TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TPHCM
KHOA NÔNG HỌC
BỘ MÔN THỦY NÔNG

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG MSTATC, SAS VÀ EXCEL 2007
TRONG XỬ LÝ THÍ NGHIỆM
CHO NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ QUẢN LÝ NƯỚC
(Tài liệu dành cho sinh viên ngành NÔNG HỌC)
2013
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TPHCM
KHOA NÔNG HỌC
BỘ MÔN THỦY NÔNG

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG MSTATC, SAS VÀ EXCEL 2007
TRONG XỬ LÝ THÍ NGHIỆM
CHO NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ QUẢN LÝ NƯỚC
(Tài liệu dành cho sinh viên ngành NÔNG HỌC)
Nhóm biên soạn :
-T.S. Ngô Đằng Phong
- Huỳnh Thi Thùy Trang
- Nguyễn Duy Năng
-Trần Văn Mỹ
-Trần Hoài Thanh
2013
LỜI MỞ ĐẦU
Để giúp cho sinh viên ngành Nông học_Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM tiếp cận
và làm quen với việc sử dụng máy tính như một công cụ trong xử lý thống kê, Bộ môn Thủy
Nông biên soạn bài giảng “Hướng dẫn sử dụng phần mềm MSTATC, SAS VÀ EXCEL
trong xử lý thí nghiệm cho ngành Nông nghiệp và Quản lý nước ".
Tài liệu bao gồm những hướng dẫn để làm việc với phần mềm MSTATC, SAS và
EXCEL cho các thí nghiệm đơn yếu tố và hai yếu tố, một số trắc nghiệm khác như T test,
Chisquare test, tương quan,... Các bài thí dụ hướng dẫn MSTATC vẫn là nền tảng, sau đó tương
ứng với thí dụ đó là phần hướng dẫn bên SAS trong phần phụ lục 1. Các phụ lục cuối bao gồm
chuyển đổi số liệu, tính hồi quy, tương quan tuyến tính sử dụng Excel 2007.
Với ấn bản mới cho các phần mềm này, hy vọng đây là tài liệu hữu ích giúp cho sinh
viên trong quá trình học tập cũng như làm việc sau này trên các hệ điều hành Windows XP và
Windows 7.
Để dễ dàng sử dụng tài liệu này, người sử dụng cần có kiến thức cơ bản về lý thuyết
thống kê và phương pháp thí nghiệm.
Nhóm biên soạn xin thành thật biết ơn quý thầy cô trong khoa Nông học và Bộ môn
Thủy Nông_ Trường Đại học Nông Lâm đã giúp đở và tạo điều kiện thuận lợi trong việc biên
soạn tài liệu này. Rất mong các thầy cô và các bạn sinh viên đóng góp thêm ý kiến để bổ sung
cho các phiên bản sau này.
Mọi ý kiến đóng góp, xin liên hệ với K.S. Trần Hoài Thanh (email
hoaithanh13@gmail.com) - Nhóm Biên soạn tài liệu – Bộ môn Thủy Nông - Khoa Nông học -
Trường Đại học Nông Lâm TPHCM.
TP Hồ Chí Minh, ngày 09 tháng 10 năm 2013
TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH
1. B.A. Dospekhov, 1984. Field Experiment
2. Kwanchai A. Gomez và Arturo A. Gomez, 1983. Statistical procedures for
agricultural research.
3. Lê Quang Hưng, 2011. Phân tích thống kê thí nghiệm khoa học cây trồng SAS. Tài
liệu lưu hành nội bộ.
4. Ngô Đằng Phong, Huỳnh Thị Thùy Trang và Nguyễn Duy Năng, 2003. Hướng dẫn
sử dụng MSTATC trong phương pháp thí nghiệm Nông Nghiệp_Phần cơ bản.
5. Ngô Đằng Phong và Nguyễn Duy Năng, 1998. Xử lý và tính toán số liệu bằng phần
mềm Excel for Windows 95.
6. Nguyễn Ngọc Anh, 2008. Phân tích thống kê sử dụng Microsoft Excel 2003.
7. Nguyễn Văn Tài, 2003. Bài giảng môn phương pháp thí nghiệm cho sinh viên Khoa
Nông học - Trường Đại Học Nông Lâm.
8. Trần Công Thiện, 1990. Phương pháp phân tích thống kê dân số công trùng cỏ dại
và thiệt hại của cây trồng.
9. Sanley H. Stern, 1984. Statistics simplified and self taught
MỤC LỤC
HƯỚNG DẪN ĐỌC TÀI LIỆU 1
Phần I_ GIỚI THIỆU & HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG MSTATC 2
I. Vài nét về phần mềm MSTATC 2
II. Sơ đồ hướng dẫn sử dụng MSTATC: Sơ đồ 1 3
III. Một số khái niệm trong MSTATC 4
III.1 Một số khái niệm và thuật ngữ chính 4
III.2 Mã hóa số liệu nhập 5
III.3 Khai báo biến 5
IV. Các chức năng về tập tin của MSTATC qua menu file 6
IV.1 Khởi động menu FILES 6
IV.2 Khai báo đường dẫn & khai báo tập tin 7
V. Tổ chức, khai báo & sửa chữa số liệu bằng menu SEDIT 10
V.1 Khởi động menu SEDIT 10
V.2 Các menu con của menu SEDIT 10
Phần II_ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ XỬ LÝ THÍ NGHIỆM CÓ KIỂU 14
I. Đánh giá kết quả thí nghiệm trên bảng kết quả ANOVA 14
II. Bảng kết quả trắc nghiệm phân hạng LSD hoặc DUNCAN 15
Phần III_ PHÂNTÍCH THỐNG KÊ KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM CÓ KIỂU 16
CHƯƠNG I: THÍ NGHIỆM ĐƠN YẾU TỐ 16
Bài 1: KIỂU HOÀN TOÀN NGẪU NHIÊN 16
B1.I Sơ đồ bố trí thí nghiệm & trường hợp áp dụng 16
B1.II Các bước tiến hành 17
B1.III Kết quả xử lý MSTATC 21
B1.IV Đánh giá kết quả thí nghiệm bài tập 1 22
Bài 2: KIỂU KHỐI ĐẦY ĐỦ HOÀN TOÀN NGẪU NHIÊN 23
B2.I Sơ đồ bố trí thí nghiệm & trường hợp áp dụng 23
B2.II Các bước tiến hành 24
B2.III Kết quả xử lý MSTATC 28
B2.IV Đánh giá kết quả thí nghiệm bài tập 2 28
Bài 3: KIỂU BÌNH PHƯƠNG LATIN 29
B3.I Sơ đồ bố trí thí nghiệm & trường hợp áp dụng 29
B3.II Các bước tiến hành 30
B3.III Kết quả xử lý MSTATC 32
B3.IV Đánh giá kết quả thí nghiệm bài tập 3 33
CHƯƠNG II: THÍ NGHIỆM HAI YẾU TỐ 34
Bài 4: KIỂU HOÀN TOÀN NGẪU NHIÊN 34
B4.I Sơ đồ bố trí thí nghiệm & trường hợp áp dụng 34
B4.II Các bước tiến hành 35
B4.III Kết quả xử lý MSTATC 39
B4.IV Đánh giá kết quả thí nghiệm bài tập 4 40
Bài 5: KIỂU KHỐI ĐẦY ĐỦ HOÀN TOÀN NGẪU NHIÊN 41
B5.I Sơ đồ bố trí thí nghiệm & trường hợp áp dụng 41
B5.II Các bước tiến hành 42
B5.III Kết quả xử lý MSTATC 46
B5.IV Đánh giá kết quả thí nghiệm bài tập 5 48
Bài 6: KIỂU THÍ NGHIỆM CÓ LÔ PHỤ 49
B6.I Sơ đồ bố trí thí nghiệm & trường hợp áp dụng 49
B6.II Các bước tiến hành 51
B6.III Kết quả xử lý MSTATC 55
B6.IV Đánh giá kết quả thí nghiệm bài tập 6 58
Bài 7: KIỂU THÍ NGHIỆM LÔ SỌC 59
B7.I Giới thiệu và thí dụ minh họa 59
B7.II Các bước tiến hành 60
B7.III Kết quả xử lý của MSTATC 64
B7.IV Đánh giá kết quả xử lý 66
PHẦN IV_ XỬ LÝ VÀ ĐÁNH GIÁ SỐ LIỆU BẰNG MSTATC 67
Bài 8: PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN TUYẾN TÍNH ĐƠN 67
B8.I Giới thiệu và thí dụ minh họa 67
B8.II Các bước tiến hành 68
B8.III Kết quả xử lý của MSTATC 70
B8.IV Đánh giá kết quả xử lý 71