Phân tích đoạn trích Trong lòng mẹ để làm nổi bật cảm hứng nhân đạo và
ký ức tuổi thơ gắn tình mẹ của nhà văn Nguyên Hồng
Tuổi thơ trong ký ức của mỗi con người bao giờ cũng chất chứa biết bao điều
kỳ diệu: nhiều khi là cánh diều chao giữa tầng không với muôn ngàn sắc màu rực rỡ;
lắm lúc lại là cánh cò trắng chập chờn bay vào những giấc mơ; và thỉnh thoảng là chị
Hằng Nga sống trên cung trăng bên chú Cuội… Nhưng hình ảnh ta đều bắt gặp trong
mọi ký ức tuổi thơ lại chính là Mẹ – quen thuộc và gần gũi nhất. Trong lòng mẹ trích
Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng là đoạn trích đã gây nhiều xúc động mạnh mẽ
cho người đọc khi thể hiện gần như trọn vẹn những tình cảm sâu sắc của tình mẫu tử
thiêng liêng chất chứa trong từng câu chữ.
Đến với tác phẩm của Nguyên Hồng, người ta không phải là thưởng thức
những câu chuyện được dựng xây bằng tưởng tượng mà Nguyên Hồng đã “lôi kéo”
con người cùng sống chung với cuộc đời số phận của nhà văn – chứ không còn là
nhân vật. Bởi lẽ Những ngày thơ ấu là một phần kỷ niệm được rứt ra trong tuổi thơ
cay cực của chính nhà văn. Nó là những trang hồi ký chứa đầy nước mắt, thổn thức
xót xa của một trái tim sớm phải nếm vị đắng cuộc đời, thiếu vắng tình thương và luôn
khát khao tình yêu của mẹ. Niềm khát khao ấy cháy bỏng, mãnh liệt như muốn phá
tung tất cả để tìm đến tình thương, tìm đến người mẹ. Và cũng chính từ tình cảm ấy,
người đọc nhận ra ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử. Đó là động lực để giúp những
đứa trẻ vượt lên khó khăn, vượt lên hoàn cảnh bất hạnh để tìm đến một tương lai rạng
ngời. Đó cũng là nguồn sức mạnh vô hình an ủi và chở che cho những trái tim run rẩy.
Đoạn trích Trong lòng mẹ là câu chuyện chân thực và cảm động về một người
mẹ đáng thương phải chạy trốn những hủ tục khắt khe của xã hội, những định kiến
nghiệt ngã của người đời trói buộc, đọa đày người phụ nữ . Cũng như đó là một tâm
hồn nhạy cảm , trong trắng, thơ ngây của một trái tim luôn tôn thờ người mẹ – bé
Hồng. Hoà chung những giọt nước mắt nóng hổi của cậu bé là giọt nước mắt cảm
thương trước những kỷ niệm sâu sắc tuổi thơ còn buốt nhói trong lòng người đọc để
người đọc nhận ra : đó là một phần hình thành nên hồn văn nhân ái Nguyên Hồng.
Sinh ra trong gia đình bất hạnh, bé Hồng là kết quả của cuộc hôn nhân không
có tình yêu, lại càng gánh bất hạnh nhiều hơn nữa. Một ông bố nghiện ngập rồi chết
mòn chết rục bên bàn đèn thuốc phiện để lại cho người mẹ tất cả những cùng túng của
gia đình, cuối cùng phải ly hương kiếm sống. Thế là chỉ còn một mình bé Hồng phải
sống với gia đình họ nội, hứng chịu tất cả sự hắt hủi ghẻ lạnh đến cay nghiệt, lắng
nghe tất cả những gièm pha về người mẹ đi tha phương cầu thực. Trong những câu
chuyện được thêu dệt bởi “bà cô bên chồng”, người mẹ luôn bị khinh khi, chửi mắng
thậm tệ nhưng nào ai hiểu rằng nỗi khổ tâm lớn nhất là cảnh xa con? Chỉ mỗi bé Hồng
hiểu mẹ và yêu mẹ hơn tất cả. Những dấu ấn thành kiến của xã hội cay nghiệt ghi đậm
dấu ấn trong tâm hồn non nớt của bé Hồng, tạo nên những suy nghĩ già trước tuổi
nhưng không thể nào xoá được những tình cảm kính yêu tôn thờ người mẹ. Số phận
trớ trêu đã diễn ra ngay trong những mối quan hệ gia đình là nỗi bất hạnh của đứa trẻ
không được sống trong vòng tay yêu thương chăm sóc của mẹ. Bé Hồng đặt ngay giữa
ranh giới của thành kiến và tình thương. Nếu bà cô là hiện thân của một xã hội đầy cổ
tục để phê phán, đem đến những định kiến cho chị dâu goá bụa trẻ trung thì bé Hồng
lại hiện lên với tất cả tình thương, sự bao dung tha thứ. Thiếu sự nhân ái, độ lượng đã
đành, bà cô lại càng ích kỷ nhẫn tâm hơn khi cố tình làm tổn thương tâm hồn thơ trẻ
của chính đứa cháu ruột của mình bằng cáh “gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi
để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi, một người đàn bà bị cái tội goá chồng, nợ nần
cùng túng quá phải bỏ con cái đi tha phương cầu thực”. Với bé Hồng, trong ký ức hãi
hùng kinh khiếp của tuổi thơ , ấn tượng của giọng nói và nụ cười rất kịch là hình ảnh
không thể xoá mờ.
Ta nhận ra, đàng sau lời nói nhẹ nhàng thản nhiên như không kia là cả một
“tâm xà” mù quáng và thù hận. Nhưng dù hàng ngày phải đối mặt với con người độc
địa ấy, chú bé Hồng vẫn không “đời nào lòng thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại
bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến”. Chỉ một câu nói thôi nhưng chứa đựng
một lời khẳng định chắc nịch cho một điều tưởng chừng thật giản dị, tình cảm mẹ con
đã là một mối dây bền chặt mà không gì có thề chia cắt được.
Mặc dù được sống trong một hoàn cảnh vật chất có phần sung sướng hơn
những đứa trẻ lang thang không có mái nhà nhưng đối với bé Hồng có lẽ hoàn cảnh ấy
lại càng đáng thương hơn. Vốn dĩ đã không nhận đuợc một chút tình thương từ họ
