Đ bài: Câu th "Cha m th ng nhau b ng g ng cay mu i m n" có nét t ngề ơ ẹ ươ ằ ừ ố ặ ươ
đng v i nh ng l i ca dao nào? Phân tích ng n g n ý nghĩa câu th này trong s điồ ớ ữ ờ ắ ọ ơ ự ố
chi u, so sánh v i nh ng bài ca dao mà anh (ch ) đã liên t ngế ớ ữ ị ưở
Bài làm
Đo n trích “Đt n c” n m trong tr ng ca “M t đng khát v ng” - Nguy n Khoaạ ấ ướ ằ ườ ặ ườ ọ ễ
Đi m là m t đo n trích hay và đc đáo v i hình t ng “đt n c c a nhân dân”. Có thề ộ ạ ộ ớ ượ ấ ướ ủ ể
nói m t trong nh ng thành công c a đo n trích đó là vi c xây d ng nên đt n c tộ ữ ủ ạ ệ ự ấ ướ ừ
nh ng ch t li u dân gian g n gũi và quen thu c. Đc bài th th y th p thoáng trong đóữ ế ệ ầ ộ ọ ơ ấ ấ
bóng dáng c a nh ng câu ca dao yêu th ng tình nghĩa t ngàn đi nay: “Cha m th ngủ ữ ươ ừ ờ ẹ ươ
nhau b ng g ng cay mu i m n”.ằ ừ ố ặ
Ra đi trong th i kì ch ng Mĩ, “M t đng khát v ng” là b n tr ng ca vi t v s th cờ ờ ố ặ ườ ọ ả ườ ế ề ự ứ
t nh c a tu i tr các thành th vùng t m chi m mi n Nam, nh n rõ b m t xâm l c c aỉ ủ ổ ẻ ị ạ ế ề ậ ộ ặ ượ ủ
đ qu c, h ng v nhân dân, đt n c, ý th c đc s m nh c a th h mình, đng d yế ố ướ ề ấ ướ ứ ượ ứ ệ ủ ế ệ ứ ậ
xu ng đng đu tranh hòa nh p vào cu c chi n đu c a toàn dân t c... “Đt n c” đcồ ườ ấ ị ộ ế ấ ủ ộ ấ ướ ượ
trích t ph n đu ch ng V c a tr ng ca, là bài hát ng i ca T qu c Vi t Nam giàu đpừ ầ ầ ươ ủ ườ ợ ổ ố ệ ẹ
trong đó hình t ng đt n c đc khai thác t góc nhìn văn hóa dân t c, t p trung kh ngượ ấ ướ ượ ừ ộ ậ ẳ
đnh t t ng đt n c c a nhân dân. Câu th “Cha m th ng nhau b ng g ng cayị ư ưở ấ ướ ủ ơ ẹ ươ ằ ừ
mu i m n” n m trong tr ng liên t ng v nh ng y u t t o nên đt n c. T t c đuố ặ ằ ườ ưở ề ữ ế ố ạ ấ ướ ấ ả ề
th t g n gũi và thân th ng.ậ ầ ươ
“Đt n c có trong nh ng cái “ngày x a ngày x a...” m th ng hay kấ ướ ữ ử ư ẹ ườ ể
Đt n c b t đu v i mi ng tr u bay gi bà ănấ ướ ắ ầ ớ ế ầ ờ
Đt n c l n lên khi dân mình bi t tr ng tre mà đánh gi cấ ướ ớ ế ồ ặ
Tóc m thì b i sau đuẹ ớ ầ
Cha m th ng nhau b ng g ng cay mu i m nẹ ươ ằ ừ ố ặ
Cái kèo cái c t thành tênộ
H t g o ph i m t n ng hai s ng xay, giã, gi n, sàngạ ạ ả ộ ắ ươ ầ
Đt n c có t ngày đó”ấ ướ ừ
Làm nên đt n c này là truy n th ng yêu n c, là n n văn hóa riêng, là nh ng tình c mấ ướ ề ố ướ ề ữ ả
con ng i th y chung son s t. Tình c m “th ng nhau b ng g ng cay mu i m n” y đâuườ ủ ắ ả ươ ằ ừ ố ặ ấ
ch là c a riêng cha m , đó còn là tình yêu th ng nói chung c a t t c nh ng con ng iỉ ủ ẹ ươ ủ ấ ả ữ ườ
đang s ng chung trong m t m nh đt thân th ng đc g i tên là “Đt n c”. Nó g i taố ộ ả ấ ươ ượ ọ ấ ướ ợ
nh đn nh ng bài ca dao nghĩa tình thân quen t ngàn x a:ớ ế ữ ừ ư
“Tay nâng chén mu i đĩa g ngố ừ
G ng cay mu i m n xin đng quên nhau”ừ ố ặ ừ
“R nhau xu ng b mò cuaủ ố ể
Đem v n u qu m chua trên r ngề ấ ả ơ ừ
Em i chua ng t đã t ngơ ọ ừ
G ng cay mu i m n xin đng quên nhau”ừ ố ặ ừ
Hay:
“Mu i ba năm mu i đang còn m nố ố ặ
G ng chín tháng g ng hãy còn cayừ ừ
Đôi ta nghĩa n ng tình dàyặ
Có xa nhau cũng ph i ba v n sáu ngàn ngày m i xa”ả ạ ớ
Ca dao, dân ca là ngu n s a nuôi d ng tinh th n con ng i Vi t Nam t bao đi nay.ồ ữ ưỡ ầ ườ ệ ự ờ
Tình c m yêu th ng, tình nghĩa c a con ng i trong ca dao là th tình c m cao đp b tả ươ ủ ườ ứ ả ẹ ắ
ngu n t nh ng gì g n gũi nh t. Chính vì l đó mà ca dao t lâu đã tr thành ngu n c mồ ừ ữ ầ ấ ẽ ừ ở ồ ả
h ng, ch t li u cho ng i ngh sĩ sáng tác. Cùng v i đo n trích “Đt n c”, hình nhứ ấ ệ ườ ệ ớ ạ ấ ướ ả
“Cha m th ng nhau b ng g ng cay mu i m n” trong th c a Nguy n Khoa Đi m làẹ ươ ằ ừ ố ặ ơ ủ ễ ề
m t trong nh ng ví d tiêu bi u.ộ ữ ụ ể
G ng và mu i là nh ng hình nh th ng b t g p trong ca dao. Ng i x a đã d a vàoừ ố ữ ả ườ ắ ặ ườ ư ự
nh ng đc tính t nhiên c a chúng đ di n t tình nghĩa th y chung son s t c a conữ ặ ự ủ ể ễ ả ủ ắ ủ
ng i. Mu i m n, còn g ng thì th i gian ch làm cho tính ch t c a nó càng thêm đmườ ố ặ ừ ờ ỉ ấ ủ ậ
đc, “g ng càng già càng cay”. Chúng cũng gi ng nh tình c m yêu th ng chân thànhặ ừ ố ư ả ươ
c a con ng i s càng tr nên m n mà, đm th m qua th i gian.ủ ườ ẽ ở ặ ằ ắ ờ
Xây d ng “đt n c c a nhân dân”, Nguy n Khoa Đi m m n chính nh ng hình nh dânự ấ ướ ủ ễ ề ượ ữ ả
gian đ v n d ng vào trong th mình, th hi n m t cách chính xác và đy hình t ng vể ậ ụ ơ ể ệ ộ ầ ượ ề
truy n th ng tình c m t t đp c a ng i dân Vi t Nam. Đó là “g ng cay”, là “Mu iề ố ả ố ẹ ủ ườ ệ ừ ố
m n” b i cha ông ta đã kh ng đnh:ặ ở ẳ ị
“Mu i ba năm mu i đang còn m nố ố ặ
G ng chín tháng g ng hãy còn cay”ừ ừ
Qua đó nói lên l i th h n, ao c:ờ ề ẹ ướ
“Đôi ta nghĩa n ng tình dàyặ
Có xa nhau cũng ph i ba v n sáu ngàn ngày m i xa”ả ạ ớ
“Ba v n sáu ngàn ngày” là th i gian c a m t trăm năm. Nó b t ngu n t khao khát s ngạ ờ ủ ộ ắ ồ ừ ố
h nh phúc cùng nhau đn lúc “Đu b c răng long”, “Bách niên giai lão”, t c s ng cùngạ ế ầ ạ ứ ố
nhau đn tr n cu c đi. Nó cũng gi ng nh l i ao c tình c m c a “đôi ta” s ngày càngế ọ ộ ờ ố ư ờ ướ ả ủ ẽ
sâu đm, không bao gi xa cách. Hành đng “Tay b ng chén mu i đĩa g ng” g n nhậ ờ ộ ư ố ừ ầ ư
mang tính bi u t ng. Nh c đn chúng là nh c t i chúng là nh c t i s đm đà, sâu s c.ể ượ ắ ế ắ ớ ắ ớ ự ậ ắ
B i v y nhân v t tr tình trong bài ca dao đã đa nó ra nh m t minh ch ng cho l i h nở ậ ậ ữ ư ư ộ ứ ờ ẹ
th th y chung. Th m i có chuy n đang t hành đng:ề ủ ế ớ ệ ừ ộ
"R nhau xu ng b mò cua”ủ ố ể
Cha ông liên h ngay đn nh ng đng cay, ng t bùi trong cu c s ng mà tha thi t:ệ ế ữ ắ ọ ộ ố ế
“Em i chua ng t đã t ngơ ọ ừ
G ng cay mu i m n xin đng quên nhau”ừ ố ặ ừ
Đc nh ng câu ca dao, th y n i b t lên trong đó là s kh ng đnh tình c m l a đôi cònọ ữ ấ ổ ậ ự ẳ ị ả ứ
trong th Nguy n Khoa Đi m nh ng gì nhà th g i g m còn nhi u h n th . Không chơ ễ ề ữ ơ ử ắ ề ơ ế ỉ
đn thu n là l i ng i ca, kh ng đnh tình c m th y chung đôi l a, câu th còn g i lên thơ ầ ờ ợ ẳ ị ả ủ ứ ơ ợ ứ
tình c m r ng l n h n là nghĩa tình c a con ng i nói chung v i nhau. T t nhiên, cũng cóả ộ ớ ơ ủ ườ ớ ấ
m ch ngu n t truy n th ng tình c m t t đp c a dân t c nh ng trong t t ng “đtạ ồ ừ ề ố ả ố ẹ ủ ộ ư ư ưở ấ
n c c a nhân dân”, Nguy n Khoa Đi m đã khi n cho nó có t m r ng và bao quát h n.ướ ủ ễ ề ế ầ ộ ơ
Câu th không ch cho ta th y tình c m yêu th ng mà còn kh ng đnh s c m nh c a tìnhơ ỉ ấ ả ươ ẳ ị ứ ạ ủ
c m y n a. “Cha m th ng nhau b ng g ng cay mu i m n”, th ng nhau t nh ngả ấ ữ ẹ ươ ằ ừ ố ặ ươ ừ ữ
khó khăn v t v trong cu c s ng, và không vì nh ng khó khăn y mà đi thay. Hình nhấ ả ộ ố ữ ấ ổ ả
“g ng cay mu i m n” g i ng i ta nh đn m t đt n c Vi t Nam trong “Bài th c aừ ố ặ ợ ườ ớ ế ộ ấ ướ ệ ơ ủ
m t ng i yêu n c mình” (Tr n Sao Vàng):ộ ườ ướ ầ
“Tôi yêu đt n c này cay đngấ ướ ắ
Nh ng đêm dài th p đu c đi đêmữ ắ ố
(...) Áo m hôi nh ng bu i ch vồ ữ ổ ợ ề
Đi cúi th pờ ấ
Gánh t ng lon g o m cừ ạ ố
T ng c ng rau, h t mu iừ ọ ạ ố
(...) Tôi yêu đt n c này áo ráchấ ướ
Căn nhà d t, phên không ngăn n i gióộ ổ
V n yêu nhau qua t ng h i thẫ ừ ơ ở
Lòng v n th ng cây nh c i hoài”ẫ ươ ớ ộ
Tình yêu th ng b t ngu n và g n bó v i nh ng gì thân thu c và g n gũi nh t, v i cươ ắ ồ ắ ớ ữ ộ ầ ấ ớ ả
nh ng gian lao vá v t v trong cu c s ng. V i h , gian kh càng làm cho nó tr nên sâuữ ấ ả ộ ố ớ ọ ổ ở
s c h n.ắ ơ
Vì là hình t ng “đt n c c a nhân dân” nên nh ng hình nh đc Nguy n Khoa Đi mượ ấ ướ ủ ữ ả ượ ễ ề
th hi n trong bài th h t s c g n gũi, thân thu c trong đó ch t li u dân gian đc dùngể ệ ơ ế ứ ầ ộ ấ ệ ượ
m t cách r t đc d ng. Đt n c đc b t ngu n và nuôi d ng b ng ngu n s a tinhộ ấ ắ ụ ấ ướ ượ ắ ồ ưỡ ằ ồ ữ
th n là ca dao, dân ca, c tích; đt n c đc làm nên t l ch s oai hùng c a dân t c khiầ ổ ấ ướ ượ ừ ị ử ủ ộ
“dân mình bi t tr ng tre mà đánh gi c”; m i đa danh, m i m nh đt đu g n v i nh ngế ồ ặ ỗ ị ỗ ả ấ ề ắ ớ ữ
con ng i c th là nhân dân mà “nh ng cu c đi đã hóa núi sông ta”... Tình yêu th ngườ ụ ể ữ ộ ờ ươ
nh “g ng cay mu i m n” c a m và cha chính là nét truy n th ng t t đp trong điư ừ ố ặ ủ ẹ ề ố ố ẹ ờ
s ng tình c m c a con ng i Vi t Nam. Nó đã đc đúc k t và kh ng đnh t l ch số ả ủ ườ ệ ượ ế ẳ ị ừ ị ử
hàng nghìn năm, th i c a nh ng bài ca dao và dân ca đn nay, góp ph n:ờ ủ ữ ế ầ
“Đ Đt N c này là Đt N c c a Nhân dânể ấ ướ ấ ướ ủ
Đt N c c a Nhân dân, Đt N c c a ca dao th n tho i”ấ ướ ủ ấ ướ ủ ầ ạ
Vi c s d ng ch t li u t trong ca dao, dân ca làm cho ý th tr nên sâu s c, giàu s c liênệ ử ụ ấ ệ ừ ơ ở ắ ứ
t ng, sâu s c và d đi vào lòng ng i h n. Đó cũng chính là m t trong nh ng lí do làmưở ắ ễ ườ ơ ộ ữ
nên thành công c a đo n trích.ủ ạ
Câu th không ch có giá tr nh m t l i kh ng đnh đy thuy t ph c truy n th ng tìnhơ ỉ ị ư ộ ờ ẳ ị ầ ế ụ ề ố
c m t t đp c a con ng i Vi t Nam mà còn góp ph n tài năng và s sáng t o c aả ố ẹ ủ ườ ệ ầ ự ạ ủ
Nguy n Khoa Đi m khi xây d ng hình nh đât n c c a nhân dân. ễ ề ự ả ướ ủ
