Đ bài: Phân tích giá tr hi n th c và nhân đo trong tác ph m V nh t c a nhà ề ị ệ ự ạ ẩ ợ ặ ủ
văn Kim Lân
Bài làm
V nh t là m t trong nh ng truy n ng n hay nh t c a Kim Lân và văn h c Vi t Nam sauợ ặ ộ ữ ệ ắ ấ ủ ọ ệ
năm 1945, truy n đc in trong t p Con chó x u xí năm 1962. V n xu t thân t làng quêệ ượ ậ ấ ố ấ ừ
Vi t Nam nên Kim Lân đã vi t nên V nh t b ng t t c tâm h n, tình c m c a m t conệ ế ợ ặ ằ ấ ả ồ ả ủ ộ
ng i là con đ c a đng ru ng. Truy n đc xây d ng v i nhi u tình hu ng gây nườ ẻ ủ ồ ộ ệ ượ ự ớ ề ố ấ
t ng m nh đi v i ng i đc. Song n i b t trong tác ph m là giá tr hi n th c và nhânượ ạ ố ớ ườ ọ ổ ậ ẩ ị ệ ự
đo.ạ
Truy n đã ph n ánh đc nh ng m t c b n c a hi n th c xã h i Vi t Nam nh ng ngàyệ ả ượ ữ ặ ơ ả ủ ệ ự ộ ệ ữ
tr c Cách m ng tháng Tám 1945. Ch thông qua tình hu ng nh t đc v c a Tràng,ướ ạ ỉ ố ặ ượ ợ ủ
truy n đã tái hi n đc b c tranh v n n đói thê th m c a ng i dân Vi t Nam t Qu ngệ ệ ượ ứ ề ạ ả ủ ườ ệ ừ ả
Tr đn B c k h n tri u ng i b đói. đây m đu truy n là c nh cái đói đã tràn đnị ế ắ ỳ ơ ệ ườ ị Ở ở ầ ệ ả ế
xóm này t lúc nào. Nh ng gia đình t vùng Nam Đnh, Thái Bình đi nón lũ l t b ngự ữ ừ ị ộ ượ ồ
b , d t díu nhau lên xanh xám nh nh ng bóng ma, và n m ng n ngang kh p l u ch .ế ắ ư ữ ằ ổ ắ ề ợ
Ng i ch t nh ng r Không bu i sáng nào ng i trong làng đi ch , đi làm đng khôngườ ế ư ả ạ ổ ườ ợ ồ
g p ba b n cái thây n m ch ng queo bên đng. Không khí v n lên m t mùi m th i c aặ ố ằ ỏ ườ ẩ ộ ẩ ố ủ
rác r i và mùi gây c a xác ng i... D i g c đa... nh ng ng i đói d t d l ng l điưở ủ ườ ướ ố ữ ườ ậ ờ ặ ẽ
nh nh ng bóng ma. Ti ng qu ., c gào lên t ng h i thê thi t, Qua đây, ng i đc cũngư ữ ế ạ ứ ừ ồ ế ườ ọ
có th hình dung đc b m t th t c a b n phát xít, th c dân và tay sai c a chúng. Đi uể ượ ộ ặ ậ ủ ọ ự ủ ề
này đc gói g n trong m t câu nói đy ph n u t c a bà m già: Ti ng thúc thu đy.ượ ọ ộ ầ ẫ ấ ủ ẹ ế ế ấ
Đng thì nó b t gi ng đay, đng thì nó b t đóng thu . Gi i đt này không ch c gì đã s ngằ ắ ồ ằ ắ ế ờ ấ ắ ố
qua đc đâu các con ! ....ượ ạ
Tác ph m còn ph n ánh đc m t hi n th c c b n khác. Đó là t m lòng ng i dânẩ ả ượ ộ ệ ự ơ ả ấ ườ
h ng v cách m ng và s v n đng c a cu c s ng h ng v t ng lai. Gi a nh ngướ ề ạ ự ậ ộ ủ ộ ố ướ ề ươ ữ ữ
ti ng tr ng thúc thu d n s u d n d p là hình nh nh ng ng i nghèo đói m m kéoế ố ế ồ ư ồ ậ ả ữ ườ ầ ầ
nhau đi trên đê S p. Đng tr c có lá c đ to l m v t hi n lên trong ý nghĩ c a Tràng.ộ ằ ướ ờ ỏ ắ ụ ệ ủ
Nó báo hi u m t bình minh m i c a cách m ng s đn.ệ ộ ớ ủ ạ ẽ ế
Bên canh n i dung hi n th c r ng l n là giá tr nhân đo sâu s c. Qua tình hu ng truy nộ ệ ự ộ ớ ị ạ ắ ố ệ
đc đáo, qua tâm lý và s ph n nhân v t, tác ph m không c n đao to búa l n v n t cáoộ ố ậ ậ ẩ ầ ớ ẫ ố
đc m t cách sâu s c t i ác tày tr i c a th c dân Pháp và phát xít Nh t đã gây nên n nượ ộ ắ ộ ờ ủ ự ậ ạ
đói th m kh c khi n hai tri u ng i ph i ch t đói. Bóng đen t th n bao trùm lên t t c ,ả ố ế ệ ườ ả ế ử ầ ấ ả
đè n ng lên s ph n m i ng i dân và m i xóm làng. Trong b i c nh bi th m y, giá trặ ố ậ ỗ ườ ọ ố ả ả ấ ị
con ng i quá r m t. N u nh trong truy n th Ti n d n ng i yêu, cô gái Thái b épườ ẻ ạ ế ư ệ ơ ễ ặ ườ ị
duyên, đã đau kh th than: Ng m thân em ch b ng thân con b ng a thì đây ng i đànổ ở ẫ ỉ ằ ọ ự ở ườ
bà mà Tràng nh t đc ch b ng m y bát bánh đúc, m t b a c m no và hai hào d u. N nặ ượ ỉ ằ ấ ộ ữ ơ ầ ạ
đói đã đy con ng i đn ch xem mi ng ăn là t t c . Ngay c đn cái chuy n t tìnhẩ ườ ế ỗ ế ấ ả ả ế ệ ỏ
th ng v n mang màu s c tình t , e l , duyên dáng, thì gi đây cũng ch còn tr tr i làườ ẫ ắ ứ ệ ờ ỉ ơ ọ
m t câu chuy n lăn x vào mi ng ăn. Vì đói khát cùng đng mà không còn gi đc sộ ệ ả ế ườ ữ ượ ự
e th n thông th ng c a ng i ph n Vi t Nam. Ch m y bát bánh đúc và vài l i nóiẹ ườ ủ ườ ụ ữ ệ ỉ ấ ờ
t m phào c a gã đàn ông xa l , mà ng i đàn bà kia đã ton ton ch y theo đ tr thành vầ ủ ạ ườ ạ ể ở ợ
nh t c a Tràng. Ý nghĩa nhân đo không ch đc toát ra t s c m thông cho thân ph nặ ủ ạ ỉ ượ ừ ự ả ậ
kh đau c a ng i dân n c Vi t mà còn đc toát ra t s t cáo y.ổ ủ ườ ướ ệ ượ ừ ự ố ấ
Truy n V nh t còn cho ta th y r ng ng i dân lao đng v n có b n ch t lành m nh,ệ ợ ặ ấ ằ ườ ộ ố ả ấ ạ
luôn luôn h ng v ánh sáng v i m t ni m tin b t di t. Dù hoàn c nh có hi m nghèo biướ ề ớ ộ ề ấ ệ ả ể
th m tuy t v ng đn đâu, dù có k bên cái ch t, v n khát khao h nh phúc, t m giaả ệ ọ ế ề ế ẫ ạ ổ ấ
đình, v n h ng v s s ng và hy v ng t ng lai t i sáng. Đúng nh tác gi đã có l nẫ ướ ề ự ố ọ ở ươ ươ ư ả ầ
phát bi u: Trong s túng đói quay qu t, trong b t c hoàn c nh kh n kh nào, ng i nôngể ự ắ ấ ứ ả ố ổ ườ
dân ng c v n khao khát v n lên trên cái ch t, cái m đm mà vui mà hy v ng..Nh ngụ ư ẫ ươ ế ả ạ ọ ữ
ng i đói h không nghĩ đn cái ch t, mà nghĩ đn cái s ng (Kim Lân). V ch ng Tràngườ ọ ế ế ế ố ợ ồ
v n l y nhau gi a c nh ng n ngang xác ng i ch t đói là vì v y. Chút h nh phúc nhẫ ấ ữ ả ổ ườ ế ậ ạ ỏ
nhoi, mong manh c a hai ng i tuy b b a vây, b i cái đói, cái ch t nh ng s s ng ch ngủ ườ ị ủ ở ế ư ự ố ẳ
bao gi chán n n, v n là b t di t, v n sinh sôi n y n t bãi tha ma s c mùi t khí. H nhờ ả ẫ ấ ệ ẫ ả ở ừ ặ ử ạ
phúc tình yêu v n nh làn gió xuân th i v làm xôn xao s s ng. Trong m t lúc Tràngẫ ư ổ ề ự ố ộ
d ng nh quên h t nh ng c nh ê ch tăm t i tr c m t, nh ng tháng ngày đy đe doườ ư ế ữ ả ề ố ướ ắ ữ ầ ạ
phía tr c. Lúc này trong lòng h n ch còn tình nghĩa vói ng i đàn bà. M t cái gì lướ ắ ỉ ườ ộ ạ
l m... nó ôm p, m n man kh p da th t Tràng. Sáng d y th y nhà c a đi khác, h n c mắ ấ ơ ắ ị ậ ấ ử ổ ắ ả
th y lâng lâng và th y t đây ph i có trách nhi m h n v i ng i thân và chính cu c điấ ấ ừ ả ệ ơ ớ ườ ộ ờ
mình. bà c T càng có nh ng bi u hi n c m đng h n. Ni m vui vì có con dâu, vìỞ ụ ứ ữ ể ệ ả ộ ơ ề
h nh phúc c a con và ni m tin cu c s ng đã làm cho ng i m nhanh nh u h n Cáiạ ủ ề ở ộ ố ườ ẹ ả ơ
khuôn m t u ám, b ng beo c a bà b ng r ng r h n lên.ặ ủ ủ ỗ ạ ỡ ẳ
Qua truy n V nh t, Kim Lân còn cho ta th y trong ho n n n, con ng i lao đng, càngệ ợ ặ ấ ạ ạ ườ ộ
yêu th ng nhau h n và dù trong c nh khó khăn, kh n cùng, h v n gi đc ph m ch tươ ơ ả ố ọ ẫ ữ ượ ẩ ấ
đp đ: đói cho s ch, rách cho th m. Cu c s ng kh c nghi t đo đy con ng i, b t hẹ ẽ ạ ơ ộ ố ắ ệ ạ ầ ườ ắ ọ
ph i s ng cu c s ng c a loài v t, nh ng nó không th d p t t đc ph n ng i, r tả ố ộ ố ủ ậ ư ể ậ ắ ượ ầ ườ ấ
ng i trong lòng bà m kh n kh kia. Ba m con Tràng đã tìm th y ni m vui trong sườ ẹ ố ổ ẹ ấ ề ự
n ng t a, c u mang nhau mà s ng. Tình v ch ng, m con s là đng l c giúp h s cươ ự ư ố ợ ồ ẹ ẽ ộ ự ọ ứ
m nh v t qua c n ho n n n kh ng khi p này.ạ ượ ơ ạ ạ ủ ế
Nh v y nh ng con ng i đã v t qua m c c m đói nghèo, t i h n đ kh ng đnh sư ậ ữ ườ ượ ặ ả ủ ờ ể ẳ ị ự
s ng, ch c ch n s đi theo ti ng g i c a Vi t Minh đ giành s s ng cho mình trong cáchố ắ ắ ẽ ế ọ ủ ệ ể ự ố
m ng. Vì Đng ta... h n ng i. Ch n tình hu ng V nh t do n n đói rùng r n gây nên,ạ ả ồ ườ ọ ố ợ ặ ạ ợ
Kim Lân không nh m miêu t s m t giá, tha hoá con ng i, ng c l i đã kh ng đnhằ ả ự ấ ườ ượ ạ ẳ ị
khát v ng s ng còn và ph m giá c a h . Tình yêu cu c s ng c a nh ng con ng i n mọ ố ẩ ủ ọ ộ ố ủ ữ ườ ằ
bên b cái ch t đã tr thành ngu n sáng, ngu n m áp s i m lòng ng i, thôi thúc h điờ ế ở ồ ồ ấ ưở ấ ườ ọ
t i c u l y đi mình.ớ ứ ấ ờ