Đ bài: Phân tích nh ng đi m gi ng và khác nhau c a hai truy n ng n "M t đámề ữ ể ố ủ ệ ắ ộ
c i" (Nam Cao) và "V nh t" (Kim Lân)ướ ợ ặ
Bài làm
M t đám c i g m sáu ng i l i th i đi trong s ng l nh và bóng t i nh m t gia đìnhộ ướ ồ ườ ủ ủ ươ ạ ố ư ộ
x m l ng l ng d t díu nhau đi tìm ch ng ... M t đám c i v n v n có hai ng i b cẩ ẳ ặ ắ ỗ ủ ộ ướ ẻ ẹ ườ ướ
trên con đng v xóm ng c t i tàn, trong cái c nh t i s m vì đói khát, gi a không khíườ ề ụ ư ồ ả ố ầ ữ
v n lên mùi m th i c a rác r i và mùi gây c a xác ng i... Hai đám c i t a nh haiẩ ẩ ố ủ ưở ủ ườ ướ ự ư
b c tranh minh h a cho cái v đói kh ng khi p di n ra mi n B c n c ta h i tháng 3/ứ ọ ụ ủ ế ễ ở ề ắ ướ ồ
1945. Tuy có nh ng m ng màu sáng t i khác nhau nh ng c hai đu đc v nên t ch tữ ả ố ư ả ề ượ ẽ ừ ấ
li u hi n th c cu c đi và tinh th n nhân đo đm nét. Nam Cao và Kim Lân đã đ l iệ ệ ự ộ ờ ầ ạ ậ ể ạ
cho chúng ta hai "đám c i" th t đc s c và c m đng.ướ ậ ặ ắ ả ộ
Trong cu c s ng, có nh ng s ki n đc thù giúp chúng ta nhìn rõ hoàn c nh xã h i. Đámộ ố ữ ự ệ ặ ả ộ
c i là m t s ki n nh v y. Đây là c nh t ng bi u hi n r t t p trung tr ng thái nhânướ ộ ự ệ ư ậ ả ượ ể ệ ấ ậ ạ
th , phong hóa xã h i; là s ki n vui nh t c a m t đi ng i. y v y mà hai đám c i ế ộ ự ệ ấ ủ ộ ờ ườ Ấ ậ ướ ở
đây đc miêu t khác h n. Bao trùm lên t t c là m t không khí bu n bã, m đm vàượ ả ẳ ấ ả ộ ồ ả ạ
nh ng gi t n c m t. Đó là nét chung đu tiên mà ng i đc c m nh n đc qua "M tữ ọ ướ ắ ầ ườ ọ ả ậ ượ ộ
đám c i" (Nam Cao) và "V nh t" (Kim Lân).ướ ợ ặ
Nam Cao vi t "M t đám c i" năm 1944, khi mà cái đói mon men t i g n, len lách vàoế ộ ướ ớ ầ
t ng ngõ nh cu c đi nh ng ng i dân lao đng, v n đã c c c, tri n miên trong b nừ ỏ ộ ờ ữ ườ ộ ố ơ ự ề ầ
cùng kh n khó, nay h l i lao đao tr c v c th m c a s đói nghèo. Qua đám c i c aố ọ ạ ướ ự ẳ ủ ự ướ ủ
D n, m t cô bé m i 14, 15 tu i, tác gi đã tái hi n m t cách r t chân th c không khí c aầ ộ ớ ổ ả ệ ộ ấ ự ủ
nh ng ngày đói kém. Còn Kim Lân, qua câu chuy n anh cu Tràng "nh t" đc v cũngữ ệ ặ ượ ợ
góp ph n làm sinh đng h n v đói kh ng khi p y. C hai tác ph m đu thu c dòng vănầ ộ ơ ụ ủ ế ấ ả ẩ ề ộ
h c hi n th c, đi t ng mà Nam Cao và Kim Lân miêu t đu là nh ng ng i dân laoọ ệ ự ố ượ ả ề ữ ườ
đng lam lũ trong nh ng làng quê nghèo khó. Đi u đó cũng d hi u. B i l n n đói lanộ ữ ề ễ ể ở ẽ ạ
đn đâu thì ng i kh nh t, đói nh t v n là nh ng ng i dân y. Đc bi t, c hai tác giế ườ ổ ấ ấ ẫ ữ ườ ấ ặ ệ ả ả
đu nhân s ki n "c i ch y đói" nông thôn th i y đ ph n ánh hi n th c. Có lề ự ệ ướ ạ ở ờ ấ ể ả ệ ự ẽ
chính vì v y mà giá tr hi n th c, nhân đo c a tác ph m càng tr nên sâu s c. C hai tácậ ị ệ ự ạ ủ ẩ ở ắ ả
ph m đu mang cái không khí m đm, bu n th m c a đói kém nh ng l i có cái m ápẩ ề ả ạ ồ ả ủ ư ạ ấ
c a tình yêu th ng đùm b c trong m t gia đình nông dân nghèo, c a s chia s , c mủ ươ ọ ộ ủ ự ẻ ả
thông gi a nh ng ng i kh n kh trong c n bĩ c c. Có ng u nhiên chăng khi ng i kh nữ ữ ườ ố ổ ơ ự ẫ ườ ố
kh trong c n bĩ c c. Có ng u nhiên chăng khi ng i ch ng c a D n (M t đám c i) vàổ ơ ự ẫ ườ ồ ủ ầ ộ ướ
ng i v c a Tràng (V nh t) đu là nh ng nhân v t không tên? Ph i chăng đó đu làườ ợ ủ ợ ặ ề ữ ậ ả ề
d ng ý ngh thu t c a tác gi . Tuy có nhi u đi m chung nh ng hai tác ph m cũng thụ ệ ậ ủ ả ề ể ư ẩ ể
hi n nh ng nét khác bi t. Đám c i c a D n d u sao cũng có v "sang" h n đám c iệ ữ ệ ướ ủ ầ ẫ ẻ ơ ướ
c a Tràng. Cô bé y đc c i xin c n th n. Còn Tràng, ch vài câu bông đùa, m y bátủ ấ ượ ướ ẩ ậ ỉ ấ
bánh đúc th mà t nhiên có v . Truy n ng n c a Kim Lân h p d n ng i đc có l cũngế ự ợ ệ ắ ủ ấ ẫ ườ ọ ẽ
b i tình hu ng truy n đc đáo y. Nh ng ng i đc đu nh n th y c hai ki u "nên vở ố ệ ộ ấ ư ườ ọ ề ậ ấ ả ể ợ
nên ch ng" y đu toát lên cái nghèo khó, th m h i. Đám c i c a D n, đy đ h nồ ấ ề ả ạ ướ ủ ầ ầ ủ ơ
nh ng v n phô bày nguyên tr ng m t đám c i ch y đói. "Chú r xách m t ch cauư ẫ ạ ộ ướ ạ ể ộ ẽ
ch ng m t ch c qu , bà m khoác cái áo nâu dài đã b c trên vai.. D n m c nh ng áoừ ộ ụ ả ẹ ạ ở ầ ặ ữ
váy' ngày th ng nghĩa là m t cái qu n c ng c c x ng và đp nh ng mi ng vá th t to,ườ ộ ầ ồ ộ ẫ ụ ữ ế ậ
m t cái áo cánh nâu b c ph ch vá cũng vá nhi u ch l m, m t bên tay rách quá, đã xé c tộ ạ ế ề ỗ ắ ộ ụ
g n đn nách". Còn v Tràng "c p cái thúng con đu h i cúi xu ng", cái nón rách tàngầ ế ợ ắ ầ ơ ố
nghiêng nghiêng che khu t đi n a m t". M t đám c i đi trong đêm s ng l nh, m t đámấ ử ặ ộ ướ ươ ạ ộ
c i v trong chi u tàn u u t, m đm. Dù là ngòi bút c a Nam Cao hay Kim Lân cũng cóướ ề ề ấ ả ạ ủ
nh ng đo n văn ám nh v cái đói lan tràn. "D i nh ng g c đa, góc g o xù xì bóngữ ạ ả ề ướ ữ ố ạ
ng i đói d t d đi l i l ng l nh nh ng bóng ma. Ti ng qu trên m y cây g o ngoàiườ ậ ờ ạ ặ ẽ ư ữ ế ạ ấ ạ
bãi ch c gào lên t ng h i thê thi t". Khung c nh y khi n ta không th không liênợ ứ ừ ồ ế ả ấ ế ể
t ng đn ý nghĩ l r c dâu c a Tràng đang di n ra bên c nh nh ng bóng ma đói v tưở ế ễ ướ ủ ễ ạ ữ ậ
v . Cái đói đang g m nh m nh ng con ng i xóm ng c t i tàn. Nh ng cu c đi m iờ ặ ấ ữ ườ ở ụ ư ồ ữ ộ ờ ỏ
mòn đang s ng d t d bên l s ph n nh m t quá trình ch t mòn. H đi ch m t cáiố ậ ờ ề ố ậ ư ộ ế ọ ợ ờ ộ
ch t d n d n nh ng n l a ăn t t vào thân n n. Nam Cao c nh n nha miêu t cái đói.ế ầ ầ ư ọ ử ừ ừ ế ứ ẩ ả
"Cu c s ng m i ngày m t khó thêm. G o kém, thóc cao. Ngô, khoai cũng khó chu c đcộ ố ỗ ộ ạ ố ượ
mà ăn. Th m chí đn h t mu i cũng sinh ra hi m n t..". Đng sau nh ng l i văn t ngậ ế ạ ố ế ố ằ ữ ờ ưở
nh s c l nh y là m t tâm h n tràn ng p lòng th ng c m c a tác gi . B a c m c iư ắ ạ ấ ộ ồ ậ ươ ả ủ ả ữ ơ ướ
c a D n di n ra âm th m, trong m t không khí n ng n , bu n bã. "Ba b con l ng l ăn.ủ ầ ễ ầ ộ ặ ề ồ ố ặ ẽ
Ng i cha ăn vài l t c m, r i buông bát đũa.. Th ng l n và c m phùng m m ra b ngh nườ ượ ơ ồ ằ ớ ơ ồ ị ẹ
m y l n". B a c m c a gia đình Tràng di n ra còn th m h i h n nhi u. "Gi a cái m tấ ầ ữ ơ ủ ễ ả ạ ơ ề ữ ẹ
rách có đc m t lùm rau chu i thái r i và đĩa mu i ăn v i cháo". Món "chè khoán" c a bàộ ộ ố ố ố ớ ủ
c T khi n cho c m giác bu n t i, cay đng trong gia đình tăng thêm "mi ng cám đngụ ứ ế ả ồ ủ ắ ế ắ
chát và ngh n b trong c . B a c m t đy không ai nói câu gì, h c m đu ăn cho xong,ẹ ứ ổ ữ ơ ừ ấ ọ ắ ầ
tránh nhìn m t nhau. M t n i t i h n len vào tâm trí m i ng i". D n đi l y ch ng và cóặ ộ ỗ ủ ờ ọ ườ ầ ấ ồ
l cô bé hi u đc vì sao ph i làm th . Tràng có v mà v n ch a h t ng c nhiên. Hai bàẽ ể ượ ả ế ợ ẫ ư ế ạ
m trong hai tác ph m thì hoàn toàn khác nhau. M ch ng D n nhanh nh u, khéo ăn khéoẹ ẩ ẹ ồ ầ ả
nói, v i suy nghĩ ph i khôn ngoan làm sao cho đc vi c. "Tài ăn nói c a ng i ta, m tớ ả ượ ệ ủ ườ ộ
đi m i có d p dùng đn đ vài l n... công vi c c a bà, m i ph n đã xong đn chínờ ớ ị ế ộ ầ ệ ủ ườ ầ ế
ph n r i. Còn m t tí chút n a mà thôi. T i gì không ng t ngào v i ng i ta cho yên nầ ồ ộ ữ ộ ọ ớ ườ ổ
c ". Ng c l i, bà c T sau cái giây phút ng ngàng thì tràn ng p tình th ng đi v iả ượ ạ ụ ứ ỡ ậ ươ ố ớ
đôi v ch ng m i. Bà không mau m m mau mi ng, bà r t ki m l i nh ng ng i đc l iợ ồ ớ ồ ệ ấ ệ ờ ư ườ ọ ạ
dành cho bà m t tình c m l n. Đc "M t đám c i", ng i đc l i b t g p nh ng gi tộ ả ớ ọ ộ ướ ườ ọ ạ ắ ặ ữ ọ
n c m t. T hình nh D n "khóc hu hu" khi v thăm nhà, "khóc đn quá n a đêm" khiướ ắ ừ ả ầ ề ế ử
bi t ph i đi l y ch ng đn khi "khóc n c lên" lúc ph i xa cha. Trong tác ph m còn cóế ả ấ ồ ế ấ ả ẩ
nh ng gi t n c m t th n th c r i trong lòng ng i b . "V nh t" có xen c nh ngữ ọ ướ ắ ổ ứ ơ ườ ố ợ ặ ả ữ
ti ng c i. Ngoài dòng n c m t th ng con, t i ph n c a bà c T , ti ng h khóc t tê,ế ườ ướ ắ ươ ủ ậ ủ ụ ứ ế ờ ỉ
câu chuy n d ng nh t i sáng h n nh nh ng ti ng c i. Đó là ti ng "reo c i" c aệ ườ ư ươ ơ ờ ữ ế ườ ế ườ ủ
b n tr con, "c i h nh h ch" c a Tràng, nh ng cũng đ làm "cái xóm ng c y m iọ ẻ ườ ề ệ ủ ư ủ ụ ư ấ ỗ
chi u l i xôn xao lên đc m t lúc". Chi ti t này làm chúng ta nh đn cái xôn xao c aề ạ ượ ộ ế ớ ế ủ
ph huy n m i l n chuy n tàu đêm ch y qua trong truy n ng n "Hai đa tr " (Th chố ệ ỗ ầ ế ạ ệ ắ ứ ẻ ạ
Lam). Ti ng c i "rung rúc" c a ng i dân xóm ch , ti ng "c i khanh khách" c aế ườ ủ ườ ợ ế ườ ủ
Tràng, cái c i "đon đ" c a m Tràng... T t c nh ng chi ti t Kim Lân miêu t ti ngườ ả ủ ẹ ấ ả ữ ế ả ế
c i trong truy n làm cho không khí c a "V nh t" đ u ám h n "M t đám c i". Chínhườ ệ ủ ợ ặ ỡ ơ ộ ướ
đi u này cũng làm cho ch đ hai tác ph m có nh ng nét khác bi t. Đc "M t đám c i"ề ủ ề ẩ ữ ệ ọ ộ ướ
c a Nam Cao, bên c nh b c tranh hi n th c xám x t là m t t m lòng trong tr o, hi u th oủ ạ ứ ệ ự ị ộ ấ ẻ ế ả
c a D n. M i 14, 15 tu i, cô bé y đã quán xuy n, x p đt công vi c nhà c a r t chuủ ầ ớ ổ ấ ế ế ặ ệ ử ấ
đáo. Ta nh đc g p l i cô bé Liên đm đang, ch u khó (Hai đa tr ). Không ch có th ,ư ượ ặ ạ ả ị ứ ẻ ỉ ể
qua cách nói chuy n v i b , ta còn nh n th y m t tâm h n nh y c m, m t n p suy nghĩệ ớ ố ậ ấ ộ ồ ạ ả ộ ế
"già" h n tu i c a nó r t nhi u. Ph i chăng cũng nh Liên, D n là m t trái cây chín s mơ ổ ủ ấ ề ả ư ầ ộ ớ
b i n ng gió cu c đi. Yêu th ng, hi u th o v i cha m , D n đi t năm m i hai.ở ắ ộ ờ ươ ế ả ớ ẹ ầ ở ừ ườ
Chi ti t y còn g i l i cho chúng ta hình nh cái Tí (T t đèn) lúc b bán cho nhà Ngh Qu .ế ấ ợ ạ ả ắ ị ị ế
Cũng vì th ng cha và các em, D n đi l y ch ng. Dân đc Nam,Cao miêu t khóc nhi uươ ầ ấ ồ ượ ả ề
l n, nh ng có l ch m t l n Dân khóc cho mình. Ay là khi cô bé "khóc hu hu" đòi nhàầ ư ẽ ỉ ộ ầ ở
ch u kh ch không cho nhà bà Chánh n a, khi y D n m i m i hai tu i. Cho đn t nị ổ ứ ở ữ ấ ầ ớ ườ ổ ế ậ
lúc ta nghe th y ti ng n c n cu i cùng c a D n "Th y đng... đi... lên r ng", ta ch tấ ế ứ ở ố ủ ầ ầ ừ ừ ợ
hi u thêm t m lòng c a cô bé y. T t c nh ng l n khóc sau này, cô cũng ch nghĩ đnể ấ ủ ấ ấ ả ữ ầ ỉ ế
th ng cha, th ng em mà thôi. Nam Cao đã kh c h a r t thành công v đp tâm h nươ ươ ắ ọ ấ ẻ ẹ ồ
trong sáng, gi n d , đc hi sinh th m l ng, cao đp c a cô bé. "V nh t" c a Kim Lânả ị ứ ầ ặ ẹ ủ ợ ặ ủ
mang m t ch đ khác. Cũng trên cái n n hi n th c xanh xám, l n v n nh ng bóng ma,ộ ủ ề ề ệ ự ở ở ữ
gi a b u không khí t ng nh ng t th y là m t khát v ng v n lên s ng, khát khaoữ ầ ưở ư ạ ở ấ ộ ọ ươ ố
h nh phúc, v n lên trên cái ch t, cái th m đm đ mà vui, mà hy v ng. Ta cũng nh nạ ươ ế ả ạ ể ọ ậ
th y b u không khí c a chuy n khi chùng khi giãn, xen k bu n vui. Gi a cái đói đangấ ầ ủ ệ ẽ ồ ữ
gi ng xé, nh ng ng i dân xóm ch v n có giây phút "khuôn m t h c hác u t i c a hằ ữ ườ ợ ẫ ặ ố ố ủ ọ
b ng d ng r ng r h n lên. Có cái gì l lùng và t i mát th i vào cu c s ng đói khát, tămỗ ư ạ ỡ ẳ ạ ươ ổ ộ ố
t i y c a h ". Thì ra h v n còn yêu cu c đi l m. Có yêu cu c đi h m i "bàn tán"ố ấ ủ ọ ọ ẫ ộ ờ ắ ộ ờ ọ ớ
tr c c nh Tràng đi v i cô "v nh t". H v n còn quan tâm đn cu c s ng c a ng iướ ả ớ ợ ặ ọ ẫ ế ộ ố ủ ườ
khác dù sau ti ng c i vui, hi n th c l i xu t hi n trong m t h "Bi t có nuôi nhau s ngế ườ ệ ự ạ ấ ệ ắ ọ ế ố
qua đc cái thì này không?" Và h nín l ng. Nh ng ta tin vào khát v ng s ng c a h bi tượ ọ ặ ư ọ ố ủ ọ ế
bao. Trong gia đình Tràng cũng có nh ng lúc không khí "co giãn" nh th . Sau cái bu i t iữ ư ế ổ ố
k t thúc b ng ti ng h khóc ngoài xóm vào t tê lúc to lúc nh , thì sáng hôm sau Tràng ti pế ằ ế ờ ỉ ỏ ế
xúc v i b u không khí khác h n. Tr c m t anh ta là m t "c nh t ng th t đn gi n,ớ ầ ẳ ướ ắ ộ ả ượ ậ ơ ả
bình th ng" mà "l i r t th m thìa c m đng" đ r i b ng nhiên nhen nhóm trong Tràngườ ạ ấ ấ ả ộ ể ồ ỗ
tình c m yêu th ng g n bó v i gia đình. Gi a cái n n đói - cái n n đói mà l ch s n cả ươ ắ ớ ữ ạ ạ ị ử ướ
ta có l ch ng th nào quên y - có đc nh ng tia sáng c a hy v ng và ni m tin vàoẽ ẳ ể ấ ượ ữ ủ ọ ề
cu c đi nh v y th t đáng trân tr ng. Tr c cách m ng, Nam Cao ch a có cái nhìn t iộ ờ ư ậ ậ ọ ướ ạ ư ươ
sáng nh th . K t thúc c a câu truy n "M t đám c i" đ l i cho ng i đc nh ng dòngư ế ế ủ ệ ộ ướ ể ạ ườ ọ ữ
suy nghĩ không d t, nh ng câu h i xung quanh cái k t mà nh m y. R i D n s s ng raứ ữ ỏ ế ư ở ấ ồ ầ ẽ ố
sao? B D n có l v n quy t đnh lên r ng m t chuy n? S ph n c a nh ng đa emố ầ ẽ ẫ ế ị ừ ộ ế ố ậ ủ ữ ứ
D n li u có sáng s a lên không? Kim Lân thì khác. Cái k t c a "V nh t" đ l i m tầ ệ ủ ế ủ ợ ặ ể ạ ộ
ni m tin r ng Tràng r i cũng s tham gia vào đoàn ng i phá kho thóc Nh t. "Trong ócề ằ ồ ẽ ườ ậ
Tràng v n th y đám ng i đi và lá c đ bay ph p ph i...". Hình nh lá c đ trong đuẫ ấ ườ ộ ờ ỏ ấ ớ ả ờ ỏ ầ
Tràng t a nh m t ngu n sáng t a m, phá v cái b u không khí th m đm, t ng nhự ư ộ ồ ỏ ấ ỡ ầ ả ạ ưở ư
b t c c a cu c s ng. Đn m t ng i nh Tràng - m t ng i t ng nh ch suy ng mế ắ ủ ộ ố ế ộ ườ ư ộ ườ ưở ư ả ẫ
gì nhi u - mà còn có đc suy nghĩ nh th thì ch c ch n nh ng ng i dân xóm ch cũngề ượ ư ế ắ ắ ữ ườ ợ
ý th c đc đi u đó.ứ ượ ề
C Nam Cao và Kim Lân đu có chung m t ki u k t c u truy n. M đu là không gianả ề ộ ể ế ấ ệ ở ầ
c a hi n t i và xen gi a hi n t i là các kho ng h i t ng v quá kh r i k t thúc hi nủ ệ ạ ữ ệ ạ ả ồ ưở ề ứ ồ ế ở ệ
t i. Đi u này r t th ng g p nh ng truy n ng n c a Nam Cao. M c dù "M t đámạ ề ấ ườ ặ ở ữ ệ ắ ủ ặ ộ
c i" m ra lúc tr i ch a sáng "còn t i om" hay "V nh t" b t đu vào ch p t i "lúcướ ở ờ ư ố ợ ặ ắ ầ ậ ố
ch ng v ng m t ng i" thì hai kho nh kh c y d ng nh r t g n nhau. Cái thê th m,ạ ạ ặ ườ ả ắ ấ ườ ư ấ ầ ả
nh t nh t c a cu c s ng đói quay đói qu t càng đc n i rõ qua màu th i gian nh nh ,ợ ạ ủ ộ ố ắ ượ ổ ờ ờ ờ
tôi t i y. Tuy nhiên, Nam Cao khép câu chuy n l i trong m t không gian t i, còn Kimố ấ ệ ạ ộ ố
Lân k t thúc kho ng sáng c a m t ngày m i. Tính v th i gian, hai chuy n di n raế ở ả ủ ộ ớ ề ờ ệ ễ
trong hai kho ng th i gian g n nh b ng nhau. Tuy nhiên chính cách ch n th i đi m đả ờ ầ ư ằ ọ ờ ể ể
m và k t truy n cũng góp ph n th hi n ch đ c a tác ph m.ở ế ệ ầ ể ệ ủ ề ủ ẩ
Th là đã có hai đôi "nên v nên ch ng". M t ng i vì th ng cha, th ng em mà l yế ợ ồ ộ ườ ươ ươ ấ
ch ng. M t ng i vì th ng thân, vì mi ng ăn mà cũng li u nh m m t sàng ngang. Cồ ộ ườ ươ ế ề ắ ắ ả
hai đám c i đu là đ ch y đói, đ duy trì s s ng. Ch n s ki n này, Nam Cao và Kimướ ề ể ạ ể ự ố ọ ự ệ
Lân đã ph n ánh r t chân th c v cái đói, v cu c s ng kh n khó c a nh ng ng i dân.ả ấ ự ề ề ộ ố ố ủ ữ ườ
Tuy nhiên n u ch xét khía c nh y thì th t kh p khi ng. Có l cái c t y u chung nh tế ỉ ở ạ ấ ậ ậ ễ ẽ ố ế ấ
c a hai tác ph m là cái g c nhân đo cao c và sâu s c c a các tác gi . Cu c đi c a D nủ ẩ ố ạ ả ắ ủ ả ộ ờ ủ ầ
coi nh đã đnh s n nh ng còn l i trong n t ng c a ng i đc không ph i là m t đámư ị ẵ ư ạ ấ ượ ủ ườ ọ ả ộ