Đ bài: Phân tích s c s ng ti m tàng c a nhân v t M (V ch ng A Ph - Tô Hoài)ề ứ ố ề ủ ậ ị ợ ồ ủ
th hi n trong c nh ng t khi M b b t làm con dâu g t n cho nhà th ng lý Páể ệ ả ộ ừ ị ị ắ ạ ợ ố
Tra đn khi tr n kh i H ng Ngàiế ố ỏ ồ
Bài làm
Tác ph m V ch ng A Ph đc nhà văn Tô Hoài vi t vào nh ng năm 1952, 1953, sauẩ ợ ồ ủ ượ ế ữ
chuy n đi th c t cùng b đi và nhân dân vào chi n d ch Tây B c. Đây là tác ph m đcế ự ế ộ ộ ế ị ắ ẩ ượ
nhà văn xây d ng b ng nh ng chuy n m t th y tai nghe, chan ch a tình c m sâu n ngự ằ ữ ệ ắ ấ ứ ả ặ
c a tác gi đi v i đng bào mi n núi d i ách áp b c, bóc l t c a các th l c th c dân,ủ ả ố ớ ồ ề ướ ứ ộ ủ ế ự ự
phong ki n. V ch ng A Ph còn là bài ca v s c s ng ti m tàng mãnh li t c a ng iế ợ ồ ủ ề ứ ố ề ệ ủ ườ
mi n núi trên con đng đu tranh gi i phóng cho b n thân và quê h ng.ề ườ ấ ả ả ươ
Tiêu bi u cho nh ng con ng i, nh ng s ph n y chính là M , m t ph n đã ch u muônể ữ ườ ữ ố ậ ấ ị ộ ụ ữ ị
vàn đng cay, t i c c. Song, cũng chính ng i ph n y luôn ti m n m t s c s ngắ ủ ự ườ ụ ữ ấ ề ẩ ộ ứ ố
mãnh li t đ khi b chà đp đn t n cùng đã tr i d y m nh m .ệ ể ị ạ ế ậ ỗ ậ ạ ẽ
M xu t hi n ngay t nh ng dòng đu c a tác ph m V ch ng A Ph . Đó là hình nhị ấ ệ ừ ữ ầ ủ ẩ ợ ồ ủ ả
m t ng i con gái ng i quay s i bên t ng đá tr c c a, c nh tàu ng a nhà th ng lí Páộ ườ ồ ợ ả ướ ử ạ ự ở ố
Tra. Nh ng th c ra, đây là m t cô M khác, còn cô M ngày x a d ng nh đã ch t r i.ư ự ộ ị ị ư ườ ư ế ồ
Ngày x a, lúc còn nhà v i cha, M là cô gái tr , đp, yêu đi, có tài th i sáo hay, có baoư ở ớ ị ẻ ẹ ờ ổ
nhiêu trai làng mê. Nhà M cũng nh nh ng nhà có con gái khác, m i năm đn T t, b mị ư ữ ỗ ế ế ố ẹ
không th ng đc vì ti ng chó s a. Su t đêm, con trai đn đng th i sáo chung quanhể ủ ượ ế ủ ố ế ứ ổ
vách. M đc yêu và cũng đang yêu.ị ượ
V l i, cô còn là ng i có ý th c v s t do c a mình. Nhà M v n r t nghèo, b M l yả ạ ườ ứ ề ự ự ủ ị ố ấ ố ị ấ
m không có đ ti n c i, ph i đn vay nhà th ng lí... M i năm n p cho ch n m tẹ ủ ề ướ ả ế ố ỗ ộ ủ ợ ộ
n ng ngô. Đn t n khi hai v ch ng già r i mà cũng ch a tr đc n . M M ch tươ ế ậ ợ ồ ồ ư ả ượ ợ ẹ ị ế
cũng ch a tr h t n . Nh ng khi th ng lí Pá Tra đn b o b cho cô v làm dâu đ g t nư ả ế ợ ư ố ế ả ố ề ể ạ ợ
thì M đã xin: Con nay đã bi t cu c n ng làm ngô, con ph i làm n ng ngô gi n thayị ế ố ươ ả ươ ả ợ
cho b . B đng bán con cho nhà giàu.ố ố ừ
Tu i thanh xuân c a M b c t ngang b i cái án n đi cha m đ l i.ổ ủ ị ị ắ ở ợ ờ ẹ ể ạ
M b b t cóc v làm dâu nhà th ng lí Pá Tra đ tr n . Khi m i làm dâu có hàng m yị ị ắ ề ố ể ừ ợ ớ ấ
tháng, đêm nào M cũng khóc. Không nh ng th , cô còn tr n v nhà, hai con m t đ hoe.ị ữ ế ố ề ắ ỏ
Trông th y b , M qu l y, úp m t xu ng đt, n c n . M còn tìm hái lá ngón trong r ng,ấ ố ị ỳ ạ ặ ố ấ ứ ở ị ừ
đnh t t .ị ự ử
Khóc và đòi t t là nh ng hành đng ph n kháng b t c, tiêu c c nh ng nó ch ng tự ử ữ ộ ả ế ắ ự ư ứ ỏ
trong ng i con gái y u t này ti m tàng m t s c s ng. Cô thà ch t nh m t con ng i,ườ ế ớ ề ộ ứ ố ế ư ộ ườ
ch không ch u ch p nh n tình tr ng đày đa c a ki p nô l .ứ ị ấ ậ ạ ọ ủ ế ệ
Nh ng M không th ch t nh l i c a cha cô: Mày ch t nh ng n tao v n còn, quan l iư ị ể ế ư ờ ủ ế ư ợ ẫ ạ
b t tao tr n . Mày ch t r i thì không l y ai làm n ng ngô gi đc n ng i ta, tao thìắ ả ợ ế ồ ấ ươ ả ượ ợ ườ
m y u quá r i. Th ng cha, M đành ném n m lá ngón xu ng đt nh ném đi khát v ngố ế ồ ươ ị ắ ố ấ ư ọ
t do c a đi mình.ự ủ ờ
M y năm sau, cha cô ch t, nh ng cô cũng không còn t ng đn ăn lá ngón t t n a. ấ ế ư ưở ế ự ử ữ Ở
lâu trong cái kh , M quen kh r i. Bây gi thì M t ng mình cũng là con trâu, mình cũngổ ị ổ ồ ờ ị ưở
là con ng a, là con ng a ph i đi cái tàu ng a nhà này đn cái tàu ng a nhà khác,ự ự ả ổ ở ự ế ở ự
ng a ch bi t vi c ăn c , bi t đi làm mà thôi. Dùng t an ph n đi v i M d ng nhự ỉ ế ệ ỏ ế ừ ậ ố ớ ị ườ ư
ch a đúng. M đã tê li t s c ph n kháng.ư ị ệ ứ ả
Ch p nh n ki p s ng trâu ng a y, nh ng M bu n, lúc nào cũng cúi m t, m t bu n r iấ ậ ế ố ự ấ ư ị ồ ặ ặ ồ ườ
r i. Th m chí, m i ngày M càng không nói, không nghĩ ng i n a, b i lúc nào cũng chượ ậ ỗ ị ợ ữ ở ỉ
nh đi nh l i nh ng vi c gi ng nhau, ti p nhau v ra tr c m t, m i năm m i mùa, m iớ ớ ạ ữ ệ ố ế ẽ ướ ặ ỗ ỗ ỗ
tháng l i làm đi làm l i: T t xong thì lên núi hái thu c phi n, gi a năm thì đi gi t đay, xeạ ạ ế ố ệ ữ ặ
đay, đên mùa thì đi n ng b b p, và dù lúc đi hái c i, lúc bung ngô, lúc nào cũng gài m tươ ẻ ắ ủ ộ
bó đay trong cánh tay đ t c thành s i. Bao gi cũng th , su t năm su t đi nh th ...ể ướ ợ ờ ế ố ố ờ ư ế
M tr thành con rùa lùi lũi nuôi trong xó c a.ị ở ử
M tr thành con ng i vô th c tr c th i gian, v làm dâu nhà Pá Tra đã m y năm, côị ở ườ ứ ướ ờ ề ấ
không nh . M m t c m giác c v không gian. Th i gian và không gian ch ng có ý nghĩaớ ị ấ ả ả ề ờ ẳ
gì, b i đi c a M nh chi c c a s m t l vuông b ng bàn tay cái bu ng kín mít c aở ờ ủ ị ư ế ử ổ ộ ỗ ằ ở ồ ủ
cô, lúc nào trông ra cũng ch th y trăng tr ng, không bi t là s ng hay là n ng. Đôi lúc Mỉ ấ ắ ế ươ ắ ị
đã nghĩ, c ch ng i trong cái l vuông y trông ra đn bao gi ch t thì thôi. Cái ô vuôngứ ỉ ồ ỗ ấ ế ờ ế
y là m t ng c th t giam hãm tinh th n c a M . Mà M mu n ch t cũng không đc, vìấ ộ ụ ấ ầ ủ ị ị ố ế ượ
đi cô ch bi t đi theo đuôi ng a c a ch ng, ngay c thân c a M cũng không b ng conờ ỉ ế ự ủ ồ ả ủ ị ằ
ng a. V y là s đày đa v th xác và tinh th n đã bóp ngh t s c s ng trong cô M trự ậ ự ọ ề ể ầ ẹ ứ ố ị ẻ
đp ngày nào. Trong con m t c a cha con nhà th ng lí Pá Tra, nh ng ng i nh M đâuẹ ắ ủ ố ữ ườ ư ị
còn là con ng i.ườ
Tuy nhiên, s c s ng trong M ch a hoàn toàn l i t t. M i khi b c vào bu ng M l i ng iứ ố ị ư ụ ắ ỗ ướ ồ ị ạ ồ
xu ng gi ng trông ra c a s . Chi ti t y cho th y M luôn h ng v ng ra bên ngoài, cóố ườ ử ổ ế ấ ấ ị ướ ọ
nh ng khát khao mong manh m h . S c s ng trong M s tr i d y khi có tác đng.ữ ơ ồ ứ ố ị ẽ ỗ ậ ộ
Mùa xuân năm y H ng Ngài đp và g i c m bi t bao: Trên đu núi, các n ng ngô,ấ ở ồ ẹ ợ ả ế ầ ươ
n ng lúa g t xong, ngô lúa đã x p yên đy các nhà kho. Tr con đi hái bí đ, tinh ngh ch,ươ ặ ế ầ ẻ ỏ ị
đã đt nh ng l u canh n ng đ s i l a... H ng Ngài năm y ăn T t gi a lúc gió th iố ữ ề ươ ể ưở ử ồ ấ ế ữ ổ
vào c gianh vàng ng... Trong các làng Mèo, nh ng chi c váy hoa đã đem ra ph i trênỏ ử ữ ế ơ
m m đá xòe nh con b m s c s ... Đám tr đi T t, ch i quay, c i m trên sân tr cỏ ư ướ ặ ỡ ẻ ợ ế ơ ườ ầ ướ
nhà. Ngoài đu núi l p ló đã có ti ng ai th i sáo r b n đi ch i... Chính không gian r n rãầ ấ ế ổ ủ ạ ơ ộ
s c màu cùng ti ng sáo tha thi t đã đánh th c cô M ngày x a. Ti ng sáo nh ch m vàoắ ế ế ứ ị ư ế ư ạ
n i nh . M nghe ti ng sáo v ng l i, thi t tha b i h i. M ng i nh m l i bài hát c aỗ ớ ị ế ọ ạ ế ổ ổ ị ồ ẩ ạ ủ
ng i đang th i...ườ ổ
T t c g i cho M nh l i th i xa x a. Ngày x a, T t M u ng r u. Bây gi , M cũngấ ả ợ ị ớ ạ ờ ư ư ế ị ố ượ ờ ị
u ng r u. R i M say. Khi say thì M l i s ng v ngày tr c. Ngày tr c, M vui s ngố ượ ồ ị ị ạ ố ề ướ ướ ị ướ
bi t bao. Tai M v ng nghe ti ng sáo g i b n đu làng. Đy là ti ng sáo c a tình duyên,ế ị ẳ ế ọ ạ ầ ấ ế ủ
c a tu i thanh xuân căng đy s c s ng. M không còn là cô con dâu g t n nhà th ng lí Páủ ổ ầ ứ ố ị ạ ợ ố
Tra n a. M đang u ng r u bên b p và th i sáo. M u n chi c lá trên môi, th i lá cũngữ ị ố ượ ế ổ ị ố ế ổ
hay nh th i sáo. Có bi t bao ng i mê, ngày đêm đã th i sáo đi theo M . Ra th , M trư ổ ế ườ ổ ị ế ị ẻ
l m. M v n còn tr .ắ ị ẫ ẻ
Nh ng th c ra, M v n đang nhà c a th ng lí Pá Tra. M v n đang s ng ki p đa đàyư ự ị ẫ ở ủ ố ị ẫ ố ế ọ
v i th ng A S . c gì có n m lá ngón trong tay, M s ăn cho ch t ngay, ch khôngớ ằ ử Ướ ắ ị ẽ ế ứ
bu n nh l i n a. Càng nh l i ch th y n c m t a ra. Ôi chao, ti ng sáo y, ti ng sáoồ ớ ạ ữ ớ ạ ỉ ấ ướ ắ ứ ế ấ ế
g i b n yêu v n l ng l bay ngoài đng. M đang mu n quên đi; M không mu n nh l iọ ạ ẫ ử ơ ườ ị ố ị ố ớ ạ
cái ngày tr c mà không đc. Ti ng sáo y l ng l ; ti ng sáo y làm M thi t tha b iướ ượ ế ấ ử ơ ế ấ ị ế ổ
h i. M mu n đi ch i. M mu n thoát ra ngoài cái ô c a m đc, trăng tr ng này!ố ị ố ơ ị ố ử ờ ụ ắ
M th c hi n ý đnh gi i thoát l n th nhát m t cách l ng l mà mãnh li t: M đn gócị ự ệ ị ả ầ ứ ộ ặ ẽ ệ ị ế
nhà, l y ng m , x n m t mi ng b thêm vào dĩa đèn cho sáng... M qu n l i tóc, M v iấ ố ỡ ắ ộ ế ỏ ị ấ ạ ị ớ
tay l y cái váy hoa v t trong vách... M rút thêm cái áo. M làm t t c , th t bình th n vàấ ắ ở ị ị ấ ả ậ ả
quy t li t nh ngày x a, khi trong đu M đang r p r n ti ng sáo.ế ệ ư ư ầ ị ậ ờ ế
Trông th y M , A S l y làm l . Nó ch bi t r ng M mu n đi ch i. Th ng ch ng ác h nấ ị ử ấ ạ ỉ ế ằ ị ố ơ ằ ồ ơ
con h y không bi t tr c m t mình đã là m t cô M khác, cô M c a ngày mà h n đãổ ấ ế ướ ặ ộ ị ị ủ ắ
t ng l a l c đ đánh c p đem v . H n th ng tay vùi d p tàn nh n s tr v đó: A Sừ ừ ọ ể ắ ề ắ ẳ ậ ẫ ự ở ề ử
b c l i, n m M , l y th t l ng trói hai tay M . Nó xách c m t thúng s i đay ra trói Mướ ạ ắ ị ấ ắ ư ị ả ộ ợ ị
đng vào c t nhà. Tóc M xoã xu ng, A S qu n luôn tóc lên c t làm cho M không cúi,ứ ộ ị ố ử ấ ộ ị
không nghiêng đu đc n a...ầ ượ ữ
Nh ng A S ch trói đc th xác c a M : Trong bóng t i, M đng im l ng, nh khôngư ử ỉ ượ ể ủ ị ố ị ứ ặ ư
bi t mình đang b trói. H i r u còn n ng nàn, M v n nghe ti ng sáo đa M đi theoế ị ơ ượ ồ ị ẫ ế ư ị
nh ng cu c ch i, nh ng đám ch i... M vùng b c đi. Nh ng tay chân đau không c aữ ộ ơ ữ ơ ị ướ ư ự
đc. Khi y, M m i bi t mình đang b trói, đang trong căn nhà tù ng c này. Lòng Mượ ấ ị ớ ế ị ở ụ ị
đau đn, th n th c nghĩ mình không b ng con ng a.ớ ổ ứ ằ ự
Cu c tr i d y l n th nh t c a M không thành. M không thoát kh i căn nhà y, dù chộ ỗ ậ ầ ứ ấ ủ ị ị ỏ ấ ỉ
m t phút giây. Nh ng M đã không còn là con ng a, con rùa lùi lũi trong xó c a n a. M đãộ ư ị ự ử ữ ị
s ng l i nh ng th i kh c c a tu i thanh xuân t i tr và t do. Vì th , khi b A S trói,ố ạ ữ ờ ắ ủ ổ ươ ẻ ự ế ị ử
lúc bàng hoàng t nh, M ch t nh đn câu chuy n m t ng i v trong nhà th ng lí Pá Traỉ ị ợ ớ ế ệ ộ ườ ợ ố
b trói đã ch t không ai hay. Và, M s quá. M còn mu n s ng. M còn ham s ng.ị ế ị ợ ị ố ố ị ố
Cu c tr i d y y nh m t đt sóng dâng lên r i tan ra. Nó không làm m y may thay điộ ỗ ậ ấ ư ộ ợ ồ ả ổ
cu c đi M . Nh ng t đó, sóng ng m v n không m t. Nó s tuôn trào thành nh ng đtộ ờ ị ư ừ ầ ẫ ấ ẽ ữ ợ
sóng m i, mãnh li t h n lúc nào h t!ớ ệ ơ ế
Cu c s ng đa đày trong nhà th ng lí Pá Tra c a M v n ti p di n, n u không có chuy nộ ố ọ ố ủ ị ẫ ế ễ ế ệ
A Ph - ng i t ng đánh l i A S , b ph t v , ph i đi cho nhà th ng lý tr n - làmủ ườ ừ ạ ử ị ạ ạ ả ở ố ừ ợ
m t m t con bò b trói, b đánh, b b đói nhi u ngày, ch đi cái ch t.ấ ộ ị ị ị ỏ ề ỉ ợ ế
Th c ra, nh ng đêm đu M đã th y A Ph b trói nh ng cô v n th n nhiên th i l a hự ữ ầ ị ấ ủ ị ư ẫ ả ổ ử ơ
tay. Tâm h n M nh tê d i tr c m i chuy n, k c lúc ra ng i s i l a, b A S đánhồ ị ư ạ ướ ọ ệ ể ả ồ ưở ử ị ử
ngã ngay xu ng c a b p, hôm sau cô v n th n nhiên ra s i nh đêm tr c.ố ử ế ẫ ả ưở ư ướ
Nh ng d ng nh đó là cách M ch ng l i cu c s ng đa đày đây. Còn trong lòng,ư ườ ư ị ố ạ ộ ố ọ ở
không ph i chuy n gì M cũng bình th n. M r t s nh ng mùa đông trên núi cao dài vàả ệ ị ả ị ấ ợ ữ
bu n. Khi trong nhà đã ng yên, M tìm đn b p l a. Đi v i M , n u không có b p l aồ ủ ị ế ế ử ố ớ ị ế ế ử
y, cô s ch t héo. Và cũng chính nh ng n l a, M trông sang A Ph và nhìn th y m tấ ẽ ế ờ ọ ử ị ủ ấ ộ
dòng n c m t l p lánh bò xu ng hai hõm má đã xám đen l i. Dòng n c m t y khi nướ ắ ấ ố ạ ướ ắ ấ ế
M ch t nh l i đêm năm tr c A S trói M , M cũng ph i đáng trói th kia. Nhi u l nị ợ ớ ạ ướ ử ị ị ả ế ề ầ
khóc, n c m t ch y xu ng mi ng, xu ng c , không bi t lau đi đc. R i M ph ngướ ắ ả ố ệ ố ổ ế ượ ồ ị ả
ph t nghĩ g n nghĩ xa: C ch ng này thì ch đêm mai là ng i kia ch t, ch t đau, ch t đói,ấ ầ ơ ừ ỉ ườ ế ế ế
ch t rét, ph i ch t. Ta là thân đàn bà, nó đã b t ta v trình ma nhà nó r i thì còn bi t điế ả ế ắ ề ồ ế ợ
ngày rũ x ng đây thôi... Ng i kia vi c gì ph i ch t th .ươ ở ườ ệ ả ế ế
M xót xa cho A Ph nh xót xa cho chính b n thân mình. M th ng A Ph không đángị ủ ư ả ị ươ ủ
ph i ch t. Cô cũng s n u mình c i trói cho chàng trai y, b con Pá Tra bi t đc s tróiả ế ợ ế ở ấ ố ế ượ ẽ
thay vào đy và l i ph i ch t trên cái c c y... Song có l tình th ng M đã l n h n cấ ạ ả ế ọ ấ ẽ ươ ở ị ớ ơ ả
s ch t. Cô c i trói cho A Ph và đng l ng trong bóng t i. Song, chính ngay lúc y, trongự ế ở ủ ứ ặ ố ấ
lòng ng i đàn bà kh n kh kia m i chuy n x y ra r t nhanh. M cũng v t ch y ra. Tr iườ ố ổ ọ ệ ả ấ ị ụ ạ ờ
t i l m. Nh ng M v n băng đi. Vì đây thì ch t m t. Không th nói đó là hành đngố ắ ư ị ẫ ở ế ấ ể ộ
hoàn toàn b n năng. Đúng h n, cùng v i s tr i d y c a ký c, khát v ng s ng, s ng tả ơ ớ ự ỗ ậ ủ ứ ọ ố ố ự
do, đã khi n M ch y theo ng i mà mình v a c u. M gi i thoát cho A Ph và gi i thoátế ị ạ ườ ừ ứ ị ả ủ ả
c cho b n thân mình! Hành đng táo b o và b t ng y là k t qu t t y u c a s c s ngả ả ộ ạ ấ ờ ấ ế ả ấ ế ủ ứ ố