666
Gií
I THIÖU VÒ QU¶N TRÞ M¹NG
GiíI THIÖU:
PC ®ù¬c thiÕt kÕ lµ mét m¸y tÝnh ®Ó bµn ®éc lËp. PhÇn hÖ ®iÒu hµnh lóc ®ã
chØ cho phÐpt¹i mét thêi ®iÓm mét use truy cËp sö dông tµi nguyªn hÖ thèng. Khi
m¹ng m¸y tÝnh trë nªn phæ biÕn th× c¸c c«ng ty phÇn mÒm b¾t ®Çu p
h¸t triÓn hÖ
®iÒu hµnh m¹ng, gäi t¾t lµ NOS (Network Operating System). NOS ®−îc thiÕt kÕ®Ó
cung cÊp kh¶ n¨ngb¶o mËt tËp tin, ph©n quyÒn use vµ chia sÎ tµi nguyªn hÖ thèng
cho nhiÒu use. Sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña Internet ®· ®ßi hái c¸c nhµ thiÕt kÕ
ph¶i ph¸t triÓn NOS ngµy nay theo c¸c c«ng nghÖ cña Internet, vÝ dô nh− World
Wide Web (WWW).
KÕt nèi m¹ng trë thµnh nhu cÇu thiÕt yÕu víi m¸y tÝnh ®Ó bµn. Ranh giíi
gi÷a hÖ ®iÒu hµnh Desktop vµ NOS ®· trë nªn rÊt mê nh¹t. Ngµy nay, hÇu hÕt c¸c
hÖ ®iÒu hµnh th«ng dông nh− Microsoft Windows 2000 v¸ Linux ®Òu cã thÓ t×m
thÊy trªn server trªn m¹ng cÊu h×nh m¹nh vµ trªn c¶ desktop cña user.
HiÓu biÕt vÒ c¸c hÖ ®iÒu hµnh kh¸c nhau sÏ gióp chóng ta chon lùa ®óng hÖ
®iÒu hµnh ®Ó cung cÊp ®Çy ®ñ c¸c dÞch vô cÇn thiÕt. Trong ch−¬ng nµy sÏ giíi thiÖu
vÒ UNIX, Linux, Mac OS X vµ c¸c hÖ ®iÒu hµnh Windows.
ViÖc qu¶n trÞ m¹ng LAN vµ WAN hiÖu qu¶ lµ mét ®iÒu kiÖn then chèt trong
viÖc duy tr× mét m«i tr−êng ho¹t ®éng tèt trong thÕ giíi m¹ng. Cµng nhiÒu dÞch vô
®¸p øng cho cµng nhiÒu ng−êi dïng, hiÖu suÊt m¹ng cµng cao. Ng−êi qu¶n trÞ m¹ng
th«ng qua viÖc theo dâi th−êng trùc, ph¶i ph¸t hiÖn vµ sö lý ngay c¸c sù cè tr−êc
khi nh÷ng sù cè cã t¸c ®éng ®Õn ng−êi sö dông.
Cã rÊt nhiÒu c«ng cô vµ giao thøc kh¸c nhau ®Ó thùc hiÖn viÖc theo dâi ho¹t
®éng m¹ng. Thµnh th¹o vÒ c¸c c«ng cô nµy lµ rÊt quan träng ®Ó cã thÓ qu¶n trÞ
m¹ng mét c¸ch hiÖu qu¶.
Sau khi hoµn tÊt ch−¬ng ch×nh nµy, c¸c b¹n cã thÓ thùc hiÖn nh÷ng viÖc sau:
•
•
•
•
X¸c ®Þnh nh÷ng nhiÖm vô ®−îc thùc hiÖn bëi m¸y tr¹m.
M« t¶ vai trß client/server.
M« t¶ sù kh¸c nhau gi÷a NOS vµ hÖ ®iÒu hµnh desktop.
667
LiÖt kª c¸c hÖ ®iÒu hµnh Windows vµ c¸c ®Æc ®iÓm cña chóng.
LiÖt kª c¸c hÖ
®iÒu hµnh kh¸c vµ c¸c ®Æc ®iÓm cña chóng.
X¸c ®Þnh c¸c c«ng cô qu¶n trÞ m¹ng.
M« t¶ OSI vµ m« h×nh qu¶n trÞ m¹ng.
M« t¶ SNMP (Simple Network Management Protocol) vµ CMIP
(Common Management Information Protocol).
• M« t¶ c¸ch thu nhËp th«ng tin vµ l−u l¹i sù cè c¸c phÇn mÒm qu¶n trÞ
m¹ng.
6.1. M¸y tr¹m vµ Server:
6.1.1. M¸y tr¹m:
•
•
•
•
•
M¸y tr¹m client ®−îc sö dông ®Ó ch¹y c¸c tr×nh øng dông vµ kÕt nãi ®Õn
server. Server lµ m¸y tÝnh ch¹y hÖ ®iÒu hµnh m¹ng NOS, lµ n¬i l−u d÷ liÖu chia sÎ
gi÷a c¸c m¸y tÝnh. M¸y tr¹m sö dông phÇn mÒm ®Æc biÖt ®Ó thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm
vô sau:
• TiÕp nhËn d÷ liÖu cña user vµ lÖnh cña ch−¬ng tr×nh õng dông.
• X¸c ®Þnh xem lÖnh nhËn ®−îc lµ cho hÖ ®iÒu hµnh néi bé hay lµ cho
NOS.
• ChuyÓn lÖnh ®Õn hÖ ®iÒu hµnh néi bé hoÆc ra card m¹ng (NIC) ®Ó
truyÒn vµo m¹ng.
• Thùc hiÖn viÖc truyÒn d÷ liÖu gi÷a m¹ng vµ phÇn mÒm øng dông ®ang
ch¹y trªn m¸y tr¹m
Mét sè hÖ ®iÒu hµnh Windows cã thÓ cµi ®Æt ®−îc c¶ trªn m¸y tr¹m vµ
server. Windows NT/2000/XP cã cung cÊp kh¶ n¨ng Server m¹
ng. Windí 9x vµ
ME chØ cã thÓ sö dông cho m¸y tr¹m.
668
UNIX vµ Linux còng th−êng ®−îc sö dông trªn c¸c m¸y desktop cÊu h×nh
m¹nh. Nh÷ng m¸y tr¹m nµy th−êng ®−îc sö dông cho c¸c øng dông vÒ khoa häc kü
thuËt ®ßi hái cÊu h×nh m¸y tÝnh m¹nh. Sau ®©y lµ nh÷ng phÇn mÒm ®Æc biÖt th−êng
®−îc ch¹y trªn c¸c m¸y tr¹m UNIX:
• Computer-ai®e desing (CAD).
• PhÇn mÒm thiÕt kÕ m¹ch ®iÖn tö.
• PhÇn mÒm ph©n tÝch d÷ liÖu thêi tiÕt.
• PhÇn mÒm thiÕt kÕ h×nh ¶nh ®éng.
• PhÇn mÒm qu¶n lý thiÕt bÞ viÔn th«ng.
HÇu hÕt c¸c hÖ ®iÒu hµnh desktop hiÖn nay ®Òu cã kh¶ n¨ng m¹ng vµ hç trî
nhiÒu user truy cËp. ChÝnh v× vËy,viÖc ph©n lo¹i m¸y tÝnh vµ hÖ ®iÒu hµnh kh«ng
chØ dùa trªn c¸c lo¹i tr×nh øng dông ch¹y trªn m¸y mµ cßn dùa tren v
ai trß cña m¸y
tÝnh trong m¹ng, lµ m¸y tr¹m hay server. C¸c tr×nh øng dông th−êng ch¹y trªn m¸y
tr¹m th«ng th−êng gåm cã:tr×nh sö lý v¨n b¶n, b¶ng tÝnh, qu¶n lý chi tiªu, Nh÷ng
tr×nh øng dông ch¹y trªn m¸y tr¹m c«ng nghÖ cao bao gåm: thiÕt kÕ ®å häa, qu¶n
lý thiÕt bÞ vµ nh÷ng phÇn mÒm ®· ®ù¬c liÖt kª ë trªn.
M¸y tr¹m kh«ng æ ®Üa lµ mét lo¹i m¸y ®Æc biÖt ®Ó thiÕt kÕ ch¹y trong m¹ng.
M¸y tÝnh nµy kh«ng cã æ ®Üa nh−ng vÉn cã mµn h×nh, bµn phÝm, RAM, ROM vµ
NIC. PhÇn mÒm thiÕt lËp kÕt nèi m¹ng ®−îc t¶i tõ chip ROM trªn NIC. Lo¹i m¸y
tr¹m nµy kh«ng cã æ ®Üa nªn ph¶i chÐp mäi d÷ liÖu tõ m¸y tr¹m lªn server vµ ng−îc
l¹i, t¶i mäi d÷ liÖu tõ trªn server xuèng. Do ®ã, m¸y tr¹m kh«ng æ ®Üa kh«ng thÓ
ph¸t virut vµo m¹ng vµ ®ång thêi còng kh«ng thÓ l−u d÷ liÖu tõ m¹ng vµo æ ®Üa.
ChÝnh v× vËy, m¸y tr¹m kh«ng æ an toµn h¬n so víi m¸y tr¹m th«ng th−êng. Do ®ã
lo¹i m¸y tr¹m kh«ng æ ®Üa th−êng ®ù¬c sö dông trong nh÷ng m¹ng cã yªu cÇu b¶o
vÖ cao
Laptop còng lµ mét m¸y tr¹m trong m¹ng LAN vµ ®−îc kÕt nèi m¹ng th«ng
qua PCMCIA card.
6.1.2. Server:
Trong m«i tr−êng m¹ng, nhiÒu client cïng truy cËp vµ chia sÎ tµi nguyªn trªn
mét hay nhiÒu server. M¸y client ®−îc trang bÞ bé nhí, æ ®Üa vµ c¸c thiÕt bÞ ngo¹i
vi nh− bµn phÝm, mµn h×nh. Cßn server phaØ ®−îc trang bÞ ®Ó cã thÓ hç trî cho
nhiÒu user, nhiÒu t¸c vô cña nhiÒu client cïng lóc trªn server.
669
NhiÒu c«ng cô qu¶n lý m¹ng ®−îc thiÕt kÕ trong NOS ®Ó hç trî cho nhiÒu
user cïng lóc truy cËp vµo hÖ thèng. NOS cßn ®−îc cµi ®Æt trªn server vµ c¸c client
cïng chia sÎ nh÷ng server nµy. Server th−êngd−îc trang bÞ æ ®Üa tèc ®é cao vµ dung
l−îng lín, bé nhí RAM lín, NIC tèc®é cao vµ trong nhiÒu tr−êng hîp cßn ®−îc
trng bÞ nhiÒu CPU. C¸c server ®−îc cÊu h×nh bé giao thøc TCP/IP vµ cung cÊp mét
hä¨c nhiÒu dÞch vô TCP/IP.
Server cÇn cã dung l−îng bé nhí lín h¬n nhiÒu so víi m¸y tr¹m v× server
ph¶i thùc hiÖn nhiÒu t¸c vô cïng mét lóc. Server còng cÇn dung l−îng æ ®Üa lín ®Ó
l−u c¸c file chi sÎ vµ sö dông æ ®Üa lµm bé nhí ngoµi hç trî cho RAM. Trªn
mainboard cña server còng cÇn nhiÒu slot h¬n ®Ó cã thÓ g¾n nhiÒu card m¹ng vµ kÕt
nèi nhiÒu thiÕt bÞ chia sÎ nh− m¸y in
Mét ®Æc ®iÓm n÷a cña hÖ thèng server lµ n¨ng lùc sö lý. Nguyªn thñy ban
®Çu server chØ cã mét CPU ®Ó thùc hiÖn c¸c t¸c vô
vµ tiÕn tr×nh trªn m¸y tÝnh. §Ó
ho¹t ®éng hiÖu qu¶ h¬n vµ ®¸p øng nhanh h¬n c¸c yªu cÇucña client, server ®ßi hái
ph¶i cã CPU m¹nh h¬n ®Ó thùc hiÖn nhiÒu t¸c vô cïng lóc. Trong mét sè tr−êng
hîp mét CPU tèc ®é cao còng ch−a ®¸p øng ®ñ th× hÖ thèng cÇn trng bÞ thªm CPU.
HÖ thèng nhiÒu CPU cã kh¶ n¨ng chia c¸c t¸c vô cho nhiÒu CPU kh¸c nhau. Nhê
®ã l−îng c«ng viÖc mµ server cã thÓ xö lý trong cïng mét kho¶ng thêi gian t¨ng
lªn rÊt nhiÒu.
Serverlaf trung t©m tµi nguyªn vµ còng lµ trung t©m ho¹t ®éng cña client nªn
server ph¶i ho¹t ®éng hiÖu qu¶ vµ bÒn v÷ng. HiÖu qña lín ë ®©y cã nghÜa lµ server
ph¶i ho¹t ®éng hiÖu qu¶ víi ¸p lùc c«ng viÖc lín vµ cã kh¶ n¨ng kh«i phôc lçi ë
mét hay nhiÒu thµnh phÇn cña server mµ kh«ng cÇn ph¶i t¾t toµn bé hÖ thèng. §Ó
®¸p øng nhu cÇu nµy, server ph¶i cã c¸c phÇn cøng dù phßng ®Ó ho¹t ®éng thay thÕ
khi mét thµnh phÇn nµo ®ã bÞ h−. ViÖc sö dông hÖ thèng dù phßng giup server vÉn
ho¹t ®éng liªn tôc khi sù cè x¶y ra vµ trong kho¶ng thêi gian chê söa ch÷a thµnh
phÇn bÞ h− háng.
Mét sè dÞch vô th−êng ®−îc ch¹y trªn server lµ dÞch vô web HTTP, FTP,
DNS, c¸c dÞch vô vÒ email nh− SMTP, POP3, IMAP, dÞch vô chia sÎ th«ng file nh−
NFS cña Sun Microsystem, SMB cña Microsoft, dÞch vô chia sÎ m¸y in, dÞch vô
DHCP ®Ó cugn cÊp®Þa chØ IP ®éng c
ho m¸y tr¹m.
Ngoµi ra, server cßn ®−îc cµi ®Æt lµm fierwall cho hÖ thèng m¹ng b»ng c¸ch
sö dông proxy hoÆc NAT ®Ó che giÊu ®Þa chØ m¹ng riªng bªn trong.
670
Mçi server chØ cã thÓ phôc vô cho mét l−îng client nhÊt ®Þnh. Do ®ã chóng
ta cã thÓ triÓn khai nhiÒu server ®Ó t¨ng hiÖu qu¶ ho¹t ®éng. Th«ng th−êng ng−êi ta
ph©n chia c¸c dÞch vô cho mçi server, vÝ dô mét server chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ email,
mét server chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ chia sÎ file vµ mét server kh¸c chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ
FPT.
ViÖc tËp chugn nguån tµi nguyªn vµ c¸c dÞch vô trªn server giópcho truy cËp,
qu¶n lý vµ dù phßng d÷ liÖu tèt h¬n. Mçi client ®−îc cung cÊp mét t6µi kho¶n víi
user name/pasword vµ sÏ x¸c minh tr−íc khi truy ®ùoc phÐp truy cËp vµo server.
6.1.3. Mèi quan hÖ client server:
M« h×nh client server ph©n chia mät tiÕn tr×nh sö lý lªn nhiÒu maý tÝnh kh¸c
nhau. ViÖc ph©n chia mét tiÕn tr×nh sö lý cho phÐp truy cËp hÖ thèng tõ xa ®Ó chia
sÎ th«ng tin vµ tµi nguyªn m¹ng. Trong m«i tr−êng client server client vµ server
cïng chia sÎ, hay nãi c¸ch kh¸c lµ ph©n chia nhau mét tiÕn tr×nh sö lý.
Mét phiªn kÕt nèi FTP lµ mét vÝ dô vÒ mèi quan hÖ client server. FTP lµ mét
ph−¬ng ph¸p ®Ó truyÒn file tõ m¸y tÝnh nµy sang m¸y tÝnh kh¸c. §Ó client cã thÓ t¶i
file tõ server hoÆc cho phÐp chÐp file lªn server, trªn server ph¶i cã ch¹y dÞch vô