Đ bài: Anh (ch ) hãy bày t quan đi m c a mình v ý ki n c a nhà văn Pháp Laề ị ỏ ể ủ ề ế ủ
B -ruy-e: "Khi m t tác ph m nâng cao tinh th n ta lên và g i cho ta nh ng tình c mơ ộ ẩ ầ ợ ữ ả
cao quý và can đm, không c n tìm m t nguyên t c nào đ đánh giá nó n a, đó làả ầ ộ ắ ể ữ
m t cu n sách hay và do m t ngh sĩ vi t ra”ộ ố ộ ệ ế
Bài làm
Giá tr c a m t tác ph m văn h c là lí do t n t i c a tác ph m y đng th i là c s đị ủ ộ ẩ ọ ồ ạ ủ ẩ ấ ồ ờ ơ ở ể
kh ng đnh tài năng và tâm huy t c a ng i sáng t o ra nó. Nh ng tiêu chu n nào th ngẳ ị ế ủ ườ ạ ữ ẩ ườ
đc đa ra đ đánh giá giá tr c a tác ph m? Theo quan ni m c a nhà văn ng i Pháp Laượ ư ể ị ủ ẩ ệ ủ ườ
B -ruy-e thì “Khi m t tác ph m nâng cao tinh th n ta lên và g i cho.ta nh ng tình c m caoơ ộ ẩ ầ ợ ữ ả
quý và can đm, không c n tìm nguyên t c nào đ đánh giá nó n a: đó là m t cu n sáchả ầ ắ ể ữ ộ ố
hay và do m t ngh sĩ vi t ra”. V y c n ph i hi u ý ki n này nh th nào?ộ ệ ế ậ ầ ả ể ế ư ế
Văn h c là s n ph m ngh thu t b ng ngôn t ph n ánh hi n th c khách quan qua lăngọ ả ẩ ệ ậ ằ ừ ả ệ ự
kính ch quan c a tác gi . Khi đn v i đc gi , t ng th i kì khác nhau l i có nh ngủ ủ ả ế ớ ộ ả ở ừ ờ ạ ữ
cách ti p nh n khác nhau. Nh ng có th nói, t t c đu t u trung nh ng giá tr mà tácế ậ ư ể ấ ả ề ự ở ữ ị
ph m đó mang l i.ẩ ạ
Đi vào tìm hi u ý ki n c a La B -ruy-e tr c h t c n ph i hi u th nào là m t cu n sáchể ế ủ ơ ướ ế ầ ả ể ế ộ ố
hay? Đây là m t khái ni m c th nh ng cũng đc dùng v i ý nghĩa ch chung cho t t cộ ệ ụ ể ư ượ ớ ỉ ấ ả
các sáng tác văn h c ngh thu t. Có ng i l y s sáng t o c a ng i ngh sĩ, l y sọ ệ ậ ườ ấ ự ạ ủ ườ ệ ấ ự
“ph t minh v hình th c và khám phá v n i dung” làm tiêu chí đ đánh giá m t tác ph mậ ề ứ ề ộ ể ộ ẩ
hay, hoàn thi n; Có ng i l i l y n i đung th hi n cu c s ng, con ng i trong tác ph mệ ườ ạ ấ ộ ể ệ ộ ố ườ ẩ
làm c s xem xét tác ph m đó nh th nào, có “đáng th ” hay không?... Còn ng i nghơ ở ẩ ư ế ờ ườ ệ
sĩ th c s , theo h , ph i là ng i bi t đng c m v i nh ng kh đau c a con ng i, “t nự ự ọ ả ườ ế ồ ả ớ ữ ổ ủ ườ ồ
t i trên đi tr c h t đ làm công vi c gi ng nh k nâng gi c cho nh ng ng i cùngạ ở ờ ướ ế ể ệ ố ư ẻ ấ ữ ườ
đng, tuy t l , b cái ác ho c s ph n đen đi d n đn chân t ng; bênh v c nh ng conườ ệ ộ ị ặ ố ậ ủ ồ ế ườ ự ữ
ng i không còn đc ai bênh v c” (Nguy n Minh Châu), là ng i “không có phép th nườ ượ ự ễ ườ ầ
thông đ v t ra ngoài th gi i này nh ng th gi i này trong con m t nhà văn ph i cóể ượ ế ớ ư ế ớ ắ ả
hình s c riêng” (Hoài Thanh)... Cũng có s g p g trong t t ng và quan ni m, La B -ắ ự ặ ỡ ư ưở ệ ơ
ruy-e cho r ng khi tác ph m “nâng cao tinh th n ta lên và g i cho ta nh ng tình c m caoằ ẩ ầ ợ ữ ả
quí và can đm” thì đó là tác ph m th c s , do m t ngh sĩ vi t ra. Th c ra cũng khôngả ẩ ự ự ộ ệ ế ự
h n là “không c n tìm m t nguyên t c nào” khác vì đi u mà La B -ruy-e nêu ra xét đnẳ ầ ộ ắ ề ơ ế
cùng cũng chính là nh ng tiêu chu n mang tính h qu t nh ng nguyên t c đánh giá vữ ẩ ệ ả ừ ữ ắ ề
văn ch ng. M i tác ph m đã đc coi là có giá tr thì cu i cùng đu h ng t i đích l nươ ọ ẩ ượ ị ố ề ướ ớ ớ
nh t là con ng i. Đó là vi c nâng cao t t ng, tình c m, t c đánh giá tác ph m d a vàoấ ườ ệ ư ưở ả ứ ẩ ự
giá tr nh n th c, th m mĩ và giáo đc mà nó mang l i.ị ậ ứ ẩ ụ ạ
Có th nói, quan ni m c a La B -ruy-e là quan ni m đúng đn đc đúc k t t th c tể ệ ủ ơ ệ ắ ượ ế ừ ự ế
sáng tác. Đi u hi n nhiên là khi m t tác ph m ngh thu t đt đc đn nh ng giá tr nhề ể ộ ẩ ệ ậ ạ ượ ế ữ ị ư
La B -ruy-e nói thì nó đã thành công, th có nghĩa là nó là m t tác ph m, m t cuô'n sáchơ ế ộ ẩ ộ
hay. Và t t nhiên ng i sáng t o ra m t tác ph m nh th ph i là ng i có tài năng vàấ ườ ạ ộ ẩ ư ế ả ườ
tâm huy t, nghĩa là là m t ngh sĩ đích th c v i đúng nghĩa c a nó.ế ộ ệ ự ớ ủ
“Tác ph m nâng cao tinh th n c a ta lên” vì thông qua ch c năng nh n th c, văn h c cungẩ ầ ủ ứ ậ ứ ọ
câp cho con ng i hi u bi t v th gi i v t ch t và tinh th n. N m b t đc quy lu tườ ể ế ề ế ớ ậ ấ ầ ắ ắ ượ ậ
cu c s ng, con ng i s có th ch đng h n trong m i tr ng h p. Th gi i tinh th nộ ố ườ ẽ ể ủ ộ ơ ọ ườ ợ ế ớ ầ
không ch đc nâng cao mà còn đc b i d ng và làm cho ngày càng tr nên phong phú.ỉ ượ ượ ồ ưỡ ở
Bên c nh đó, thông qua b n ch t th m mĩ c a th gi i th hi n trong tác ph m mà vănạ ả ấ ẩ ủ ế ớ ể ệ ẩ
h c giáo d c, b i d ng tình c m c a con ng i cũng nh phát tri n nh ng ph m ch tọ ụ ồ ưỡ ả ủ ườ ư ể ữ ẩ ấ
th m mĩ t t đp c a h , làm cho h ngày càng hoàn thi n h n. “Tham gia vào ho t đngẩ ố ẹ ủ ọ ọ ệ ơ ạ ộ
văn ch ng cho dù là sáng tác hay th ng th c, ng i ta đu đc “thanh l c”, ít nhi uươ ưở ứ ườ ề ượ ọ ề
s tr nên tô't h n, nhân ái h n.Trong th gi i xô b n ã hi n nay, khi con ng i ta luônẽ ở ơ ơ ế ớ ồ ồ ệ ườ
b lôi ra bên ngoài, b cu n vào đám đông và b nhu c u v t ch t cám d d d i thì thi ca,ị ị ố ị ầ ậ ấ ỗ ữ ộ
văn ch ng l i càng c n thi t” (Nguy n Văn H nh - Ý nghĩa c a văn ch ng)ươ ạ ầ ế ễ ạ ủ ươ
Văn h c dân gian Vi t Nam t x a đn nay đc bi t đn nh m t kho tàng văn hóa c aọ ệ ừ ư ế ượ ế ế ư ộ ủ
dân t c, m t đi s ng tinh th n vô cùng phong phú và đa d ng. Ngay t th i x a cha ôngộ ộ ờ ố ầ ạ ừ ờ ư
ta đã đùng ca dao, dân ca, t c ng m t cách ph bi n v i t cách là nh ng kinh nghi mụ ữ ộ ổ ế ớ ư ữ ệ
dân gian trong lao đng s n xu t, trong đi nhân x th , nh ng l i than thân, nh ng tìnhộ ả ấ ố ử ế ữ ờ ữ
c m,yêu th ng tình nghĩa. Chúng không ch góp ph n nâng cao tinh th n mà còn g i vàả ươ ỉ ầ ầ ợ
b i d ng cho ta nh ng tình c m yêu th ng con ng i, yêu th ng đng lo i.ồ ưỡ ữ ả ươ ườ ươ ồ ạ
Tr c khó khăn v t v t ng ch ng nh có th g c ngã, ca dao giúp con ng i tr nênướ ấ ả ưở ừ ư ể ụ ườ ở
m nh m . Đó là câu chuyên c a “M i cái tr ng” khi t t c ni m hi v ng, c m c aạ ẽ ủ ườ ứ ấ ả ề ọ ướ ơ ủ
ng i nông dân d n vào th tài s n quí giá y thì b y qu b ung, ba qu n ra ba con:ườ ồ ứ ả ấ ả ả ị ả ở
“Con di u thaề
Con qu b tạ ắ
Con m t c t x i"ắắơ
Ng i nông dân v n đy l c quan tin t ng: “Còn da lông m c, còn ch i n y cây”. M iườ ẫ ầ ạ ưở ọ ồ ả ỗ
chúng ta t nhìn nh n l i mình t đó mà v ng vàng, m nh m h n tr c sóng gió cu cự ậ ạ ừ ữ ạ ẽ ơ ướ ộ
đi.ờ
Ca dao giáo d c quí tr ng thành qu lao đng v t v m i-có đc:ụ ọ ả ộ ấ ả ớ ượ
“Ai i b ng bát c m đyơ ư ơ ầ
D o th m m t h t, đng cay muôn ph n”ẻ ơ ộ ạ ắ ầ
Ca dao còn là nh ng bài ca ca ng i tình nghĩa th y chung th ng yêu gi a con ng i v iữ ợ ủ ươ ữ ườ ớ
nhau. Ta b t g p trong đó tình yêu mãnh li t nh ng cũng th t t nh :ắ ặ ệ ư ậ ế ị
“Hôm qua tát n c đu đìnhướ ầ
B quên chi c áo trên cành hoa senỏ ế
Em đc thì cho anh xinượ
Hay là em đ làm tin trong nhà”ể
B t g p tình c m v ch ng th y chung son s t:ắ ặ ả ợ ồ ủ ắ
“R nhau lên núi đt thanủ ố
Ch ng mang đòn gánh v mang quang giànhồ ợ
C i than nhem nhu c v i t nhủ ố ớ ỉ
Ghi l i vàng đá xin mình ch quên”ờ ớ
Tình c m gia đình đm th m:ả ằ ắ
“Công cha nh núi Thái S nư ơ
Nghĩa m nh n c trong ngu n ch y ra”ẹ ư ướ ồ ả
Văn h c là s n ph m ngh thu t b ng ngôn t ph n ánh hi n th c khách quanọ ả ẩ ệ ậ ằ ừ ả ệ ự
Nh ng bài ca dao y g i lên trong ta th tình c m trong sáng, th y chung gi a con ng iữ ấ ợ ứ ả ủ ữ ườ
v i nhau. Đc ca dao, ta có thêm ngh l c và ni m tin vào cu c s ng mà nuôi d ng, ph nớ ọ ị ự ề ộ ố ưỡ ấ
đâ'u cho đi s ng tinh th n và tình c m c a mình ngày càng t t đp h n.ờ ố ầ ả ủ ố ẹ ơ
Trong văn th trung đi, nh ng bài h c giáo d c đc t n t i trong m t hình th c vănơ ạ ữ ọ ụ ượ ồ ạ ộ ứ
h c quy c s n và vì th nên cũng mang n i dung quy c nh t đnh. Th y nhi u trongọ ướ ẵ ế ộ ướ ấ ị ấ ề
m ng th ca giáo huân, bày t lòng mình, bài h c giáo d c mang tính tr c ti p. Th ng iả ơ ỏ ọ ụ ự ế ơ ợ
ca thì hào s ng. “Bình Ngô đi c o” là l i tuyên b đc l p t do c a dân t c, kh i d yả ạ ấ ờ ố ộ ậ ự ủ ộ ơ ậ
trong lòng m i ng i dân Vi t Nam ni m t hào:ỗ ườ ệ ề ự
“Nh n c Đi Vi t ta t tr cư ướ ạ ệ ừ ướ
V n x ng n n văn hi n đã lâuố ư ề ế
Núi s ng b cõi đã chiaố ờ
Phong t c B c - Nam cũng khác”ụ ắ
S ph n b t h nh c a Ki u (Truy n Ki u - Nguy n Du) không ch giúp chúng ta hi uố ậ ấ ạ ủ ề ệ ề ễ ỉ ể
h n v xã h i phong ki n th i b y gi cũng nh b i d ng thêm nh ng tình c m conơ ề ộ ế ờ ấ ờ ư ồ ưỡ ữ ả
ng i t t đp: s đng c m, trân tr ng, xót th ng...ườ ố ẹ ự ồ ả ọ ươ
“Đau đn thay ph n đàn bàớ ậ
L i r ng b c m nh cũng là l i chung”ờ ằ ạ ệ ờ
Truy n “L c Vân Tiên” (Nguy n Đình Chi u) xây d ng hai hình t ng nhân v t đp, líệ ụ ễ ể ự ượ ậ ạ
t ng là L c Vân Tiên và Ki u Nguy t Nga. Tình yêu th y chung son s t c a Nguy tưở ụ ề ệ ủ ắ ủ ệ
Nga m t l n n a b sung thêm vào th gi i hình t ng đp v ng i ph n . Còn đcộ ầ ữ ổ ế ớ ượ ẹ ề ườ ụ ữ ứ
tính hào hi p “gi a đng th y chuy n b t bình ch ng tha” c a Vân Tiên cũng là m tệ ữ ườ ấ ệ ấ ẳ ủ ộ
đi u đng cho chúng ta h c t p.ề ấ ọ ậ
V i nh ng tác ph m nh v y, các nhà th trung đi nh Nguy n Du, Nguy n Trãi,ớ ữ ẩ ư ậ ơ ạ ư ễ ễ
Nguy n Đình Chi u,... x ng đáng là nh ng ngh sĩ l n.ễ ể ứ ữ ệ ớ
B c sang th i kì hi n đi, văn h c không ch bó mình trong nh ng khuôn m u có s n màướ ờ ệ ạ ọ ỉ ữ ẫ ẵ
ngày càng m r ng và tr nên g n gũi h n v i cu c s ng con ng i nh ng không vì thở ộ ở ầ ơ ớ ộ ố ườ ư ế
mà làm gi m đi tính giáo d c, th m mĩ. Tô Hoài đi vào khai thác th gi i loài v t v iả ụ ẩ ế ớ ậ ớ
nh ng d mèn, d chũi, ch b nông, anh xén tóc, v ch ng nhà chu t... g i g m sail đóữ ế ế ị ồ ợ ồ ộ ử ắ
bài h c sâu s c v cách đô'i nhân x th gi a con ng i v i nhau, bài h c v tình đoànọ ắ ề ử ế ữ ườ ớ ọ ề
k t, tinh th n yêu th ng đng lo i. Cu c phiêu l u c a D Mèn là m t cu c hành trìnhế ầ ươ ồ ạ ộ ư ủ ế ộ ộ
v n t i hoàn thi n mình c trong suy nghĩ và trong tình c m, l i s ng.ươ ớ ệ ả ả ố ố
“Mùa l c” (Nguy n Kh i) là câu chuy n thay đi cu c đi con ng i trong cu c s ng laoạ ễ ả ệ ổ ộ ờ ườ ộ ố
đng m i. Đào, m t ng i ph n kém may m n, ch u nhi u b t h nh cuô’i cùng cũngộ ớ ộ ườ ụ ữ ắ ị ề ấ ạ
tìm thây h nh phúc c a mình trên m nh đt Đi n Biên. T chao chát, ch ng l n ch trạ ủ ả ấ ệ ừ ỏ ỏ ị ở
thành m t con ng i hoàn toàn khác. Ch ch m m c i bao dung tr c nh ng câu đùa c aộ ườ ị ỉ ỉ ườ ướ ữ ủ
m i ng i, b i vì gi đây h đã tr thành nh ng ng i “nhà trai, nhà gái” c a ch . Ta hi uọ ườ ở ờ ọ ở ữ ườ ủ ị ể
thêm r ng trong m i hoàn c nh, ngh l c s giúp chúng ta v t q a t t c .ằ ọ ả ị ự ề ượ ụ ấ ả
“Chi c thuy n ngoài xa” (Nguy n Minh Châu) mang đn cho ng i đc thông đi p v cáiế ề ễ ế ườ ọ ệ ề
đp đích th c. Ngh thu t không ch là khám phá s v t cái b ngoài mà ph i nhìn th yẹ ự ệ ậ ỉ ự ậ ở ề ả ấ
đc cái hi n th c b n b n m b sâu. Đó là ch t cu c s ng làm nên giá tr c a tácượ ệ ự ộ ề ằ ở ề ấ ộ ố ị ủ
ph m. Cái đp không ph i đâu xa l mà n m trong chính nh ng con ng i đang lăn l nẩ ẹ ả ạ ằ ữ ườ ộ
