Đ bài: Phân tích giá tr đc đáo c a tình hu ng mà Kim Lân đã t o d ng trong tácề ị ộ ủ ố ạ ự
ph m V nh tẩ ợ ặ
Bài làm
Nói đn ngh thu t truy n ng n, ng i ta th ng coi ba y u t sau đây là c b n nh t:ế ệ ậ ệ ắ ườ ườ ế ố ơ ả ấ
tình hu ng truy n, nhân v t truy n và cách tr n thu t. Có nhi u truy n ng n, s sáng t oố ệ ậ ệ ầ ậ ề ệ ắ ự ạ
tình hu ng đóng vai trò then ch t. Đt vào tình hu ng y, nhân v t truy n b c l sâu s cố ố ặ ố ấ ậ ệ ộ ộ ắ
tâm lý, tính cách. T t ng c a thiên truy n cũng nh th mà đc th hi n đm đà. Vàư ưở ủ ệ ờ ế ượ ể ệ ậ
xoay quanh tình hu ng y, các tình ti t cũng tr nên h p d n. Truy n V nh t c a Kimố ấ ế ở ấ ẫ ệ ợ ặ ủ
Lân thu c lo i tác ph m nh th .ộ ạ ẩ ư ế
Tình hu ng c a v nh t th hi n ngay tên truy n. M t anh nông dân nh t đc v . Màố ủ ợ ặ ể ệ ở ệ ộ ặ ượ ợ
nào anh ta có b nh bao h p d n gì: v a nghèo, v a x u trai, l i là dân ng c . V y mà chả ấ ẫ ừ ừ ấ ạ ụ ư ậ ỉ
t m ph t m phào m y câu mà có v theo v .ầ ơ ầ ấ ợ ề
S h p d n c a tình hu ng truy n tr c h t là đó. Nh m t ngh ch lý, nó gây ng cự ấ ẫ ủ ố ệ ướ ế ở ư ộ ị ạ
nhiên cho m i ng i trong xóm ng c , cho là bà c T , m Tràng, và cho c b n thânọ ườ ụ ư ụ ứ ẹ ả ả
Tràng là k đã nh t đc v .ẻ ặ ượ ợ
Ng i trong xóm l l m: H đng c trong ng ng c a nhìn ra bàn tán..." Đn khi hi uườ ạ ắ ọ ứ ả ưỡ ử ế ể
ra là Tràng có v theo v , thì h l i càng ng c nhiên h n n a. Ng i thì c i lên rungợ ề ọ ạ ạ ơ ữ ườ ườ
rúc'' Ng i l i lo dùm cho anh ta "Ôi chao! Gi i đt này còn r c cái c a n đi v . Bi tườ ạ ờ ấ ướ ủ ợ ờ ề ế
có nuôi n i nhau s ng qua đc cái thì này không?"ổ ố ượ
Bà c T hi u tình c nh con mình h n ai h t nên càng khó tin Tràng có v . Th y cóụ ứ ể ả ơ ế ợ ấ
ng i đàn bà đng ngay đu gi ng con mình, bà c c ng ngác t h i: "Quái sao l iườ ứ ở ầ ườ ụ ứ ơ ự ỏ ạ
có ng i đàn bà nào trong y nhi? Sao l i chào mình b ng u? Ai th nh ?" Bà c làm saoườ ở ấ ạ ằ ế ỉ ụ
hi u n i. Nghèo nh con bà ai ng i ta thèm l y mà có v đc. V l i tr i làm đói khátể ổ ư ườ ấ ợ ượ ả ạ ờ
th này, nuôi thân ch ng n i, l y gì nuôi v nuôi con? B n thân Tràng cũng l y làm l choế ẳ ổ ấ ợ ả ấ ạ
mình. Nhìn v , ng i ngay gi a nhà, anh ta "v n còn ng ng nh không ph i th . Ra h nợ ồ ữ ẫ ờ ợ ư ả ế ắ
đã có v r i đy ".ợ ồ ấ ư
Đúng là m t tình hu ng th t l . Nh ng khi hi u ra r i thì l i th y có gì đáng ng c nhiênộ ố ậ ạ ư ể ồ ạ ấ ạ
đâu. Cái lí do d hi u bi t bao, nh ng cũng bu n t i bi t bao, t i nghi p bi t bao! Đi uễ ể ế ư ồ ủ ế ộ ệ ế ề
này, bà c T g n h t đi ng i ph i làm b n v i cái nghèo m i th t s th m thìa: "Bàụ ứ ầ ế ờ ườ ả ạ ớ ớ ậ ự ấ
lão cúi đu nín l ng. Bà lão hi u r i. Lòng ng i m nghèo kh y còn hi u ra bi t baoầ ặ ể ồ ườ ẹ ổ ấ ể ế
nhiêu c s , v a ai oán v a xót th ng cho s ph n đa con mình. Chao ôi, ng i ta d ngơ ự ừ ừ ươ ố ậ ứ ườ ự
v g ch ng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm n i, nh ng mong sinh con đ cái m m tợ ả ồ ổ ữ ẻ ở ặ
sau này. Còn mình thì... Trong k m t kèm nhèm c a bà c r xu ng hai dòng n c m t...ẽ ắ ủ ụ ỉ ố ướ ắ
Bi t r ng chúng nó có nuôi n i nhau cho s ng qua đc c n đói khát này không?"ế ằ ổ ố ượ ơ
Lòng bà c ng n ngang trăm m i: v a m ng v a lo, v a vui v a t i. M ng vui vì dù saoụ ổ ố ừ ừ ừ ừ ừ ủ ừ
con mình cũng có v , đi u mà b n ph n làm m bà đã không lo n i cho con: " thôi thìợ ề ổ ậ ẹ ổ ừ
các con đã ph i duyên ph i ki p v i nhau, u cũng m ng lòng...". Nh ng lo bu n, t i nh cả ả ế ớ ừ ư ồ ủ ụ
vì "ng i ta có g p b c khó khăn, đói kh này, ng i ta m i l y đn con mình. Mà conườ ặ ướ ổ ườ ớ ấ ế
mình m i có v đc...".ớ ợ ượ
Nh th là tình hu ng truy n đã làm b c l sâu s c tâm tr ng, tính cách các nhân v t. Bàư ế ố ệ ộ ộ ắ ạ ậ
c T do t ng tr i nhi u nên tâm lí di n bi n ph c t p h n c . Còn Tràng thì lo ít, vuiụ ứ ừ ả ề ễ ế ứ ạ ơ ả
nhi u. M i đu cũng "ch n", nh ng li n sau đó ch c l i "k !". Trên đng đa v về ớ ầ ợ ư ề ặ ưỡ ệ ườ ư ợ ề
nhà, th y ng i ta tò mò nhìn ngó, "h n l i l y v y làm thích ý l m, cái m t c vênh lênấ ườ ắ ạ ấ ậ ắ ặ ứ
t đc v i mình". Ni m vui át h n n i lo, đn n i anh ta không hi u đc t i sao v l iự ắ ớ ề ẳ ỗ ế ỗ ể ượ ạ ợ ạ
bu n, m l i khóc: Chán quá, ch ng đâu vào đâu t nhiên cũng khóc".ồ ẹ ạ ẳ ự
B ng nhiên "nh t" đc v , h nh phúc đn v i Tràng quá l n và quá đt ng t. Mãi đnỗ ặ ượ ợ ạ ế ớ ớ ộ ộ ế
sáng hôm sau anh ta v n còn th y "trong ng i êm ái l ng l nh ng i v a trong gi cẫ ấ ườ ử ơ ư ườ ừ ở ấ
m đi ra". Và cùng v i ni m vui, ý th c v b n ph n v trách nhi m đi v i cái t mơ ớ ề ứ ề ổ ậ ề ệ ố ớ ổ ấ
c a mình, cũng n y sinh. Anh ta th y th ng yêu g n bó v i m i ng i v i cái nhà, cáiủ ả ấ ươ ắ ớ ọ ườ ớ
sân, kho nh v n c a mình m t cách l lùng, "m t ngu n vui s ng, ph n ch n đt ng tả ườ ủ ộ ạ ộ ồ ướ ấ ấ ộ ộ
tràn ng p trong long. Bây gi h n m i th y h n nên ng i".ậ ờ ắ ớ ấ ắ ườ
Bu n t i nh t là tâm tr ng c a ng i v Tràng "nh t" đc. L y ch ng là chuy n thiêngồ ủ ấ ạ ủ ườ ợ ặ ượ ấ ồ ệ
liêng là s phó thác c cu c đi mình cho ng i đàn ông mà mình yêu quý. V y mà ch taự ả ộ ờ ườ ậ ị
nào có bi t Tràng là ai, t t x u th nào đâu. Ch m t câu hò bâng qu và m y cái bát bánhế ố ấ ế ỉ ộ ơ ấ
đúc riêu cua là theo ngay v . Cái đó đã đy ng i đàn bà đn ch ch ng còn bi t x u hề ẩ ườ ế ỗ ẳ ế ấ ổ
là gì, m t h t ý th c t tr ng, th y mình không h n gì cái r m cái rác, ng i ta có thấ ế ứ ự ọ ấ ơ ơ ườ ể
"nh t" đc n i đu đng, xó ch ...ặ ượ ơ ầ ườ ợ
Tác gi V nh t qu đã sáng t o đc m t tình hu ng truy n th t đc đáo. M t tìnhả ợ ặ ả ạ ượ ộ ố ệ ậ ộ ộ
hu ng v a r t hi n th c, v a mang nhi u ý nghĩa bi u t ng sâu s c.ố ừ ấ ệ ự ừ ề ể ượ ắ
Lên án t i ác c a b n đ qu c Nh t, Pháp đã gây ra cho nhân dân ta n n đói kh ng khi pộ ủ ọ ế ố ậ ạ ủ ế
mùa xuân năm 1945, đã là đ tài c a hàng lo t tác ph m th văn sau Cách m ng thángề ủ ạ ẩ ơ ạ
Tám 1945 (Th Văn Cao, truy n ng n, ti u thuy t c a Nguyên H ng, Tô Hoài, Nguy nơ ệ ắ ể ế ủ ồ ễ
Đình Thi...). V i V nh t, Kim Lân đã gi i quy t đ tài y m t cách v a riêng v a vôớ ợ ặ ả ế ề ấ ộ ừ ừ
cùng c m đng, v a bu c ng i đc ph i suy nghĩ nh c nh i, day d t mãi, l p thanhả ộ ừ ộ ườ ọ ả ứ ố ứ ớ
thi u niên ngày nay đc ch c không th t ng t ng n i cái giá c a con ng i đã có lúcế ọ ắ ế ưở ượ ổ ủ ườ
r m t đn th Nghĩa là không b ng con v t. Cái Tí c a ch D u trong T t đèn c a Ngôẻ ạ ế ế ằ ậ ủ ị ậ ắ ủ
T t T v n còn cao giá h n nhi u. Ch vài bát bánh đúc mà thành v h n hoi, thân ph nấ ố ẫ ơ ề ỉ ợ ẳ ậ
con ng i nh th có h n gì c rác. B n phát xít th c dân đã t ng đy nhân dân ta đnườ ư ế ơ ỏ ọ ự ừ ẩ ế
nông n i nh th đy. L i k t t i c a V nh t th t là ng n g n sâu s c, th m thía bi tỗ ư ế ấ ờ ế ộ ủ ợ ặ ậ ắ ọ ắ ấ ế
bao!
Nh ng ch đ c a V nh t không ch có th . Tình hu ng truy n đã đt nhân v t k bênư ủ ề ủ ợ ặ ỉ ế ố ệ ặ ậ ề
nanh vu t c a cái ch t. M t không khí ch t chóc c len l i trong tác ph m v i mùi khóiố ủ ế ộ ế ứ ỏ ẩ ớ
khét l t c a nh ng đng r m trong nhà có ng i ch t lan t i và ti ng h khóc ngoài xómẹ ủ ữ ố ấ ườ ế ớ ế ờ
l t vào t tê lúc to lúc nh ... Nh ng qua tâm tr ng c a các nhân v t, nh t là Tràng và bà cọ ỉ ỏ ư ạ ủ ậ ấ ụ
T , th y ng i dân lao đng tin s s ng, v n hy v ng t ng lai, cũng khao khát m tứ ấ ườ ộ ở ự ố ẫ ọ ở ươ ộ
t m gia đình đ đc th ng yêu nhau và cùng chia s vui bu n, đ có b n ph n v iổ ấ ể ượ ươ ẻ ồ ể ổ ậ ớ
nhau cũng nh có trách nhi m v i đi...ư ệ ớ ờ
Đó là b n ch t l c quan c a nhân dân lao đng. M t ch nghĩa l c quan không có căn cả ấ ạ ủ ộ ộ ủ ạ ứ
gì rõ r t "Ai giàu ba h , ai khó ba đi" v n t n t i dai d ng nh ng con ng i luôn s ngệ ọ ờ ẫ ồ ạ ẳ ữ ườ ố
h t mình v i cu c s ng trong lao đng và đu tranh đ sinh t n. Ni m tin t ng l c quanế ớ ộ ố ộ ấ ể ồ ề ưở ạ
y cu i cùng đã g p đc ánh sáng c a cách m ng v i lá c Vi t Minh bay ph p ph iấ ố ặ ượ ủ ạ ớ ờ ệ ấ ớ
báo hi u cu c đi đi vĩ đi c a dân t c đang s p s a đn.ệ ộ ổ ờ ạ ủ ộ ắ ử ế