Đ bài: Phân tích v đp nhân v t Nguy t trong truy n ng n M nh trăng cu iề ẻ ẹ ậ ệ ệ ắ ả ố
r ng c a Nguy n Minh Châuừ ủ ễ
H ng d nướ ẫ
Th t thú v , đc truy n ng n “M nh trăng cu i r ng” (in trong t p truy n Nh ng vùngậ ị ọ ệ ắ ả ố ừ ậ ệ ữ
tr i khác nhau” – 1970) c a Nguy n Minh Châu, ta l i đc s ng trong nh ng phút giâyờ ủ ễ ạ ượ ố ữ
h nh phúc c a s ki m tìm đó – ki m tìm v đp nhân v t Nguy t qua s c m nh n c aạ ủ ự ế ế ẻ ẹ ậ ệ ự ả ậ ủ
Lãm – nhân v t ng i k chuy n trong hành trình Nguy n Minh Châu đi tìm h t ng c nậ ườ ể ệ ễ ạ ọ ẩ
sâu trong tâm h n con ng i.ồ ườ
Phân tích v đp nhân v t Nguy t trong truy n ng n M nh trăng cu i r ng c a Nguy nẻ ẹ ậ ệ ệ ắ ả ố ừ ủ ễ
Minh Châu
Chi n tranh không ch có bom đn, không ch có chi n công mà còn có tình yêu – nh ngế ỉ ạ ỉ ế ữ
tình yêu làm con ng i ta l n cao h n, đp đ h n. “M nh trăng cu i r ng” là câu chuy nườ ớ ơ ẹ ẽ ơ ả ố ừ ệ
lãng m n v m t tình yêu chân thành trong chi n tranh, đó có nh ng con ng i đi tìmạ ề ộ ế ở ữ ườ
nhau, ng i c nh nhau mà không h hay bi t… Vi t truy n ng n này, Nguy n Minh Châuồ ạ ề ế ế ệ ắ ễ
mu n kh ng đnh s c m nh b t di t c a tình yêu trong bom đn kh c li t c a k thù vàố ẳ ị ứ ạ ấ ệ ủ ạ ố ệ ủ ẻ
ca ng i nh ng tâm h n ng c. Tác gi đã g i g m ý t ng đó qua nhân v t Nguy t. Có lợ ữ ồ ọ ả ử ắ ưở ậ ệ ẽ
không ph i ng u nhiên, Nguy n Minh Châu đ v đp c a Nguy t c hi n d n lên quaả ẫ ễ ể ẻ ẹ ủ ệ ứ ệ ầ
cái nhìn c a Lãm cũng nh không ph i ng u nhiên ông l i đt tên nhân v t nh th (Lãmủ ư ả ẫ ạ ặ ậ ư ế
cũng là ng m nhìn).ắ
Lãm là m t chàng lính lái xe nghiêm túc, đy trách nhi m v i công vi c. Lúc đu, bi t cóộ ầ ệ ớ ệ ầ ế
m t cô gái đi nh xe, anh không chút thi n c m và có ý nghĩa coi th ng cô khi hình dungộ ờ ệ ả ườ
ra c nh xin nh xe quen thu c: “m t bên là cái v nũng n u c a m t nàng ôm cái nón tr ngả ờ ộ ộ ẻ ị ủ ộ ắ
đng sát c a xe, m t bên là nh ng câu h i m c a anh tài ph ”… Nh ng nghe nh ngứ ử ộ ữ ỏ ỡ ờ ủ ụ ư ữ
câu tr l i v i gi ng bình tĩnh, c ng c i, ti ng nói trong l m, khi n anh th y trong b ngả ờ ớ ọ ứ ỏ ế ắ ế ầ ụ
phát ho ng lên vì cái cách con gái ăn nói đi đáp b o d n nh ng y. Ti ng nói y đ l iả ố ạ ạ ườ ấ ế ấ ể ạ
n t ng v m t cô gái đy n tính s ng cũng đy b n lĩnh.ấ ượ ề ộ ầ ữ ố ầ ả
D u dàng, sáng trong nh m nh trăng non đu tháng, Nguy t b c l v đp c a mìnhị ư ả ầ ệ ộ ộ ẻ ẹ ủ
khi n c m giác khó ch u c a Lãm m t d n trên t ng ch ng đng.ế ả ị ủ ấ ầ ừ ặ ườ
Tr c h t là v đp c a ngo i hình – t “đôi gót chân tr ng h ng”, t “v đp gi n d vàướ ế ẻ ẹ ủ ạ ừ ắ ồ ừ ẻ ẹ ả ị
mát m nh s ng núi t a ra t nét m t l i nói và t m thân m nh d : qua ánh đèn tù mùẻ ư ươ ỏ ừ ặ ờ ấ ả ẻ
c a đoàn xe xích đn v đp r ng r “ng i lên d i ánh trăng. Trên l p s ng b ng b nhủ ế ẻ ẹ ạ ỡ ờ ướ ớ ươ ồ ề
lòng chàng lái xe nh h a lòng thi sĩ trong linh c m ng i con gái mình c n tìm g p đangư ọ ả ườ ầ ặ
ng i c nh mình. R t t nhiên, v đp c a Nguy t càng hi n lên lung linh huy n di u,ồ ạ ấ ự ẻ ẹ ủ ệ ệ ề ệ
nh th c mà nh h , hòa l n v i trăng: “… T ng s i tóc c a Nguy t đu sáng lên. Máiư ự ư ư ẫ ớ ừ ợ ủ ệ ề
tóc th m ngát, dày và tr trung làm sao!”. Lòng lâng lâng, Lãm t ng nh v a trông vàoơ ẻ ưở ư ừ
o nh… Ng i đc thoáng m m c i trìu m n trong tâm t r t th t c a chàng lính tr .ả ả ườ ọ ỉ ườ ế ư ấ ậ ủ ẻ
Không, chàng lái xe i, Nguy t không ph i là m t H ng Nga hay m t nàng tiên xa l trongơ ệ ả ộ ằ ộ ạ
c tích, Nguy t là Cô gái m đng đang ng i c nh anh – trong đêm trăng, Nguy t v nổ ệ ở ườ ồ ạ ệ ố
đp, cô l i càng đp h n trong ánh nhìn dâng đy trìu m n c a chàng trai.ẹ ạ ẹ ơ ầ ế ủ
T trìu m n đn c m ph c, Nguy t đã chinh ph c trái tim Lãm trong khung c nh đnừ ế ế ả ụ ệ ụ ả ạ
bom d d i v i t t c lòng dũng c m, thông minh lòng v tha quên mình vì ng i khác…ữ ộ ớ ấ ả ả ị ườ
Nguy n Minh Châu đã g i g m ni m yêu m n c a mình b ng cách soi sáng v đp c aễ ử ắ ề ế ủ ằ ẻ ẹ ủ
Nguy t t nhi u góc nhìn khi n,v đp y “lung linh kì o nh đc nhìn qua m t ngệ ừ ề ế ẻ ẹ ấ ả ư ượ ộ ố
kính v n hoa”. Đp bi t bao hình nh m t ng i con gái m nh mai nh ng y mà th nạ ẹ ế ả ộ ườ ả ườ ấ ả
nhiên nh không tr c đo n tr ng bom đn. Đi u duy nh t cô áy náy thanh minh làư ướ ạ ườ ạ ề ấ
“Chúng nó ném bom luôn, chúng em đã ph i r i bao nhiêu đá mà đng sá còn ra th . M tả ả ườ ế ộ
câu nói đn s nh ng là c ý th c trách nhi m v i công vi c. Có l cũng b i v y mà côơ ơ ư ả ứ ệ ớ ệ ẽ ở ậ
thông thu c giang s n c a mình t ng h bom, t ng cái d c có cua… Nh nh n m nhộ ơ ủ ở ừ ố ừ ố ỏ ắ ả
d nh ng cũng th t c ng c i, dày d n kinh nghi m, Nguy t bình tĩnh, thông minh giúpẻ ư ậ ứ ỏ ạ ệ ệ
Lãm lái xe qua ng m b o v xe. Khi “đng bám bên cánh c a” h ng d n Lãm “đi đúngầ ả ệ ứ ử ướ ẫ
gi a hai hàng c c tiêu”, khi “đ c qu n áo th , nhanh nh n l i phăng sang bên kia bữ ọ ể ả ầ ế ẹ ộ ỏ
giúp Lãm “c t dây t i vào g c cây”, khi nói “rành r t nh ng i bên c nh” Anh ngo tộ ờ ố ọ ư ườ ạ ặ
sang trái… tr c m t có h bom đy… Trên đu đch c quây tròn nh xay lúa, Lãm cướ ặ ố ấ ầ ị ứ ư ứ
ch y, Nguy t c h ng d n d ng nh lúc này trong suy nghĩ c a h không còn có m tạ ệ ứ ướ ẫ ườ ư ủ ọ ộ
suy nghĩ nào cho riêng mình. Ti ng nói rành r t trong tr o c a ng i con gái m đngế ọ ẻ ủ ườ ở ườ
y có l không ch có ý nghĩa v i Lãm lúc y, mà s còn vang v ng mãi qua bom đn, quaấ ẽ ỉ ớ ấ ẽ ọ ạ
th i gian… Ti ng nói trong tr o vút lên trên n n tr m đc c a chi n tranh. Và tình yêuờ ế ẻ ề ầ ụ ủ ế
cũng vút lên t đây, tr c khi yêu nhau h đã s ng v i nhau trong tình đng chí. Tr c khiừ ướ ọ ố ớ ồ ướ
bi t m t nhau Nguy t đã c m m n Lâm qua câu chuy n Làm tr n nhà đi b đi. Đnế ặ ệ ả ế ệ ố ộ ộ ế
l t mình tr c khi Lãm bi t xác th c v mình, cô đã vô tình “d y lên trong Lãm” m tượ ướ ế ự ề ậ ộ
tình yêu g n nh mê mu i l n c m ph c tr c s hi sinh cao c , nghĩa tình bi t nh nầ ư ộ ẫ ả ụ ướ ự ả ế ậ
ph n khó khăn v mình đ b o v anh lái xe, b o v xe. Nguy t đã không xu ng xe chầ ề ể ả ệ ả ệ ệ ố ỗ
cô c n xu ng mà đa Lãm đi ti p sang bên kia sông b i Không th b Lãm lúc khó khăn.ầ ố ư ế ở ể ỏ
Khi máy bay ném bom, Nguy t nhanh nh n đy Lãm ngã giúi vào m t cái khe an toàn,ệ ẹ ẩ ộ
không ch u vào khe, b i m t lý do r t đn gi n:ị ở ộ ấ ơ ả
Anh bi th ng thì xe cũng m t, anh c n p đó! Ng i ta ch có th hi sinh vì nhau khi làươ ấ ứ ấ ườ ỉ ể
nh ng ng i g n bó máu th t v i nhau. Nguy t m i ch quen Lãm trên m t ch ng đng,ữ ườ ắ ị ớ ệ ớ ỉ ộ ặ ườ
ch a bi t tên, ch bi t Lãm là m t anh lái xe. Th mà cô s n sàng hi sinh vì Lãm, đ b oư ế ỉ ế ộ ế ẵ ể ả
v xe. Lý do đn gi n t tâm h n chân thành, t c nguy n dũng c m h t mình vì Tệ ơ ả ừ ơ ừ ướ ệ ả ế ổ
qu c. Nhi u ng i hôm nay nhìn l i có l s không th tin vào chuy n đó – chuy n s ngố ề ườ ạ ẽ ẽ ể ệ ệ ố
ch t ch có ph i th ng đâu. Ch có trong hoàn c nh chi n tranh m i có nh ng s hi sinhế ứ ả ườ ỉ ả ế ớ ữ ự
nh th . Nguy t b th ng, “máu ch y xu ng đ c cánh tay áo xanh. Ch t th t cô ta bư ế ệ ị ươ ả ố ỏ ả ế ậ ị
th ng r i! Không bi t Nguy t b th ng t lo t bom đu tiên hay khi cô cùng ch y theoươ ồ ế ệ ị ươ ừ ạ ầ ạ
tôi tr v xe?”. D ng nh trong l i k l i c a Lãm v n còn r o r c m t ni m xúc đngở ề ườ ư ờ ể ạ ủ ẫ ạ ự ộ ề ộ
bâng khuâng, m t tình yêu g n nh mê mu i l n c m ph c. Nguy t v n đp, nh ngộ ầ ư ộ ẫ ả ụ ệ ố ẹ ư
d ng nh lúc này càng đp h n khi cô nhìn v t th ng c i. Khuôn m t h i tái nh ngườ ư ẹ ơ ế ươ ườ ặ ơ ư
v n t i t nh và xinh đp. Vâng, đúng nh m t nhà văn đã nói “Trong chi n tranh h nhẫ ươ ỉ ẹ ư ộ ế ạ
phúc ph i đnh nghĩa b ng hi sinh tranh đu, nhi u khi ph i vi t b ng máu và n c m t;ả ị ằ ấ ề ả ế ằ ướ ắ
Nguy t b th ng nh ng v i cô, “v t th ng ch s t da thôi”. N c i t i t nh, Nguy tệ ị ươ ư ớ ế ươ ỉ ướ ụ ườ ươ ỉ ệ
tr n tĩnh Lãm đ Lãm kh i lo cho mình hay vui vì đã đa đc xe qua ng m, anh lái xeấ ể ỏ ư ượ ầ
v n an toàn, trong th c t đã có bi t bao cô thanh niên xung phong nh Nguy t? N c iẫ ự ế ế ư ệ ụ ườ
trên khuôn m t h i tái c a cô c nh m t bông hoa mãi n t i trong lòng ng i đc –ặ ơ ủ ứ ư ộ ở ươ ườ ọ
m t bông hoa trong đn bom. Chi n tranh không th tàn phá m i con ng i, không thộ ạ ế ể ỗ ườ ể
d p t t đi n c i tu i th , không th d p t t tình yêu đm th m th y chung. Ng c l i,ậ ắ ụ ườ ổ ơ ể ậ ắ ằ ắ ủ ượ ạ
“cái s i ch xanh óng ánh y không nh ng không đt, không th nào tàn phá mà nh càngợ ỉ ấ ữ ứ ể ư
óng ánh h n trong lòng ng i. Hi n th c th t kh c li t – Nguy n Minh Châu đã th aơ ườ ệ ự ậ ố ệ ễ ừ
nh n đi u đó, đã đ hi n th c đó bi u hi n trên con đng đy bom đn trong v tậ ề ể ệ ự ể ệ ườ ầ ạ ế
th ng d u m i ch r t nh c a Nguy t nh ng đó không ph i là m c đích chính c a tácươ ẫ ớ ỉ ấ ẹ ủ ệ ư ả ụ ủ
gi . Hi n th c kh c li t ch là cái n n đ t đó v t bay lên m t tình yêu đy lãng m n –ả ệ ự ố ệ ỉ ề ể ừ ứ ộ ầ ạ
tình yêu c a nh ng con ng i chân chính.ủ ữ ườ
Nguy t đp b i v đp ngo i hình, b i v đp c a s dũng c m, hy sinh. Nh ng n u chệ ẹ ở ẻ ẹ ạ ở ẻ ẹ ủ ự ả ư ế ỉ
d ng đó, Nguy t s l n l n trong vô vàn cô n thanh niên xung phong khác. n t ngừ ở ệ ẽ ẫ ộ ữ Ấ ượ
đ l i sâu s c nh t, khi n ng i đc mãi trân tr ng mà h ng t i nh v – đó là s i chể ạ ắ ấ ế ườ ọ ọ ướ ớ ớ ề ợ ỉ
xanh óng ánh cô gìn gi qua bom đn, trong đáy sâu tâm h n th y chung, trong sáng – đó làữ ạ ồ ủ
tình yêu là ni m tin mãnh li t vào m t tình yêu chân chính. Cô yêu Lãm qua l i k c a chề ệ ộ ờ ể ủ ị
Tính d u ch a h bi t m t Lãm nh ng cô v n nguy n chung th y v i anh, “ch ch đcẫ ư ề ế ặ ư ẫ ệ ủ ớ ỉ ờ ượ
g p anh”. D u có lúc Lãm đã quên l i h n c. Nh ng v i Nguy t, Nguy t không hặ ẫ ờ ẹ ướ ư ớ ệ ệ ề
quên và bom đn th i gian không bao gi và không th nào tàn phá n i tình yêu trong tâmạ ờ ờ ể ổ
h n ng i con gái y. Là ng i trong cu c, chính Lãm ph i hai l n ng c nhiên tr c tìnhồ ườ ấ ườ ộ ả ầ ạ ướ
yêu, tr c s ch đi mãnh li t c a Nguy t, khi anh ch a g p Nguy t cũng nh khi đãướ ự ờ ợ ệ ủ ệ ư ặ ệ ư
g p, đã nghe k nhi u v Nguy t anh v n ch a h t ng c nhiên. “Th t k l ! qua b yặ ể ề ề ệ ẫ ư ế ạ ậ ỳ ạ ấ
nhiêu năm s ng gi a bom đn và th i gian, cái s i ch xanh nh và óng ánh y v n khôngố ữ ạ ờ ợ ỉ ỏ ấ ẫ
h phai nh t, không h đt . Đc l i truy n, không hi u sao tôi c liên t ng đn sề ạ ề ứ ư ọ ạ ệ ể ứ ưở ế ự
ch đi c a cô bé Axôn trong truy n c tích “Cánh bu m đ th m”. Câu nói đùa c a m tờ ợ ủ ệ ổ ồ ỏ ắ ủ ộ
ông lão vô tình tr thành n i ch đi, n i khao khát r t th t c a Axôn trong su t nh ngở ỗ ờ ợ ỗ ấ ậ ủ ố ữ
năm tháng tu i th . Nguy t không h bi t m t Lâm nh ng v n nguy n th y chung chổ ơ ệ ề ế ặ ư ẫ ệ ủ ờ
đi. N u s ch đi c a mi n c tích thì v i Nguy t, đó là s ch đi c a th i chi nợ ế ự ờ ợ ủ ề ổ ớ ệ ự ờ ợ ủ ờ ế
tranh, đn bom? S ch đi y làm không ít ng i ng c nhiên. Chính Nguy n Minh Châuạ ự ờ ợ ấ ườ ạ ễ
cũng ng c nhiên, ông đã g i g m đi u đó qua nhân v t Lãm – ng i trong cu c. Nguy nạ ử ắ ề ậ ườ ộ ễ
ch tr ng đi tìm h t ng c n sâu trong tâm h n con ng i nh ng có ai dám t nh nủ ươ ạ ọ ẩ ồ ườ ư ự ậ
mình đã hi u h t, đã đi h t đc h n ng i? Và b i v y, mãi mãi nhà văn đc hànhể ế ế ượ ồ ườ ở ậ ượ
trình vào tâm h n nhân v t, đc đi h t t ng c nhiên này đn ng c nhiên khác, đ trongồ ậ ượ ế ừ ạ ế ạ ể
lòng dâng lên ni m c m ph c tin yêu đi v i con ng i, đi v i cu c đi.ề ả ụ ố ớ ườ ố ớ ộ ờ
Ta xúc đng tr c tình yêu chân chính c a Nguy t, tâm h n nh đc thanh l c, trongộ ướ ủ ệ ồ ư ượ ọ
tr o thi t tha h n trong c m nh n v con ng i, v cu c đi. S ch đi bao gi và lúcẻ ế ơ ả ậ ề ườ ề ộ ờ ự ờ ợ ờ
nào cũng xanh th m trong lòng ng i, giúp ng i ta s ng ý nghĩa h n b i trong h có m tắ ườ ườ ố ơ ở ọ ộ
ni m tin, có m t tình yêu chân chính, V i ni m tin y, con ng i có th v t qua t t c .ề ộ ớ ề ấ ườ ể ượ ấ ả
H chi n đu vì ni m tin, ph n đu vì ni m tin. Có l , n u không có ni m tin y, conọ ế ấ ề ấ ấ ề ẽ ế ề ấ
ng i không th v t qua nh ng cam go kh c li t c a chi n tranh. N u ng i ph nườ ể ượ ữ ố ệ ủ ế ế ườ ụ ữ
Nga t ng tâm ni m:ừ ệ
“Dù gió m a d m dư ầ ề
Ng y có dài lê thêấ
Anh i, em v n đi…”ơ ẫ ợ
(Đi anh v – Ximôn p)ợ ề ố
thì trong chi n tranh, bi t bao cô gái Vi t Nam đã mang tr n lòng s ch đi y. Nguy t,ế ế ệ ọ ự ờ ợ ấ ệ
ng i ngoài cu c có th còn mãi ng c nhiên. Nh ng v i Nguy t, đi u y th t đn gi n.ườ ộ ể ạ ư ớ ệ ề ấ ậ ơ ả
Hình nh Nguy t đng cheo leo gi a l ng núi, trên vai vác m t cái máy khoan đôi m tả ệ ứ ữ ư ộ ắ
ngây th nhìn ra xa? không ch đp v i riêng Lãm mà đp mãi v i m i ng i. Đôi m tơ ỉ ẹ ớ ẹ ớ ọ ườ ắ
ngây th chan ch a, l p lánh, sáng trong nh tâm h n Nguy t. S liên t ng c a Lãmơ ứ ấ ư ồ ệ ự ưở ủ
th t có ý nghĩa, nó nói v i ng i đc bao đi u: “Nhìn b c nh y, tôi không kh i nh t iậ ớ ườ ọ ề ứ ả ấ ỏ ớ ớ
nh ng ngày r n ràng xây d ng nh ng chi c c u… chi c c u làm trong g n hai năm m iữ ộ ự ữ ế ầ ế ầ ầ ớ
xong, xanh bi c và đp nh m t gi c m ng nh ng v a khánh thành m y tháng thì máyế ẹ ư ộ ấ ộ ư ừ ấ
bay Mĩ đã đem bom t i phá s p. Vâng, s tàn ác c a k thù có th tàn phá đc thành quớ ậ ự ủ ẻ ể ượ ả
lao đng c a con ng i nh ng không th tiêu di t ni m tin, tiêu di t đc s c s ng b tộ ủ ườ ư ể ệ ề ệ ượ ứ ố ấ
di t trong tâm h n con ng i. Thêm m t l n, cùng v i ni m xúc đng d t dào c a Lãm,ệ ồ ườ ộ ầ ớ ề ộ ạ ủ
trong ta t i th m m t ni m tin vào s c m nh tình yêu: tình yêu có th chi n th ng t tươ ắ ộ ề ứ ạ ể ế ắ ấ
c ; có th giúp con ng i v t qua t t c . T m nh Nguy t s ng mãi trong lòng ng iả ể ườ ượ ấ ả ấ ả ệ ố ườ
đc, trong tình yêu dâng trào mãnh li t h n bao gi c a Lãm. Nguy t đó hay chính là hi nọ ệ ơ ờ ủ ệ ệ