Đ bài: Phân tích v đp ngôn ng c a đo n th sau: "Tôi đâu bi t…. Quán Cháo,ề ẻ ẹ ữ ủ ạ ơ ế
Đng Giao th p th ng nh ng đêm hàn" ("Đò Lèn” - Nguy n Duy)ồ ậ ữ ữ ễ
Bài làm
N u ai đó nghĩ r ng cái đp nh t thi t ph i là s c u kì, g t giũa thì ng i đó hoàn toànế ằ ẹ ấ ế ả ự ầ ọ ườ
sai l m khi đc nh ng v n th chân ch t, m c m c Nguy n Duy vi t trong Đò Lèn.ầ ọ ữ ầ ơ ấ ộ ạ ễ ế
“Tôi đâu bi t bà tôi c c c thế ơ ự ế
Bà mò cua xúc tép đng Quanở ồ
Bà đi gánh chè xanh Ba Tr iạ
Quán Cháo, Đng Giao th p th ng nh ng đêm hàn”ồ ậ ữ ữ
M m t s m, cùng bà ngo i t nh , trong tâm h n Nguy n Duy, bà là t t c nh ng gìẹ ấ ớ ở ạ ừ ỏ ồ ễ ấ ả ữ
êm nh t, yêu th ng nh t c a tu i th . Tr v quê ngo i, trong ng i cháu nay đãả ấ ươ ấ ủ ổ ơ ở ề ạ ườ
tr ng thành s ng d y nh ng h i c đan xen nhi u bu n vui thu nh . T t c đc di nưở ố ậ ữ ồ ứ ề ồ ở ỏ ấ ả ượ ễ
t b ng th ngôn ng gi n d , g i c m, giàu hình nh. Ngay t câu th đu tiên c aả ằ ứ ữ ả ị ợ ả ả ừ ơ ầ ủ
đo n, v đp đó đã đc th hi n cách giãi bày tr c ti p hi n th c tâm tr ng: “Tôi đâuạ ẻ ẹ ượ ể ệ ở ự ế ệ ự ạ
bi t...”. “Đâu bi t” nghĩa là gi m i bi t, nghĩa là ngày nh ch a bi t, ch a nh n th cế ế ờ ớ ế ỏ ư ế ư ậ ứ
đc. Ng i cháu không gi u di m s vô tâm th i con tr . “Tôi đâu bi t”- không h n làượ ườ ấ ế ự ờ ẻ ế ẳ
l i sám h ì nh ng đó là l i t trách đy ti c nuôi, xót xa c a ng i cháu. T t c nh ng gìờ ố ư ờ ự ầ ế ủ ườ ấ ả ữ
khu t l p trong tu i th gi đã đc nh n th c sáng t . Đó chính là s lam lũ, t o t n. làấ ấ ổ ơ ờ ượ ậ ứ ỏ ự ả ầ
nh ng hi sinh âm th m c a bà. Con ch tác gi không c n o n lên đ g ng gánh thay bàữ ấ ủ ữ ả ầ ằ ể ồ
bao n i nh c nh n m l ng l đong đy chúng trong ba ch “c c c th ”. Dòng h i cỗ ọ ằ ả ặ ẽ ầ ữ ơ ự ế ồ ứ
c a ng i cháu đã ho l i g n nh nguyên v n hình nh bà v i nh ng ho t đng c th :ủ ườ ạ ạ ầ ư ẹ ả ớ ữ ạ ộ ụ ể
“mò cua xúc tép”, “gánh chè xanh”. Tr c m t chúng ta hi n lên rõ r t m t bà c già cóướ ắ ệ ệ ộ ụ
khi m i mi t gánh chè lên ch , có khi khom t m l ng còng bên b ru ng, con m ng.ả ế ợ ấ ư ờ ộ ươ
Nh ng con ch không ch g i hình nh lam lũ, t o t n mà còn g i bao n i ni m thânữ ữ ỉ ợ ả ả ầ ọ ỗ ề
th ng, yêu d u trong lòng ng i cháu. Càng xúc đng, càng nh th ng bà bao nhiêu, nươ ấ ườ ộ ớ ươ ấ
t ng v n i v t v c a bà trong cháu càng đc kh c sâu b y nhiêu. Nguy n Duy đaượ ề ỗ ấ ả ủ ượ ắ ấ ễ ư
vào đo n th nhi u đa danh đê chúng cùng nhà th l n l i nh ng n o đng đã in d uạ ơ ề ị ơ ầ ạ ữ ẻ ườ ấ
chân lam lũ cua bà: đng Quan, Ba Tr i, Quán Cháo, Đng Giao. Các t ch đa danh đcồ ạ ồ ừ ỉ ị ượ
đt li n k , liên ti p nhau nh đ n i cho h t n i c c nh c c a ng i bà. Đn năm chặ ề ề ế ư ể ố ế ỗ ự ọ ủ ườ ế ữ
cu i đo n, tác gi liên ti p t o ra nh ng b t ng v ngôn t . Tr c h t là cách s p x pố ạ ả ế ạ ữ ấ ờ ề ừ ướ ế ắ ế
ba thanh tr c li n k nhau (“th p th ng nh ng”). Ba thanh tr c liên ti p kh c s u, ch ngắ ề ề ậ ữ ữ ắ ế ắ ầ ồ
ch t thêm nh ng gian kh mà bà ph i ch u đng. Ti p sau đó là cách sáng t o t láy “th pấ ữ ổ ả ị ự ế ạ ừ ậ
th ng”. T láy này ch dáng đi không v ng chãi, b c tháp b c cao, dò d m nh sữ ừ ỉ ữ ướ ướ ẫ ư ợ
b c h t c a ng i già. Nó hàm ch a c tâm tr ng th p th m, lo âu t i nghi p. Và cu iướ ụ ủ ườ ứ ả ạ ấ ỏ ộ ệ ố
cùng là cách k t h p t ng m t cách đc đáo “nh ng đêm hàn”. T Hán Vi t (“hàn”)ế ợ ừ ữ ộ ộ ữ ừ ệ
đc ghép v i t thu n Vi t “đêm” v a ch th i gian, v a mô t s c thái không gian.ượ ớ ừ ầ ệ ừ ỉ ờ ừ ả ắ
Nguy n Duy không vi t “đêm l nh”, “đêm rét” mà vi t, “đêm hàn”. K t h p t khéo léoễ ế ạ ế ế ợ ừ
này mang l i hi u qu ngh thu t b t ng . Trong cái l nh c a đêm t i, ta còn c m nh nạ ệ ả ệ ậ ấ ờ ạ ủ ố ả ậ
đc c cái bu t giá c a s ng đêm. N i c c c c a bóng dáng l m l i không đc miêuượ ả ố ủ ươ ỗ ơ ự ủ ầ ụ ượ
t chi ti t nh ng v n đc kh i sâu trong tâm t ng ng i đc...ả ế ư ẫ ượ ơ ướ ườ ọ
X a nay cái đp v n dĩ th ng n m s gi n d , chân th c. Lòng m n yêu, ti c như ẹ ố ườ ằ ở ự ả ị ự ế ế ớ
Nguy n Duy dành cho ng i bà quá c đc th hi n b ng ngôn ng h t s c trong sáng,ễ ườ ố ượ ể ệ ằ ữ ế ứ
gi n d , v a g i c m, v a giàu hình nh. C đo n th không th a ch nào, không sai l cả ị ừ ợ ả ừ ả ả ạ ơ ừ ữ ạ
ch nào. Tình c m chân th t, h n nhiên đã b t đi u v i tài năng ngh thu t đ nhà thữ ả ậ ồ ắ ệ ớ ệ ậ ể ơ
vi t nên bài th làm xúc đng bao ng i đc.ế ơ ộ ườ ọ