoàn quân Tây Ti n, xa núi r ng Tây B c, xa dòng sông Mã thân th ng, ng iờ ế ừ ắ ươ ườ
lính năm x a làm sao quên đc m t Tây B c d d i, bí n, đe d a tính m ng con ng i.ư ượ ộ ắ ữ ộ ẩ ọ ạ ườ
V hoang dã, kh c nghi t đc Quang Dũng tái hi n qua hai câu th :ẻ ắ ệ ượ ệ ơ
Chi u chi u oai linh thác g m thétề ề ầ
Đêm đêm M ng H ch c p trêu ng iườ ị ọ ườ
Cái hay c a Quang Dũng là đã m ra đc hai chi u không gian và th i gian đ g i l iủ ở ượ ề ờ ể ợ ạ
b c tranh núi r ng Tây B c. nh ng dòng th tr c đó, ng i lính Tây Ti n đc đtứ ừ ắ Ở ữ ơ ướ ườ ế ượ ặ
trong mi n không gian hoang vu, núi cao d c th m “Ngàn th c lên cao ngàn th cề ố ẳ ướ ướ
xu ng”, ng i lính m t nhoài khi hành quân trên cung đng mà m t bên là vách đá cheoố ườ ệ ườ ộ
leo, m t bên là v c th m sâu hun hút, mây m che c chóp núi đnh đi, che l p dángộ ự ẳ ờ ả ỉ ồ ấ
ng i đi trong m m t. Đn đây, thiên nhiên Tây B c l i đc m ra theo chi u th i gian:ườ ờ ị ế ắ ạ ượ ở ề ờ
“Chi u chi u”, “Đêm đêm”. Ta t h i t i sao Quang Dũng l i không ch n m c th i gianề ề ự ỏ ạ ạ ọ ố ờ
nào khác mà ch n bu i chi u tà và đêm t i đ miêu t khung c nh núi r ng? B i ch cóọ ổ ề ố ể ả ả ừ ở ỉ
“Chi u chi u” và “Đêm đêm” m i th y đc h t cái uy l c c a núi r ng. Tây B c làề ề ớ ấ ượ ế ự ủ ừ ắ
ch n non ngàn, r ng thiêng, vùng lam s n ch ng khí nghìn trùng n ch a nhi u đi u bíố ừ ơ ướ ẩ ứ ề ề
n mà con ng i khó lòng khám phá đc h t. n i này th i ti t th t th ng, nh ngẩ ườ ượ ế Ở ơ ờ ế ấ ườ ữ
c n thác lũ m a ngu n th ng đ m m vào m i bu i chi u xám x t. Bi n pháp nhânơ ư ồ ườ ổ ầ ầ ỗ ổ ề ị ệ
hóa “thác g m thét” nh m ch cái “oai linh” c a thiên nhiên. C nh t ng y th t ghê r n,ầ ằ ỉ ủ ả ượ ấ ậ ợ
t ng nh thác lũ có th cu n nhà c a b n làng đi b t c lúc nào. Ta t ng đâu Tây B cưở ư ể ố ử ả ấ ứ ưở ắ
là ch n núi non ít ch u nh ng c n lũ quét nh d i đt ven bi n mi n Trung hay đng b ngố ị ữ ơ ư ả ấ ể ề ồ ằ
Nam B . Nh ng không, n c lũ Tây B c m i th t đáng s b i nó đ t trên thác caoộ ư ướ ắ ớ ậ ợ ở ổ ừ
xu ng d c m m, cu n trôi m i th . Dòng th kh c h a s kh c nghi t c a thiên nhiên,ố ố ầ ầ ố ọ ứ ơ ắ ọ ự ắ ệ ủ
m t Tây B c v i thiên tai b t ng đe d a tính m ng đng bào và đoàn quân Tây Ti nộ ắ ớ ấ ờ ọ ạ ồ ế
trong chi u hành quân v t v . Và “Đêm đêm”, đâu đó trong r ng M ng H ch l i văngề ấ ả ừ ườ ị ạ
v ng thanh âm rùng r n c a c p g m. Ti ng “c p trêu ng i” nghe th t xa xót trong lòng.ẳ ợ ủ ọ ầ ế ọ ườ ậ
Ng i đng bào ph i s ng trong th p th m lo âu. Thú d là n i lo l ng c a con ng iườ ồ ả ố ấ ỏ ữ ỗ ắ ủ ườ
n i đây, r ng hoang Tây B c n i hùm thiêng ng tr bi t m t lúc nào s c p đi tínhơ ừ ắ ơ ự ị ế ộ ẽ ướ
m ng con ng i? T đây, ng i đc nh n ra m t hành trình Tây Ti n th t v t v , gianạ ườ ừ ườ ọ ậ ộ ế ậ ấ ả
nan, v t ki t s c ng i trai tr đ r i nhi u ng i ng m ngùi “b quên đi” cái tu iắ ệ ứ ườ ẻ ể ồ ề ườ ậ ỏ ờ ở ổ
thanh xuân.
V n là m a ngu n n c lũ đó thôi, nh ng đn đo n th sau thiên nhiên Tây B c l iẫ ư ồ ướ ư ế ạ ơ ắ ạ
khoác lên m t nét hoàn toàn m i. Tr c m t ng i lính, c nh v t Tây B c êm d u, lãngộ ớ ướ ắ ườ ả ậ ắ ị
m n, thi v đn di u k . Quang Dũng ch g i ch không t , qua vài nét đn s mà ghi l iạ ị ế ệ ỳ ỉ ợ ứ ả ơ ơ ạ
đc linh h n c a c nh Châu M c chi u s ng giăng. Sông n c Tây B c không gi ngượ ồ ủ ả ộ ề ươ ướ ắ ố
nh sông n c mi t C u Long xa xôi, ch t th ch y tràn ng m và t ng dòng sông ng nư ướ ệ ử ấ ơ ả ấ ừ ọ
c :ỏ
Ng i đi Châu M c chi u s ng yườ ộ ề ươ ấ
Có th y h n lau n o b n bấ ồ ẻ ế ờ
Có nh dáng ng i trên đc m cớ ườ ộ ộ
Trôi dòng n c lũ hoa đong đaướ ư
Ai đi qua Châu M c chi u s ng m i th y h t s quy n rũ, g i c m c a thiên nhiên n iộ ề ươ ớ ấ ế ự ế ợ ả ủ ơ
này. Đi v i ng i lính, c nh và ng i s n c c đã đ l i n t ng khó phai m . B nố ớ ườ ả ườ ơ ướ ể ạ ấ ượ ờ ả
làng s ng giăng m m t, không gian n a th c n a h o, m màng. Đi p khúc: “Cóươ ờ ị ử ự ử ư ả ơ ệ
th y”, “Có nh ” v a đ h i chính lòng mình, v a là cái c đ kh i nh c nh ng hình nhấ ớ ừ ể ỏ ừ ớ ể ơ ắ ữ ả
đp. Đng sau m i “Có th y”, “Có nh ” y chính là m t nét phác h a không gian thiênẹ ằ ỗ ấ ớ ấ ộ ọ
nhiên d a vào nh ng gì “th y” và “nh ” còn sót l i trong dòng h i c xuôi ch y. V Châuự ữ ấ ớ ạ ồ ứ ả ề
M c, ng i lính “th y” c lau ph ph t, b n b l ng l chìm trong s ng chi u. Dòngộ ườ ấ ỏ ơ ấ ế ờ ặ ẽ ươ ề
sông hi n hòa ch y ngang qua núi r ng v đâu ch ng bi t. Ng i lính Tây Ti n “nh ”ề ả ừ ề ẳ ế ườ ế ớ
bóng dáng ng i thi u n Tây B c yêu ki u, th t tha trên chi c thuy n “đc m c”.ườ ế ữ ắ ề ướ ế ề ộ ộ
Hình nh con ng i hi n lên tùy m m m i, d u dàng nh ng kh e kho n bi t bao, đôi bànả ườ ệ ề ạ ị ư ỏ ắ ế
tay chèo ch ng con thuy n xuôi ng c trên dòng sông yên . C nh v t và con ng i hàiố ề ượ ả ả ậ ườ
hòa, xen l n vào nhau. Con ng i tuy bé nh so v i sông n c, mây tr i nh ng con ng iẫ ườ ỏ ớ ướ ờ ư ườ
chính là nhân v t trung tâm c a b c tranh chi u s ng Châu M c. ậ ủ ứ ề ươ ộ
C nh Châu M c đp trong t ng đng nét, ng i Tây B c duyên dáng, h n h u, chânả ộ ẹ ừ ườ ườ ắ ồ ậ
tình. Ngay c dòng n c lũ cũng hi n lên th t thi v , lãng m n bi t ch ng nào: “Trôi dòngả ướ ệ ậ ị ạ ế ừ
n c lũ hoa đong đa”. B ng đôi m t đa tình c a nh ng ng i lính tr trung sôi n i, cánhướ ư ằ ắ ủ ữ ườ ẻ ổ
hoa trôi b ng b nh trên dòng n c lũ trông th t th m ng, không gi ng cái l n đi ngangồ ề ướ ậ ơ ộ ố ầ
qua thác gh nh oai, nghe ti ng “thác g m thét” mà b n ch n trong d . Ch m y nét v v iề ế ầ ồ ồ ạ ỉ ấ ẽ ờ
mà b c tranh th đang hi n ra tr c m t ng i đc. Đó cũng là nh ng hình nh kh cứ ơ ệ ướ ắ ườ ọ ữ ả ắ
đm vào tâm trí ng i lính Tây Ti n, trong lòng Quang Dũng d u xa r i m t th i Tâyậ ườ ế ẫ ờ ộ ờ
Ti n l a máu hào hùng cũng ch ng th nào quên đc n i đây.ế ử ẳ ể ượ ơ
Cùng là thiên nhiên núi r ng Tây B c, song m i đo n th là m t nét v khác nhau. M từ ắ ỗ ạ ơ ộ ẽ ộ
bên là Tây B c d d i, hi m tr , oai linh r ng núi và s kh c nghi t c a khí h u s nắ ữ ộ ể ở ừ ự ắ ệ ủ ậ ơ
c c đe d a tính m ng con ng i, tr thành n i ám nh trong lòng ng i chi n đu. M tướ ọ ạ ườ ở ỗ ả ườ ế ấ ộ
bên là Tây B c th m ng, h u tình, c nh v t đp trong t ng đng nét, con ng i tr mắ ơ ộ ữ ả ậ ẹ ừ ườ ườ ầ
m c gi a b c tranh th . C m h ng lãng m n đã giúp Quang Dũng nh n ra trong gian lao,ặ ữ ứ ơ ả ứ ạ ậ
v t v ng i lính Tây Ti n v n m r ng tâm h n nhìn cu c đi góc đ tuy t mĩ, m ngấ ả ườ ế ẫ ở ộ ồ ộ ờ ở ộ ệ ộ
m . Có m t b n tình ca Tây B c nào đó len l i trong t ng dòng th , con ch . B n tr ngơ ộ ả ắ ỏ ừ ơ ữ ả ườ
ca c a thác lũ. Ti ng c p g m hung d , ti ng hú c a r ng thiêng. m thanh dòng n củ ế ọ ầ ữ ế ủ ừ ướ
ch y róc rách có bông hoa đong đa làm duyên. Hai đo n th là minh ch ng hùng h n choả ư ạ ơ ứ ồ
ch t nh c trong th Quang Dũng. Qu th t, “Đc Tây Ti n, ta c m t ng nh ng mấ ạ ơ ả ậ ọ ế ả ưở ư ậ
nh c trong mi ng”. Th giàu ch t nh c, ch t h a là phong cách c a Quang Dũng khôngạ ệ ơ ấ ạ ấ ọ ủ
l n l n vào ai. Nhà th Hoàng C m t ng cho r ng: “Nh c là c xe ch h n thi ph m”.ẫ ộ ơ ầ ừ ằ ạ ỗ ở ồ ẩ
Chính vì ch t nh c trong th đã giúp “Tây Ti n” đi vào lòng ng i đc bao th h , đ r iấ ạ ơ ế ườ ọ ế ệ ể ồ
m i l n đc l i, cái ch t nh c y l i vang ra c ng h ng cùng ti ng nói tâm h n khi nỗ ầ ọ ạ ấ ạ ấ ạ ộ ưở ế ồ ế
l i th đng mãi trong tâm trí.ờ ơ ọ
Xin hát v Ng i đt n c iề ườ ấ ướ ơ
Xin hát v M T qu c i…ề ẹ ổ ố ơ
Xin c m n nh ng ng i đã không ti c máu x ng đ đt n c tôi đc thanh bình,ả ơ ữ ườ ế ươ ể ấ ướ ượ
đng bào tôi đc no m. Xin c m n ng i lính năm nào tay súng v ng vàng, m t tr ngồ ượ ấ ả ơ ườ ữ ắ ừ
tr ng h ng v phía quân thù mà lòng m v m t ngày mai t i sáng. Xin tri ân nh ngừ ướ ề ơ ề ộ ươ ữ
ng i bà, nh ng ng i m , nh ng ng i dân tình nghĩa nu t n c m t vào tim đ ch ng,ườ ữ ườ ẹ ữ ườ ố ướ ắ ể ồ
đ con ra đi đánh gi c đu i thù. Th h tôi đã th a h ng t đt n c và nh ng ng i điể ặ ổ ế ệ ừ ưở ừ ấ ướ ữ ườ
tr c r t nhi u. Trong b i c nh ngày nay, tr c nguy c xâm lăng c a th l c bên ngoài,ướ ấ ề ố ả ướ ơ ủ ế ự
chúng tôi luôn trăn tr làm th nào đ tr n v n b n ph n, th c hi n s m nh c a côngở ế ể ọ ẹ ổ ậ ự ệ ứ ệ ủ
dân Vi t Nam đi v i hình hài T qu c. D u ch a làm đc gì vĩ đi cho T qu c máuệ ố ớ ổ ố ẫ ư ượ ạ ổ ố
x ng nh ng tôi bi t r ng ch khi nào con ng i có trách nhi m v i non sông, v i dân t cươ ư ế ằ ỉ ườ ệ ớ ớ ộ
thì khi đó con ng i m i tr ng thành, nh t đnh s tr thành ng i công dân có ích. “Tâyườ ớ ưở ấ ị ẽ ở ườ
Ti n” – bài th đã giúp th h tôi nhìn nh n l i l ch s hào hùng c a dân t c, t o nênế ơ ế ệ ậ ạ ị ử ủ ộ ạ
ngu n s c m nh to l n đ chúng tôi s ng t t h n, b n lĩnh h n.ồ ứ ạ ớ ể ố ố ơ ả ơ