Phòng năm bệnh dễ gặp do lạnh đột biến
Những biến đổi khí hậu hiện nay đã làm thay đổi tiết trời, nhiều khi
có những “đột biến thời tiết” mà khả năng thích nghi của cơ thể con
người không tự điều chỉnh được, phát sinh những chứng bệnh “góc
thời tiết” trên hệ thần kinh.
Đặc biệt, những khu vực nhạy cảm như đầu, mặt, cổ có thể xuất hiện
những chứng bệnh bất ngờ do nhiễm lạnh cần cảnh giác và có cách trị
đúng đắn.
Viêm động mạch thái dương dễ gặp khi bị lạnh đột ngột.
Chứng sa mi
Ở khu vực mặt, có thể xuất hiện “chứng sa mi” làm cho mi mắt trên sụp
xuống, cố gắng cũng không thể mở mắt như bên mắt lành được. Thật ra,
chứng sa mi này không phải chỉ là mất thẩm mỹ mà nó còn là những tiền
chứng của một số bệnh thần kinh.
Nếu là “sa mi triệu chứng” thì có thể khỏi nếu được điều trị kịp thời.
Nếu sa mi từng lúc sau khi mắt phải làm việc quá lâu, nghỉ một thời gian
ngắn, mắt lại nhắm mở như bình thường. Nhưng lại không phải là bệnh
thông thường đơn giản.
Thầy thuốc chuyên khoa thần kinh thường nghĩ tới sa mi khi mở mắt này
là dấu hiệu đầu tiên của bệnh nhược cơ do phì đại hay u tuyến ức cần
phải mổ. Nếu sa mi không hồi phục sau khi nghỉ mắt, lại kèm theo một
số triệu chứng thần kinh khác thì phải nghĩ tới một ổ tổn thương này là u
não hay ổ xuất huyết hay hoại tử do thiếu máu…
Đừng để lạnh làm tê liệt dây thần kinh tam thoa
Nếu bạn phô đôi má mịn màng, quá lâu trước những đột biến lạnh bất
thường thì phải chịu mấy chứng đau mặt rất phức tạp, khó chữa và kéo
dài. Đầu tiên phải kể đến chứng đau dây thần kinh tam thoa, đây là dây
thần kinh sọ não số V, một loại dây thần kinh lớn có cấu trúc cảm giác
rất phong phú và nhạy cảm.
Chứng đau dây thần kinh tam thoa rất đặc trưng, đau nửa bên mặt,
cường độ dữ dội, có cảm giác đau như có luồng phóng điện, đau nhói
kịch phát, đau như tia chớp, đặc biệt là chỉ chạm nhẹ vào một số vùng ở
mặt bằng khăn hay làn gió thổi qua có thể bùng nổ một cơn đau như thế.
Ngoài ra còn có hội chứng cận tam thoa với các triệu chứng: đau như cắt
ở vùng trán, thái dương, hàm… Liệt nửa mặt do tổn thương dây thần
kinh sọ não số VII có chức năng chi phối các cơ dưới da ở mặt, biểu
hiện xúc cảm (vui, buồn, giận dữ…).
Nửa mặt bị méo về một bên, có hai loại: nếu tổn thương ngoại vi có biểu
hiện liệt nửa mặt mắt không khép kín khe mi được (mắt mở trừng trừng),
miệng bị méo xệch về một bên, cười càng lộ rõ độ “méo mặt”. Nếu do
tổn thương trung ương có biểu hiện chỉ liệt 1/4 dưới của mặt.
Đây là dấu hiệu rất quan trọng, thường kèm theo một số triệu chứng thần
kinh khác là trong não ở một khu vực nào đó có ổ tổn thương, cần được
xác định chẩn đoán sớm.
Ảnh: minh họa
Bảo vệ hai thái dương tránh bệnh Horton
Ở đây có động mạch thái dương nông, có đặc điểm rất nhạy cảm với tác
động từ bên ngoài vào, nhất là “đột biến lạnh”. Đầu xuân, có đôi má và
hai thái dương lại bị che kín thì còn gì là sắc đẹp quyến rũ của gương
mặt tuổi đang xuân? Tất nhiên, không phải là bịt kín tất cả, còn tùy theo
điều kiện và hoàn cảnh của mỗi người mà có biện pháp bảo vệ khác
nhau. Còn để tránh được những chứng bệnh, cũng cần nhận biết.
Có chứng viêm động mạch thái dương kiểu triệu chứng đau dữ dội ở
vùng thái dương có động mạch đang bị viêm, sờ, chạm vào động mạch,
nhận thấy động mạch căng, to, nổi gồ lên, mạch nảy và rất đau. Chứng
đau này nếu được điều trị sớm sẽ khỏi không để lại di chứng gì.
Cũng cần nói thêm là có loại bệnh rất khó chữa, có khi nguy hiểm tới
sinh mạng, mù hai mắt không hồi phục nếu không được điều trị kịp thời
và đúng cách. Đó là bệnh “viêm động mạch tế bào khổng lồ” còn được
gọi là bệnh Horton.
Tổn thương thường khu trú chủ yếu ở động mạch thái dương và có khi
lại viêm khu trú ở các động mạch lớn tại các nội tạng quan trọng của cơ
thể. Bệnh này phát sinh do nguyên nhân, cơ chế riêng. Yếu tố lạnh có
thể chỉ là điều kiện thuận lợi cho khởi phát bệnh.
“Đột biến lạnh” là thủ phạm chính gây chứng Tics
Chỉ qua một luồng gió lùa lạnh, bất ngờ thấy có những vận động khác
thường, không thể tự kiềm chế được. Cửa sổ tâm hồn nay lại “nháy mắt”
liên tục rồi hoặc méo miệng một bên mặt tự động kéo ra một bên mặt,
xóa hoàn toàn “má lúm đồng tiền” duyên dáng bên cặp môi mịn màng,
cố gắng kìm lại không được. Các vận động không tùy ý này lại tăng lên
do yếu tố cảm xúc, mệt mỏi và biến đi trong giấc ngủ. Đó là chứng Tics,
là chứng máy cơ dễ chẩn đoán nhưng lại khó điều trị.
Trường hợp phức tạp hơn còn xuất hiện chứng Tics (máy cơ) đau ở mặt
được đặc trưng bởi những cơn đau tàn khốc như tia chớp, thường khởi
phát cơn đau bởi các động tác ăn, uống, nói… chạm vào một số vùng
bùng nổ ở một bên mặt. Tiếp cơn đau là các cơn co cứng cơ mặt, thường
chỉ kéo dài 1-2 phút và kết thúc đột ngột sau đó lại kèm theo chảy nước
mắt và nước dãi.
Đột biến lạnh có thể gây chứng vẹo cổ.
Bệnh “góc thời tiết” và những rối loạn toàn thân
Bệnh “góc thời tiết” mùa xuân, nguy hiểm, đáng sợ hơn là những bệnh
toàn thân như rối loạn tuần hoàn não, rối loạn tim - mạch, cơn tăng
huyết áp kịch phát. Rối loạn tuần hoàn não biểu hiện ở nhiều mức độ
khác nhau từ hội chứng thiếu máu não cục bộ tạm thời dẫn đến nhồi máu
não (đột quỵ thiếu máu não), nặng sẽ gây đột quỵ chảy máu não, nhẹ thì
là những ổ nhỏ, nếu một động mạch lớn trong não bị vỡ có thể máu tràn
vào các não thất gọi là lụt não thất không thể cứu chữa được.
Rối loạn tim mạch: co thắt mạch vành (mạch máu nuôi dưỡng tim) nếu
không được cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến nhồi máu cơ tim, cũng có tỷ lệ
tử vong cao.
Trước những biến động thời tiết, những loại bệnh ác tính này thường xảy
ra ở những người vốn có nguy cơ tiềm ẩn của bệnh đái tháo đường, rối
loạn lipid máu ở người cao tuổi cũng như người trẻ. Có nhiều trường
hợp có kết quả xét nghiệm với các chỉ số máu ở mức bình thường vẫn bị
đột quỵ. Đó là do bệnh tích tụ cholesterol do rối loạn chuyển hóa men,
khẩu kính của động mạch bị lấp hẹp dần dẫn đến tắc nghẽn mạch máu,
gây đột quỵ não.
Cơn tăng huyết áp kịch phát có thể bất ngờ ập đến ở người trẻ, huyết áp
thấp. Đó là hậu quả của trạng thái say rượu, quá căng thẳng thần kinh
(stress). Nếu không được cấp cứu kịp thời sẽ lâm vào đột quỵ chảy máu
não.