Đ bài: Phân tích di n bi n tâm tr ng và hành đng c a nhân v t M trong đêmề ễ ế ạ ộ ủ ậ ị
c u A Ph (V ch ng A Ph – Tô Hoài)ứ ủ ợ ồ ủ
Bài m u s 1:ẫ ố
“Đât n c va con ng i miên Tây Băc đê th ng đê nh cho tôi nhiêu qua” (Tô Hoai). La ươ ươ ươ ơ
thanh qua nghê thuât đep đe ma Tô Hoai thu hoach đc sau chuyên đi bô đôi vao giai ươ
phong Tây Băc dai tam thang, tâp truyên “Truyên Tây Băc” la nôi nh niêm th ng bôi hôi ơ ươ
xuc đông, la l i tri ân sâu săc ma nha văn danh tăng cho manh đât con ng i Tây Băc đau ơ ươ
th ng ma anh dung, đâm n c măt tui h n ma v i v i chât th . La truyên ngăn đăc săc ươ ươ ơ ơ ơ ơ
h n ca cua tâp truyên, “V chông A Phu” la b c tranh chân th c, cam đông vê cuôc sông ơ ơ ư ư
tôi tăm, tui nhuc va s c manh vung lên v n t i chân tr i t do hanh phuc cua đông bao ư ươ ơ ơ ư
cac dân tôc vung cao Tây Băc. Gia tri cua tac phâm đc kêt tinh hinh t ng nhân vât Mi. ươ ơ ươ
Nêu nh ng nha văn hiên th c phê phan chi thây con ng i la nan nhân bât l c cua hoan ư ư ươ ư
canh thi cac nha văn cach mang bao gi cung phat thiên hiên ra s c m nh ph c sinh trong ơ ư ạ ụ
tâm hôn cua nh ng con ng i cung khô. La cây but xuât săc trong dong văn hoc cach mang ư ươ
Viêt Nam, chăng nh ng rât thanh công khi diên ta cai chêt dân chêt mon cua Mi – môt cô ư
gai tran đây s c sông ma con rât tinh tê khi kham pha qua trinh h i sinh cua Mi. Nêu nh co ư ồ ư
môt hoan canh lam tê liêt bop chêt s c sông cua Mi thi tât cung co môt hoan canh giup Mi ư
h i sinh. Va hoan canh đo chinh la đêm đông Mi căt dây troi c u A Phu đây eo le, kich tinh. ồ ư
A Phu la chang trai ngheo khô ca cha lân me, vi đanh A S , A Phu bi băt phat va tr thanh ư ơ
đa tr n cua nha thông li Pa tra, cung chung thân phân nô lê trâu ng a v i Mi. Môt lân ư ơ ư ợ ư ơ
s y đê hô vô mât bo, A Phu bi thông li Pa Tra băt troi bo ăn mây ngay liên gi a mua đông ơ ư
gia ret.
Nh ng đêm mua đông trên nui cao dai va buôn, đêm nao Mi cung dây thôi l a h tay. Đa ư ư ơ
mây lân rôi, môi khi dây thôi l a h tay, Mi lai thây canh A Phu bi troi nh ng Mi vân than ư ơ ư
nhiên d ng d ng th . “Nêu A Phu la cai xac chêt đng đây thi cung thê thôi. Mi vân tr ư ư ơ ơ ư ơ
dây, vân s i, chi biêt chi con v i ngon l a”. Qua quen v i cai tan b o cua cha con thông ươ ơ ơ ư ơ ạ
li Pa Tra, tâm hôn Mi tê dai đên vô cam. Va tâm hôn Mi co le se mai mai hoa đa nêu nh Mi ư
không băt găp giot n c măt cua A Phu. Nh moi đêm, Mi dây thôi l a h tay, ngon l a ươ ư ư ơ ư
bâp bung sang lên, le măt trông sang, Mi bông băt găp dong n c măt lâp lanh bo xuông hai ươ
hom ma tuyêt vong cua A Phu – môt chang trai vôn can tr ng dung cam. N c măt goi ươ ươ
n c măt: Mi nh lai đêm tinh mua xuân bi A S troi, nhiêu lân khoc, n c măt chay ươ ơ ư ươ
xuông miêng cô ma không sao lau đi đc. Niêm đông cam trôi dây, th ng thân bao nhiêu, ươ ươ
Mi th ng A Phu bây nhiêu. Th ng minh, th ng A Phu, long Mi suc sôi niêm căm h n ươ ươ ươ ơ
phân uât v i cha con thông li Pa Tra. “Tr i i, nó b t trói đng ng i ta đn ch t, nó b t ơ ờ ơ ắ ứ ườ ế ế ắ
mình ch t cũng thôi, nó b t trói đn ch t ng i đàn bà ngày tr c cũng cái nhà này.ế ắ ế ế ườ ướ ở
Chúng nó th t đc ác.”. Lân đâu tiên, sau bao năm thang câm lăng, Mi dong dac cât lên l i ậ ộ ơ
kêt an đanh thep cha con thông li. Mi nh lôt xac, tr lai lam cô gai dung cam, khat khao t ư ơ ư
do, suc sôi tinh thân phan khang. Rôi Mi nghi đên tinh canh nguy khôn đang âp đên v i A ơ
Phu: “c ch ng nay, chi đêm mai la ng i kia chêt, chêt đau, chêt đoi, chêt ret, phai chêt… ỡ ư ươ
Ng i kia thi viêc gi ma phai chêt thê?”. A Phu se phai chêt, chêt oan uông, vô li. Nghi đên ươ
điêu ây, trai tim Mi nh thăt lai, coi long nhoi đau. “A Phu” tiêng goi buông ra hay tiêng nâc ư
nghen ngao xot xa. Rôi Mi miên man nh lai đi mình, Mi lai t ng t ng co thê môt luc ơ ơ ươ ươ
nao đo, biêt đâu A Phu chăng đa chôn đc, luc ây bô con Pa Tra se bao Mi c i troi cho A ươ ơ
Phu, Mi liên phai troi thay, phai chêt trên cai coc nay. Nghi thê, trong tinh canh nay, lam sao
Mi cung không thây s . Tinh th ng ng i ngay cang manh, no l n h n niêm th ng thân ơ ươ ươ ơ ơ ươ
va giup Mi chiên thăng moi nôi s hai, no thôi thuc Mi hanh đông môt cach tao bao: căt dây ơ
troi c u A Phu. ư
Bài m u s 2:ẫ ố
M là nhân v t trung tâm trong truy n ng n “V ch ng A Ph ” mà nhà văn Tô Hoài đãị ậ ệ ắ ợ ồ ủ
dành nhi u tài năng và tâm huy t đ xây d ng. Truy n đc trích t t p “Truy n Tâyề ế ể ự ệ ượ ừ ậ ệ
B c” (1953) c a Tô Hoài. Trong chuy n đi cùng b đi vào gi i phóng mi n Tây B cắ ủ ế ộ ộ ả ề ắ
(1952), Tô Hoài đã có d p s ng, cùng ăn, cùng v i đng bào các dân t c mi n núi, chínhị ố ở ớ ồ ộ ề
đi u đó đã giúp Tô Hoài tìm đc c m h ng đ vi t truy n này. Tô Hoài thành công trongề ượ ả ứ ể ế ệ
“V ch ng A Ph ” không ch do v n s ng, tình c m s ng c a mình mà còn là do tài năngợ ồ ủ ỉ ố ố ả ố ủ
ngh thu t c a m t cây bút tài hoa. Trong “V ch ng A Ph ”, Tô Hoài đã s d ng nhi uệ ậ ủ ộ ợ ồ ủ ử ụ ề
bi n pháp ngh thu t, trong đó n i b t và đáng chú ý nh t là bi n pháp phân tích tâm lý vàệ ệ ậ ổ ậ ấ ệ
hành đng c a M trong t ng ch ng đng đi. Đi m ngh thu t y th t s phát sáng vàộ ủ ị ừ ặ ườ ờ ể ệ ậ ấ ậ ự
thăng hoa trong đo n văn miêu t tâm lý và hành đng c a nhân v t M trong đêm mùaạ ả ộ ủ ậ ị
đông c u A Ph . Qua đó ta th y đc giá tr hi n th c và nhân đo c a tác ph m.ứ ủ ấ ượ ị ệ ự ạ ủ ẩ
Trong tác ph m này, đi u gây cho b n đc n t ng nh t đó chính là hình nh c a cô gáiẩ ề ạ ọ ấ ượ ấ ả ủ
“dù làm b t c vi c gì, cô ta cũng cúi m t, m t bu n r i r i”. Đó là nét tâm lý c a m tấ ứ ệ ặ ặ ồ ườ ượ ủ ộ
con ng i cam ch u, buông xuôi tr c s ph n, hoàn c nh s ng đen t i đy bi k ch. S dĩườ ị ướ ố ậ ả ố ố ầ ị ở
M có nét tính cách y là do cu c s ng hôn nhân c ng b c gi a M và A S . M khôngị ấ ộ ố ưỡ ứ ữ ị ử ị
đc l y ng i mình yêu mà ph i ăn đi ki p v i m t ng i mà mình s hãi, l nhượ ấ ườ ả ờ ở ế ớ ộ ườ ợ ạ
lùng. M t nguyên nhân n a chính là do uy quy n, th n quy n, đng ti n c a nhà th ng lýộ ữ ề ầ ề ồ ề ủ ố
Pá Tra đã bi n M thành m t đa con dâu g t n . Mang ti ng là con dâu c a m t ng iế ị ộ ứ ạ ợ ế ủ ộ ườ
giàu có nh t vùng, nh ng th t s M ch là m t k nô l không h n không kém. Đi u đóấ ư ậ ự ị ỉ ộ ẻ ệ ơ ề
làm M đau kh , M khóc ròng rã m y tháng tr i và t ng có ý đnh ăn n m lá ngón k t thúcị ổ ị ấ ờ ừ ị ắ ế
cu c đi mình. Th nh ng “s ng lâu trong cái kh , M quen kh r i”. Chính vì th M đãộ ờ ế ư ố ổ ị ổ ồ ế ị
buông xuôi tr c s ph n đen t i c a mình, trái tim c a M d n chai s n và m t đi nh pướ ố ậ ố ủ ủ ị ầ ạ ấ ị
đp t nhiên c a nó.ậ ự ủ
Song song v i nét tính cách đó l i là tâm tr ng c a m t ng i yêu đi, yêu cu c s ng,ớ ạ ạ ủ ộ ườ ờ ộ ố
mong mu n thoát kh i hoàn c nh s ng đen t i, đy bi k ch. Đi u đó đã đc th hi nố ỏ ả ố ố ầ ị ề ượ ể ệ
trong đêm mùa xuân.
Trong đêm mùa xuân y, tâm tr ng c a M phát tri n theo nh ng cung b c tình c m khácấ ạ ủ ị ể ữ ậ ả
nhau, cung b c sau cao h n cung b c tr c. Ban đu, M nghe ti ng sáo Mèo quen thu c,ậ ơ ậ ướ ầ ị ế ộ
M nh m th m bài hát ng i đang th i r i M u ng r u và nh l i k ni m đp th i xaị ẩ ầ ườ ổ ồ ị ố ượ ớ ạ ỷ ệ ẹ ờ
x a… M ý th c đc v b n thân và v cu c đi r i M mu n đi ch i. Nh ng s i dâyư ị ứ ượ ề ả ề ộ ờ ồ ị ố ơ ư ợ
thô b o c a A S đã trói đng M vào c t. Th nh ng s i dây y ch có th “trói” đcạ ủ ử ứ ị ộ ế ư ợ ấ ỉ ể ượ
thân xác M ch không th “trói” đc tâm h n c a m t cô gái đang hòa nh p v i mùaị ứ ể ượ ồ ủ ộ ậ ớ
xuân, v i cu c đi. Đêm y th t là m t đêm có ý nghĩa v i M . Đó là đêm cô th c s s ngớ ộ ờ ấ ậ ộ ớ ị ự ự ố
cho riêng mình sau hàng ngàn đêm cô s ng v t v nh m t cái xác không h n. Đó là m tố ậ ờ ư ộ ồ ộ
đêm cô v t lên uy quy n và b o l c đ s ng theo ti ng g i trái tim mình.ượ ề ạ ự ế ố ế ọ
Sau đêm mùa xuân y, M l i ti p t c s ng ki p đi trâu ng a. Th nh ng vi t v v nấ ị ạ ế ụ ố ế ờ ự ế ư ế ề ấ
đ này, Tô Hoài kh ng đnh: cái kh cái nh c mà M gánh ch u nh l p tro tàn ph khu tề ẳ ị ổ ụ ị ị ư ớ ủ ấ
che l p s c s ng ti m tàng trong lòng M . Và ch c n có m t lu ng gió m nh đ s c th iấ ứ ố ề ị ỉ ầ ộ ồ ạ ủ ứ ổ
đi l p tro bu n ngu i l nh y thì đm l a y s bùng cháy và giúp M v t qua cu cớ ồ ộ ạ ấ ố ử ấ ẽ ị ượ ộ
s ng đen t i c a mình. Giá tr nhân đo c a tác ph m ng i lên ch đó.ố ố ủ ị ạ ủ ẩ ờ ở ỗ
Và cu i cùng, lu ng gió y cũng đn. Đó chính là nh ng đêm mùa đông dài và bu n trênố ồ ấ ế ữ ồ
núi r ng Tây B c đang v . Mùa đông rét bu t nh c t da c t th t, vì th đêm nào M cũngừ ắ ề ố ư ắ ắ ị ế ị
ra bên ngoài b p l a đ th i l a h tay. Trong nh ng đêm đó M g p A Ph đang b tróiế ử ể ổ ử ơ ữ ị ặ ủ ị
đng ch ch t gi a tr i giá rét. Th nh ng M v n th n nhiên th i l a h tay “dù A Phứ ờ ế ữ ờ ế ư ị ẫ ả ổ ử ơ ủ
là cái xác ch t đng đó cũng th thôi”. T i sao M l i lãnh c m, th tr c s vi c y?ế ứ ế ạ ị ạ ả ờ ơ ướ ự ệ ấ
Ph i chăng vi c trói ng i đn ch t là m t vi c làm bình th ng nhà th ng lý Pá Tra vàả ệ ườ ế ế ộ ệ ườ ở ố
ai cũng quen v i đi u đó nên ch ng ai quan tâm đn. Hay b i M “s ng lâu trong cái kh ,ớ ề ẳ ế ở ị ố ổ
M quen kh r i” nên M lãnh đm, th tr c n i đau kh c a ng i khác. M t đêmị ổ ồ ị ạ ờ ơ ướ ỗ ổ ủ ườ ộ
n a l i đn, lúc đó m i ng i trong nhà đã ng yên c r i, M l i th c d y đn b p đtữ ạ ế ọ ườ ủ ả ồ ị ạ ứ ậ ế ế ố
l a lên đ h tay. L a cháy sáng, “M lé m t trông sang, th y hai m t A Ph cũng v aử ể ơ ử ị ắ ấ ắ ủ ừ
m , m t dòng n c m t l p lánh bò xu ng hai hõm má đã xám đen l i”. Đó là dòng n cở ộ ướ ắ ấ ố ạ ướ
m t c a m t k nô l khi ph i đi m t v i cái ch t đn r t g n. Chính “dòng n c m tắ ủ ộ ẻ ệ ả ố ặ ớ ế ế ấ ầ ướ ắ
l p lánh y” đã làm tan ch y l p băng giá l nh trong lòng M .ấ ấ ả ớ ạ ị
Lòng M ch t b i h i tr c m t ng i, trùng c nh ng . Đêm mùa xuân tr c M cũng bị ợ ồ ồ ướ ộ ườ ả ộ ướ ị ị
A S trói đng th kia, có nhi u l n khóc n c m t r i xu ng mi ng, xu ng c khôngử ứ ế ề ầ ướ ắ ơ ố ệ ố ổ
bi t lau đi đc. M ch t nh n ra ng i y gi ng mình v c nh ng , mà nh ng ng iế ượ ị ợ ậ ườ ấ ố ề ả ộ ữ ườ
cùng c nh ng r t d c m thông cho nhau. M nh l i nh ng chuy n th t kh ng khi pả ộ ấ ễ ả ị ớ ạ ữ ệ ậ ủ ế
lúc tr c kia, “chúng nó b t trói đn ch t ng i đàn bà ngày tr c cũng trong cái nhàướ ắ ế ế ườ ướ ở
này”. Lý trí giúp M nh n ra “Chúng nó th t đc ác”. Vi c trói ng i đn ch t còn cácị ậ ậ ộ ệ ườ ế ế
h n c thú d trong r ng. Ch vì b h ăn m t m t con bò mà m t ng i thanh niên kh eơ ả ữ ừ ỉ ị ổ ấ ộ ộ ườ ỏ
m nh, siêng năng, say s a v i cu c đi đã ph i l y m ng mình thay cho nó. B n th ng trạ ư ớ ộ ờ ả ấ ạ ọ ố ị
coi sinh m ng c a A Ph không b ng m t con v t. Và d u ai ph m t i nh A Ph cũngạ ủ ủ ằ ộ ậ ẫ ạ ộ ư ủ
b x ph t nh th mà thôi.ị ử ạ ư ế
Nh đn nh ng chuy n ngày tr c, tr v v i hi n t i, M đau kh cay đng cho thânớ ế ữ ệ ướ ở ề ớ ệ ạ ị ổ ắ
ph n c a mình: “Ta là thân đàn bà chúng nó đã b t ta v trình ma nhà nó r i thì ch cònậ ủ ắ ề ồ ỉ
bi t ch ngày rũ x ng đây thôi”. Nghĩ v mình, M l i nghĩ đn A Ph “có ch ng nàyế ờ ươ ở ề ị ạ ế ủ ừ
ch đêm nay thôi là ng i kia ch t, ch t đau, ch t đói, ch t rét, ph i ch t. Ng i kia vi cỉ ườ ế ế ế ế ả ế ườ ệ
gì mà ph i ch t nh th . A Ph …. M ph ng ph t nghĩ nh v y”. Th t s , ch ng có lý doả ế ư ế ủ ị ả ấ ư ậ ậ ự ẳ
gì mà b n th ng lí Pá Tra b t A Ph ph i ch t vì cái t i đ m t m t con bò!ọ ố ắ ủ ả ế ộ ể ấ ộ
Trong đu M b ng nhiên nghĩ đn c nh A Ph b tr n và chính M s là ng i ch t thayầ ị ỗ ế ả ủ ỏ ố ị ẽ ườ ế
cho A Ph trên cái c t t ng t ng đó. Th nh ng, M v n không th y s , s suy t ngủ ộ ưở ượ ế ư ị ẫ ấ ợ ự ưở
c a M là có c s c a nó. Cha con Pá Tra đã bi n M t m t con ng i yêu đi, yêu cu củ ị ơ ở ủ ế ị ừ ộ ườ ờ ộ
s ng, tài hoa chăm ch , hi u th o, tha thi t v i tình yêu thành m t con dâu g t n , m t kố ỉ ế ả ế ớ ộ ạ ợ ộ ẻ
nô l đúng nghĩa, chúng đã tàn ác khi trói m t ng i đàn bà ngày tr c đn ch t thì ch ngệ ộ ườ ướ ế ế ẳ
l chúng l i không đi x v i M nh th ?ẽ ạ ố ử ớ ị ư ế ư
Nh v y, ch ng ki n “dòng n c m t l p lánh” c a A Ph , tâm tr ng c a M di n bi nư ậ ứ ế ướ ắ ấ ủ ủ ạ ủ ị ễ ế
ph c t p. M thông c m v i ng i cùng c nh ng , M nh đn chuy n ng i đàn bà ngàyứ ạ ị ả ớ ườ ả ộ ị ớ ế ệ ườ
tr c, lý trí giúp M nh n ra b n lãnh chúa phong ki n th t đc ác, M xót xa tr c sướ ị ậ ọ ế ậ ộ ị ướ ố
ph n c a mình r i M l i nghĩ đn A Ph ; sau đó M l i t ng t ng đn cái c nh mìnhậ ủ ồ ị ạ ế ủ ị ạ ưở ượ ế ả
b trói đng…ị ứ
M t lo t nét tâm lí y thúc đy M đn v i hành đng: dùng dao c t lúa rút dây mây c iộ ạ ấ ẩ ị ế ớ ộ ắ ở
trói cho A Ph . Đó là m t vi c làm táo b o và h t s c nguy hi m nh ng nó phù h p v iủ ộ ệ ạ ế ứ ể ư ợ ớ
nét tâm lí c a M trong đêm mùa đông này. Sau khi c t dây c i trói cho A Ph , M cũngủ ị ắ ở ủ ị
không ng mình dám làm m t chuy n đng tr i đn v y. M thì thào lên m t ti ng “điờ ộ ệ ộ ờ ế ậ ị ộ ế
ngay” r i M ngh n l i. A Ph vùng ch y đi còn M v n đng l ng trong bóng t i. Ta cóồ ị ẹ ạ ủ ạ ị ẫ ứ ặ ố
th hình dung đc nét tâm lý ng n ngang trăm m i c a M lúc này. Lòng M r i b i v iể ượ ổ ố ủ ị ị ố ờ ớ
trăm câu h i: V t ch y theo A Ph hay đây ch ch t?. Th là cu i cùng s c s ng ti mỏ ụ ạ ủ ở ờ ế ế ố ứ ố ề
tàng đã thôi thúc M ph i s ng và M v t ch y theo A Ph . Tr i t i l m nh ng M v nị ả ố ị ụ ạ ủ ờ ố ắ ư ị ẫ
băng đi. B c chân c a M nh đp đ uy quy n, th n quy n c a b n lãnh chúa phongướ ủ ị ư ạ ổ ề ầ ề ủ ọ
