BÀI VĂN MẪU LỚP 12
Đề bài: Phân tích điểm giống và khác nhau giữa
hai chị em Việt – Chiến trong truyện Những đứa
con trong gia đình
Nguyễn Thi (1928 – 1968) tên khai sinh là Nguyễn Hoàng Ca. Ông
còn có bút danh khác là Nguyễn Ngọc Tấn. Ông có cuộc đời nhiều
bất hạnh, hoàn cảnh nhiều éo le đã tạo nên ở Nguyễn Thi một tâm
hồn giàu suy tư, hiểu đời, hiểu người sâu sắc. Ông đặc biệt gắn bó
sâu nặng với nhân dân miền Nam bằng một tình cảm thuỷ chung ân
nghĩa, và ông đã trút tất cả những tình cảm đó vào những trang viết
của mình. Nguyễn Thi là nhà văn của những người nông dân Nam
bộ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước ác liệt. Nguyễn Thi
là cây bút có biệt tài phân tích tâm lý, có khả năng nhập sâu vào nội
tâm nhân vật của mình, tạo nên những trang viết vừa giàu chất trữ
tình lại vừa đầy sự sống hiện thực, xen lẫn với những hình tượng,
những tính cách gân guốc và có cá tính thật mãnh liệt. Đọc Nguyễn
Thi, độc giả thấy tác phẩm của ông nồng nàn hơi thở thô phác, ấm
áp và mạnh mẽ của đất đai, những nhân vật trong tác phẩm đều cắm
chắc vào đời sống, luôn lặn lội trong những gian nguy, vất vả, da dẻ
cứ đỏ au vì nắng gió, khẩu súng như lúc nào cũng ấm tay người
cùng với quần áo dường như vẫn đẫm chất mồ hôi mặn mồi, khét
cháy. Ông đã có rất nhiều những tác phẩm để lại những ấn tượng
sâu sắc trong tâm trí người đọc như “Người mẹ cầm súng”, “Mẹ
vắng nhà”, “Những sự tích ở đất thép”… Nhưng tiêu biểu hơn cả là
tác phẩm “Những đứa con trong gia đình” đã thể hiện thấm thía và
cảm động những tình cảm thiêng liêng và bền chặt gắn bó những
con người trong một cộng đồng từ gia đình đến quê hương, Tổ
quốc. Đó cũng chính là nguồn sức mạnh to lớn khiến dân tộc ta có
thể vượt qua nỗi đau lớn nhất để tồn tại và chiến thắng trong cuộc
chiến tranh giải phóng dân tộc lâu dài hết sức gian nan. Khi đọc tác
phẩm, ta thấy hiện rã lên hai nhân vật tuy trẻ trung nhưng có một
lòng quyết tâm đánh giặc kiên cường đến cao độ, hai nhân vật là hai
chị em trong một gia đình tuy có những nét khác nhau rất riêng biệt
nhưng vẫn làm cho người đọc cảm nhận dường như có sự hoà hợp
và gắn bó chặt chẽ giữa những cái riêng ấy
Truyện “Những đứa con trong gia đình” là sáng tác xuất sắc của
Nguyễn Thi trong thời chống Mĩ nói về Việt và Chiến là hai chị em
ruột, là hai chiến sĩ giải phóng quân cùng ra trận trong một ngày,
Với lối kể chuyện đậm đà bản sắc dân gian, vận dụng ngôn ngữ
Nam Bộ một cách nhuần nhị giữa miêu tả kết hợp với biểu cảm,
đặc biệt là nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật điển hình, tất cả
những điểuf ấy đã tạo nên giá trị tư tưởng và nghệ thuật của áng
văn xuôi đậm sắc màu khói lửa kháng chiến ấy. Chiến và Việt có
nhiều điểm giống nhau cùng là con em của một gia đình cách
mạng, giàu truyền thống anh hùng. Ông bà và ba má đều bị giặc sát
hại, mối thù chất chứa, đè nặng trong lòng có bao giờ nguôi ? Hai
chị em cùng chung một ước nguyện nung nấu được lên đường đánh
giặc, trả thù cho ông bà và ba má, cho cả quê hương. Tình thương
là vẻ đẹp tâm hồn của hai chị em, Nguyễn Thi đã gây xúc động cho
người đọc trước cảnh hai chị em Chiến và Việt tranh nhau ghi tên
để đi tòng quân. Sáng hôm sau, trước lúc lên đường, hai chị em
cũng ghé vai khiêng bàn thờ má sang gửi bên nhà chú Năm. Đây là
đoạn văn hay nhất gây được xúc cảm mạnh mẽ trong lòng người
đọc đối với thiên truyện: “ Nào, đưa má sang ở tạm bên nhà chú,
chúng con đi đánh giặc trả thù cho ba má, đến chừng nào nước nhà
độc lập con lại đưa ba má về. Việt khiêng trước, chị Chiến khiêng
bình bịch phía sau, nghe tiếng chân chị, Việt thấy thương chị lạ.
Lần đầu tiên Việt mới thấy lòng mình rõ như thế. Còn mối thù
thằng Mĩ thì có thể rờ thấy được, vì nó đang đè nặng ở trên vai”.
Gia đình Tư Năng là một gia đình có truyền thống bất khuất. Ba mà
gan góc nên bầy con cũng gan góc theo thậm chí sự gan góc ấy còn
lên tới cực độ vì xen lẫn với sự căm thù giặc. Má đi trước bầy con
theo sau, chị Hai, Chiến và Việt bám sát lũ giặc mà la : “ Trả đầu ba
! trả đầu ba ! ”. Giặc bắn cũng không sợ ! Cho đến lúc lấy lại được
đầu ba rồi, Việt “cứ nhè cái thằng vừa liệng đầu mà đá”. Gan góc
như thế nên Việt và Chiến đã cùng ba má và quê hương kiên cường
đánh giặc. Cả hai chị em đều chiến đấu dũng cảm và lập được nhiều
chiến công. Chị Chiến đã đánh giặc trên sông Định Thuỷ bắn chết
một thằng Mĩ, còn Việt thì phá được một xe tăng Mĩ trong một trận
đánh ác liệt giữa rừng cao su.
Quê hương mấy chục năm trời đầy bóng giặc, tang tóc đau thương
trùm lên một gia đình, thù nhà xen lẫn nợ nước chất cao lên mỗi
ngày. Cha mẹ đều là dũng sĩ nên hai chị em dường như sinh ra để
mà đánh giặc chiến đấu. Đánh giặc để trả thù cho ba má, cho gia
đình và cho cả quê hương, đất nước. Đánh giặc là niềm say mê lớn
nhất của hai chị em Việt và Chiến, của tuổi trẻ miền Nam “hạnh
phúc của tuổi trẻ là trên trận tuyến đánh quân thù”. Chiến đã nói
với em trong đêm thu xếp việc nhà trước lúc ra trận “Tao đã thưa
vơí chú Năm rồi. Đã làm thân con gái ra đi là tao chỉ có một câu:
Nếu giặc còn thì tao mất, vậy à!”. Chỉ câu nói mộc mạc ấy, giản dị
ấy đã vang lên thiêng liêng như một lời thề ! Nó chẳng khác nào
câu nói của chị Út Tịch trong tác phẩm “Người mẹ cầm súng”:
“Còn cái lai quần cũng đánh !”, nó cũng chính là quyết tâm đánh
giặc của hàng triệu thanh niên ta hồi ấy.
“Ra đi chỉ một lời thề
Chưa giết hết giặc, chưa về quê hương”
Chiến và Việt ở độ tuổi mười bảy, mười tám bắt đầu trưởng thành.
Có lúc, hai chị em bắt đầu giành nhau bắt ếch, ai được nhiều hay
được ít, giành nhau thành tích bắn tàu chiến của giặc trên sông
Định Thuỷ và giành nhau ghi tên đi tòng quân.Cái hồn nhiên cùng
với sự ngây thơ vẫn còn in đậm trong mỗi nhân vật những nhận
thức về thù nhà nợ nước, về nghĩa vụ đánh giặc để giải phóng miền
Nam lại vô cùng sâu sắc. Việt và Chiến có những nét chung về tính
cách và có những khía cạnh riêng về cá tính. Cái tài của Nguyễn
Thi là đã tạo cho mỗi người một vẻ. Sự khác biệt giữa Việt và
Chiến xét cho cùng vì một người là chị, một người là em và khác
nhau về giới tính. Chú Năm nhận xét “ Việt là một thằng nhỏ gan,
chị Chiến là đứa con gái không khác mẹ một chút nào ”. Chiến
giống mẹ ở tính gan góc, tần tảo, tháo vác, đã nói là làm, biết lo
toan thu xếp việc nhà đâu vào đấy. Nấu cơm cùng má, gửi đồ đoàn
nhà cửa, trao lại cho chi bộ năm công ruộng, gửi bàn thờ má, thu
xếp cho đứa em út ăn ở học hành, từ việc nhỏ đến việc lớn Chiến
đều bàn với em và chú, đã thu xếp chu đáo tất cả mọi việc trước lúc
lên đường đi đánh giặc. Là chị lớn trong gia đình, sau khi mẹ mất,
Chiến sớm phải làm chủ gia đình nên cô khôn ngoan và già dặn hơn
trước tuổi thanh niên của mình. Nghe Chiến trình bày việc nhà, chú
Năm phải buột miệng khen “Khôn ! Việc nhà nó thu được gọn thì
việc nước sẽ mở được rộng, gọn bề gia thế, đặng bề nước non, con
nít chúng bây kì đánh giặc này khôn hơn chú hồi trước”. Chiến là
một người chị rất mực thương em, nhường nhịn em tất cả và luôn
biết lo lắng cho người em trai ruột thịt của mình. Khi ghi tên đi
tòng quân chiến đấu, Chiến nhất định không chịu nhường vì ngoài
niềm khát khao cháy bỏng đi đánh giặc, còn có lòng thương em của
người chị. Chiến chưa muốn em phải xông pha nơi chiến trận bom
đạn nguy hiểm vội, vì em vẫn còn nhỏ “thủng thẳng để chú Năm
thu xếp rồi hãy đi”. Khi hai chị em chiến đấu ở hai chiến trường
khác nhau, Chiến thường xuyên viêt thơ để động viên và khích lệ
tinh thần chiến đấu của em. Tâm trí của người chị luôn khao khát
được cầm súng chiến đấu, cũng giông như người em trai của mình
và bao thanh niên khác. Từ lúc má mất, Chiến luôn nung nấu một ý
chí đi bộ đội, cầm súng chiến đấu trả thù cho ba má. Giành phần đi
trước, trước lúc ra đi, nếu như Việt tự tin, lăn kềnh ra ván cười khì
khì cũng cho chúng ta thấy niềm tin mãnh liệt vào chiến đấu đã làm
nổi bật chiến công chiến đấu đến cùng, bất khuất anh hùng của
Chiến. Hai chị em đều là con nhà nghèo, mồ côi, chiến tranh kéo
dài nên cả hai chị em đều thất học, đang bập bẹ tập đánh vần và tập
viết. Chiến có sự kiên nhẫn hơn Việt trong việc học hành. Có lúc
em còn bỏ bê về nhà ăn cơm hay đi chơi, còn chị thì cứ ngồi ở một
