"Rừng xà nu" - Nguyễn Trung Thành
I) Đôi nét về tác giả:
Nguyên Ngọc (còn có bút danh Nguyễn Trung Thành) tên thật là Nguyễn Ngọc
Báu, sinh ngày 15-9- 1932 tại thành phố Đà Nẵng.
Quê gốc: xã Thàng Uyên, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, hiện ở Hà Nội.
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1957).
Sinh trưởng trong một gia đình viên chức nhỏ, thuở thiếu niên Nguyên
Ngọc đang học dở dang trung học thì kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp
bùng nổ, ông theo gia đình tản cư ra vùng tự do, tiếp tục theo học trường trung học
kháng chiến.
Tốt nghiệp Thành chung, năm 1950 ông tình nguỵện nhập ngũ hoạt động nhiều
năm ở chiến trường Liên khu V, nhất là vùng đất Tây Nguyên. Từng là phóng viên
mặt trận của báo Vệ quốc quân Trung Trung Bộ. Tập kết ra Bắc trong đội hình sư
đoàn 324, ông được điều về trại viết gương anh hùng của Tổng cục Chlnh trị, ở đấy
ông đã cho ra đời tác phẩm Đất nước đứng lên.
Đầu năm 1957, tạp chí Văn nghệ quân đội thành lập ông là thành viên ban biên
tập đầu tiên, có lúc giữ nhiệm vụ Thư ký Tòa soạn. Năm 1962, ông là một trong
những nhà văn quân đội đầu tiên trở lại chiến trường miền Nam. Hoạt động chiến đấu
cùng với quân dân Liên khu V, đã có lúc ông cắm sâu trực tiếp làm cán bộ lãnh đạo xã
trong vùng du kích. Nguyên Ngọc từng là Chủ tịch Hội Văn nghệ giải phóng Trung
Trung Bộ kiêm Trưởng ban biên tập tạp chí Văn Nghệ quân giải phóng Trung Trung
Bộ, Trưởng ban văn học thuộc Cục Chính trị Quân khu.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông được bổ sung vào Ban Chấp hành Hội Nhà
văn (khoá 2) nhận nhiệm vụ Phó tổng thư ký, bí thư Dảng đoàn Hội Nhà văn. Rồi ủy
viên Ban Chấp hành khoá 3 và khóa 4. Một thời gian, ông còn giữ chức Tổng biên tập
tuần báo Văn Nghệ. ông đã từng là đại biểu Quốc hội.
II) Ý nghĩa tựa đề:
Những cánh rừng xà nu bạt ngàn ở Tây Nguyên là hình ảnh gắn bó mau` thịt
giữa tác giả và những kỉ niệm sâu sắc trong cuộc đời chiến đấu và viết văn tại chiến
trường Tây Nguyên.
Rừng xà nu là một sang tạo nghệ thuật dộc đáo của nhà văn.Rừng xà nu la một
hình ảnh mang tính biểu tượng cho con người tây nguyên anh hung, ma cụt hể trong
tác phẩm là dân làng Xô Man với những người con ưu tú : cụ Mết , Tnú, Dít,
Heng…..Bức tranh thiên nhiên rừng xà nu thật hung vĩ với sức sống mãnh liệt ,sinh
sôi nảy nở không ngừng ,bất chấp đạn đại bác của giặc bán phá mỗi ngày.Qua bức
tranh thiên nhiên ấy, tác giả muốn khẳng định con người Tây Nguyên quýet vượt qua
đau thương, quật khởi theo đảng làm cách mạng.
Nguyễn Trung Thành la nhà văn có sở trường viết truyện Tây nguyên . Vùng
dất ấy đã rất quen thuộc đối với ông từ những ngày viết Đất nước đứng lên thời chống
Pháp . Nay trở lại vùng đất ấy để viết về những người con Tây Nguyên chống Mĩ tác
giả đã gặp lại cái màu xanh bạt nàgn của những rừng xà nu chạy dài đến chân trời .
Tôi yêu say mê cây rừng xà nu tù ngày đó ông đã kể lại như vậy . Cho nên cây xà nu
trở thành ấn tượng mạnh mẽ và gợi cảm hứng sang tác cho ông; không những thế , đã
gợi cả cốt truyện và bố cục: Bắt đầu đến dưới ngòi bút , gần như không hề tinh trước ,
là một khu rừng xà nu, những cây xà nu.(Nguyễn Ngọc-Về một truyện ngắn –rừng xà
nu ). Tên truyện cũng hình thành ; Rừng xà nu.
Như vậy là ,từ một ấn tương manh gợi cảm hứng ban đầu , tên truyện Rừng xà
nu đã mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Đây là một loại cây hung vĩ và cao thượng ,
man dại va trong sạch , mỗi cạy cao vút , vạm vỡ , ứa nhựa , tán lá vừa thanh nhã vừa
rắn rõi mênh mông , tửong nhu đã sống tự ngàn đời, còn sống đến ngàn đời sau , từng
cây , hàng vạn , hàng triệu cây vô tận. . Nguyễn Trung Thành đã miêu tả cây xà nu
như thế và ta hiểu vì sao ông chọn cây xà nu, rừng xà nu làm biểu tượng cho nhân dân
Tây Nguyên chống Mĩ trong truyện ngắn này . Không thể có cây nào phản ánh hùng
hồn và sinh động cho phong trào chống Mĩ của họ bằng rừng xà nu chạy dài vô tận .
Rừng xà nu , cái tên truyện ấy đã trở thành ,ột biểu tượng đẹp , tượng trưng cho khát
vọng tự do , khát vọng giải phóng , cho phẩmc hát anh hung và súc sống mãnh liệt của
dân làng Xô Man , nhân dân Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
. Tên truyện đã cô đúc chủ đề của tác phẩm , mang ý nghĩa khái quát cao , lại giàu
chất lãng mạn – chất thơ hung vĩ của núi rừng Tây nguyên . Bản than tên truyện đã là
một sang tạo nghệ thuật của nhà văn , đem đến sự hấp dẫn cho người đọc.
III)Mở bài:
Rừng xà nu , truyện ngắn xuất sắc của Nguyễn TRung thành và của văn học
thời chống Mĩ , tiêu biểu cho khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn của văn học
Việt Nam giai đoạn 1945-1975.Chủ đề của tác phẩm gắn liền với tên truyện độc đáo
và gợi nhiều hấp dẫn cho ngừơi đọc:Rừng xà nu.
Truyện kể về câu chuyện làng Xô Man đánh Mĩ nhưng vì sao Nguễyn Trung
Thành lại đặt tên là rừng xà nu?Tên ấy có nguôn gốc ra sao, đã gợi gắm điều gì qua
truyện ngắn chống Mĩ này?
IV) Phân tích hình tượng cây xà nu:
Nguyễn Trung Thành đã chọn một loại cây rất gàn gũi với đời sống của đồng
bào Tây Nguyên làm biểu tượng cho sức sống mãnh liệt và phẩm chất anh hung của
dân làng Xô man , nhân dân Tây Nguyen trong công cuộc chống Mĩ cứu nước :cây xà
nu.
A. NÉT ĐẶC SẮC CỦA TRUYỆN LÀ CÁCH TẢ “RỪNG XÀ NU” VÀ
“CÂY XÀ NU”
Trong truyện , Nguyễn Trung Thành đã hai mươi làn nói đến rừng xà nu ở
nhiểu góc độ khác nhau : nhụa xà nu , ngọn xà nu , đồi xà nu , khói xà nu , lửa xà nu ,
dầu xà nu …và khái quát , bao trùm tất cả là rừng xà nu .
Cây xà nu sinh sôi nảy nở nhanh , mạnh , bạt ngàn: sinh sôi nảy nở khỏe…..
ham ánh sáng mặt trời , trãi dài ra đến hết tầm mắt … nối tiếp tới chân trời.
Cây xà nu có sức sống mãnh liệt : cạnh một cây mới ngã gục , đã có bốn năm
cây con mọc lên , ngọn xanh rờn , hình nhọn mũi tên lao thảng lên bầu trời .Có những
cây mới nhú khỏi mặt dất , nhọn hoắt như những mũi lê . Đạn đại bác không giết nỏi
chúng , nhũng vết thương của chúng chóng lành như trên thân thể cường tráng .
Chất sử thi của truyện ngắn được tạo bởi hình tượng cây xà nu . nó được khai
thác từ nhiều góc dộ lăp đi lặp lại nhiều lần : đồi xà nu (bốn lần ) , rừng xà nu (năm
làn ) với hàng vạn cây ưỡn tấm nguc lớn của mình ra , che chở cho làng…
B.RỪNG XÀ NU BIỂU TƯỢNG CHO CON NGƯỜI – DÂN LÀNG XÔ
MAN NÓI RIÊNG , ĐỒNG BÀO TÂY NGUYÊN NÓI CHUNG.
Hình tượng cây xà nu đẹp tượng trưng cho thế hệ trẻ của làng Xô man, bất
khuất , gắn bó với cách mạng như Mai , Dít , Tnú …
Hình ảnh cụ Mết tiêu biểu cho sức sống quật khởi của làng Xô Man , người
nuôi giữ ngọn lửa khát vọng tự do , gắn bó với Đảng , với cách mạng cũng được ví
nhủ một cây xà nu lớn.
Cả rừng Xô Man ào ào rung động và lửa cháy khắp rừng … là hình ảnh “ đồng
khởi “ mãnh liệt của dân làng Xô Man.
Rừng cây nu và con ngừơi làng Xô Man tuy hai mà một , mang ỳ nghĩa biểu
tượng rất cao đẹp và sâu sắc.
C)Phân tích nhân vật
1.Tnú:
Trứơc hết Tnú rất gắn bó với cách mạng . Từ nhỏ Tnú đã từng nuôi giấu cán bộ
và hoàn thành xuất sắc công tác giao lien . Khi bị giặc bắt , Tnú dũng cảm chịu đựng
những đòn tra tấn của giặc . Sau khi vượt ngục , anh cùng cụ Mết tiếp tục lãnh đạo dân
làng Xô man mài giáo , mài rựa chiến đấu chống kẻ thù .
Tnú tha thiết thương yêu bản làng . Sau ba năm chiến dấu trở về làng , anh nhớ
rõ từng hàng cây , từng con đường , từng dòng suối , bối hồi xúc động khi nghe tiếng
