Đ bài: Phân tích hàm ý trong bài ca dao sau: "Bao gi rau di p làm đình/ G limề ờ ế ỗ
làm ghém thì mình v i ta"ớ
Bài làm
Ca dao dân ca luôn là nh ng ti ng nói ân tình c a ng i lao đng đc th hi n m t cáchữ ế ủ ườ ộ ượ ể ệ ộ
nhu n nh , kín đáo. Cô gái trong ca dao khi di n t n i nh v i ng i mình yêu th ng đãầ ị ễ ả ỗ ớ ớ ườ ươ
nói theo m t cách riêng:ộ
Khăn th ng nh ai?ươ ớ
Kh n r i xu ng đtắ ơ ố ấ
Khăn th ng nh ai?ươ ớ
Khăn v t lên vai....ắ
Khăn th ng nh aiươ ớ
Và khi không dành tình c m cho ng i đang theo đu i mình thì cũng th t t nh :ả ườ ổ ậ ế ị
Bao gi rau di p làm đìnhờ ế
G lim làm ghém thì mình v i taỗ ớ
Câu ca dao d ng lên m t s ng c đi, đi l p đy hàm ý. Rau di p là m t lo i cây nh ,ự ộ ự ượ ờ ố ậ ầ ế ộ ạ ỏ
cùng h v i cúc, đc tr ng nhi u ch y u làm rau ăn (lá th ng đc dân gian dùng đọ ớ ượ ồ ề ủ ế ườ ượ ể
ăn ghém). Khi tr ng thành, cây có th cao kho ng trên d i 10cm. G lim là m t lo iưở ể ả ướ ỗ ộ ạ
cây thân g c ng, ch c, n ng kh năng ch u l c t t, không b m i m t. G th ng dùngỗ ứ ắ ặ ả ị ự ố ị ố ọ ỗ ườ
làm c t, kèo, xà... trong các công trình ki n trúc theo l i c ho c làm các đ gia d ng nhộ ế ố ổ ặ ồ ụ ư
gi ng, ph n... G lim còn có m t đc tính quí n a là không b cong vênh, n t n , bi nườ ả ỗ ộ ặ ữ ị ứ ẻ ế
d ng do th i ti t x u nên đc a chu ng trong các công vi c làm nhà c a, lát sàn.ạ ờ ế ấ ượ ư ộ ệ ử
Đây có th nói là hai lo i th c v t đi l p nhau hoàn toàn v hình d ng, đc tính và côngể ạ ự ậ ố ậ ề ạ ặ
d ng. V y mà nhân v t tr tình trong bài th l i đa ra m t hoán đi. Th ra m m y uụ ậ ậ ữ ơ ạ ư ộ ổ ứ ề ế
s ng bám m t đt kia có th thay vào v trí c a “g lim”: làm đình t c làm nh ng th nhố ặ ấ ể ị ủ ỗ ứ ữ ứ ư
c t, kèo, xà... là b x ng s ng, làm nên ki n trúc ngôi đình. Còn g lim l i đc l y độ ộ ươ ố ế ỗ ạ ượ ấ ể
thay vào v trí mà rau di p th ng làm: làm ghém. S hoán đi là không th th c hi n.ị ế ườ ự ổ ể ự ệ
Cũng gi ng nh nhân v t tr tình trong m t bài ca dao cũng đã nói v i b n mình:ố ư ậ ữ ộ ớ ạ
Khi nào tr ch đ ng n đaạ ẻ ọ
Sáo đ d i n c thì ta l y mình.ẻ ướ ướ ấ
Không th có chuy n tr ch, m t loài đng v n s ng d i n c l i có th lên sinh s n ể ệ ạ ộ ộ ố ố ướ ướ ạ ể ả ở
trên cây cao; cũng nh loài chim sáo, chuyên s ng trên cây l i có th xu ng d i d iư ố ạ ể ố ướ ướ
n c đ tr ng. T t c th t ng c đi. T t c là không th x y ra, và không th có. Thướ ẻ ứ ấ ả ậ ượ ờ ấ ả ể ả ể ế
cũng có nghĩa là không th bao gi có chuy n “ta l y mình” hay “mình v i ta” đc. Thìể ờ ệ ấ ớ ượ
ra, ng i lao đng đã dùng t t c nh ng cái vô lí, nh ng cái không có th c y đ di n tườ ộ ấ ả ữ ữ ự ấ ể ễ ả
m t đi u có th c, có lí là: mình và ta không th k t thành đôi. Cách nói v a di n t m tộ ề ự ể ế ừ ễ ả ộ
s th c l i v a r t t nh . Ng i lao đng đã dùng cách nói hình nh, đy hàm ý đ nóiự ự ạ ừ ấ ế ị ườ ộ ả ầ ể
tránh đi m t đi u mà ch c ch n khi nh n đc nó ng i nh n không th không bu n.ộ ề ắ ắ ậ ượ ườ ậ ể ồ
H ng t i vi c đ cho đi t ng c a mình t ng m hi u v câu tr l i, dân gian ta x aướ ớ ệ ể ố ượ ủ ự ầ ể ề ả ờ ư
đã th t thông minh, hóm h nh nh ng cũng không kém ph n kín đáo, t nh .ậ ỉ ư ầ ế ị
Hai câu th góp ph n g i m thêm cho chúng ta ni m tin yêu và s trân tr ng đi v iơ ầ ợ ở ề ự ọ ố ớ
nh ng tâm h n lao đng đy trí tu nh ng cũng đy truy n th ng nhân đo và nhân văn.ữ ồ ộ ầ ệ ư ầ ề ố ạ