Đ bài: Phân tích đo n th sau đây trích trong bài Ti ng hát con tàu c a Ch Lan ề ạ ơ ế ủ ế
Viên: Con g p l i nhân dân nh nai v su i cũ… Nh ng tr n đi con nh mãi n ặ ạ ư ề ố ư ọ ờ ớ ơ
nuôi
Bài làm
Ch Lan Viên là nhà th có tài năng n y n r t s m. Năm 17 tu i, t p th Điêu tàn c aế ơ ả ở ấ ớ ổ ậ ơ ủ
nhà th "đt ng t xu t b n ra gi a làng th nh m t ni m kinh d ”, r i h n th y cũngơ ộ ộ ấ ả ữ ơ ư ộ ề ị ồ ồ ơ ấ
s m b mai m t, khô héo trong s b t c chung c a phong trào Th m i. Sau Cách m ngớ ị ộ ự ế ắ ủ ơ ớ ạ
tháng Tám năm 1945, ánh sáng c a Đng và Cách m ng đã soi đng, d n l i cho nhà thủ ả ạ ườ ẫ ố ơ
đn v i nhân dân và đt n c m n yêu. T p th Ánh sáng và Phù sa ra đi đánh d uế ớ ấ ướ ế ậ ơ ờ ấ
b c tr ng thành v ng ch c c a Ch Lan Viên trên con đng th Cách m ng, r t có ýướ ưở ữ ắ ủ ế ườ ơ ạ ấ
nghĩa đi v i n n văn h c hi n đi Vi t Nam giai đo n 1945 - 1975. T p th th hi nố ớ ề ọ ệ ạ ệ ạ ậ ơ ể ệ
hành trình t t ng và tâm h n c a ng i ngh sĩ đi “t thung lũng đau th ng ra cánhư ưở ồ ủ ườ ệ ừ ươ
đng vui", “t chân tr i c a m t ng i đn chân tr i c a m i ng i”. T p th còn thồ ừ ờ ủ ộ ườ ế ờ ủ ọ ườ ậ ơ ể
hi n lòng bi t n, s g n bó c a nhà th v i Đng, đt n c, nhân dân và cu c đi.ệ ế ơ ự ắ ủ ơ ớ ả ấ ướ ộ ờ
Ti ng hát con tàu là bài th v t th i gian năm trong t p th y. Đây là b n kh th đcế ơ ượ ờ ậ ơ ấ ố ổ ơ ặ
s c c a bài th :ắ ủ ơ
Con g p l i nhân dân nh nai v su i cũặ ạ ư ề ố
C đón giêng hai, chim én g p mùaỏ ặ
Nh đa tr đói lòng g p s aư ứ ẻ ặ ữ
Chi c nôi ng ng b ng g p cánh tay đa,ế ừ ỗ ặ ư
Con nh anh con, ng i anh du kíchớ ườ
Chi c áo nâu anh m c đêm công đnế ặ ồ
Chi c áo nâu su t m t đi vá ráchế ố ộ ờ
Đêm cu i cùng anh đ l i cho con.ố ể ạ
Con nh em con, th ng em liên l c.ớ ằ ạ
R ng th a em băng, r ng r m em chừ ư ừ ậ ờ
Sáng b n Na, chi u em qua b n B cả ề ả ắ
M i năm tròn! Ch a m t m t phong th .ườ ư ấ ộ ư
Con nh m L a h ng soi tóc b c.ớ ế ử ồ ạ
Năm con đau, m th c m t mùa dàiế ứ ộ
Con v i m không ph i hòn máu c tớ ế ả ắ
Nh ng tr n đi con nh mãi n nuôi.ư ọ ờ ớ ơ
Tr c khi tìm hi u đo n th trên, chúng ta c n hi u hoàn c nh l ch s c a bài th . Đó làướ ể ạ ơ ầ ể ả ị ử ủ ơ
giai đo n 1955 - 1960, sau khi cu c kháng chi n ch ng th c dân Pháp c u n c dân t c taạ ộ ế ố ự ứ ướ ộ
toàn th ng v i chi n d ch Đi n Biên Ph ch n đng đa c u. Mi n B c hòa bình đangắ ớ ế ị ệ ủ ấ ộ ị ầ ề ắ
dành nhi u công s c hàn g n v t th ng chi n tranh, hăng hái b t tay vào công cu c khôiề ứ ắ ế ươ ế ắ ộ
ph c kinh t , ti n lên xây d ng ch nghĩa xã h i. Cũng mi n B c nh ng năm 1958 -ụ ế ế ự ủ ộ ở ề ắ ữ
1960, Đng và nhà n c ta có cu c v n đng nhân dân mi n xuôi lên Tây B c xây d ngả ướ ộ ậ ộ ề ắ ự
kinh t mi n núi, h ng ng cu c v n đng, có r t nhi u văn ngh sĩ nhi t tình lên Tâyế ề ưở ứ ộ ậ ộ ấ ề ệ ệ
B c, trong đó có nhà th Ch Lan Viên.ắ ơ ế
Ch đ c a bài th Ti ng hát con tàu cũng là ch đ c a c t p th Ánh sáng và Phù sa.ủ ề ủ ơ ế ủ ề ủ ả ậ ơ
Ngo i tr l i đ t , bài th có t t c 15 kh th , m i kh b n dòng, chia làm ba đo n.ạ ừ ờ ề ừ ơ ấ ả ổ ơ ỗ ổ ố ạ
Đo n đu (g m b n kh ) là s trăn tr , gi c giã lên đng. Đo n gi a (7 kh ) là h iạ ầ ồ ố ổ ự ở ụ ườ ạ ữ ổ ồ
t ng v nh ng k ni m v i nhân dân trong kháng chi n. Đo n k t (4 kh th cu i) làưở ề ữ ỉ ệ ớ ế ạ ế ổ ơ ố
khúc hát lên đng say mê háo h c.ườ ứ
B n kh th trích trên thu c đo n gi a. Kh đu c a trích đo n nói lên khát v ng tr vố ổ ơ ộ ạ ữ ổ ầ ủ ạ ọ ở ề
nh là tr v ng n ngu n c a s s ng:ư ở ề ọ ồ ủ ự ố
Con g p l i nhân dân nh nai v su i cũặ ạ ư ề ố
C đón giêng hai, chim én g p mùaỏ ặ
Nh đa tr th đói lòng g p s aư ứ ẻ ơ ặ ữ
Chi c nôi ng ng b ng g p cánh tay đa.ế ừ ỗ ặ ư
Chúng ta c n ph i hi u Ch Lan Viên tr c khi đn đc, g p đc nhân dân m i c mầ ả ể ế ướ ế ượ ặ ượ ớ ả
đc “con g p l i nhân dân” là xúc đng đn ch ng nào. Th t v y, tr c th i đi m y,ượ ặ ạ ộ ế ừ ậ ậ ướ ờ ể ấ
trong th Ch Lan Viên, t p Điêu tàn xu t hi n m t th gi i kinh d đy s ng i, x ngơ ế ậ ấ ệ ộ ế ớ ị ầ ọ ườ ươ
máu, yêu ma”, nh ng ng n tháp Chàm huy n bí, g y mòn, đ nát, nh ng n m m hi n raữ ọ ề ầ ổ ữ ấ ồ ệ
trong bóng đêm dày đc ho c ánh trăng đn côi, l nh l o:ặ ặ ơ ạ ẽ
Đây nh ng tháp g y mòn vì mong điữ ầ ợ
Nh ng đn x a đ nát d i th i gianữ ề ư ổ ướ ờ
Nh ng sông v ng lê mình trong bóng t iữ ắ ố
Nh ng t ng Chàm l lói r rên than.ữ ượ ở ỉ
Đng th i, trong trí t ng t ng c a nhà th , còn hi n v nh ng hình nh v t v c aồ ờ ưở ượ ủ ơ ệ ề ữ ả ậ ờ ủ
nh ng h n ma s so ng d t nhau đi “nh ng kh p x ng r n tr ng”, nh ng dòng huy tữ ồ ờ ạ ắ ữ ớ ươ ợ ắ ữ ế
đm khí tanh hôi”, nh ng bóng dáng th p thoáng, h o c a chiêm n :ẫ ữ ấ ư ả ủ ữ
Đây nh ng cánh ngàn sâu cây l ng n,ữ ả ọ
Muôn ma H i s so ng d t nhau điờ ờ ạ ắ
Nh ng r ng th m bóng chi u lan h n đnữ ừ ẳ ề ỗ ộ
(…)
R i l y ra m t khúc x ng r n tr ng,ồ ấ ộ ươ ợ ắ
Nút bao dòng huy t đm khí tanh hôi,ế ầ
Tìm nh ng mi ng "tr n gian” trong t y c n,ữ ế ầ ủ ạ
R i say s a vang c t ti ng reo c i.ồ ư ấ ế ườ
(Trên đng v )ườ ề
Nh v y, khi ch a đc g p nhân dân, nhà th hoàn toàn b t c vì “ch có nhân dân m iư ậ ư ượ ặ ơ ế ắ ỉ ớ
nuôi d ng sáng tác c a nhà th b ng nh ng ngu n nh a s ng”.ưỡ ủ ơ ằ ữ ồ ự ố
Kh th hàm ch a m t ti n gi đnh. Khi Ch Lan Viên vi t: “Con g p l i nhân dân”ổ ơ ứ ộ ề ả ị ế ế ặ ạ
nghĩa là gi a nhân v t tr tình và nhân dân v n đã có m t m i quan h nh t đnh. Đó làữ ậ ữ ố ộ ố ệ ấ ị
m t m i quan h khăng khít, máu th t. Chính nhân dân đã nuôi n ng, bao b c, ch che,ộ ố ệ ị ấ ọ ở
đng cam c ng kh v i nhân v t tr tình và nhi u b đi C H khác. Đi t x ng hôồ ộ ổ ớ ậ ữ ề ộ ộ ụ ồ ạ ừ ư
“con” v a xác đnh đc tính ch t, m c đ c a m i quan h y v a bi u l n i vuiừ ị ượ ấ ứ ộ ủ ố ệ ấ ừ ể ộ ỗ
m ng, h nh phúc vô biên khi nhà th tìm g p đc nhân dân - nh p đp c a trái tim mình.ừ ạ ơ ặ ượ ị ậ ủ
Xét cho cùng, đây là m t ngh thu t thông minh, h i t ý nghĩa l n lao; s g n bó khôngộ ệ ậ ộ ụ ớ ự ắ
th chia tách, s hòa h p tuy t đi gi a nhân v t tr tình v i nhân dân. V l i, chúng taể ự ợ ệ ố ữ ậ ữ ớ ả ạ
v n có c m giác nhà th ch a b ng lòng v i s bi u hi n tình c m qua t p h p hìnhẫ ả ơ ư ằ ớ ự ể ệ ả ậ ợ
chùm y. Nhân v t tr tình d ng nh mu n b c b ch nhi u h n n a s g n bó c aấ ậ ữ ườ ư ố ộ ạ ề ơ ữ ự ắ ủ
mình đi v i nhân dân. M t khác, th pháp ngh thu t trên còn bi u hi n m t s c tháiố ớ ặ ủ ệ ậ ể ệ ộ ắ
tình c m ti m n: lòng bi t n vô b b n; s trân tr ng, kính yêu vô h n c a nhân v t trả ề ẩ ế ơ ờ ế ự ọ ạ ủ ậ ữ
tình đi v i nhân dân.ố ớ
Nhìn chung, kh th đu c a trích đo n, Ch Lan Viên đã phát huy đc s c m nh cở ổ ơ ầ ủ ạ ế ượ ứ ạ ổ
đi n c a phép so sánh tu t mà Paul, nhà ngôn ng h c ng i Đc, th k XIX đã t ngể ủ ừ ữ ọ ườ ứ ế ỉ ừ
nh n xét r ng: S c m nh c a so sánh là nh n th c”. Tuy nhiên, đi v i Ch Lan Viên, nóậ ằ ứ ạ ủ ậ ứ ố ớ ế
không ch đn thu n là m t th pháp, mà còn n m trong đc đi m t duy c a nhà th . Vìỉ ơ ầ ộ ủ ằ ặ ể ư ủ ơ
th , qua tài năng sáng t o c a nhà th , tính trí tu c a nhà th tr nên d i dào. T đó, tínhế ạ ủ ơ ệ ủ ơ ở ồ ừ
hình t ng, tính truy n c m lan t a kh p t th , làm rung đng tâm h n nh ng đc giượ ề ả ỏ ắ ứ ơ ộ ồ ữ ộ ả
yêu th , say th . V y nên, hai ti ng “nhân dân” c t lên thiêng liêng, m áp, g n gũi lơ ơ ậ ế ấ ấ ầ ạ
th ng.ườ
N u nh kh th trên, lòng bi t n c a nhân v t tr tình còn ch t ch a trong m t s cế ư ở ổ ơ ế ơ ủ ậ ữ ấ ứ ộ ắ
thái tình c m ti m n thì các kh th sau, t m lòng y bày t c th , chi ti t:ả ề ẩ ở ổ ơ ấ ấ ỏ ụ ể ế
Con nh anh con, ng i anh du kíchớ ườ
Chi c áo nâu anh m c đêm công đnế ặ ồ
Chi c áo nâu su t m t đi vá ráchế ố ộ ờ
Đêm cu i cùng anh đ l i cho con.ố ể ạ
Con nh em con, th ng em liên l c.ớ ằ ạ
R ng th a em băng, r ng r m em chừ ư ừ ậ ờ
Sáng b n Na, chi u em qua b n B cả ề ả ắ
M i năm tròn! Ch a m t m t phong th .ườ ư ấ ộ ư
Con nh m L a h ng soi tóc b c.ớ ế ử ồ ạ
Năm con đau, m th c m t mùa dàiế ứ ộ
Con v i m không ph i hòn máu c tớ ế ả ắ
Nh ng tr n đi con nh mãi n nuôi.ư ọ ờ ớ ơ
Đi v i nhà th , nhân dân chính là anh du kích hình nh “chi c áo nâu” m c m c, dung d ,ố ớ ơ ả ế ộ ạ ị
không ch y u g i s nghèo khó mà g i n i v t v , nh c nh n c a đi lính trong quáủ ế ợ ự ợ ỗ ấ ả ọ ằ ủ ờ
trình đi theo ti ng g i c a quê h ng, c a h n thiêng sông núi. Nh ng cao c làm sao cáiế ọ ủ ươ ủ ồ ư ả
t m lòng dũng c m, s hy sinh th m l ng, vì n c quên mình c a anh b đi.ấ ả ự ầ ặ ướ ủ ộ ộ
Hai câu th :ơ
Chi c áo nâu su t m t đi vá ráchế ố ộ ờ
Đêm cu i cùng anh đ l i cho con.ố ể ạ
D y lên trong lòng đc gi n i xúc đng ngh n ngào, t ng gi t l th m d n qua trangấ ộ ả ỗ ộ ẹ ừ ọ ệ ấ ầ