Đ bài: Phân tích nhân v t Bá Ki n trong truy n ng n Chí Phèo c a Nam Caoề ậ ế ệ ắ ủ
Dàn ý
A/ M bài: ởGi i thi u nhà văn Nam Cao và truy n ng n Chí Phèoớ ệ ệ ắ
B/ Thân bài
– Nam Cao phác h a chân dung c a giai c p bóc l t m t cách đy đ nh t so v i các nhàọ ủ ấ ộ ộ ầ ủ ấ ớ
văn đng th i. Bá Ki n đc đt vào m t v trí trang tr ng trong xã h i, khi nhà vănươ ờ ế ượ ặ ộ ị ọ ộ
phác h a nên lai l ch c a m t k già đi trong ngh bóc l t: gia đình b n đi làm t ng lý,ọ ị ủ ộ ẻ ờ ề ộ ố ờ ổ
b n thân Bá Ki n t ng là lý tr ng, chánh t ng; cha truy n con n i trong th đo n đè đuả ế ừ ưở ổ ề ố ủ ạ ầ
c i c ng i khác. Uy quy n c a Bá Ki n không ph i ch bó h p trong ph m vi c aưỡ ổ ườ ề ủ ế ả ỉ ẹ ạ ủ
m t làng, mà “c Bá” là “bá h , tiên ch , chánh h i đng kì hào, huy n hào, B c Kì nhânộ ụ ộ ỉ ộ ồ ệ ắ
dân đi bi u” – đi bi u cho c m t b máy th ng tr tay sai th c dân. M t nhân v t nhạ ể ạ ể ả ộ ộ ố ị ự ộ ậ ư
th , không th là m t k h m hĩnh và ngu d t nh Ngh Qu (“T t đèn” – Ngô T t T )ế ể ộ ẻ ợ ố ư ị ế ắ ấ ố
hay ch có tàn b o và tham lam nh Ngh Lai (“B c đng cùng” – Nguy n Công Hoan).ỉ ạ ư ị ướ ườ ễ
– Nam Cao đã phác h a b n ch t Bá Ki n b ng nh ng chi ti t khó quên t bên ngoài đnọ ả ấ ế ằ ữ ế ừ ế
bên trong:
+ C Bá có ti ng quát “r t s ng” đ “n n gân ng i khác”, có ki u c i Tào Tháo giònụ ế ấ ạ ể ắ ườ ể ườ
giã và “b n thân c cũng t hào h n đi cái ti ng y”.ả ụ ự ơ ờ ở ế ấ
+ Bên trong v sang tr ng là m t con qu dâm ô, có t i b n bà v mà còn đi c p vẻ ọ ộ ỷ ớ ố ợ ướ ợ
ng i – khi còn làm lý tr ng đã không b l c h i ve vãn v Binh Ch c.ườ ưở ỏ ỡ ơ ộ ợ ứ
+ Nh ng đi u nguy hi m nh t Bá Ki n là t i ác đã đc h n nâng lên thành m t nghư ề ể ấ ở ế ộ ượ ắ ộ ệ
thu t cai tr k khác: “m m n n, r n buông”, “dùng th ng đu bò tr th ng đu bò”, “n mậ ị ẻ ề ắ ắ ằ ầ ị ằ ầ ắ
l y đa có tóc”, đc bi t là nh ng th đo n r t nham hi m: “Hãy v t ng i ta xu ngấ ứ ặ ệ ữ ủ ạ ấ ể ứ ườ ố
sông r i hãy v t nó lên đ nó đn n, hãy đp bàn đp gh đòi cho đc năm đng,ồ ớ ể ề ơ ậ ậ ế ượ ồ
nh ng đc r i hãy v t tr l i năm hào vì “th ng anh túng quá”.ư ượ ồ ấ ả ạ ươ
+ V i t t c các th thu t tr ng i y, Bá Ki n qu là m t k “khôn róc đi” và đã pháớ ấ ả ủ ậ ị ườ ấ ế ả ộ ẻ ờ
tan c nghi p c a bi t bao gia đình, đp nát h nh phúc c a bao ng i. Đáng s nh t làơ ệ ủ ế ậ ạ ủ ườ ợ ấ
chính nh ng n n nhân c a Bá Ki n l i b h n bi n thành nh ng công c đc l c c a t iữ ạ ủ ế ạ ị ắ ế ữ ụ ắ ự ủ ộ
ác: Năm Th , Binh Ch c – v i b n tính l u manh và đnh đi m là Chí Phèo – đã thành conọ ứ ớ ả ư ỉ ể
qu d c a làng Vũ Đi.ỷ ữ ủ ạ
– Đ Chí Phèo đn nhà Bá Ki n vào chính gi phút “c Bá” đan ghen v i lũ trai tr vì “bàể ế ế ờ ụ ớ ẻ
T ph p pháp, hai má hây hây…” và c đang có ý đnh “b tù h t m y th ng trai tr ”,ư ố ụ ị ỏ ế ấ ằ ẻ
đo n văn qu có th làm chúng ta b t c i vì s ghen tuông c a m t ông lão đã ngoài sáuạ ả ể ậ ườ ự ủ ộ
m i, nh ng ta b ng gi t mình vì ch ng tích c a s ghen tuông đáng bu n c i y b ngươ ư ỗ ậ ứ ủ ự ồ ườ ấ ỗ
hi n ra: m t th ng điên, m t th ng say, m t con qu d c a làng Vũ Đi, s n sàng đâmệ ộ ằ ộ ằ ộ ỷ ữ ủ ạ ẵ
chém b t c ai – ngày x a nó cũng là m t th ng trai tr …ấ ứ ư ộ ằ ẻ
C/ K t bàiế
Tình hu ng t t y u ph i x y đn đã đc Nam Cao dày công chu n b cho nhân v t c aố ấ ế ả ả ế ượ ẩ ị ậ ủ
mình. Khi s thâm hi m và tàn b o đã b bóc tr n, khi nh ng ti ng c i và ti ng quát r tự ể ạ ị ầ ữ ế ườ ế ấ
sang c a c Bá không còn n n gân ng i khác nh m i khi đc n a, đó cũng là kho nhủ ụ ắ ườ ư ọ ượ ữ ả
kh c th c t nh l ng tri c a m t con ng i. Chí Phèo trong c n say có nh ng hành đngắ ứ ỉ ươ ủ ộ ườ ơ ữ ộ
th t đáng s . Nh ng có m t đi u, ti ng nói vang lên “dõng d c” l i là c a m t con ng iậ ở ư ộ ề ế ạ ạ ủ ộ ườ
hoàn toàn t nh táo, c a m t anh Chí đang đòi l i quy n “làm ng i l ng thi n” đã bỉ ủ ộ ạ ề ườ ươ ệ ị
b n c ng hào nh Bá Ki n t c đo t. S th t đc nói lên khi n Bá Ki n ph i run s ,ọ ườ ư ế ướ ạ ự ậ ượ ế ế ả ợ
“d u d ng” đ l ng tránh. M t n r i xu ng, Bá Ki n hi n nguyên hình là con qu dị ọ ể ả ặ ạ ơ ố ế ệ ỷ ữ
nham hi u và hèn nhát đang c tr n ch y s tr ng ph t c a l ng tri th c t nh. Nam Caoể ố ố ạ ự ừ ạ ủ ươ ứ ỉ
đã đ cho Chí trong gi phút y c t lên nh ng l i đau đn: “Ai cho tao l ng thi n? Làmể ờ ấ ấ ữ ờ ớ ươ ệ
th nào đ m t nh ng v t m nh chai trên m t này?”. Đó là n i đau đn c a m t ng i đãế ể ấ ữ ế ả ặ ỗ ớ ủ ộ ườ
b ch n m t n o v v i th gi i thân thu c c a Con Ng i, b i nh ng đnh ki n kh tị ặ ấ ẻ ề ớ ế ớ ộ ủ ườ ở ữ ị ế ắ
khe c a xã h i. Mu n tr v , Chí “ch còn m t cách” là gi t ch t con qu d trong chínhủ ộ ố ở ề ỉ ộ ế ế ỷ ữ
anh. Gi phút Chí vung dao lên k t li u đi Bá Ki n là hành đng t t y u ph i x y ra, sauờ ế ễ ờ ế ộ ấ ế ả ả
đó chính anh ph i t sát đã là m t câu tr l i c a Nam Cao gi i đáp rõ nguyên nhân bi k chả ự ộ ả ờ ủ ả ị
c a ng i nông dân nghèo trong xã cũ – s b t c, qu n quanh v n đè n ng lên cu c s ngủ ườ ự ế ắ ẩ ẫ ặ ộ ố
c a h .ủ ọ
Bài làm
Nhà văn Nam Cao có ph n đã d a vào nh ng ng i th t vi c th t quê h ng mình đầ ự ữ ườ ậ ệ ậ ở ươ ể
xây d ng truy n ng n Chí Phèo. Đi di n cho giai c p th ng tr làng Vũ Đi chính là Báự ệ ắ ạ ệ ấ ố ị ở ạ
Ki n. Qua nhân v t này, b m t x u xa tàn b o c a b n c ng hào, đa ch b ph i bàyế ậ ộ ặ ấ ạ ủ ọ ườ ị ủ ị ơ
r t rõ nét.ấ
Không gi ng m t s nhân v t đa ch trong nh ng tác ph m khác c a Nam Cao, Chíố ộ ố ậ ị ủ ữ ẩ ủ ở
Phèo, Bá Ki n hi n lên v i t cách là m t nhân v t đi n hình hoàn ch nh. Khi xây d ngế ệ ớ ư ộ ậ ể ỉ ự
nhân v t đa ch ngh Qu keo ki t, thô l ; Ngô T t T đã miêu t khá t m gia c nh, r iậ ị ủ ị ế ệ ỗ ấ ố ả ỉ ỉ ả ồ
k đn nh ng hành đng và ngôn ng c a h n trong T t đèn. Nh ng đi v i Bá Ki n,ể ế ữ ộ ữ ủ ắ ắ ư ố ớ ế
nhà văn Nam Cao không h t di n m o, ch nói đn ti ng quát “r t sang” và “cái c iề ả ệ ạ ỉ ế ế ấ ườ
Tào Tháo” mà y v n t ph h n đi. Ch đn s vài chi ti t nh ng ông đã t o cho Báẫ ự ụ ơ ờ ỉ ơ ơ ế ư ạ
Ki n m t b ngoài khá đc đáo, khi n ng i đc khó quên. Tuy v y, nhân v t này trế ộ ề ộ ế ườ ọ ậ ậ ở
thành s ng đng c b n còn do tài miêu t n i tâm s c s o, chân th t c a tác gi .ố ộ ơ ả ả ộ ắ ả ậ ủ ả
Nam Cao đ cho Bá Ki n xu t hi n l n đu tiên tr c đc gi đúng lúc Chí Phèo sayể ế ấ ệ ầ ầ ướ ộ ả
r u, đn c ng nhà h n r ch m t, kêu làng ăn v . C nh t ng th t huyên náo, h n lo n.ượ ế ổ ắ ạ ặ ạ ả ượ ậ ỗ ạ
V a th y Chí Phèo “n m dài, không nhúc nhích rên kh nh g n ch t”, “thoáng nhìn qua",ừ ấ ằ ẽ ư ầ ế
lão “đã hi u c s ”; lão nhanh chóng tìm ra đc k sách thích h p nh t đ ng phó. V iể ơ ự ượ ế ợ ấ ể ứ ớ
s t ng tr i, lão bi t rõ tác h i c a đám đông này. B con lão thêm m t m t, n u đ dânự ừ ả ế ạ ủ ố ấ ặ ế ể
làng ch ng ki n hành đng thô t c c a Chí Phèo. Lão cũng th a bi t tâm lý c a th ngứ ế ộ ụ ủ ừ ế ủ ằ
“đu bò”, đám đông kia chính là h u thu n kích thích đ nó hung hăng h n. Và, cũng c nầ ậ ẫ ể ơ ầ
ph i có ít nhi u th i gian đ Chí Phèo giã r u, đ táo t n. V l i, tr c đám đôngả ề ờ ể ượ ỡ ợ ả ạ ướ
ng i, Bá Ki n khó có th di n thành công mánh khóe, mua chu c, d d . Mu n d d ,ườ ế ể ễ ộ ụ ỗ ố ụ ỗ
t ph i nhún nh ng. Đng đng là m t c Bá hét ra l a, mà đ đám dân đen ch ngắ ả ườ ườ ườ ộ ụ ử ể ứ
ki n c nh ph i ng t nh t v i m t th ng cùng đinh thì còn ra th th ng gì? B i v y, vi cế ả ả ọ ạ ớ ộ ằ ể ố ở ậ ệ
đu tiên, Bá Ki n tìm cách gi i tán đám đông. Tr c h t, lão “quát m y bà v ”, và đu iầ ế ả ướ ế ấ ợ ổ
h vào nhà. Ch c nh ng ng i “tuôn đn xem” nghe ti ng quát “r t sang” này đ hi u:ọ ắ ữ ườ ế ế ấ ủ ể
c Bá muôn đu i khéo mình. Ti p theo “quay sang b n ng i làng”, Bá Ki n d u gi ngụ ổ ế ọ ườ ế ị ọ
h n m t chút “c các ông các bà n a, v đi thôi ch ! Có gì mà xúm l i th này?”. Đnơ ộ ả ữ ề ứ ạ ế ế
đây, t t nhiên, “không ai nói gì, ng i ta l ng d n di”. Cho dù v a tò mò, v a h hê,ấ ườ ả ầ ừ ừ ả
nh ng h v n n , v n s c Bá. V l i, ngay v c a c cũng ph i gi gi ng đng m t,ư ọ ẫ ể ẫ ợ ụ ả ạ ợ ủ ụ ả ở ọ ườ ậ
g i đy t cũ c a mình, nay nh đã bi n thành con v t g m ghi c b ng “anh”, v n vãọ ầ ớ ủ ư ế ậ ớ ế ằ ồ
m i Chí Phèo “vào nhà u ng n c”. Ch a đ, c “tiên ch làng Vũ Đi”, “khét ti ng trongờ ố ướ ư ủ ụ ỉ ạ ế
hàng huy n”, còn nh n có h hàng v i anh cùng đinh này “r i gi t gà mua r u cho h nệ ậ ọ ớ ồ ế ượ ắ
u ng, xong l i đãi thêm đng b c đ v u ng thu c..”. Ch c n Chí Phèo ng i lên, Báố ạ ồ ạ ể ề ố ố ỉ ầ ồ
Ki n bi t là đã th ng. Tuy v y, c v n quát m ng lí C ng, sau khi đã “đa m t nháyế ế ắ ậ ụ ẫ ắ ườ ư ắ
con m t cái”.ộ
V i cách c x c a lão, ch ng t bá Ki n đã đi gu c vào b ng d Chí Phèo lúc này: aớ ư ử ủ ứ ỏ ế ố ụ ạ ư
ph nh n nh, ham cái l i tr c m t… R t cu c, Bá Ki n “khôn róc đi” đã đt đc c haiỉ ị ợ ướ ắ ố ộ ế ờ ạ ượ ả
m c đích: v a t m d p t t ng n l a h n căm trong con ng i Chí Phèo, v a chu n bụ ừ ạ ậ ắ ọ ử ờ ườ ừ ẩ ị
bi n Chí Phèo thành tay sai l i h i. Trong m i tình hu ng tên c ng hào này đu hi n rõế ợ ạ ọ ố ườ ề ệ
cái b n ch t x o quy t l c lõi , nó đc th hi n m t cách r t sinh đng. Già đi đcả ấ ả ệ ọ ượ ể ệ ộ ấ ộ ờ ụ
khoét, đè đu c i c nông dân, c Bá đã đúc rút đc nhi u kinh nghi m phong phú,ầ ưỡ ổ ụ ượ ề ệ
trong “cái ngh làm vi c quan”. Ph i bi t “th nào là m m n n r n buông”. Hãy ng mề ệ ả ế ế ề ắ ắ ấ
ng m đy ng i ta xu ng sông, nh ng r i l i d t nó lên đ nó đn n. Hãy đp bàn đpầ ẩ ườ ố ư ồ ạ ắ ể ề ơ ậ ậ
gh đòi cho đc năm đng, nh ng đc r i thì v t tr l i năm hào, “vi th ng anh túngế ượ ồ ư ượ ồ ứ ả ạ ươ
quá!”. C có không ít th đo n thâm hi m “tr không đc thì c dùng”. “C nghĩ b ng:ụ ủ ạ ể ị ượ ụ ụ ụ
cũng ph i có nh ng th ng đu bò ch ? Không có nh ng th ng đu bò. thì l y ai tr nh ngả ữ ằ ầ ứ ữ ằ ầ ấ ị ữ
th ng đu bò?”. Cái nham hi m ghê t m c a nhân v t này là ch tìm cách cho lũ đànằ ầ ể ở ủ ậ ở ỗ
em, ho c đám dân làng “sinh chuy n”- t c là đt phá, chém gi t l n nhau, đ lão “có d pặ ệ ứ ố ế ẫ ể ị
mà ăn!”
Bá Ki n đã v n d ng tri t đ nh ng kinh nghi m đó đ bi n Chí Phèo – m t thanh niênế ậ ụ ệ ể ữ ệ ể ế ộ
ch t phác, t tr ng và kh e m nh thành “con qu d làng Vũ Đi”, s n sàng theo l nhấ ự ọ ỏ ạ ỷ ữ ạ ẵ ệ
h n đ đi đâm chém, r i ph i k t li u cu c đi mình m t cách th m kh c. Rõ ràng, biắ ể ồ ả ế ễ ộ ờ ộ ả ố
k ch c a Chí Phèo đã góp ph n quan tr ng hoàn thi n chân dung gian hùng c a Bá Ki n.ị ủ ầ ọ ệ ủ ế
Bên c nh vi c kh c h a sinh đng sâu s c b n ch t l c lõi, x o quy t. Nhà văn Nam Caoạ ệ ắ ọ ộ ắ ả ấ ọ ả ệ
đã v ch tr n nhân cách b i c a “tiên ch làng Vũ Đi” trong nh ng m i quan h kín đáo.ạ ầ ỉ ổ ủ ỉ ạ ữ ố ệ
Và tác gi tài năng là ch : khi c n đc t s l i d ng đê ti n và thói dâm ô vô đ c aả ở ỗ ầ ặ ả ự ợ ụ ệ ộ ủ
tên c ng hào này, ông đã b qua nhi u chi ti t r t phong phú, r t c th và sinh đngườ ỏ ề ế ấ ấ ụ ể ộ
c a nguyên m u. Lý Bính làng Đi Hoàng. Ngay cái vi c g g c c a c lý đi v iủ ẫ ở ạ ệ ỡ ạ ủ ụ ố ớ
ng i đàn bà v ng ch ng và có ti n, l n máu ghen tuông c a h n cũng ch đc l t qua.ườ ắ ồ ề ẫ ủ ắ ỉ ượ ướ
Tác gi đ có m y dòng t ý nghĩ c Bá v ng i v tr và đp… nh ng v n đ s cả ể ấ ả ụ ề ườ ợ ẻ ẹ ư ẫ ủ ứ
kh c sâu trong ng i đc m t nhân cách b i và th m h i.ắ ườ ọ ộ ỉ ổ ả ạ
Nh v y, Bá Ki n v a mang b n ch t chung c a giai c p đa ch c ng hào, v a cóư ậ ế ừ ả ấ ủ ấ ị ủ ườ ừ
nh ng nét riêng bi t sinh đng không gi ng b t kì m t tên đa ch nào trong văn h c.ữ ệ ộ ố ấ ộ ị ủ ọ
Đi u đó gi i thích vì sao h n luôn đc chúng ta nh c đn, khi c n ám ch m t k cóề ả ắ ượ ắ ế ầ ỉ ộ ẻ
quy n l c, gian hùng và nham hi m.ề ự ể
B ng nhân v t Bá Ki n, nhà văn Nam Cao đã ghi nh n nh ng thành công m i m trongằ ậ ế ậ ữ ớ ẻ
vi c xây d ng nhân v t. Đi u này ch ng t s ti n b đáng k c a ông nói riêng, ph ngệ ự ậ ề ứ ỏ ự ế ộ ể ủ ươ
pháp sáng tác hi n th c giai đo n 1939 – 1945 nói chung.ệ ự ở ạ
