Đ bài: Phân tích hình nh sĩ t và quan tr ng qua hai câu th : “Lôi thôi sĩ t vai ườ ơ
đeo l , m o quan tr ng mi ng thét loa". (Tr n T X ng, V nh khoa thi ườ ế ươ
H ng)ươ
Bài làm
K sĩ x a v n không Đ hu l ng túi gió trăng”, “vào trong phong nhã ra ngoài hào hoa” ư ư
nh chàng Kim c a Nguy n Du thì cũng "đu đi tr i chân đp đt" Chí nam nhi namư
b c tây đông” nh Nguy n Công Tr . B i v y nên ta th y l l m, kì l m cho nh ng ư
chàng sĩ t trong b d ng th này: ế
“Lôi thôi sĩ t vai đeo l
Nh ng h c trò c a c a Kh ng sân Trình nh ng ch ng khác nào ph ng buôn thùng bán ư ườ
m t, đu đng xó ch . Tú X ng đã dùng phép đo ng đ đa hai t “Lôi thôi” lên ườ ươ ư
tr c, “lôi thôi” là lu m thu m không g n gàng. Hai t y t o n t ng v đám sĩ t bướ ượ
r c, ăn m c l ch th ch, th t ph ng giá áo túi c m hèn m n, g ng l m ch gánh n i đôi ế ế ườ ơ
h t v ng nói chi đn đi tr i đp đt? Ăn m c đã v y, tác phong cũng th t l kì: “vai đeo ế
l ”. L gì? L m c chăng? (Nói đn sĩ t có l nào l i là l n c?!) T đeo” khi n dáng ế ướ ế
v k sĩ thêm n ng n , kì c c, đeo” là đeo v t gì n ng n ra đi u khó nh c, nay đeo l
m c thì cái dáng v y v a bu n c i l i v a thêm b i ph n lu m thu m. L m c nh ườ
v y mà đã "đeo" còn bút gi y không hi u mang vác, khuân ôm th nào? đây có th hiêu ế
thêm m t n ý sâu xa c a nhà th : vi c h c hành, ôn luy n ch thánh hi n là m t vi c ơ
quá s c v i nh ng k ngu ng c, k ch c m nh v y. Nh ng mang m c đi đâu mà ph i ư ư
đeo” nh v y?ư
m o quan tr ng mi ng thét loa” ườ
Nh c đn quan tr ng là nh c đn tr ng thi. Ra là nh ng sĩ t kia đi thi. Ta bi t r ng ế ườ ế ườ ế
vi c thi c trong xã h i x a là m t vi c vô cùng quan tr ng, cho c k sĩ, cho c tri u ư
đình, đt n c b i thi là đ ch n ra ng i hi n tài giúp n c. B i v y, tr ng thi luôn ướ ườ ướ ườ
toát lên v trang tr ng, uy nghiêm. Nh ng tr ng thi này thì khác, đám sĩ t thì lôi thôi, b ư ườ
r c. Còn đám quan tr ng coi thi cũng ch ng h n, m o ”, “thét loa”. Ti p t c dùng ườ ơ ế
phép đo ng , đa t m o lên tr c nhà th muôn t o n t ng v nh ng b c quan ư ướ ơ ượ
ch a th y ng i mà đã th y ti ng. Không ph i ti ng tăm, danh v ng chi mà là ti ng quanư ườ ế ế ế
tr ng “thét loa” (g i sĩ t , thông báo, nh c nh ,... đi u gì đó) b ng th ti ng thét mườ ế
o - ti ng b c n t trong c h ng nghe không rõ. Ch riêng t m o đã đ bán đng ế
t cách và ph m giá v quan tr ng. Đó là nh ng k "ăn không nên đi nói ch ng nên l i"ư ườ
v y sao có th cai qu n vi c n c? Âm thanh m o còn g i liên t ng đn ti ng ướ ưở ế ế
ng i câm đang c gào lên đi u gì đó. Ch khác là đây quan tr ng không gào mà “thét”,ườ ư
“thét loa”. “Thét” đ át đi nh ng âm thanh n ã, l n x n nh n nh o hay “thét” đ góp
thêm vào s h n lo n v n có. Cái dáng v y nh n nháo th nào, nó không có đc s ế ượ
nghiêm túc, ch n chu, trang nghiêm c n có m t v quan.
Hình nh đám sĩ t lôi thôi, b r c và lũ quan tr ng l n x n, n ã đã g i đn hình nh ườ ế
m t bu i thi H ng lúc cu i mùa c a Nho h c, khi ngày tàn c a ch đ phong ki n và ươ ế ế
th i đi m úa tàn c a n n đc l p dân t c tr c s xâm lăng c a ch nghĩa th c dân. Hình ướ
nh y mang giá tr t cáo sâu s c, đng th i nó n ch a m t n i đau, m t ti ng th dài ế
c a Tú X ng. ươ