Đ bài: Phân tích V đp c a bài th Bài ca ng t ng ng c a Nguy n Công Trề ẻ ẹ ủ ơ ấ ưở ủ ễ ứ
Nguy n Công Tr (1778-1858) bi t hi u là Hi Văn, m t danh t ng tri u Nguy n,ễ ứ ệ ệ ộ ướ ề ễ
văn võ toàn tài. v s nghi p văn ch ng, ông đ l i kho ng 150 bài th , câu đi, bàiề ự ệ ươ ể ạ ả ơ ố
"Hàn nho phong v phú" là m t ki t tác. V i nh ng bài th hát nói, Nguy n Công Tr cóị ộ ệ ớ ữ ơ ễ ứ
gi ng đi u m nh m , hào hùng: "Chí nam nhi", "Chí khí anh hùng", "N tang b ng"...ọ ệ ạ ẽ ợ ồ
trong đó, đc đáo nh t là "Bài ca ng t ng ng".ộ ấ ấ ưở
V đp c a "Bài ca ng t ng ng" th t đc s c và r t thú v . Đó là v đp c a m tẻ ẹ ủ ấ ưở ậ ặ ắ ấ ị ẻ ẹ ủ ộ
nhà nho giàu cá tính, dám đem tài năng thi th v i đi, dám hành đng cho tho chí namố ớ ờ ộ ả
nhi, đng th i cũng dám hành l c bi u l b n ngã c a m t khách tài t .ồ ờ ạ ể ộ ả ủ ộ ử
V đp c a "Bài ca ng t ng ng" còn là ch t th , ch t nh c in đm d u n c a m tẻ ẹ ủ ấ ưở ấ ơ ấ ạ ậ ấ ấ ủ ộ
tao nhân m c khách, m t tài t mang c t cách anh hùng.ặ ộ ử ố
Th trung đi v n phi ngã, nh ng "Bài ca ng t ng ng" đã th hi n cái tôi m t cáchơ ạ ố ư ấ ưở ể ệ ộ
đàng hoàng v i t t c ni m t hào hi m th y.ớ ấ ả ề ự ế ấ
M t cách x ng danh th t hào hùng. Trong xã h i phong ki n đã m y ai dám nói nhộ ư ậ ộ ế ấ ư
Nguy n Công Tr ?ễ ứ
"Vũ tr n i m c phi ph n s ,ụ ộ ạ ậ ự
Ông Hi Vân tài b đã vào l ng."ộ ồ
K nam nhi dám đem "tài b " ra thi th v i thiên h , làm tròn trách nhi m v i đi.ẻ ộ ố ớ ạ ệ ớ ờ
Ph i ng t ng ng, ph i s ng khác ng i, vì đã có công danh, v c nghi p đã đ thả ấ ưở ả ố ườ ề ử ệ ỗ ủ
khoa. V binh nghi p đã làm Tham tán. v ho n l đã làm T ng đc Đông. Có tài thaoề ệ ề ạ ộ ổ ố
l c m i có th ng t ng ng, m i dám s ng ng t ng ng:ượ ớ ể ấ ưở ớ ố ấ ưở
"Khi Th khoa, khi Tham tán, khi T ng đc Đông,ủ ổ ố
G m thao l c đã nên tay ng t ng ng".ồ ượ ấ ưở
Có th hi u ng t ng ng vì h n đi, h n ng i, do có "tài b ".ể ể ấ ưở ơ ờ ơ ườ ộ
Con đng công danh nh đc tr i dài và m r ng. Ông Hi Văn đang s ng l i nh ngườ ư ượ ả ở ộ ố ạ ữ
tháng ngày oanh li t:ệ
"Lúc bình Tây c đi t ng,ờ ạ ướ
Có khi v Ph doãn Th a Thiên".ề ủ ừ
Ch "khi" đc đi p l i b n l n, đan xen v i ch "lúc", đã nêu b t tính th i gian vàữ ượ ệ ạ ố ầ ớ ữ ậ ờ
con đng công danh c a m t k sĩ anh hùng đc m ra v i bao t hào, kiêu hãnh.ườ ủ ộ ẻ ượ ở ớ ự
Gi ng th m nh m hào hùng th hi n c t cách c a m t đng nam nhi tài ba l i l c. Conọ ơ ạ ẽ ể ệ ố ủ ộ ấ ỗ ạ
ng i y đã s ng đp h n bao gi h t:ườ ấ ố ẹ ơ ờ ế
"Đã mang ti ng trong tr i đt,ế ở ờ ấ
Ph i có danh gì v i núi sông".ả ớ
(N tang b ng)ợ ồ
B c chân dung t ho c a ông Hi Văn là m t trong nh ng v đp c a "Bài ca ng tứ ự ạ ủ ộ ữ ẻ ẹ ủ ấ
ng ng" mà ta c m nh n đc.ưở ả ậ ượ
Gi a tri u đình, ông Hi Văn đã s ng h t mình, đem tài b ra thi th v i thiên h "đãữ ề ố ế ộ ố ớ ạ
nên tay ng t ng ng". Lúc tr áo mũ v trí sĩ, ông Hi Văn l i ch i h t mình: "Đc ng aấ ưở ả ề ạ ơ ế ạ ự
bò vàng đeo ng t ng ng". Chi c mo cau đeo sau đuôi con bò cái nh đ che mi ng thấ ưở ế ư ể ệ ế
gian, nh đ gi u đi.ư ể ễ ờ
Th t ung dung và th nh th i gi a ch n lâm tuy n. Nh có m t s hoá thân kì l :ậ ả ơ ữ ố ề ư ộ ự ạ
"Kìa núi n phau phau mây tr ng,ọ ắ
Tay ki m cung mà nên d ng t bi.ế ạ ừ
Gót tiên theo đng đnh m t đôi dì,ủ ỉ ộ
B t cũng n c c i ông ng t ng ng".ụ ự ườ ấ ưở
Nhìn th y "d ng t bi" đó c a ông Hi Văn, làm sao B t ch ng "n c c i" đc?ấ ạ ừ ủ ụ ẳ ự ườ ượ
M i chuy n đc m t, khen chê b h t ngoài tai, "ông ng t ng ng" chính là m tọ ệ ượ ấ ỏ ế ấ ưở ộ
khách tài t , r t thanh cao. Các đi p ng (khi, không) làm cho nh p th , đi u th , gi ngử ấ ệ ữ ị ơ ệ ơ ọ
th nh nhún nh y. Cũng là m t nét đp c a ông Hi Văn, cũng là m t nét đp c a "Bài caơ ư ả ộ ẹ ủ ộ ẹ ủ
ng t ng ng":ấ ưở
"Khi ca, khi t u, khi c c, khi tùng,ử ắ
Không Ph t, không Tiên, không v ng t c".ậ ướ ụ
B c chân dung t ho c a "ông ng t ng ng" đã hoàn ch nh, v a b th , v a trangứ ự ạ ủ ấ ưở ỉ ừ ề ế ừ
tr ng. S thu chung v "nghĩa vua tôi" là cái th n c a b c chân dung t ho y. Saoọ ự ỷ ề ầ ủ ứ ự ạ ấ
không t hào đc?ự ượ
"Ch ng Trái, Nh c cũng ph ng Hàn, Phú,ẳ ạ ườ
Nghĩa vua tôi cho v n d o s chung,ẹ ạ ơ
Trong tri u ai ng t ng ng nh ông!".ề ấ ưở ư
V đp c a "Bài ca ng t ng ng" đâu ch có th . Còn là v đp văn ch ng, v đpẻ ẹ ủ ấ ưở ỉ ế ẻ ẹ ươ ẻ ẹ
c a m t bài th hát nói dôi kh (hai kh th ). Ngôn t th t bi n hoá: khi là "tay ng tủ ộ ơ ổ ổ ơ ừ ậ ế ấ
ng ng" r i l i "đeo ng t ng ng lúc tr thành "ông ng t ng ng" r i còn c t ti ng h i:ưở ồ ạ ấ ưở ở ấ ưở ồ ấ ế ỏ
’Trong tri u ai ng t ng ng nh ông!".ề ấ ưở ư
Câu th co du i bi n hoá: sáu ch , b y ch , tám ch ; s d ng đi p ng th n tình,ơ ỗ ế ữ ả ữ ữ ử ụ ệ ữ ầ
gi ng th du d ng, tr m b ng. Ch t nh c cũng làm nên v đp c a "Bài ca ng tọ ơ ươ ầ ổ ấ ạ ẻ ẹ ủ ấ
ng ng".ưở
Nguy n Công Tr đã làm Dinh đi n s t ch c di dân l n bi n, l p nên hai huy nễ ứ ề ứ ổ ứ ấ ể ậ ệ
Kim S n (Ninh Bình), Ti n H i (Thái Bình) đn nay v n đc nhân dân hai mi n quê yơ ề ả ế ẫ ượ ề ấ
th cúng, đi n sâu.ờ ộ ơ
Nguy n Công Tr đã tr i qua nhi u thăng tr m trên con đng ho n l , nh ng lúcễ ứ ả ề ầ ườ ạ ộ ư
nào ông cũng th hi n m t b n lĩnh đáng tr ng và t hào: "Lúc làm đi t ng, ta khôngể ệ ộ ả ọ ự ạ ướ
th y th làm vinh; lúc làm lính thú, ta cũng không l y th làm nh c".ấ ế ấ ế ụ
Nói v v đp c a "Bài ca ng t ng ng" là nói v v đp c a chí anh hùng, chí namề ẻ ẹ ủ ấ ưở ề ẻ ẹ ủ
nhi là nói v v đp ung dung thanh cao c a m t tao nhân m c khách đã đ l i nhi u bàiề ẻ ẹ ủ ộ ặ ể ạ ề
th hát nói n i ti ng.ơ ổ ế
Ng t ng ng sao mà đp v y!ấ ưở ẹ ậ
