Đ bài: Phân tích tác ph m Đô-Xtôi- Ép-Xki c a Xvai-Goề ẩ ủ
Bài làm
Xtê-phan Xvai-g là m t nhà văn ng i Áo, ngoài tác ph m văn h c, ông còn vi t nh ngơ ộ ườ ẩ ọ ế ữ
phác th o chân dung các nhà văn b c th y c a th gi i. Nh s gi i thi u c a ông màả ậ ầ ủ ế ớ ờ ự ớ ệ ủ
nh ng chân dung và phong cách c a các nhà văn này đn v i ng i đc m t cách rõ ràng,ữ ủ ế ớ ườ ọ ộ
g n gũi và th u đáo. B c chân dung Đô-xtôi-ép-xki đc ông phác th o, đã cho chúng taầ ấ ứ ượ ả
hi u rõ thêm s ph n m t nhà văn kh n kh nh ng cũng đy vinh quang c a n c Nga.ể ố ậ ộ ố ổ ư ầ ủ ướ
Đô-xtôi-ép-xki là m t ngh sĩ l n, m t nhà tâm lý thiên tài, m t nhà nhân văn sâu s c. Đô-ộ ệ ớ ộ ộ ắ
xtôi-ép-xki đã đ l i nh ng tác ph m đc coi là di s n văn hoá nhân lo i. Câu nói n iể ạ ữ ẩ ượ ả ạ ổ
ti ng c a ông: "Cái đp c u r i th gi i", đã kh ng đnh giá tr c a ngh thu t trên conế ủ ẹ ứ ỗ ế ớ ẳ ị ị ủ ệ ậ
đng nhân đo hoá đi s ng con ng i.ườ ạ ờ ố ườ
Bài vi t c a Xvai-g đã phác ho khá rõ nét chân dung Đô-xtôi-ép-xki và nh ng ch nế ủ ơ ạ ữ ấ
đng l n lao mà ông đã đem đn cho th i đi mình: Ti ng s m c a s n i d y r n vang.ộ ớ ế ờ ạ ế ấ ủ ự ổ ậ ề
Ph n m đu bài vi t, Xvai-g đã miêu t cu c s ng túng qu n vì đói nghèo c a Đô-xtôi-ầ ở ầ ế ơ ả ộ ố ẫ ủ
ép-xki n c ngoài. Đô-xtôi-ép-xki t ng b Nga hoàng k t án t hình vì nh ng t t ngở ướ ừ ị ế ử ữ ư ưở
t do, dân ch và sau đó bu c ph i s ng l u vong. Đó là m t cu c s ng leo lét, cô đn,ự ủ ộ ả ố ư ộ ộ ố ơ
đy t i nh c. M t cu c s ng vô danh, không ai bi t, không ai trò chuy n: "Không m tầ ủ ụ ộ ộ ố ế ệ ộ
nhà văn Đc, Pháp ho c I-ta-li-a nào nh l i là đã g p ông, đã nói v i ông". M t cu cứ ặ ớ ạ ặ ớ ộ ộ
s ng tuy t v ng vì thi u th n: Ngày l i ngày ch đi ngân hàng cái t séc m t trăm rúp;ố ệ ọ ế ố ạ ờ ợ ở ờ ộ
ông đã là ng i khách chuyên c n c a hi u c m đ. M t cu c s ng luôn b ch nh o,ườ ầ ủ ệ ầ ồ ộ ộ ố ị ế ạ
gi u c t: Các nhân viên ngân hàng ra m t ch nh o lão điên nghèo và s ch đi vĩnhễ ợ ặ ế ạ ự ờ ợ
vi n c a lão. M t cu c s ng đy t i nh c vì ph i cúi mình, nh n nh c, xin x , kêu van,ễ ủ ộ ộ ố ầ ủ ụ ả ị ụ ỏ
than th : ti ng kêu tuy t v ng xé ru t. M t cu c s ng luôn trong tình th b t tr c: mở ế ệ ọ ộ ộ ộ ố ế ấ ắ ố
đau, v con nheo nhóc, h t ti n,... Nh ng thi u th n đã u n còng l ng ông; nh ng quợ ế ề ữ ế ố ố ư ữ ả
chùy c a b nh t t càng giáng th ng xuyên h n xu ng não cân ông: nhi u ngày dài ôngủ ệ ậ ườ ơ ố ề
n m trong m t s đ đn hoàn toàn...ằ ộ ự ờ ẫ
Đúng là ki p s ng c a k b đa đày nh ng x s xa l , gi a gi ng ng i ch y r n.ế ố ủ ẻ ị ọ ở ữ ứ ở ạ ữ ố ườ ấ ậ
Ch b ng m t vài nét phác h a, xvai-g đã di n t đc cu c s ng cùng qu n c a Đô-ỉ ằ ộ ọ ơ ễ ả ượ ộ ố ẫ ủ
xtôi-ép-xki gi a m t th gi i châu Âu xa l , ng t th nh trong m t nhà ng c.ữ ộ ế ớ ạ ạ ở ư ộ ụ
Sau t t c nh ng đn đau, kh n kh và tuy t v ng, Đô-xtôi-ép-xki đã đt đc t t đnhấ ả ữ ớ ố ổ ệ ọ ạ ượ ộ ỉ
c a vinh quang.ủ
C i ngu n c a s vinh quang y, đu tiên là vì tình yêu T qu c. Nh Xvai-g kh ngộ ồ ủ ự ấ ầ ổ ố ư ơ ẳ
đnh: trái tim ông ch đp vì n c Nga, nh có lao đng mà ông s ng trong T qu c mình.ị ỉ ậ ướ ờ ộ ố ổ ố
Ông luôn mong m i có ngày tr v . N c Nga, đó là ti ng g i vĩnh c u c a ni m tuy tỏ ở ề ướ ế ọ ử ủ ề ệ
v ng c a ông.ọ ủ
Ti p đn là m t n l c lao đng không cùng trong n i th ng kh : Su t đêm ông làm vi cế ế ộ ỗ ự ộ ỗ ố ổ ố ệ
trong khi phòng bên v ông rên r trong nh ng c n đau đ. C n đng kinh ch p h ngở ợ ỉ ữ ơ ẻ ơ ộ ộ ọ
ông; ch nhà không đc tr ti n đ d a g i c nh sát,... Nh ng lao đng đi v i ông làủ ượ ả ề ể ọ ọ ả ư ộ ố ớ
s gi i thoát, gi i thoát kh i nh ng d n v t v v t ch t, gi i thoát kh i s ph n l u đày,ự ả ả ỏ ữ ằ ặ ề ậ ấ ả ỏ ố ậ ư
là con đng quay v T qu c, dù tr c đây chính vì tác ph m và nh ng t t ng t doườ ề ổ ố ướ ẩ ữ ư ưở ự
c a mình mà ông b k t án và đa đày n i xa l nh th này. Lao đng đã đem l i choủ ị ế ọ ở ơ ạ ư ế ộ ạ
ông ni m vui s ng, mê say: Đó là r u ng t làm ông ngây ng t, là ni m hoan l c l n laoề ướ ượ ọ ấ ề ạ ớ
nh t c a ông.ấ ủ
K t qu c a s c lao đng kiên trì và mãnh li t y, là m t kh i l ng tác ph m văn h cế ả ủ ứ ộ ệ ấ ộ ố ượ ẩ ọ
l n, mà theo đánh giá c a Xvai-g , là nh ng tác ph m đ s c a th k XIX. Đó là nh ngớ ủ ơ ữ ẩ ồ ộ ủ ế ỉ ữ
tác ph m nh : T i ác và tr ng ph t, Th ng ng c, Lũ ng i qu ám, Con b c, Nh t kýẩ ư ộ ừ ạ ằ ố ườ ỷ ạ ậ
c a m t nhà văn, Anh em nhà Ka-ra-ma-d p,... mà trong đó Anh em nhà Ka-ra-ma-d p làủ ộ ố ố
cu n sách ngh thu t hoàn h o nh t.ố ệ ậ ả ấ
Đô-xtôi-ép-xki đã đc tr v n c Nga năm ông năm m i hai tu i. Cu i cùng, sượ ở ề ướ ươ ổ ố ự
nghi p và giá tr c a các tác ph m Đô-xtôi-ép-xki đã đc toàn n c Nga công nh n: cácệ ị ủ ẩ ượ ướ ậ
sách c a ông đã bi n h cho s nghi p c a ông; Tu c-ghê-nhép, Tôn-xtôi (nh ng nhà vănủ ệ ộ ự ệ ủ ố ữ
l n c a n c Nga) b lu m . N c Nga ch còn đ d n m t vào ông. Ông đã v n lên ánhớ ủ ướ ị ờ ướ ỉ ổ ồ ắ ươ
sáng r c r c a ni m vinh quang đi đi.ự ỡ ủ ề ờ ờ
Th ng l i c a ông r c sáng nh nh ng tia ch p. S đón nh n ông n c Nga m i n ngắ ợ ủ ự ư ữ ớ ự ậ ở ướ ớ ồ
nhi t làm sao. Trong bu i l nhân d p m t trăm năm ngày sinh Puskin, Đô-xtôi-ép-xki đãệ ổ ễ ị ộ
phát bi u nh ng l i nh s m sét, báo tr c s m nh thiêng liêng c a s t ng hoà gi iể ữ ờ ư ấ ướ ứ ệ ủ ự ổ ả
c a n c Nga. Nh ng l i tiên đoán y đc đám đông đón nh n n ng nhi t, h ng kh iủ ướ ữ ờ ấ ượ ậ ồ ệ ứ ở
và kích đng : đám đông qu xu ng ; căn phòng rung lên s bùng n hoan h ; các bà hônộ ỳ ố ự ổ ỉ
bàn tay ông, m t sinh viên ng t x u d i chân ông ; t t c nh ng di n gi khác t ch iộ ấ ỉ ướ ấ ả ữ ễ ả ừ ố
không nói n a.ữ
Đ nói v ni m vinh quang c a Đô-xtôi-ép-xki khi đc n c Nga đón nh n, Xvai-g sể ề ề ủ ượ ướ ậ ơ ử
d ng m t lo t các đi n tích tôn giáo, nh m thiêng liêng hoá s m nh và ni m vinh quangụ ộ ạ ể ằ ứ ệ ề
c a Đô-xtôi-ép-xki: Đc Chúa Tr i quay nhìn v phía Gi p (m t ng i ch u nhi u b tủ ứ ờ ề ố ộ ườ ị ề ấ
h nh nh ng cu i cùng đã đc Chúa ban phúc lành); Đc Chúa Tr i ném cho ông m t tiaạ ư ố ượ ứ ờ ộ
ch p, soi sáng m t c xe r c l a đ đa các tông đ (ng i giúp vi c c a Chúa) vào cõiớ ộ ỗ ự ử ể ư ồ ườ ệ ủ
vĩnh h ng; vòng hào quang chói l i bao quanh cái đu c a ng i b hành kh này. Hìnhằ ọ ầ ủ ườ ị ổ
nh h t đã gieo xu ng, mùa g t là vô t n. Th m chí, bu i nói chuy n c a Đô-xtôi-ép-xkiả ạ ố ặ ậ ậ ổ ệ ủ
cũng h t nh bu i thuy t giáo c a m t nhà truy n giáo vĩ đi: Trong ni m ng t ngây c aộ ư ổ ế ủ ộ ề ạ ề ấ ủ
qu d , ông vung l i nh s m sét; Nh b h g c, đám đông qu xu ng,...ỷ ữ ờ ư ấ ư ị ạ ụ ỳ ố
Ni m vinh quang mà Đô-xtôi-ép-xki đc đón nh n chính là vì các tác ph m c a ông đãề ượ ậ ẩ ủ
t o hình đc th gi i tinh th n c a chúng ta - con ng i.ạ ượ ế ớ ầ ủ ườ
Giây phút Đô-xtôi-ép-xki đc chào đón và ng ng m cũng qua đi r t nhanh b i ông đãượ ưỡ ộ ấ ở
nhanh chóng đi v n i vĩnh h ng. Đi u đó đã đc Xvai-g g i m t cách trang tr ng, đyề ơ ằ ề ượ ơ ọ ộ ọ ầ
hình nh: m t phút ánh sáng r c r đ ch ng t r ng s m nh đã hoàn thành, tác ph m đãả ộ ự ỡ ể ứ ỏ ằ ứ ệ ẩ
th ng l i; r i khi qu đã đc c u thoát, v khô r ng xu ng.ắ ợ ồ ả ượ ứ ỏ ụ ố
Kh p n c Nga, ng i ng i đu ti c th ng ông: M t c n run r y lay đng toàn n cắ ướ ườ ườ ề ế ươ ộ ơ ẩ ộ ướ
Nga; m t phút đau đn câm l ng, t các thành ph xa xôi nh t, các đoàn đi bi u kéo đnộ ớ ặ ừ ố ấ ạ ể ế
đ vi ng ông; m t làn sóng yêu th ng cu ng nhi t dâng lên t m i n i c a thành phể ế ộ ươ ồ ệ ừ ọ ơ ủ ố
ngàn tháp chuông. M i ng i l y đi h t các bông hoa trong tang l ông đ làm k ni m.ọ ườ ấ ế ễ ể ỉ ệ
Đám tang c a Đô-xtôi-ép-xki đc ti n hành tr ng th . Chính t i đám tang, trong m tủ ượ ế ọ ể ạ ộ
ti ng đng h , gi c m thiêng liêng c a Đô-xtôi-ép-xki đã đc th c hi n: s đoàn k tế ồ ồ ấ ơ ủ ượ ự ệ ự ế
c a t t c nh ng ng i Nga. Đi sau quan tài ông là đ m i t ng l p: các v ng tôn tr ,ủ ấ ả ữ ườ ủ ọ ầ ớ ươ ẻ
các giáp tr ng, công nhân, sinh viên, sĩ quan, ng i h u và ng i hành kh t. Dù theoưở ườ ầ ườ ấ
đng phái, tôn giáo, chính ki n gì đi n a, nh ng h đu g n k t v i nhau trong s yêuả ế ữ ư ọ ề ắ ế ớ ự
th ng và c m ph c con ng i đã su t đi vì n c Nga, đã v nên b m t tinh th n Nga,ươ ả ụ ườ ố ờ ướ ẽ ộ ặ ầ
đã đ cao t t ng t do, dân ch và đoàn k t, v i mong mu n n c Nga c a th k XIXề ư ưở ự ủ ế ớ ố ướ ủ ế ỉ
thoát kh i đói nghèo, b n cùng và l c h u. Đây chính là s hòa gi i c a c đt n c, dùỏ ầ ạ ậ ự ả ủ ả ấ ướ
trong ch c lát.ố
Chính vì v y mà sau đám tang Đô-xtôi-ép-xki, cách m ng đã n ra: ch đ phong ki n đnậ ạ ổ ế ộ ế ế
lúc ph i xoá b . Ti ng s m c a s n i d y r n vang: Nga hoàng b ám sát. C n dông bãoả ỏ ế ấ ủ ự ổ ậ ề ị ơ
c a cách m ng Nga đang đn. Ph i chăng, t t ng t do, dân ch và đoàn k t c a Đô-ủ ạ ế ả ư ưở ự ủ ế ủ
xtôi-ép-xki cũng góp ph n vào cu c cách m ng y?ầ ộ ạ ấ
M t lo t hình nh: ti ng s m r n vang, nh ng tia ch p báo thù r ch d c ngang kh p đtộ ạ ả ế ấ ề ữ ớ ạ ọ ắ ấ
n c, c n giông bão d d i,... đã kh c ho m t cách tr n v n và n t ng nh ng ch nướ ơ ữ ộ ắ ạ ộ ọ ẹ ấ ượ ữ ấ
đng l n lao mà Đô-xtôi-ép-xki đã đem l i cho th i đi mình.ộ ớ ạ ờ ạ
Qua bài vi t c a Xvai-g , chúng ta hi u đc th nào là m t nhà văn vĩ đi. Đó là conế ủ ơ ể ượ ế ộ ạ
ng i mà cu c s ng có th kh đau đn cùng c c, nh ng trái tim v n luôn đp vì Tườ ộ ố ể ổ ế ự ư ẫ ậ ổ
qu c mình, vì s ph n con ng i, và có nh ng tác ph m ngh thu t có kh năng đoànố ố ậ ườ ữ ẩ ệ ậ ả
k t, t p h p đc m i ng i dù chính ki n và t t ng có khác nhau, th m chí mâuế ậ ợ ượ ọ ườ ế ư ưở ậ
thu n. Có nghĩa là, tác ph m và t t ng c a nhà văn đó ph i đng ch m đc đnẫ ẩ ư ưở ủ ả ụ ạ ượ ế
nh ng v n đ c a con ng i, c a nhân lo i, nh ng v n đ chung mà ai cũng có th đngữ ấ ể ủ ườ ủ ạ ữ ấ ề ể ồ
c m và chia s .ả ẻ