Đ bài: Phân tích kh th sau trong bài Ti ng hát con tàu: "Con tàu này lên... đã hóaề ổ ơ ế
nh ng con ữ
Bài làm
Không ph i ng u nhiên Ch Lan Viên đã l y hai câu th trên đ t a cho bài Ti ng hát conả ẫ ế ấ ơ ề ự ế
tàu c a mình. M t bài th ra đi trong nh ng năm tháng mi n B c đang cu n cu n ch yủ ộ ơ ờ ữ ề ắ ồ ộ ả
theo dòng thác xây d ng l i đt n c. M t bài ra đi trong muôn ngàn s i nh s i th ngự ạ ấ ướ ộ ờ ợ ớ ợ ươ
v n v ng lòng nhà th , lòng tác gi . Ti ng hát con tàu c a Ch Lan Viên đã c t ti ngấ ươ ơ ả ế ủ ế ấ ế
chào đi nh th - ví nh m t vì sao đn giao hòa v i t p Điêu tàn Ch Lan Viên đ k tờ ư ế ư ộ ế ớ ậ ế ể ế
thành m t vòm tinh tú, t a sáng lung linh trên b u tr i văn h c Vi t Nam. T a nh khiộ ỏ ầ ờ ọ ệ ự ư
nh c đn sông là nh c đn vô vàn g n sóng, nh c đn trăng là nh c đn muôn tri u saoắ ế ắ ế ợ ắ ế ắ ế ệ
óng ánh trên tr i, thì đây, nh c đn Ch Lan Viên là nh c đn Ti ng hát con tàu. Bài thờ ắ ế ế ắ ế ế ơ
nh mà t t ng l n. Bài th bình d mà sáng h n sao, g i nhi u suy nghĩ h n sóng bi n.ỏ ư ưở ớ ơ ị ơ ợ ề ơ ể
Có ai đó đã b o "th là m t ngh thu t kì di u c a trí t ng t ng". Đành r ng, nh ngả ơ ộ ệ ậ ệ ủ ưở ượ ằ ữ
đnh nghĩa v th là vô biên, nh ng theo ý tôi thì th đâu ch là m t ngh thu t t ngị ề ơ ư ơ ỉ ộ ệ ậ ưở
t ng bình th ng. Đó là c m t s suy t liên k t t hi n th c, t quá kh , t t ng lai.ượ ườ ả ộ ự ư ế ừ ệ ự ừ ứ ừ ươ
N u th anh không có hi n th c mà b n thân anh đã tr i qua, bài th y b ng tr nên sáoế ơ ệ ự ả ả ơ ấ ỗ ở
r ng, r p khuôn m t cách k ch c m. Tr v v i Ti ng hát con tàu ta nh n th y hi n th cỗ ậ ộ ệ ỡ ở ề ớ ế ậ ấ ệ ự
n i lên r t rõ trong th Ch Lan Viên. M t hi n th c mà nhà th đã lăn mình vào, ôm pổ ấ ơ ế ộ ệ ự ơ ấ
nâng niu su t m i m y năm tr ng!ố ườ ấ ườ
Đã qua r i m t c u bé m i b y tu i v i n i đau khôn nguôi v đt n c Chàm "loangồ ộ ậ ườ ả ổ ớ ỗ ề ấ ướ
l máu", m t c u bé v i m t nhìn oán h n "mang chi xuân đn g i thêm s u". Thay vàoổ ộ ậ ớ ắ ậ ế ợ ầ
đó là m t chàng trai tr ng thành, h n l ng l ng gió th i đi, tay v tr n muôn n i ni mộ ưở ồ ồ ộ ờ ạ ơ ọ ỗ ề
ray r t c a th h t ng lai và hi n t i:ứ ủ ế ệ ươ ệ ạ
Con tàu này lên Tây B c anh đi chăng?ắ
B n bè đi xa anh gi tr i Hà N iạ ữ ờ ộ
Anh có nghe gió ngàn đang rú g iọ
Ngoài c a ô? tàu đói nh ng vành trăngử ữ
Đt n c mênh mông đi anh nh h pấ ướ ờ ỏ ẹ
Tàu g i anh đi, sao ch a ra đi?ọ ử
Ch ng có th đâu gi a lòng đóng khépẳ ơ ữ
Tâm h n anh ch g p anh trên kiaồ ờ ặ
M đu kh th là m t câu h i l n. M đu bài th là m t câu h i có t m vóc khá cao.ở ầ ổ ơ ộ ỏ ớ ở ầ ơ ộ ỏ ầ
L n b i vì đó là âm h ng chung c a c m t th i k l ch s . Cao vì nó mang n ng nh ngớ ở ưở ủ ả ộ ờ ỳ ị ử ặ ữ
u t . Nh ng bi n chuy n v a rõ r t v a m h trong lòng nhà th . M t câu h i đ màư ư ữ ế ể ừ ệ ừ ơ ồ ơ ộ ỏ ể
h i? M t câu h i Ch Lan Viên t h i mình hay h i muôn l p thanh niên đang s ng trênỏ ộ ỏ ế ự ỏ ỏ ớ ố
đi này, trên m nh đt bình yên Hà N i này? Có nh ng nhà th thiên v l i tr tình chínhờ ả ấ ộ ữ ơ ề ố ữ
tr m c m c, đn gi n, d g n, d hi u nh th c a T H u. Nh ng có nh ng nhà thị ộ ạ ơ ả ễ ầ ễ ể ư ơ ủ ố ữ ư ữ ơ
thiên v l i b t kh gi i, trong t m t t ng đc đè nén trong t ng câu, nh ng v n r tề ố ấ ả ả ầ ư ưở ượ ừ ư ẫ ấ
khó hi u! Càng đc đ th y mình càng nh l c vào mê cung, mà v n thích thú lao đi vìể ọ ể ấ ư ạ ẫ
trong mê cung y nhi u hoa, nhi u h ng quá! "tàu đói nh ng vành trăng", câu th đã đtấ ề ề ươ ữ ơ ặ
Ch Lan Viên thành m t ng i th th hai, khó hi u nh ng d m n!ế ộ ườ ơ ứ ể ư ễ ế
Quang Dũng ngày x a đã t ng m mình là "mây đu ô mây lang thang", đ thoát kh iư ừ ơ ở ầ ể ỏ
s gò bó khó ch u c a đô thành ph n hoa ch t h p. Ch Lan Viên không tr c ti p nói v y!ự ị ủ ồ ậ ẹ ế ự ế ậ
B i nhà th đã hóa thành muôn ng i cùng m t ý t ng, cùng m t suy nghĩ. Nh c đnở ơ ườ ộ ưở ộ ắ ế
"vành trăng" là nh c đn nh ng gì cao đp nh t, trong lành nh t. Há ch ng ph i nhà thắ ế ữ ẹ ấ ấ ẳ ả ơ
mu n ví nh ng linh h n ng i là nh ng v ng trăng đó sao? Không ph i vô tình khi Chố ữ ồ ườ ữ ầ ả ế
Lan Viên vi t "tàu đói nh ng vành trăng" r i l i nh c "Tàu g i anh đi, sao anh ch a đi?"ế ữ ồ ạ ắ ọ ử
Theo ý, tôi con tàu đây ví nh n n văn h c Vi t Nam ta lúc b y gi . M t n n văn h cở ư ề ọ ệ ấ ờ ộ ề ọ
bi t chuy n đng, bi t h ng đn nh ng m c đích cao xa và r ng đng tr c m t vàế ể ộ ế ướ ế ữ ụ ộ ằ ướ ặ
n n văn h c y không th ch p nh n nh ng tâm h n b gò ép b i nh ng "gi c m con đèề ọ ấ ể ấ ậ ữ ồ ị ở ữ ấ ơ
nát cu c đi con" (Ch Lan Viên). N n văn h c y, đòi h i s uy n chuy n trong muônộ ờ ế ề ọ ấ ỏ ự ể ể
tâm h n ngh sĩ. Nh ng tâm h n có "gió ngàn", có tr i r ng, có sông dài, có đng xa. Baồ ệ ữ ồ ờ ộ ườ
câu h i liên ti p nh ba cái móc đa ta lên cao, đ t đó ta nhìn xu ng tr n gian, đ taỏ ế ư ư ể ừ ố ầ ể
th t lên "Đt n c mênh mông, đi anh nh h p". M t câu th mà ch a đng bao ý tình!ố ấ ướ ờ ỏ ẹ ộ ơ ứ ự
Đt con ng i là h u h n bên đt n c vô h n, Ch Lan Viên đã t đa nhi m v choặ ườ ữ ạ ấ ướ ạ ế ự ư ệ ụ
mình và b n hè. Tám câu th là m t l i trách móc, là m t l i khuyên l n c a ng i cha,ạ ơ ộ ờ ộ ờ ớ ủ ườ
ng i m , ng i ch , ng i b n th ng yêu "Ch ng có th đâu gi a lòng đóng khép -ườ ẹ ườ ị ườ ạ ươ ẳ ơ ữ
Tâm h n anh đang đi anh trên kia". Câu th gi c ta quay v không gian c a Đôi m tồ ợ ơ ụ ề ủ ắ
(Nam Cao). Trong truy n ng n đó, thay th cho cái nhìn cũ kĩ, thiên l ch, h p hòi c a cệ ắ ế ệ ẹ ủ ả
m t t ng l p trí th c cũ - h đi ngoài l c a cu c kháng chi n, c a cu c s ng nên khôngộ ầ ớ ứ ọ ề ủ ộ ế ủ ộ ố
th y đc v hoành tráng c a m t dân t c đang r sóng, v ch gió đi lên. H không bi tấ ượ ẻ ủ ộ ộ ẽ ạ ọ ế
r ng nh ng suy t trong t m h n h đã m c r ng, đã b thành men chua chát! Ch Lanằ ữ ư ầ ồ ọ ụ ỗ ị ủ ế
Viên đã ý th c đc đi u đó. Và ông đã tình nguy n làm ng i d n đng cho m i l pứ ượ ề ệ ườ ẫ ườ ọ ớ
ng i đi lên, đi lên xây d ng quê h ng, xây d ng Tây B c.ườ ự ươ ự ắ
Đã là ng i d n đng thì bao gi cũng thu c đng n o. Ch Lan Viên thu c conườ ẫ ườ ờ ộ ườ ẻ ế ộ
đng Tây B c y, b i nhà th đã hòa mình vào cu c kháng chi n "m i năm qua nhườ ắ ấ ở ơ ộ ế ườ ư
ng n l a", hòa mình và r máu lên m nh đt yêu th ng, nên cũng ch ng có gì ng cọ ử ỏ ả ấ ươ ẳ ạ
nhiên khi l i th b ng reo lên trong tr o:ờ ơ ỗ ẻ
Con g p t i nhân dân nh nai v su i cũặ ạ ư ề ố
C đón giêng hai, chim én g p mùaỏ ặ
Nh đa tr th đói lòng g p s aư ứ ẻ ơ ặ ữ
Chi c nôi ng ng b ng g p cánh tay đaế ừ ỗ ặ ư
"Nai v su i cũ" lòng ta l i th y d y lên nh ng v n th êm đm, sâu l ng c a L u Tr ngề ố ạ ấ ấ ữ ầ ơ ề ắ ủ ư ọ
L :ư
Em không nghe mùa thu
Lá thu r i xào x cơ ạ
Con nai vàng ng ngácơ
Đp trên lá vàng khôạ
(Ti ng thu)ế
Đã qua r i nh ng năm tháng đt n c ch v không nhìn th y ánh sáng m t tr i, đã quaồ ữ ấ ướ ơ ơ ấ ặ ờ
r i nh ng chi c lá úa vàng bu n thê l ng c a mùa thu. Con nai vàng ngây th , ng ngácồ ữ ế ồ ươ ủ ơ ơ
gi a đêm trăng cũng ra đi! Hay nói đúng h n, chú đã l t xác đ tr thành chàng nai "vữ ơ ộ ể ở ề
su i cũ", m t chàng trai v i nh ng suy nghĩ mà lu ng gió c a th i đi đã th i vào lòngố ộ ớ ữ ồ ủ ờ ạ ổ
chàng nh ng mùa xuân m i. Không bi t khi vi t nh ng dòng này, Ch Lan Viên có nghĩữ ớ ế ế ữ ế
đn con nai vàng huy n tho i c a L u Tr ng L mà sao tôi th y th ng, th y m ng,ế ề ạ ủ ư ọ ư ấ ươ ấ ừ
th y lòng run r y xúc đng quá! Tôi ti c cho m t chú nai ngây th , xinh đp ngày x a! Sấ ẩ ộ ế ộ ơ ẹ ư ự
chuy n bi n gi a l i th t d u dàng, chua xót đn trong nh ti ng ng c gieo hoàn toànể ế ữ ờ ơ ừ ị ế ư ế ọ
phù h p v i s chuy n bi n ý t ng trong câu th . Chúng đã ph i tr i qua nhi u gianợ ớ ự ể ế ưở ơ ả ả ề
kh , nhi u lao đao m i hình thành đc nh ngày nay - chú nai t v ng chãi và anh dũng.ổ ề ớ ượ ư ơ ữ
M t lo t hình nh so sánh n i ti p nhau d n d p nh b c chân ngày nào ti n quân lênộ ạ ả ố ế ồ ậ ư ướ ế
Tây B c nh "nai v su i cũ", "c đón giêng, hai chim én g p mùa" hay "tr th đói lòngắ ư ề ố ỏ ặ ẻ ơ
g p s a", "chi c nôi ng ng b ng g p cánh tay đa". So sánh là bi n pháp nâng cao ýặ ữ ế ừ ỗ ặ ư ệ
t ng, l i th r t d sáo mòn. V i Ch Lan Viên thì không! Nh ng so sánh c a ông đuưở ờ ơ ấ ễ ớ ế ữ ủ ề
có nh ng m c đích nh t đnh. Nhân dân là t t c nh ng gì đp nh t, th m h ng nh tữ ụ ấ ị ấ ả ữ ẹ ấ ơ ươ ấ
c a cu c đi. Đó là bình s a ng t là mùa chim chóc v làm t , là ngu n s ng ti p xúc choủ ộ ờ ữ ọ ề ổ ồ ố ế
nhà th , cho con ng i thêm s c l c v n t i đ s ng và chi n đu.ơ ườ ứ ự ươ ớ ể ố ế ấ
Tr hai kh th đu, còn l i toàn bài th là chìm l p trong m t bi n nhung nh đn rayừ ổ ơ ầ ạ ơ ấ ộ ể ớ ế
r t lòng. Nhà th đang đi trên b hi n t i mà linh h n ngóng v ng v quá kh . Áp m t lênứ ơ ờ ệ ạ ồ ọ ề ứ ặ
b suy t ng, nhà th suy nghĩ v nh ng tháng ngày đã s ng đy gian lao và yêu th ng.ờ ưở ơ ề ữ ố ầ ươ
H nh phúc nh t là khi ta có nh ng k ni m đ th ng yêu, p bên lòng. H nh phúcạ ấ ữ ỉ ệ ể ươ ấ ủ ạ
nh t là khi ng i ta có quá kh đ quay l i và nhìn xem mình đã l n đc bao nhiêu. Chấ ườ ứ ể ạ ớ ượ ế
Lan Viên là ng i h nh phúc nh t trong nh ng h nh phúc. B i vì ông không ch có kườ ạ ấ ữ ạ ở ỉ ỉ
ni m đp, mà ông còn ôm p, bi t gi gìn, bi t ghi lòng t c d không quên nh ng kệ ẹ ấ ế ữ ế ạ ạ ữ ỉ
ni m xa x a y.ệ ư ấ
M i n i nh c a nhà th đu mang âm h ng c a dân t c. Nh v "ng i anh du kích"ỗ ỗ ớ ủ ơ ề ưở ủ ộ ớ ề ườ
là nh v "chi c áo nâu anh m c đêm công đn", "chi c áo nâu su t m t đi vá rách".ớ ề ế ặ ồ ế ố ộ ờ
Hay chính là Ch Lan Viên cũng đang nh v m t đt n c c a nh ng anh hùng áo v iế ớ ề ộ ấ ướ ủ ữ ả
c đào, nh ng anh hùng nông dân nghèo kh nh ng tâm h n không nghèo không h n h p?ờ ữ ổ ư ồ ạ ẹ
Nh đn "th ng em liên l c" cũng chính là nh đn lòng dũng c m c a em "R ng th aớ ế ằ ạ ớ ế ả ủ ừ ư
em băng, r ng r m em ch - M i năm tròn! Ch a m t m t phong th ". Hay Ch Lanừ ậ ờ ườ ư ấ ộ ư ế
Viên đang nh v lòng dũng c m c a m t dân t c anh hùng qua b n ngàn năm văn hi n?ớ ề ả ủ ộ ộ ố ế
N i nh nh tr i qua su t chi u dài c a "đêm công đn", chi u sâu, chi u r ng c aỗ ớ ư ả ố ề ủ ồ ề ề ộ ủ
nh ng con đng ng i em liên l c đã đi qua. Đ r i chúng t p h p l i thành n i nhữ ườ ườ ạ ể ồ ậ ọ ạ ỗ ớ
bóng dáng c a ng i m nuôi trong ng n l a. Cái bóng dáng g i lên trong lòng thao th củ ườ ế ọ ử ợ ứ
v hình nh ng i m Vi t Nam hi n hòa nh dòng s a, xanh mát nh m t bóng cây cề ả ườ ẹ ệ ề ư ữ ư ộ ổ
th ngã trên đng dài nhi u truân chuyên, nâng đ cho ta t ng b a ăn, gi c ng . Đc haiụ ườ ề ỡ ừ ữ ấ ủ ọ
câu th :ơ
Con nh m ! L a h ng soi tóc b cớ ế ử ồ ạ
Năm con đau m th c m t mùa dàiế ứ ộ
Tôi tin r ng, gi a nh ng ngày giá rét, không ph i ng n l a đã s i m lòng tác gi màằ ữ ữ ả ọ ử ưở ấ ả
chính là tình m mênh mông, s i m lòng tác gi dù v i m không ph i hòn máu c t".ẹ ưở ấ ả ớ ế ả ắ
Nh ng n i nh c a Ch Lan Viên trong bài th không "ch i v i" nh n i nh c a Quangư ỗ ớ ủ ế ơ ơ ơ ư ỗ ớ ủ
Dũng (Tây Ti n) cũng ch ng ph i là n i nh b n ch n m h c a Nguy n Đình Thi (Đtế ẳ ả ỗ ớ ồ ồ ơ ồ ủ ễ ấ
N c). N i nh c a Ch Lan Viên bao g m nh ng gì r t c th , r t sâu s c. Nó đã s ngướ ỗ ớ ủ ế ồ ữ ấ ụ ể ấ ắ ố
trong lòng tác gi , c a qu y nh m t cái bào thai đ r i nhà th ph i ng i vào bàn màả ự ậ ư ộ ể ồ ơ ả ồ
vi t, mà suy t . S l p l i "nh " trong th Ch Lan Viên không khi n ng i ta nhàmế ư ự ặ ạ ớ ơ ế ế ườ
chán mà còn c m th y thích thú vì mình đang đc đi vào m ng t ng c a nhà th r iả ấ ượ ộ ưở ủ ơ ồ
cùng nhà th t m mình trong bi n nh bao la đó:ơ ắ ể ớ
Nh b n s ng giăng, nh đèo mây phớ ả ươ ớ ủ