Đ bài: Phân tích giá tr hi n th c và nhân đo c a V ch ng A Ph - Tô Hoàiề ị ệ ự ạ ủ ơ ồ ủ
Bài làm
Truy n V ch ng A Ph đc rút t t p Truy n Tây B c c a nhà văn Tô Hoài sáng tácệ ợ ồ ủ ượ ừ ậ ệ ắ ủ
năm 1953. T p truy n này đã t ng đc gi i nh t gi i th ng văn ngh 1954 - 1955. Vậ ệ ừ ượ ả ấ ả ưở ệ ợ
ch ng A Ph là m t thành công xu t s c c a Tô Hoài sau cách m ng, là thành t u c a vănồ ủ ộ ấ ắ ủ ạ ự ủ
h c kháng chi n ch ng Pháp đng th i là tác ph m tiêu bi u v đ tài mi n núi. Truy nọ ế ố ồ ờ ẩ ể ề ề ề ệ
có k t c u ch t ch , d n d t t nhiên h p d n. Có đc đi u đó là nh cái nhìn hi nế ấ ặ ẽ ẫ ắ ự ấ ẫ ượ ề ờ ệ
th c s c s o và ch nghĩa nhân đo c a nhà văn.ự ắ ả ủ ạ ủ
Truy n V ch ng A Ph c a Tô Hoài đã ph n ánh đc m t cách khá chân th c và sinhệ ợ ồ ủ ủ ả ượ ộ ự
đng b c tranh đi s ng xã h i c a dân t c mi n núi Tây B c tr c ngày gi i phóngộ ứ ờ ố ộ ủ ộ ề ắ ướ ả
Đi n Biên. Đó là m t thành công có ý nghĩa khai phá c a nhà văn Tô Hoài v đ tài mi nệ ộ ủ ề ề ề
núi trong văn h c Vi t Nam hi n đi.ọ ệ ệ ạ
D i ngòi bút c a nhà văn ng i đc th y đc trong vùng gi c Pháp chi m đóng th iướ ủ ườ ọ ấ ượ ặ ế ờ
b y gi v n t n t i ch đ lang đo Th Ty, m t ki u phong ki n mi n núi còn kh cấ ờ ẫ ồ ạ ế ộ ạ ổ ộ ể ế ở ề ắ
nghi t tàn ác h n nhi u so v i ch đ phong ki n th c dân mi n xuôi mà đã đc cácệ ơ ề ớ ế ộ ế ự ở ề ượ
nhà văn hi n th c khác nh Ngô T t T , Nguy n Công Hoan, Vũ Tr ng Ph ng mô tệ ự ư ấ ố ễ ọ ụ ả
chân th c trong các tác ph m tr c Cách m ng tháng Tám. Hi n thân c a ch đ langự ẩ ướ ạ ệ ủ ế ộ
đo Th Ty dã man y là cha con nhà th ng lý Pá Tra. B n chúng đã l i d ng và dùngạ ổ ấ ố ọ ợ ụ
c ng quy n cùng h t c phong ki n mi n núi đ bi n nh ng ng i lao đng thành nôườ ề ủ ụ ế ề ể ế ữ ườ ộ
l không công, lao đng kh sai nh trâu ng a đ làm giàu cho chúng. Nhà th ng lý Pá Traệ ộ ổ ư ự ể ố
đã b t M v làm con dâu tr n ! Đã bao l n M đnh tr n v v i b nh ng vì đã b trìnhắ ị ề ừ ợ ầ ị ị ố ề ớ ố ư ị
con ma nhà th ng lý nh n m t nên đành ph i cam ch u ch đn ngày mà rũ x ng đâyố ậ ặ ả ị ờ ế ươ ở
thôi. Sau này A Ph cũng b bu c vay n n p ph t và ph i n đi đi, không mong gìủ ị ộ ợ ộ ạ ả ở ợ ờ ờ
thoát ra đc. Đ c ng c cho chính sách cai tr y, chúng dùng t t ng mê tín d đoanượ ể ủ ố ị ấ ư ưở ị
t o thành m t th l c vô hình trói bu c và hù d a ng i dân lao đng mi n núi, làm choạ ộ ế ự ộ ọ ườ ộ ề
h s hãi, cam ch u trong vòng kìm k p. C p v v trình ma đã đành, cho vay cúng trìnhọ ợ ị ẹ ướ ợ ề
ma. C nh Pá Tra đt h ng kh n vái l m r m kêu con ma v nh n m t ng i vay n t oả ố ươ ấ ầ ầ ề ậ ặ ườ ợ ạ
nên m t c nh t ng ma quái hãi hùng nh đa ng c tr n gian, n i giam hãm nh ng ng iộ ả ượ ư ị ụ ầ ơ ữ ườ
dân vô t i.ộ
Ngòi bút giàu tính hi n th c c a Tô Hoài cũng đã cung c p cho đc gi nh ng trang mô tệ ự ủ ấ ộ ả ữ ả
v c nh trói ng i, đánh ng i tàn nh n h n c th i trung c . Ch ng M không xem cô làề ả ườ ườ ẫ ơ ả ờ ổ ồ Ị
ng i, ch ng năm nào cho M đi ch i ngày T t. Khi th y M mu n đi ch i, A S li nườ ẳ ị ơ ế ấ ị ố ơ ử ề
b c l i xách c thúng đay trói đng M l i r i qu n tóc v lên c t nhà làm cho v khôngướ ạ ả ứ ị ạ ồ ấ ợ ộ ợ
cúi, không nghiêng đu đc n a. Sau đó h n trói v cũng nh th t cái dây l ng, t t đèn,ầ ượ ữ ắ ợ ư ắ ư ắ
khép c a, d ng d ng l nh lùng không suy nghĩ, không xúc đng. Sau này, khi M bópử ử ư ạ ộ ị
thu c cho A S , m t quá thi p đi, A S li n đp chân vào m t M m t cách tàn nh n, phũố ử ệ ế ử ề ạ ặ ị ộ ẫ
phàng. Mà Pá Tra đã có l n trói đng m t cô con dâu cho đn ch t. Đn l t A Ph , bầ ứ ộ ế ế ế ượ ủ ị
đánh khi anh dám đánh l i con quan th ng lý: A Ph qu gi a nhà ch u đòn, im nh cáiạ ố ủ ỳ ữ ị ư
t ng đá. M t A Ph s ng lên, môi và đuôi m t d p ch y máu. Ng i thì đánh, ng i thìượ ặ ủ ư ắ ậ ả ườ ườ
qu k l ch i b i. C nh th su t chi u, su t đêm, càng hút, càng t nh, càng đánh.ỳ ể ể ử ớ ứ ư ể ố ề ố ỉ
Ch a đâu m ng s ng và ph m giá con ng i b coi nh nh th !ư ở ạ ố ẩ ườ ị ẹ ư ế
Qua V ch ng A Ph , Tô Hoài cũng đã t cáo m t cách x ki n vô lý quái g c a b nợ ồ ủ ố ộ ử ệ ở ủ ọ
th ng lí và hình th c bóc l t ph bi n c a chúng là cho vay n ng lãi đ c t ch t ng i laoố ứ ộ ổ ế ủ ặ ể ộ ặ ườ
đng vào s ph n nô l , ph thu c vào b n ch . Ch ng ki n cu c x ki n, chúng ta th yộ ố ậ ệ ụ ộ ọ ủ ứ ế ộ ử ệ ấ
ng i phát đn ki n và đng th i cũng là quan tòa. Và khi k t thúc phiên tòa, thì quan tòaườ ơ ệ ồ ờ ế
xì m t trăm đng b c hoa xoè ti n phí t n trên m t tráp b t ng i thua ki n s tay lênộ ồ ạ ề ổ ặ ắ ườ ệ ờ
đng ti n nh n m t thay cho ch ký vào b n án chung thân.ồ ề ậ ặ ữ ả
V ch ng A Ph không ch v ch tr n t i ác c a b n phong ki n mi n núi mà còn ph iợ ồ ủ ỉ ạ ầ ộ ủ ọ ế ề ơ
bày t i ác c a b n th c dân Pháp lâu nay đang chi m đóng Tây B c. B n chúng đã tìmộ ủ ọ ự ế ắ ọ
đn nh ng b n làng xa xôi đt phá nhà c a, c p nhà, c p c a và b t nhân dân ph i điế ữ ả ố ử ướ ướ ử ắ ả
ph c d ch cho chúng.ụ ị
V ch ng A Ph còn là b c tranh chân th c v cu c s ng đau th ng bi th m c a ng iợ ồ ủ ứ ự ề ộ ố ươ ả ủ ườ
lao đng mi n núi. D i hai t ng áp b c c a phong ki n và đ qu c th c dân, ng i laoộ ề ướ ầ ứ ủ ế ế ố ự ườ
đng ph i ch u đng bi t bao n i kh đau. Cu c đi c a M và A Ph tr c khi b tr nộ ả ị ự ế ỗ ổ ộ ờ ủ ị ủ ướ ỏ ố
kh i H ng Ngài v Phiêng Sa trong lòng bàn tay cha con Pá Tra là t ng tr ng cho n iỏ ồ ề ượ ư ỗ
kh đó. M v n là m t cô gái đp mang trong mình bi t bao nhiêu ph m ch t t t đp. Thổ ị ố ộ ẹ ế ẩ ấ ố ẹ ế
mà k t khi b c chân v làm con dâu tr n , th c ch t là nô l không công cho nhàể ừ ướ ề ừ ợ ự ấ ệ
th ng lý, d i m t t ng áp b c c ng quy n, th n quy n và h t c phong ki n mi n núi,ố ướ ắ ầ ứ ườ ề ầ ề ủ ụ ế ề
M ph i s ng m t chu i ngày đau th ng tăm t i t i nh c. M không ch b hành h vị ả ố ộ ỗ ươ ố ủ ụ ị ỉ ị ạ ề
th xác mà còn b đày đa v tinh th n...ể ị ọ ề ầ
S đau kh t i c c đã c p m t tu i thanh xuân c a M , bi n cô thành m t k cam ch u.ự ổ ủ ự ướ ấ ổ ủ ị ế ộ ẻ ị
Cô gái Mèo tr đp, tài hoa, giàu lòng yêu đi th a nào gi g n nh đã ch t, chí còn làẻ ẹ ờ ủ ờ ầ ư ế
ng i đàn bà thân xác héo khô, tâm h n l nh l o tr ng v ng, M ngày càng không nói.ườ ồ ạ ẽ ố ắ ị
M m t h t c m giác th i gian, không dĩ vãng, không hi n t i, không t ng lai. Cu c điị ấ ế ả ờ ệ ạ ươ ộ ờ
M ch còn thu nh l i qua cái ô c a s b ng bàn tay m m trăng tr ng không bi t s ngị ỉ ỏ ạ ử ổ ằ ờ ờ ắ ế ươ
hay n ng. M g n nh tê li t h t s c s ng lùi lũi nh con rùa trong xó c a. Băng nh ngắ ị ầ ư ệ ế ứ ố ư ử ữ
chi ti t y, Tô Hoài đã làm cho b c tranh hi n th c càng thêm sinh đng, v a có chi uế ấ ứ ệ ự ộ ừ ề
r ng, v a có chi u sâu.ộ ừ ề
S xu t hi n c a nhân v t chính A Ph cũng b b t làm con tr n đã làm hoàn ch nhự ấ ệ ủ ậ ủ ị ắ ở ừ ợ ỉ
thêm b c tranh hi n th c và giá tr t cáo c a tác ph m. A Ph là m t chàng trai khoứ ệ ự ị ố ủ ẩ ủ ộ ẻ
m nh, gan góc yêu chính nghĩa, v n không n n n gì nhà th ng lý Pá Tra, l i lao đngạ ố ợ ầ ố ạ ộ
gi i, s ng phóng khoáng t do nh con chim tr i gi a núi r ng Tây B c. V y mà cu iỏ ố ự ư ờ ữ ừ ắ ậ ố
cùng cũng không thoát kh i ách áp b c c a b n chúa đt phong ki n, ph i r i vào thânỏ ứ ủ ọ ấ ế ả ơ
ph n k nô l su t đi trong nhà th ng lý Pá Tra. Ch vì dám đánh l i con quan là A Sậ ẻ ệ ố ờ ố ỉ ạ ử
trong vi c phá đám ch i ngày T t mà A Ph b b t v làm đa g t n , làm con trâu, conệ ơ ế ủ ị ắ ề ứ ở ạ ợ
ng a cho nhà th ng lý. Cũng nh M , nh ng ngày s ng nhà Pá Tra, A Ph ch u bi t baoự ố ư ị ữ ố ở ủ ị ế
s đày đa nh c hình c th xác l n tinh th n. A Ph g n nh tê li t h t s c ph n kháng.ự ọ ụ ả ể ẫ ầ ủ ầ ư ệ ế ứ ả
Anh đã t ng ph i ng i im nh t ng đá đ ch u đòn và ph i b t l c đ cho nh ng dòngừ ả ồ ư ượ ể ị ả ấ ự ể ữ
n c m t ch y trong nh ng đêm b trói đng trong góc nhà, th n ch t d ng nh đã vướ ắ ả ữ ị ứ ầ ế ườ ư ẽ
nh ng nét đen ngòm trên hai hõm má xám đen l i vì tuy t v ng và đau kh c a A Ph .ữ ạ ệ ọ ổ ủ ủ
Giá tr nhân đo là giá tr c b n c a tác ph m văn h c chân chính. Nó đc t o nên b iị ạ ị ơ ả ủ ẩ ọ ượ ạ ở
ni m c m thông sâu s c đi v i n i đau c a con ng i, s nâng niu, trân tr ng nh ng nétề ả ắ ố ớ ỗ ủ ườ ự ọ ữ
đp trong tâm h n con ng i và lòng tin vào kh năng v n d y c a h . Ch nghĩa nhânẹ ồ ườ ả ươ ậ ủ ọ ủ
đo m i không ch yêu th ng, đng c m v i nh ng n i kh c a con ng i mà cònạ ớ ỉ ươ ồ ả ớ ữ ỗ ổ ủ ườ
h ng t i, nh m gi i phóng cho con ng i kh i m i xi ng xích áp b c kh đau và t oướ ớ ằ ả ườ ỏ ọ ề ứ ổ ạ
đi u ki n cho h tr thành nh ng con ng i t do, nh ng con ng i t ch chi n đuề ệ ọ ở ữ ườ ự ữ ườ ự ủ ế ấ
ch ng l i m i th l c b o tàn đ xây d ng cu c s ng h nh phúc cho mình. Hi u giá trố ạ ọ ế ự ạ ể ự ộ ố ạ ể ị
nhân đo nh v y, ta th y trong tác ph m V ch ng A Ph t t ng nhân đo bi u hi nạ ư ậ ấ ẩ ợ ồ ủ ư ưở ạ ể ệ
tr c h t ni m c m thông sâu s c đi v i s ph n b t h nh b m t quy n s ng c aướ ế ở ề ả ắ ố ớ ố ậ ấ ạ ị ấ ề ố ủ
ng i lao đng mi n núi mà tiêu bi u là M và A Ph .ườ ộ ề ể ị ủ
Tác ph m đã lên án gay g t th l c th c dân phong ki n mà đi n hình là cha con th ng lýẩ ắ ế ự ự ế ể ố
Pá Tra, đã l i d ng c ng quy n, th n quy n, h t c phong ki n mi n núi đ bi n ng iợ ụ ườ ề ầ ề ủ ụ ế ề ể ế ườ
lao đng thành nô l không công và đi x v i h l nh lùng, tàn nh n nh đi x v i conộ ệ ố ử ớ ọ ạ ẫ ư ố ử ớ
v t. Ngòi bút c a Tô Hoài th m nhu n tinh th n nhân đo th hi n vi c đã khám phá raậ ủ ấ ầ ầ ạ ể ệ ở ệ
nh ng nét ph m ch t t t đp c a ng i lao đng và đt ni m tin, s trân tr ng đi v iữ ẩ ấ ố ẹ ủ ườ ộ ặ ề ự ọ ố ớ
nh ng khát v ng s ng t t đp c a nh ng con ng i b đa đày đau kh . Đó cũng là s kữ ọ ố ố ẹ ủ ữ ườ ị ọ ổ ự ế
ti p truy n th ng nhân đo c a dân t c và phát tri n m c cao h n. Tác ph m cũng chế ề ố ạ ủ ộ ể ở ứ ơ ẩ ỉ
ra con đng gi i phóng th c s c a ng i lao đng t t phát đn t giác, t tăm t iườ ả ự ự ủ ườ ộ ừ ự ế ự ư ố
đau th ng v n lên d i ánh sáng c a t do d i s lãnh đo c a Đng. Đó cũng là sươ ươ ướ ủ ự ướ ự ạ ủ ả ự
t a sáng c a ch nghĩa nhân đo m i khác h n v i ch nghĩa nhân đo th i phong ki nỏ ủ ủ ạ ớ ẳ ớ ủ ạ ờ ế
mà m t s nhà văn nhà th x a kia trong tác ph m c a mình đ cao quy n s ng c a conộ ố ơ ư ẩ ủ ề ề ố ủ
ng i, khát v ng t do c a con ng i nh ng ch a tìm ra con đng đi cho h .ườ ọ ự ủ ườ ư ư ườ ọ
V ch ng A Ph đã cho ng i đc th y đc m t cách chân th c, sinh đng v cu cợ ồ ủ ườ ọ ấ ượ ộ ự ộ ề ộ
s ng và con ng i vùng cao T qu c. Tác gi đã lên án nh ng th l c phong ki n mi nố ườ ở ổ ố ả ữ ế ự ế ề
núi, th l c th c dân xâm l c, thông c m sâu s c v i s ph n c a ng i nông dân mi nế ự ự ượ ả ắ ớ ố ậ ủ ườ ề
núi đng th i kh ng đnh nh ng ph m ch t t t đp c a h . Và tác ph m s ng mãi v iồ ờ ẳ ị ữ ẩ ấ ố ẹ ủ ọ ẩ ố ớ
th i gian là nh có ngòi bút hi n th c s c s o và t m lòng nhân đo cao c c a nhà vănờ ờ ệ ự ắ ả ấ ạ ả ủ
khi vi t v đng bào Tây B c giàu tình nghĩa, thu chung v i cách m ng.ế ề ồ ắ ỷ ớ ạ
