Đ bài: Phân tích đo n th sau trong bài Bên kia sông Đu ng c a Hoàng C m: Emề ạ ơ ố ủ ầ
i bu n làm chi... Sao xót xa nh r ng bàn tayơ ồ ư ụ
Bài làm
Sinh ra và l n lên gi a vùng B c Ninh đm đà b n s c văn hóa dân t c, nhà th Hoàngớ ữ ắ ậ ả ắ ộ ơ
C m g n bó và yêu th ng vùng đt y vô cùng. Th nên khi hay tin gi c Pháp chi mầ ắ ươ ấ ấ ế ặ ế
phía nam B c Ninh, Hoàng C m không kh i xúc đng, đau đn. Chính trong ngu n c mắ ầ ỏ ộ ớ ồ ả
h ng y, ch trong m t đêm, bài th Bên kia sông Đu ng ra đi, ch a đng bao nhiêu tìnhứ ấ ỉ ộ ơ ố ờ ứ ự
c m c a nhà th . M đu bài th , Hoàng C m vi t:ả ủ ơ ở ầ ơ ầ ế
Em i bu n làm chiơ ồ
...
Sao xót xa nh r ng bàn tay.ư ụ
Nh ng câu th đã m ra m t vùng không gian đm đy n i th ng tha thi t, đ s c lôiữ ơ ở ộ ẫ ầ ỗ ươ ế ủ ứ
cu n, thúc gi c ng i đc.ố ụ ườ ọ
T a đ Bên kia sông Đu ng ch b n t nh ng có s c g i khá l n. Tr c h t, nó g i lênự ề ố ỉ ố ừ ư ứ ợ ớ ướ ế ợ
hoàn c nh sáng tác bài th , bên này là đt t d , bên kia là n i gi c đang chi m đóng phíaả ơ ấ ự ọ ơ ặ ế
nam c a t nh B c Ninh. Bên kia sông Đu ng còn g i lên kho ng không gian xa cách, bênủ ỉ ắ ố ợ ả
này là n i tác gi đang chi n đu, bên kia là quê h ng đang b giày xéo. Gi a hai kho ngơ ả ế ấ ươ ị ữ ả
không gian y, bài th ra đi nh m t s k t n i gi a tác gi và quê h ng. Không chấ ơ ờ ư ộ ự ế ố ữ ả ươ ỉ
v t qua không gian, bài th còn nh mu n v t qua th i gian đ tác gi tr v nh ngượ ơ ư ố ượ ờ ể ả ở ề ữ
ngày x a thân ái. B n t Bên kia sông Đu ng vì th luôn đc đt hàng đu m i đo nư ố ừ ố ế ượ ặ ở ầ ỗ ạ
th nh là đi m kh i ngu n cho dòng th miên man ch y. T a đ Bên kia sông Đu ng chơ ư ể ơ ồ ơ ả ự ề ố ỉ
b n t nh ng có s c g i khá l nố ừ ư ứ ợ ớ
Theo l i k c a tác gi , 3 câu đu c a bài th Bên kia sông Đu ng đc ra đi m t cáchờ ể ủ ả ầ ủ ơ ố ượ ờ ộ
k l trong đêm nhà th nghe k v tình hình quê h ng:ỳ ạ ơ ể ề ươ
Tâm trí tôi d n tĩnh l i trong cái im ng đn nghe rõ c ti ng m t con mu i vo ve đâu đó.ầ ạ ắ ế ả ế ộ ỗ
Đt nhiên, nh t xóm nào xa, vang v ng ngay bên tai tôi m t gi ng nh hát, nh thanộ ư ừ ọ ộ ọ ư ư
th , nh ru em, m t gi ng ph n trong tr o nghe m n m t, nh ng l i nghe t lúc tôi cònở ư ộ ọ ụ ữ ẻ ồ ộ ư ạ ự
th d i.ơ ạ
Bài th đc b t đu nh th v i ba dòng nh rót t cõi xa xăm nào xu ng. Qu th c, đóơ ượ ắ ầ ư ế ớ ư ừ ố ả ự
là nh ng câu th r t l , v a tho ng chút ai oán, v a tho ng chút yên i, v v :ữ ơ ấ ạ ừ ả ừ ả ủ ỗ ề
Em i bu n làm chiơ ồ
Anh đa em v sông Đu ngư ề ố
Ngày x a cát tr ng ph ng lìư ắ ẳ
Hình nh đu tiên xu t hi n v i g i tha thi t là nhân v t tr tình em. Em là ai? Có l chả ầ ấ ệ ớ ọ ế ậ ữ ẽ ỉ
nên xem là m t nhân v t phi m ch mà nhà th c n đn đ gi i bày tâm s , tìm s đngộ ậ ế ỉ ơ ầ ế ể ả ự ự ồ
c m, ho c cũng có th nhân v t phân thân c a chính tác gi . Hình nh cát tr ng ph ng lìả ặ ể ậ ủ ả ả ắ ẳ
ch t hi n ra làm nh lòng ng i, g i n i ti c nh cái ngày x a êm , thanh bình, kh iợ ệ ẹ ườ ợ ỗ ế ớ ư ả ơ
đúng ngu n m ch tr tình đ ng i vi t nh p vào quá kh .ồ ạ ữ ể ườ ế ậ ứ
Hình nh đu tiên hi n ra trong n i nh nhà th v n là con sông Đu ng:ả ầ ệ ỗ ớ ơ ẫ ố
Sông Đu ng trôi điố
M t dòng l p lánhộ ấ
N m nghiêng nghiêng trong kháng chi n tr ng kìằ ế ườ
Sông Đu ng là m t ch ng nhân l ch s , ch ng ki n m i đi thay c a quê h ngố ộ ứ ị ử ứ ế ọ ổ ủ ươ
Sông Đu ng d i ngòi bút c a nhà th hi n lên r t m c tr tình. M i câu th nh mu nố ướ ủ ơ ệ ấ ự ữ ỗ ơ ư ố
ghi l i s c thái c a nó trôi đi, l p lánh, nghiêng nghiêng. Nh ng t này trong tr ng tháiạ ắ ủ ấ ữ ừ ạ
ho t đng, đc bi t nét nghiêng nghiêng khi n dòng sông nh m t sinh th có h n, thânạ ộ ặ ệ ế ư ộ ể ồ
thi t, đáng yêu. Dòng sông nh m t sinh linh c a Kinh B c đ chia s m i vui bu n c aế ư ộ ủ ắ ể ẻ ọ ồ ủ
ng i đi. Sông Đu ng còn là m t ch ng nhân l ch s , s hi n di n trong su t bài th ,ườ ờ ố ộ ứ ị ử ẽ ệ ệ ố ơ
ch ng ki n m i đi thay c a quê h ng, t nh ng ngày đen t i đn nh ng ngày nhân dânứ ế ọ ổ ủ ươ ừ ữ ố ế ữ
vùng đng lên:ứ
Đêm buông xu ng dòng sông Đu ngố ố
Đêm đi sâu qua lòng sông Đu ngố
và:
Sông Đu ng cu n cu n trôiố ồ ộ
Đ nó cu n phăng ra bể ố ể
Bao nhiêu đn gi c t i b iồ ặ ơ ờ
Bao nhiêu n c m tướ ắ
Bao nhiêu m hôiồ
Bao nhiêu bóng t iố
Bao nhiêu n i đi...ỗ ờ
Còn v i nhà th , ch th tr tình trong tác ph m, sông Đu ng là dòng ký c. Tuy có lúcớ ơ ủ ể ữ ẩ ố ứ
ph i xa con sông quê, nh ng dòng ký c y v n ch y mãi trong tâm h n. Nhà th Ph mả ư ứ ấ ẫ ả ồ ơ ạ
Ti n Du t lý gi i:ế ậ ả
T i sao cái dòng sông y không n m b ng, n m ph ng mà l i c nghiêng nghiêng m tạ ấ ằ ằ ằ ẳ ạ ứ ộ
th trôi xuôi? Nó nghiêng nghiêng trong không gian mà cũng nghiêng nghiêng trong th iế ờ
gian. B i cái th n m mà c cu c tr ng kì ph i nh t i, là cái th n m mà ánh n cở ế ằ ả ộ ườ ả ớ ớ ế ằ ướ
luôn h t sáng. Sông Đu ng canh cánh trôi gi a lòng cu c kháng chi n. Nó cũng n mắ ố ữ ộ ế ằ
nghiêng nghiêng trong lòng tác gi , trong lòng b n đc...ả ạ ọ
K t thúc đo n th th nh t là hình nh quê h ng bên dòng sông Đu ng trong h i c vàế ạ ơ ứ ấ ả ươ ố ồ ứ
trong hi n t i. Quê h ng bên dòng sông Đu ng trong h i c và trong hi n t iệ ạ ươ ố ồ ứ ệ ạ
Trong quá kh , là nh ng hình nh đp g i lên t m t làng quê trù phú, giàu s c s ng:ứ ữ ả ẹ ợ ừ ộ ứ ố
Xanh xanh bãi mía n ng dâuươ
Ngô khoai biêng bi cế
Hai dòng th nh ng c u trúc đo ng c nhau. S đo ng c y có th là ng u nhiên theoơ ư ấ ả ượ ự ả ượ ấ ể ẫ
dòng c m xúc c a tác gi song l i t o ra hi u qu ngh thu t b t ng : hình nh đu tiênả ủ ả ạ ạ ệ ả ệ ậ ấ ờ ả ầ
mà ng i ta b t g p là cái màu xanh xanh đn ngút ngàn c a bãi mía n ng dâu, r i sườ ắ ặ ế ủ ươ ồ ự
đng l i c a v biêng bi c ngô khoai. M t đng tác đng vào th giác, m t đng vào c mọ ạ ủ ẻ ế ộ ằ ộ ị ộ ằ ả
giác.
Còn hi n t i l i là n i xót xa:ệ ạ ạ ỗ
Đng bên này sông sao nh ti cứ ớ ế
Sao xót xa nh r ng bàn tayư ụ
Hai dòng th , hai câu h i nh ng là m t tâm tr ng. N i lòng y đang đi p trùng bao n i, tơ ỏ ư ộ ạ ỗ ấ ệ ỗ ừ
nh ti c l n xót xa. Nhà th không nói nh ti c hay xót xa đi u gì, có bãi mía, n ng dâu,ớ ế ẫ ơ ớ ế ề ươ
có ngô khoai biêng bi c, nh ng có t t c nh ng gì c a quê h ng, là quê h ng.ế ư ấ ả ữ ủ ươ ươ
Đi p t sao (sao nh ti c, sao xót xa) nh nh ng câu h i làm nh c nh i lòng ng i. Nghệ ừ ớ ế ư ữ ỏ ứ ố ườ ệ
thu t so sánh có s c g i c m, m t là l y n i đau tinh th n so sánh v i n i đau th xácậ ứ ợ ả ộ ấ ỗ ầ ớ ỗ ể
khi n ng i đc c m nh n đc n i đau c th . Hai là, coi quê h ng nh m t ph n cế ườ ọ ả ậ ượ ỗ ụ ể ươ ư ộ ầ ơ
th . Quê h ng b gi c giày xéo đau đn nh m t ph n c th b m t.ể ươ ị ặ ớ ư ộ ầ ơ ể ị ấ
Đo n th g m 10 dòng, đc vi t nh l i k l và than van. K v quê h ng giàu đp,ạ ơ ồ ượ ế ư ờ ể ể ể ề ươ ẹ
miên man nh không bao gi h t. Than van v s m t mát. L i than ng n, nh ng n i đauư ờ ế ề ự ấ ờ ắ ư ỗ
dài. K t đo n, h i th r i vào tr ng thái h t h ng, n i h t h ng vì đau đn khôn cùng. Vìế ạ ơ ơ ơ ạ ụ ẫ ỗ ụ ẫ ớ
th , m i dòng th dài, ng n theo chi u c m xúc c a ng i vi t. Cũng theo chi u c m xúcế ỗ ơ ắ ề ả ủ ườ ế ề ả
y, th đi vào lòng ng i đc nh chuy n c a bây gi .ấ ơ ườ ọ ư ệ ủ ờ
Đo n th là cái nhìn bao quát toàn, c nh Bên kia sông Đu ng t bên này. B ng ngh thu tạ ơ ả ố ừ ằ ệ ậ
điêu luy n, bút pháp g i t tài tình đo n th đã đa ng i đc đn v i tâm h n nhà th ,ệ ợ ả ạ ơ ư ườ ọ ế ớ ồ ơ
n i đau m t n c nh m t đi máu th t c a chính mình. Bài th khi n ng i đc xúc đngỗ ấ ướ ư ấ ị ủ ơ ế ườ ọ ộ
vì hình nh quê h ng v i dòng sông, bãi mía, b dâu là hình nh quen thu c c a làng quêả ươ ớ ờ ả ộ ủ
Vi t Nam x a. Cho nên nh ng chi ti t y khi n ng i đc nh t i quê h ng mình.ệ ư ữ ế ấ ế ườ ọ ớ ớ ươ